Shloka 19
आदि पर्व — जातुगृह-प्रसङ्गः: विदुरप्रेषित-खनकस्य सूचना तथा पलायन-मार्ग-निर्माणम्
Adi Parva 135: The Miner’s Warning and Construction of the Escape Passage
आग्नेयेनासूजद् वल्लिं वारुणेनासृजत् पय: । वायव्येनासृजद् वायुं पार्जन्येनासूजद् घनान्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! इस प्रकार आनन्दातिरेकसे मुखरित हुआ वह रंगमण्डप जब किसी तरह कुछ शान्त हुआ, तब अर्जुनने आचार्यको अपनी अस्त्र- संचालनकी फुर्ती दिखानी आरम्भ की। उन्होंने पहले आग्नेयास्त्रसे आग पैदा की, फिर वारुणास्त्रसे जल उत्पन्न करके उसे बुझा दिया। वायव्यास्त्रसे आँधी चला दी और पर्जन्यास्त्रसे बादल पैदा कर दिये
vaiśampāyana uvāca |
āgneyenāsūjad valliṃ vāruṇenāsṛjat payaḥ |
vāyavyenāsṛjad vāyuṃ pārjanyenāsūjad ghanān |
Vaiśampāyana sprach: „Mit der Agneya-Waffe ließ er eine lodernde Feuerlinie aufsteigen; mit der Vāruṇa-Waffe brachte er Wasser hervor und löschte sie. Mit der Vāyavya-Waffe entfachte er wilde Winde, und mit der Pārjanya-Waffe rief er Regenwolken herbei. So zeigte Arjuna inmitten der Erregung der Versammlung seinem Lehrer die schnelle Meisterschaft und die disziplinierte Kontrolle, mit der er himmlische Geschosse führen konnte — Macht, nicht zum Schaden vorgeführt, sondern als Beweis erlernter Selbstzucht und Befehlsgewalt.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined mastery: immense power (fire, water, wind, rain-clouds) is shown under control and in proper context—training and demonstration—implying that true martial excellence includes restraint and responsible use.
After the assembly’s excitement settles, Arjuna begins demonstrating his skill in weapon-mantras to his teacher by sequentially manifesting effects of different astras: fire (Agneya), water to extinguish it (Vāruṇa), storm-winds (Vāyavya), and rain-clouds (Pārjanya).