Adhyaya 17

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १० श्लोक मिलाकर कुल ६४ श्लोक हैं।) ऑपनआक्रात बछ। अकाल (संशप्तकवधपर्व) सप्तदशो< ध्याय: सुशर्मा आदि संशप्तकवीरोंकी प्रतिज्ञा तथा अर्जुनका युद्धके लिये उनके निकट जाना संजय उवाच ते सेने शिबिरं गत्वा न्‍्यविशेतां विशाम्पते । यथाभागं यथान्यायं यथागुल्मं च सर्वश:

Sañjaya sprach: O Herr des Volkes, beide Heere kehrten in ihre Lager zurück und nahmen ihre Stellungen ein. Jede Truppeneinheit ließ sich überall an dem ihr gebührenden Platz nieder—gemäß ihrer zugeteilten Abteilung, gemäß Recht und Ordnung sowie gemäß ihrer Kompanie und Formation.

Verse 2

कृत्वावहारं सैन्यानां द्रोण: परमदुर्मना: । दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य सब्रीडमिदमब्रवीत्‌,सेनाओंको युद्धसे लौटाकर द्रोणाचार्य मन-ही-मन अत्यन्त दुःखी हो दुर्योधनकी ओर देखते हुए लज्जित होकर बोले--

Sañjaya sprach: Nachdem Droṇa die Heere aus dem Kampf zurückgerufen hatte, war er im Innersten zutiefst bekümmert. Er blickte zu Duryodhana hin und sprach, von Scham erfüllt, diese Worte.

Verse 3

उक्तमेतन्मया पूर्व न तिष्ठति धनंजये । शक्यो ग्रहीतु संग्रामे देवेरपि युधिष्ठिर:,“राजन! मैंने पहले ही कह दिया था कि अर्जुनके रहते हुए सम्पूर्ण देवता भी युद्धमें युधिष्ठिरको पकड़ नहीं सकते हैं

Sañjaya sprach: „O König, ich sagte es dir schon zuvor: Solange Dhanañjaya (Arjuna) standhaft bleibt, kann Yudhiṣṭhira im Kampf nicht gefasst werden—nicht einmal von den Göttern.“

Verse 4

इति तद्‌ व: प्रयततां कृतं पार्थेन संयुगे । मा विशड्कीर्वचो मह[मजेयौ कृष्णपाण्डवौ

„Obwohl ihr euch alle bemüht habt, hat Pārtha (Arjuna) auf jenem Schlachtfeld meine früheren Worte wahr gemacht. Zweifelt nicht an meinem Wort. Wahrlich, für mich sind Śrī Kṛṣṇa und Arjuna, der Pāṇḍava, unbesiegbar.“

Verse 5

अपनीते तु योगेन केनचिच्छवेतवाहने । तत एष्यति मे राजन्‌ वशमेष युधिष्ठिर:,“राजन्‌! यदि किसी उपायसे श्वेतवाहन अर्जुन दूर हटा दिये जाय॑ँ तो ये राजा युधिष्छिर मेरे वशमें आ जायँगे

Sañjaya sprach: „O König, wenn man den Weißrossigen (Arjuna) durch irgendeine List fortlocken kann, dann wird dieser Yudhiṣṭhira in meine Gewalt geraten.“

Verse 6

कश्चिदाहूय त॑ं संख्ये देशमन्यं प्रकर्षतु । तमजित्वा न कौन्तेयो निवर्तेत कथंचन

Sañjaya sprach: „Wenn irgendein Krieger ihn im Kampf herausfordert und Arjuna an einen anderen Ort zieht, wird der Sohn Kuntīs keinesfalls zurückkehren, ohne zuvor jenen Gegner besiegt zu haben.“

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरे शून्ये धर्मराजमहं नृप । ग्रहीष्यामि चमूं भित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य पश्यत:

Sañjaya sprach: „O König, in dieser kurzen Lücke, da das Feld entblößt ist, werde ich das Heer durchbrechen und Dharmarāja Yudhiṣṭhira ergreifen, selbst während Dhṛṣṭadyumna es mit ansieht.“

Verse 8

अर्जुनेन विहीनस्तु यदि नोत्सूजते रणम्‌ । मामुपायान्तमालोक्य गृहीतं विद्धि पाण्डवम्‌

Sañjaya sprach: „Wenn der Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira) ohne Arjuna, sobald er mich heranrücken sieht, das Schlachtfeld nicht verlässt, dann wisst gewiss: Er wird ergriffen und in meine Hand fallen.“

