Shloka 38
धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः
Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation
उनके द्वारा निन्दित होनेपर भी श्रीकृष्ण और अर्जुनने कोई अप्रिय बात नहीं कही तथा प्रशंसित होनेपर भी यूपकेतु भूरिश्रवाने हर्ष नहीं प्रकट किया ।। तांस्तथावादिनो राजन पुत्रांस्तव धनंजय: । अमृष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम्,राजन्! आपके पुत्र जब भूरिश्रवाकी ही भाँति निन्दाकी बातें कहने लगे, तब अर्जुन उनके तथा भूरिश्रवाके उस कथनको मन-ही-मन सहन न कर सके
sañjaya uvāca |
na nindyamānāv api kṛṣṇa-pārthau kiñcid apriyaṃ pratyūcatuḥ kadācit |
na stūyamāno ’pi ca yūpaketuḥ bhūriśravā harṣam avāpa rājān ||
tāṃs tathāvādino rājan putrāṃs tava dhanañjayaḥ |
amṛṣyamāṇo manasā teṣāṃ tasya ca bhāṣitam ||
Sañjaya sprach: Selbst als man sie schalt, sagten Śrī Kṛṣṇa und Arjuna nichts Ungehöriges; und selbst als man ihn pries, zeigte Yūpaketu Bhūriśravas keine Freude, o König. Doch als deine Söhne in eben jenem tadelnden Ton wie Bhūriśravas zu reden begannen, konnte Dhanañjaya (Arjuna) die Worte von ihnen und von Bhūriśravas in seinem Herzen nicht ertragen und sträubte sich innerlich vor Groll.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical restraint: the noble do not answer abuse with harsh speech, nor do they become intoxicated by praise. Yet it also shows how disparaging words can inflame conflict—Arjuna’s inner intolerance of taunts becomes a moral-psychological turning point in the battlefield narrative.
Sañjaya reports to the king that Kṛṣṇa and Arjuna remain composed despite being criticized, and Bhūriśravas remains composed despite being praised. However, when Dhṛtarāṣṭra’s sons join in speaking censoriously like Bhūriśravas, Arjuna cannot bear their words inwardly, signaling rising tension and the likelihood of a forceful response.