Shloka 23
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वज्ञ सर्व मतिमतां वर । भगवन! वीरवर दुष्यन्तने शकुन्तलाको कैसे प्राप्त किया? मैं पुरुषसिंह दुष्यन्तके उस चरित्रको विस्तारपूर्वक सुनना चाहता हूँ। तत्त्वज्ञ मुने! आप बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ हैं। अतः ये सब बातें बताइये,गदामण्डलतत्त्वज्ञक्ष॒चारामितविक्रम: । तोमरैरसिभिश्वापि गदामुसलकम्पनै: असीम पराक्रमवाले राजा गदा घुमानेकी कलामें अत्यन्त प्रवीण थे। अतः वे तोमर, तलवार, गदा तथा मुसलोंकी मारसे स्वेच्छापूर्वक विचरनेवाले जंगली हाथियोंका वध करते हुए वहाँ सब ओर विचरने लगे। अदभुत पराक्रमी नरेश और उनके युद्ध-प्रेमी सैनिकोंने उस विशाल वनका कोना-कोना छान डाला। अतः सिंह और बाघ उस वनको छोड़कर भाग गये। पशुओंके कितने ही झुंड, जिनके यूथपति मारे गये थे, व्यग्र होकर भागे जा रहे थे और कितने ही यूथ इधर-उधर आर्तनाद करते थे। वे प्याससे पीड़ित हो सूखी नदियोंमें जाकर जब जल नहीं पाते, तब निराशासे अत्यन्त खिन्न हो दौड़नेके परिश्रमसे क्लान्तचित्त होनेके कारण मूर्च्छित होकर गिर पड़ते थे। भूख, प्यास और थकावटसे चूर-चूर हो बहुत-से पशु धरतीपर गिर पड़े
janamejaya uvāca | śrotum icchāmi tattvajña sarvaṁ matimatāṁ vara | bhagavan vīravara duṣyantena śakuntalā kathaṁ prāptā | ahaṁ puruṣasiṁha duṣyantasya tac caritraṁ vistareṇa śrotum icchāmi || gadāmaṇḍalatattvajñaḥ pracāramitavikramaḥ | tomarair asibhiś cāpi gadāmusalakampanaiḥ ||
Janamejaya sprach: „O Kenner der Wahrheit, Bester unter den Weisen! Ich wünsche alles zu hören. Ehrwürdiger Herr — wie erlangte der heldenhafte Duṣyanta Śakuntalā? Ich begehre, in voller Ausführlichkeit, Leben und Wandel Duṣyantas zu vernehmen, des Löwen unter den Menschen. O Weiser, der die Wirklichkeit kennt, du bist der Erste unter den Verständigen; darum berichte mir all dies.“ (Fortsetzung der Erzählung:) Der König, von grenzenloser Tatkraft, war kundig in der Kunst, die Keule (mace) wirbelnd zu führen; mit Speeren, Schwertern und Schlägen von Keule und Knüttel zog er umher und streckte wilde Elefanten nieder, die nach Belieben umherstreiften. Der wundersam tapfere Herrscher und seine kampflustigen Truppen durchsuchten jeden Winkel jenes weiten Waldes. Löwen und Tiger flohen aus dem Gehölz; Herden von Tieren, deren Anführer erschlagen waren, rannten in Aufruhr davon, während andere Gruppen klagend aufschrien. Von Durst gequält, suchten sie ausgetrocknete Flussbetten auf und, da sie kein Wasser fanden, verfielen sie der Verzweiflung; erschöpft vom panischen Rennen, sanken sie ohnmächtig zu Boden. Viele Tiere, zermalmt von Hunger, Durst und Müdigkeit, lagen über den Boden verstreut.
जनमेजय उवाच