Verse 9

एवं ते5हं महाराज धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम्‌ । समानेष्यामि सगणं वशमद्य न संशय:

Sañjaya sprach: „O großer König, so werde ich Dharmaputra Yudhiṣṭhira heute, samt den Seinen, unter deine Gewalt bringen; daran besteht kein Zweifel.“

Verse 10

यदि तिष्ठति संग्रामे मुहूर्तमपि पाण्डव: । अथापयाति संग्रामाद्‌ विजयात्‌ तद्‌ विशिष्यते

Sañjaya sprach: „Wenn der Pāṇḍava auch nur für einen einzigen Muhūrta standhaft in der Schlacht verharrt, dann (werde ich entsprechend handeln). Zieht er sich aber vom Schlachtfeld zurück, so wäre dies—mehr noch als unser Sieg—das größere Ergebnis.“

Verse 11

संजय उवाच द्रोणस्य तद्‌ वच:ः श्रुत्वा त्रिगर्ताधिपतिस्तदा । भ्रातृभि: सहितो राजन्निदं वचनमब्रवीत्‌

Sañjaya sprach: O König, als der Herrscher der Trigartas—Susharman—jene Worte Dronas vernommen hatte, sprach er darauf, von seinen Brüdern begleitet, diese Worte.

Verse 12

वयं विनिकृता राजन्‌ सदा गाण्डीवधन्चना । अनाग:स्वपि चागस्तत्‌ कृतमस्मासु तेन वै

„O König, Arjuna, der Träger des Gāṇḍīva-Bogens, hat uns stets gedemütigt. Obwohl wir ohne Schuld waren, hat er doch immer wieder ein Unrecht an uns begangen.“

Verse 13

ते वयं स्मरमाणास्तान्‌ विनिकारान्‌ पृथग्विधान्‌ । क्रोधाग्निना दह्ममाना न शेमहि सदा निशि

„Wenn wir jener vielfältigen Kränkungen gedenken, jeder auf ihre Weise, werden wir vom Feuer des Zorns versengt; und in der Nacht finden wir keine Ruhe—der Schlaf kommt überhaupt nicht zu uns.“

Verse 14

स नो दिष्टयास्त्रसम्पन्नश्नक्षु्िषयमागत: । कर्तार: सम वयं कर्म यच्चिकीर्षाम हृदूगतम्‌

„Nun ist es durch unser Glück so gekommen, dass Arjuna—vollständig bewaffnet—uns direkt vor Augen getreten ist. Jetzt werden wir gewiss die Tat vollbringen, zu der wir uns im Innersten längst entschlossen hatten.“

Verse 15

भवतश्च प्रियं यत्‌ स्थादस्माकं च यशस्करम्‌ । वयमेनं हनिष्यामो निकृष्यायोधनाद्‌ बहि:

Sañjaya sprach: „Dies wird dir gefallen und zugleich unseren eigenen Ruhm mehren. Wir werden ihn vom Schlachtfeld fortschleifen und ihn dann töten.“

Verse 16

अद्यास्त्वनर्जुना भूमिरत्रिगर्ताथ वा पुन: । सत्यं ते प्रतिजानीमो नैतन्मिथ्या भविष्यति

„Heute geloben wir dir vor Augen in Wahrheit: Entweder wird diese Erde ohne Arjuna sein, oder es wird kein einziger der Trigartas auf ihr verbleiben. Mein Wort wird nicht zur Lüge werden.“

Verse 17

एवं सत्यरथश्नोक्त्वा सत्यवर्मा च भारत | सत्यव्रतश्न सत्येषु: सत्यकर्मा तथैव च

Sañjaya sprach: „O Bhārata, nachdem Satyaratha so gesprochen hatte, erwiderte auch Satyavarmā. Ebenso taten es Satyavrata, Satyeṣu und Satyakarmā.“ Das heißt: Nach Satyarathas Erklärung wiederholten seine Brüder denselben Schwur und banden sich durch Wahrheit und Entschlossenheit an die Rückkehr in die Schlacht.

