Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Garuḍa’s Inquiry on Permissible Prey and Vinatā’s Counsel (ब्राह्मणावध्यता–उपदेशः)

प्रमतिरुवाच चन्द्रार्काभ्यां यदा राहुराख्यातो हामृतं पिबन्‌,प्रमतिने कहा--अनघ! जब राहु अमृत पी रहा था, उस समय चन्द्रमा और सूर्यने उसका भेद बता दिया; इसीलिये उसने चन्द्रमा और सूर्यसे भारी वैर बाँध लिया और उन्हें सताने लगा। राहुसे पीड़ित होनेपर सूर्यके मनमें क्रोधका आवेश हुआ

pramatir uvāca—candārkābhyāṃ yadā rāhur ākhyāto ha amṛtaṃ piban, tasmāt sa candramasaṃ sūryaṃ ca mahad vairaṃ babandha, tāv upadravituṃ pravṛttaḥ; rāhuṇā pīḍite sūrye krodhāveśaḥ samajāyata.

Pramati sprach: „O Makelloser! Als Rāhu das amṛta trank, entlarvten ihn Mond und Sonne. Darum knüpfte er eine tiefe Feindschaft gegen beide und setzte sich von da an daran, sie zu bedrängen. Und als die Sonne von Rāhu heimgesucht wurde, stieg in ihr ein Schwall von Zorn auf — ein Zeichen dafür, wie Verrat (wirklich oder nur empfunden) zu dauerhafter Feindschaft verhärten und die Leidenschaft der Vergeltung entfachen kann.“

प्रमतिःPramati (speaker)
प्रमतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमति
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
चन्द्रmoon
चन्द्र:
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Stem (in compound), —
अर्काभ्याम्by the sun (as one of the two)
अर्काभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअर्क
FormMasculine, Instrumental, Dual
चन्द्रार्काभ्याम्by the moon and the sun
चन्द्रार्काभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootचन्द्र + अर्क
FormMasculine, Instrumental, Dual
यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
राहुःRahu
राहुः:
Karta
TypeNoun
Rootराहु
FormMasculine, Nominative, Singular
आख्यातःwas pointed out / was identified / was denounced
आख्यातः:
TypeVerb
Rootआ-ख्या
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
हाalas / ah!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
अमृतम्nectar of immortality
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत
FormNeuter, Accusative, Singular
पिबन्drinking
पिबन्:
TypeVerb
Rootपा
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular

युपर्ण उवाच

P
Pramati
R
Rāhu
C
Candra (Moon)
S
Sūrya (Sun)
A
Amṛta (nectar of immortality)

Educational Q&A

The passage highlights how exposing wrongdoing can trigger enduring resentment, and how that resentment fuels cycles of harassment and retaliatory anger; it implicitly warns against letting anger harden into permanent vaira (feud).

Rāhu is revealed by the Moon and Sun while drinking amṛta; he therefore becomes their enemy and begins to torment them, and the Sun, when afflicted, is seized by anger—an etiological explanation for Rāhu’s attacks on the luminaries (eclipses).