Shloka 75
उपवेदान् खलीनांश्व॒ कृत्वा लोकत्रयेश्वर: । गायत्री प्रग्रह कृत्वा सावित्रीं च महेश्वर:,तत्पश्चात् तीनों लोकोंके स्वामी महेश्वरने उपवेदोंको लगाम बनाकर गायत्री और सावित्रीको प्रग्रह बना लिया
upavedān khalīnāṁśva kṛtvā lokatrayeśvaraḥ | gāyatrī-pragrahaṁ kṛtvā sāvitrīṁ ca maheśvaraḥ ||
Vyāsa sprach: Der große Herr, Gebieter der drei Welten, formte die vedischen Nebenlehren zum Zaum seiner Rosse; und indem er Gāyatrī und Sāvitrī zu Zügeln machte, brachte er sie unter Kontrolle. Das Bild lehrt, dass heiliges Wissen und disziplinierte Rezitation Macht und Impuls lenken sollen, damit Autorität mit Maß und rechter Ordnung ausgeübt werde.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Power and movement (symbolized by horses) should be governed by disciplined knowledge and sacred practice. The Upavedas, Gāyatrī, and Sāvitrī function as metaphors for restraint, right guidance, and ethically ordered action under dharma.
Vyāsa describes Maheśvara as the lord of the three worlds using Vedic elements as controlling gear: the Upavedas become the bridle, while Gāyatrī and Sāvitrī become the reins—an image of divine mastery and regulation.