Verse 18

सहिता भ्रातर: पञजच रथानामयुतेन च । न्यवर्तन्त महाराज कृत्वा शपथमाहवे

Sañjaya sprach: „O großer König, Wonne der Bhāratas, er kehrte zurück, begleitet von seinen fünf Brüdern und einem Heer von zehntausend Wagenkriegern, nachdem sie einen feierlichen Schwur für den Kampf abgelegt hatten.“

Verse 19

मालवास्तुण्डिकेराश्न रथानामयुतैस्त्रिभि: । सुशर्मा च नरव्याप्रस्त्रिगर्त: प्रस्थलाधिप:

Sañjaya sprach: „Die Mālavas und die Tuṇḍikeras traten zusammen mit Suśarmā — einem Tiger unter den Menschen, dem Trigarta-König und Herrn von Prasthala — vor, nachdem sie ein Gelübde abgelegt hatten, begleitet von dreißigtausend Wagenkriegern.“

Verse 20

मावेल्लकैललित्थैश्न सहितो मद्रकैरपि । रथानामयुतेनैव सो5गमद्‌ भ्रातृभि: सह

Sañjaya sprach: O großer König! Nachdem er ein solches Gelübde abgelegt hatte, brach Suśarmā, der Herrscher der Trigartas und ein Löwe unter den Fürsten von Prasthala, zusammen mit seinen Brüdern auf, um den Kriegseid zu leisten, begleitet von den Māvellakas, den Kailalitas und auch den Madrakas und gestützt auf eine Streitmacht von zehntausend Streitwagen.

Verse 21

नानाजनपदेभ्यश्व रथानामयुतं पुनः । समुत्थितं विशिष्टानां शपथार्थमुपागमत्‌,विभिन्न देशोंसे आये हुए दस हजार श्रेष्ठ महारथी भी वहाँ शपथ लेनेके लिये उठकर गये

Sañjaya sprach: Aus vielen verschiedenen Reichen erhoben sich abermals zehntausend ausgezeichnete Krieger — Meister von Pferd und Wagen — und traten vor, um den Eid zu leisten.

Verse 22

ततो ज्वलनमानर्च्य हुत्वा सर्वे पृथक्‌ पृथक्‌ । जगृहु: कुशचीराणि चित्राणि कवचानि च,उन सबने पृथक्‌-पृथक्‌ अग्निदेवकी पूजा करके हवन किया तथा कुशके चीर और विचित्र कवच धारण कर लिये

Sañjaya sprach: Daraufhin verehrte ein jeder für sich den lodernden Feuergott und brachte Opfergaben dar. Nach vollzogenem Ritus nahmen sie Gewänder aus Kuśa-Gras und legten bunt schimmernde Rüstungen an.

Verse 23

ते च बद्धतनुत्राणा घृताक्ता: कुशचीरिण: । मौर्वीमेखलिनो वीरा: सहस्रशतदक्षिणा:

Sañjaya sprach: Nachdem sie ihre Rüstungen festgezurrt und die Gewänder aus Kuśa-Gras angelegt hatten, salbten jene Helden ihre Körper mit geklärter Butter und gürteten sich mit Bändern aus dem Gras, das maurvī heißt. Sie hatten bereits Opfer vollzogen und gewaltige Gaben als dakṣiṇā, die rituellen Opfergebühren, verteilt.

Verse 24

यज्वान: पुत्रिणो लोक्या: कृतकृत्यास्तनुत्यज: । योक्ष्यमाणास्तदा55त्मानं यशसा विजयेन च

Sañjaya sprach: Sie hatten in früheren Zeiten Opfer vollzogen; sie waren Männer, mit Söhnen gesegnet und würdig, verdienstvolle Welten zu erlangen. Nachdem sie ihre Pflichten erfüllt hatten, waren sie nun — frohen Herzens — bereit, im Kampf den Leib hinzugeben, um sich mit Ruhm und Sieg zu verbinden.

Verse 25

ब्रह्मचर्यश्रुतिमुखै: क्रतुभिश्नाप्तदक्षिणै: । प्राप्पॉल्लोकान्‌ सुयुद्धेन क्षिप्रमेव यियासव:

Sañjaya sprach: Sie begehrten, durch den edlen Kampf selbst, rasch jene verdienstvollen Welten zu erreichen, die man sonst durch Zuchtübungen wie die Bewahrung des brahmacarya, das Studium der Veden und heiligen Lehre sowie durch Opferhandlungen mit gebührender dakṣiṇā (Priesterlohn) erlangt.

Verse 26

ब्राह्मणांस्तर्पयित्वा च निष्कान्‌ दत्त्वा पृथक्‌ पृथक्‌ । गाश्न वासांसि च पुन: समाभाष्य परस्परम्‌

Sañjaya sprach: Nachdem sie die Brahmanen gebührend zufriedengestellt und jedem einzeln niṣkas (Goldschmuck) gegeben hatten und ferner Kühe und Gewänder verteilten, berieten sie sich miteinander.

