Shloka 10
संवरणस्य पतनं, सचिवोपचारः, वसिष्ठस्य सूर्योपगमनम्
Saṃvaraṇa’s Collapse, Ministerial Aid, and Vasiṣṭha’s Approach to Sūrya
यस्य वीर्य समाश्रित्य वसुपूर्णा वसुन्धराम् । इमां मन्यामहे प्राप्तां निहत्य धृतराष्ट्रजानू,जिसके बल-पराक्रमका आश्रय लेकर हमलोग धृतराष्ट्रपुत्रोंको मारकर धन-धान्यसे सम्पन्न इस (सम्पूर्ण) पृथ्वीको अपने अधिकारमें आयी हुई ही मानते हैं, उस बलवान पुत्रके त्यागका निश्चय आपने किस बुद्धिसे किया है? क्या आप अनेक दु:खोंके कारण अपनी चेतना खो बैठी हैं? आपकी बुद्धि लुप्त हो गयी है
yasyā vīryam samāśritya vasupūrṇāṃ vasundharām | imāṃ manyāmahe prāptāṃ nihatya dhṛtarāṣṭrajān ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Gestützt auf die Kraft und den Heldenmut jenes Helden halten wir diese Erde — reich an Schätzen und Korn — für bereits gewonnen, sobald die Söhne Dhṛtarāṣṭras erschlagen sind. Nach welchem Urteil hast du beschlossen, diesen mächtigen Sohn preiszugeben? Haben dich viele Leiden der Klarheit beraubt — ist dein Unterscheidungsvermögen erloschen?“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension between strategic necessity and moral discernment: decisions about abandoning or renouncing a powerful ally/son must be guided by clear buddhi (judgment), not by grief or mental collapse. It implicitly warns that sorrow can distort dharmic decision-making in political and familial crises.
Yudhiṣṭhira questions an elder (addressed as ‘you’) who has decided to give up or abandon a ‘mighty son’—a key source of strength for the Pandavas’ cause. He argues that, relying on that hero’s prowess, they deem the earth already within reach after defeating Dhṛtarāṣṭra’s sons, and he challenges the wisdom of renouncing such support, suggesting the decision may be driven by overwhelming grief.