Shloka 57
Śārṅgakānāṃ Avināśaḥ (Why the Śārṅga Birds Were Spared) | शार्ङ्गकानामविनाशः
पाण्डुसागरमाविद्ध: प्रविवेश महाधन: । पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो 5भवत्,जैसे नदियोंके जलका महान प्रवाह समुद्रमें मिलता है, उसी प्रकार वह महान् धन और रत्नोंका भारी प्रवाह, जिसमें वस्त्र और कम्बल फेनके समान जान पड़ते थे, बड़े-बड़े हाथी महान ग्राहोंका भ्रम उत्पन्न करते थे और जहाँ ध्वजा-पताकाएँ सेवारका काम कर रही थीं, पाण्डवरूपी महासागरमें जा मिला। यद्यपि पाण्डव-समुद्र पहलेसे ही परिपूर्ण था तथापि इस महान् धनप्रवाहने उसे और भी पूर्णतर बना दिया। यही कारण था कि वह पाण्डव- महासागर शत्रुओंके लिये शोकदायक प्रतीत होने लगा
vaiśampāyana uvāca | pāṇḍu-sāgaram āviddhaḥ praviveśa mahādhanaḥ | pūrṇam āpūrayaṃs teṣāṃ dviṣac-chokāvaho 'bhavat ||
Vaiśampāyana sprach: Ein gewaltiger Strom von Reichtum, als wäre er in den Ozean der Pāṇḍavas geschleudert, drang in ihn ein und ließ ihn überfließen. Obwohl dieser Ozean bereits voll war, füllte ihn dieser mächtige Zustrom noch weiter; darum erschien er ihren Feinden als Quelle des Kummers. Das Bild deutet an: Wohlstand, der mit rechtmäßiger Macht einhergeht, stärkt die Gerechten und wird zur Abschreckung—und zum Leid—für feindliche Kräfte.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses a political-ethical metaphor: rightful strength and resources, when consolidated, protect the righteous and naturally discourage aggression. Prosperity is not merely luxury; in a dharmic polity it becomes stability for allies and a warning to adversaries.
A huge influx of wealth and valuables is described as flowing into the Pāṇḍavas’ ‘ocean’—their already abundant store—making it even more overflowing. This increase in their resources is portrayed as something that causes sorrow to their enemies.