Verse 27

(द्विजमुख्यै: समुदितैः कृतस्वस्त्ययनाशिष: । मुदिताश्ष प्रहृष्टाश्न॒ जल॑ संस्पृश्य निर्मलम्‌ ।।) प्रज्वाल्य कृष्णवर्त्मानमुपागम्य रणव्रतम्‌ । तस्मिन्नग्नौ तदा चक्र: प्रतिज्ञां दृढनिश्चया:

Sañjaya sprach: Als die Vornehmsten der Zweimalgeborenen sich versammelt und heilsame Segensworte gesprochen hatten, berührten sie — froh und hoch erfreut — reines Wasser zur rituellen Reinigung. Dann entzündeten sie das heilige Feuer, dessen Bahn der dunkle Rauch ist, traten zu dem Krieger, der durch sein Kampfgelübde gebunden war, und legten dort, vor diesem Feuer, mit unbeugsamem Entschluss ein Gelöbnis ab.

Verse 28

ब्राह्मगोंको भोजन आदिसे तृप्त करके उन्हें अलग-अलग स्वर्णमुद्राओं

Sañjaya sprach: Während alle Wesen zuhörten, erhoben sie laut ihre Stimmen. Sie alle legten, mit festem Entschluss, auch ein Gelübde ab, Dhanañjaya (Arjuna) zu töten.

Verse 29

ये वै लोकाश्चाव्रतिनां ये चैव ब्रह्मघातिनाम्‌ । मद्यपस्य च ये लोका गुरुदाररतस्य च

Sañjaya sprach: „Wenn wir zurückkehren, ohne Arjuna im Kampf getötet zu haben, oder wenn wir — von seinen Pfeilen verwundet — uns aus Furcht vom Gefecht abwenden, dann würden wir in jene gleichen sündhaften Bereiche fallen, die den Gelübdelosen, den Mörder eines Brāhmaṇa, den Trunkenbold und den, der die Frau seines Lehrers schändet, erwarten.“

Verse 30

ब्रह्मस्वहारिणश्रैव राजपिण्डापहारिण: | शरणागतं च त्यजतो याचमानं तथा घ्नत:

Sañjaya sprach: „Wenn wir zurückkehren, ohne Arjuna in der Schlacht erschlagen zu haben, oder wenn wir—von seinen Pfeilen gequält—aus Furcht dem Kampf den Rücken kehren, dann werden wir in jene sündhaften Welten stürzen, die Männer erlangen, die den Brahmanen Geweihtes rauben, die den vom König zugewiesenen Unterhalt an sich reißen, die einen Schutzsuchenden verlassen und die einen Bittenden töten.“

Verse 31

अगारदाहिनां चैव ये च गां निघ्नतामपि । अपकारिणां च ये लोका ये च ब्रह्मद्धिषामपि

Sañjaya sprach: „Wenn wir zurückkehren, ohne Arjuna in der Schlacht zu töten, oder wenn wir—von seinen Pfeilen verwundet—aus Furcht dem Kampf den Rücken kehren, dann werden wir eben jene sündhaften Welten erreichen, die Brandstiftern, Kuhschlächtern, Übeltätern und selbst denen zufallen, die die Brahmanen hassen.“

Verse 32

स्वभार्यामृतुकालेषु मोहाद्‌ वै नाभिगच्छताम्‌ । श्राद्धमैथुनिकानां च ये चाप्यात्मापहारिणाम्‌

Sañjaya sprach: „Wer aus Verblendung seiner eigenen Frau zur rechten Zeit nicht naht; wer am Tage der śrāddha-Riten den Beischlaf vollzieht; und wer das eigene Selbst raubt oder zugrunde richtet—solche Menschen werden unter die schwersten Sünder gezählt.“

Verse 33

न्यासापहारिणां ये च श्रुतं नाशयतां च ये । क्लीबेन युध्यमानानां ये च नीचानुसारिणाम्‌

Sañjaya sprach: „Mögen uns dieselben sündhaften Welten zuteilwerden—Welten für jene, die Anvertrautes rauben, die heilige Lehre vernichten, die gegen einen machtlosen Gegner kämpfen und die sich mit Niedrigen gemein machen—wenn wir zurückkehren, ohne Arjuna zu töten, oder wenn wir, von seinen Pfeilen gequält, aus Furcht der Schlacht den Rücken kehren.“

