Shloka 19
Adhyāya 110: Dhṛtarāṣṭra’s Lament on Fate; Saṃjaya’s Reproof and the Princes’ Assault on Bhīma (द्रोणपर्व, अध्याय ११०)
प्रतिलभ्य तत: संज्ञां मारुति: क्रोधमूर्च्छित:,तदनन्तर पुन: होशमें आकर क्रोधसे व्याकुल हुए वायुपुत्र भीमने भार वहन करनेमें समर्थ, उत्तम तथा भयंकर धनुष तानकर पैने बाणोंद्वारा सब ओरसे अलम्बुषको पीड़ित कर दिया
saṃjaya uvāca | pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ mārutiḥ krodha-mūrcchitaḥ | tadanantaraṃ punaḥ saṃjñām āgamya krodha-vyākulaḥ vāyuputro bhīmaḥ bhāra-vahana-samarthaṃ varaṃ bhīṣaṇaṃ dhanuḥ āyamya tīkṣṇaiḥ śaraiḥ sarvataḥ alambuṣaṃ pīḍayām āsa |
Sañjaya sprach: Als er das Bewusstsein wiedererlangte, spannte Bhīma—Mārutis Sohn—noch immer von Zorn überwältigt und aufgewühlt, seinen vortrefflichen, furchterregenden Bogen, der große Spannung zu tragen vermochte. Mit scharfen Pfeilen, die er von allen Seiten entsandte, quälte er Alambuṣa und bedrängte ihn hart im Kampf. Ethisch zeigt die Szene, wie neu entfachte Wut die Gewalt steigern kann, während die Kriegerpflicht zugleich zu entschlossenem Handeln gegen einen bedrohlichen Feind drängt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger can reassert itself even after one regains composure, pushing a warrior toward intensified aggression. In the Mahābhārata’s ethical frame, it implicitly warns that krodha clouds judgment, yet also shows the pressure of kṣatriya-duty in battle to neutralize a dangerous opponent.
After recovering consciousness, Bhīma—still inflamed with anger—draws his formidable bow and attacks Alambuṣa from all sides with sharp arrows, severely harassing and overpowering him in the fight.