Shloka 42
Droṇa-parva Adhyāya 155 — Ghaṭotkaca-nidhana-śoka and Karṇa-śakti-vyaya
Kṛṣṇa’s strategic reassurance
प्रत्युद्ययुस्तं त्वरिता: पज्चाला जयगृद्धिन:,यह देख विजयाभिलाषी पांचाल सैनिक तुरंत ही उसका सामना करनेके लिये आगे बढ़े; परंतु कुरुश्रेष्ठ दुर्योधनकी रक्षाके लिये द्रोणाचार्यने उन सबको उसी तरह नष्ट कर दिया, जैसे प्रचण्ड वायुद्वारा उठाये हुए मेघोंको सूर्यदेव नष्ट कर देते हैं
sañjaya uvāca | pratyudyayus taṃ tvaritāḥ pāñcālā jaya-gṛddhinaḥ | duryodhanasya rakṣārthaṃ droṇācāryo 'pi tān raṇe | pracaṇḍa-vāyūddhṛtān meghān sūrya iva vyanaśayat ||
Sañjaya sprach: Die Pāñcālas, schnell zum Angriff und gierig nach Sieg, stürmten heran, um ihn zu stellen. Doch Droṇācārya, entschlossen, Duryodhana zu schützen, streckte sie im Kampf nieder—wie die Sonne Wolken zerstreut, die ein wilder Wind zusammengetrieben hat.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the pursuit of victory (jaya-gṛddhi) and the duty of protecting one’s leader can intensify warfare. It invites reflection on the ethical tension between loyalty/strategic obligation and the human cost of annihilating opponents who are equally driven by ambition and valor.
The Pāñcāla troops quickly surge forward to confront an enemy. Droṇācārya, acting specifically to protect Duryodhana, overwhelms and destroys them, compared to the Sun dispersing wind-driven clouds.