Verse 34

नास्तिकानां च ये लोका येडग्निमातृपितृत्यजाम्‌ । (सस्यमाक्रमतां ये च प्रत्यादित्यं प्रमेहताम्‌ ।) तानाप्नुयामहे लोकान्‌ ये च पापकृतामपि

Sañjaya sprach: „Wenn wir zurückkehren, ohne Arjuna in der Schlacht zu töten, oder wenn wir—von seinen Pfeilen verwundet—aus Furcht dem Kampf den Rücken kehren, dann mögen wir eben jene sündhaften Welten erreichen, die den Glaubenslosen zufallen und denen, die den Dienst am heiligen Feuer, an Mutter und Vater aufgeben; ebenso denen, die wachsende Saat niedertrampeln und vernichten, und denen, die dem Sonnenlauf zugewandt urinieren—ja, die Welten, welche die Übeltäter erreichen.“

Verse 35

यद्यहत्वा वयं युद्धे निवर्तेम धनंजयम्‌ | तेन चाभ्यर्दितास्त्रासादू भवेम हि पराड्मुखा:

Sañjaya sprach: „Wenn wir, ohne Dhanañjaya (Arjuna) zu erschlagen, vom Kampf zurückweichen würden – oder, von seinen Pfeilen bedrängt, in Furcht gerieten und uns vom Gefecht abwendeten –, dann würden wir wahrlich in jene sündigen Bereiche fallen, die den schwersten Frevlern vorbehalten sind. Denn aus Angst von der Pflicht zurückzutreten, nachdem man in einen gerechten Krieg eingetreten ist, gilt als moralischer Zusammenbruch, vergleichbar den schlimmsten Verstößen gegen heilige und gesellschaftliche Ordnung.“

Verse 36

यदि त्वसुकरं लोके कर्म कुर्याम संयुगे । इष्टॉल्लोकान प्राप्रुयामो वयमद्य न संशय:

Sañjaya sprach: „Wenn wir heute in der Schlacht eine Tat vollbringen, die die Welt für nahezu unmöglich hält – nämlich Arjuna zu töten –, dann werden wir gewiss die ersehnten Welten des Verdienstes erlangen. Daran besteht kein Zweifel.“

Verse 37

एवमुकक्‍्त्वा तदा राजंस्ते<भ्यवर्तन्त संयुगे । आह्वयन्तोडर्जुनं वीरा: पितृजुष्टां दिशं प्रति,राजन! ऐसा कहकर वे वीर संशप्तकगण उस समय अर्जुनको ललकारते हुए युद्धस्थलमें दक्षिण दिशाकी ओर जाकर खड़े हो गये

Sañjaya sprach: „So redend, o König, wandten sich jene Helden mitten im Kampf wieder zurück. Arjuna beim Namen herausfordernd, nahmen die Saṁśaptakas Stellung ein, dem Süden zugewandt – der von den Vätern geheiligten Richtung –, entschlossen, ihr Gelübde im Kampf zu erfüllen.“

Verse 38

आहूतस्तैर्नरिव्याप्रै: पार्थ: परपुरंजय: । धर्मराजमिदं वाक्यमपदान्तरमब्रवीत्‌

Sañjaya sprach: „Als jene tigerhaften Krieger ihn riefen und herausforderten, sprach Pārtha (Arjuna), der Bezwinger feindlicher Festungen, ohne einen Augenblick zu zögern, diese Worte zu Dharmarāja (Yudhiṣṭhira).“

Verse 39

आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्‌ । संशप्तकाश्न मां राजन्नाह्नयन्ति महामूथे

Sañjaya sprach: „O König, ich habe ein festes Gelübde gefasst: Wenn man mich zum Kampf herausfordert, werde ich nicht zurückweichen. Die Saṁśaptakas rufen mich nun in die große Schlacht.“

Verse 40

एष च भ्रातृभि: सार्थ सुशर्मा55ह्वयते रणे । वधाय सगणपस्यास्य मामनुज्ञातुमरहसि

Sañjaya sprach: „Siehe, Suśarmā kommt mit seinen Brüdern und fordert mich auf dem Schlachtfeld heraus. Darum gewähre mir die Erlaubnis, Suśarmā samt seinen Gefolgsleuten zu erschlagen.“

Verse 41

नैतच्छक्नोमि संसोदुमाद्दानं पुरुषर्षभ । सत्यं ते प्रतिजानामि हतान्‌ विद्धि परान्‌ युधि

Sañjaya sprach: „O Stier unter den Männern, ich kann diese freche Herausforderung nicht ertragen. Wahrhaftig gelobe ich dir: Wisse, diese Feinde sind im Kampf bereits wie erschlagen.“

Verse 42

युधिषछ्िर उवाच श्रुतं ते तत्त्वतस्तात यद्‌ द्रोणस्य चिकीर्षितम्‌ । यथा तदनृतं तस्य भवेत्‌ तत्‌ त्वं समाचर

Yudhiṣṭhira sprach: „Mein Lieber, du hast in voller Wahrheit vernommen, was Droṇa zu tun beabsichtigt. Handle so, dass sein Entschluss sich als falsch erweist—dass das von ihm erstrebte Ergebnis vereitelt wird.“

Verse 43

द्रोणो हि बलवाउछूर: कृतास्त्रश्न जितश्रम: । प्रतिज्ञातं च तेनैतद्‌ ग्रहणं मे महारथ

Yudhiṣṭhira sprach: „O Held, großer Wagenkämpfer, der Lehrer Droṇa ist stark, tapfer und in der Waffenlehre vollendet; er hat die Ermüdung bezwungen und geschworen, mich zu ergreifen und zu Duryodhana zu bringen.“

Verse 44

अजुन उवाच अयं वै सत्यजिद्‌ राजन्नद्य त्वां रक्षिता युधि | प्रियमाणे च पाज्चाल्ये नाचार्य: काममाप्स्यति

Arjuna sprach: „O König, Satyajit, der Prinz von Pāñcāla, wird dich heute auf dem Schlachtfeld schützen. Solange der Pāñcāla standhaft bleibt und die Oberhand behält, wird der Lehrer Droṇa sein Vorhaben nicht vollenden können.“

Verse 45

हते तु पुरुषव्याप्रे रणे सत्यजिति प्रभो । सर्वैरपि समेतैर्वा न स्थातव्यं कथंचन

Arjuna sprach: „O Herr, wenn Satyajit, der Löwe unter den Menschen, in der Schlacht fällt, dann dürft ihr—selbst wenn ihr alle beisammen seid—auf keinerlei Weise auf dem Schlachtfeld bleiben. Zieht euch unverzüglich zurück.“

Verse 46

संजय उवाच अनुज्ञातस्ततो राज्ञा परिष्वक्तश्व फाल्गुन: | प्रेम्णा दृष्टश्च॒ बहुधा ह्याशिषश्चास्य योजिता:

Sañjaya sprach: „O König, nachdem ihm der Herrscher die Erlaubnis erteilt hatte, wurde Phālguna (Arjuna) umarmt. Der König blickte ihn immer wieder voller Zuneigung an und sprach Segensworte über ihn—und sandte ihn mit Liebe und glückverheißenden Wünschen inmitten der Dringlichkeiten des Krieges fort.“

Verse 47

विहायैनं ततः पार्थस्त्रिगर्तान्‌ प्रत्ययाद्‌ बली । क्षुधित: क्षुद्विघातार्थ सिंहो मृगगणानिव

Sañjaya sprach: „Daraufhin zog der mächtige Sohn der Pṛthā (Arjuna), ihn dort zurücklassend, gegen die Trigartas vor—wie ein hungriger Löwe, der auf eine Herde Hirsche zugeht, um seinen Hunger zu stillen.“

Verse 48

ततो दौर्योधनं सैन्यं मुदा परमया युतम्‌ | ऋतेडर्जुनं भृशं क्रुद्धं धर्मराजस्य निग्रहे

Sañjaya sprach: „Da machte sich Duryodhanas Heer, von höchster Freude erfüllt, daran—ohne Arjuna anwesend—Dharmarāja (Yudhiṣṭhira) zu ergreifen. Von wilder Wut entflammt, mühten sie sich, den König niederzuringen und gefangen zu nehmen.“

Verse 49

ततोडचन्योन्येन ते सैन्ये समाजग्मतुरोजसा । गड्भासरय्वौ वेगेन प्रावषीवोल्बणोदके

Sañjaya sprach: „Dann stürmten die beiden Heere, von bloßer Wucht getrieben, aufeinander zu und prallten zusammen—wie Gaṅgā und Sarayū, angeschwollen von den reißenden Wassern der Regenzeit, die heranbrausen, um sich in wilder Mündung zu vereinen.“