Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 95

Dakṣa-yajña-bhaṅgaḥ — Dadhīci’s Teaching and the Destruction of Dakṣa’s Sacrifice

मुक्तशापास्ततः सर्वे कल्पान्ते रौरवादिषु / निपात्यमानाः कालेन संप्राप्यादित्यवर्चसम् / ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

muktaśāpāstataḥ sarve kalpānte rauravādiṣu / nipātyamānāḥ kālena saṃprāpyādityavarcasam / brahmāṇaṃ jagatāmīśamanujñātāḥ svayaṃbhuvā

Daraufhin wurden sie alle vom Fluch befreit; am Ende des Kalpa—obgleich die Zeit sie in Höllen wie Raurava hinabstieß—erlangten sie den strahlenden Glanz der Sonne und gelangten, mit der Erlaubnis des Selbstgeborenen (Svayambhū), zu Brahmā, dem Herrn der Welten.

mukta-śāpāḥfreed from the curse
mukta-śāpāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmukta (कृदन्त; √muc धातु) + śāpa (प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (कर्मणि भूतकृदन्त/क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); compound: śāpāt muktāḥ (freed from curse)
tataḥthen / thereafter
tataḥ:
Kāla/Anantarya (काल/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
kalpa-anteat the end of the aeon
kalpa-ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); compound: kalpasya ante (at the end of the kalpa)
raurava-ādiṣuin Raurava and other (hells/places)
raurava-ādiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraurava (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Plural (बहुवचन); compound: raurava-ādi (Raurava and others)
nipātyamānāḥbeing cast down
nipātyamānāḥ:
Karta (कर्ता; कर्मणि भाव)
TypeVerb
Rootni√pat (धातु)
FormPresent passive participle (वर्तमानकृदन्त/शानच् in कर्मणि-प्रयोग), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
kālenaby time
kālena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
saṃprāpyahaving reached
saṃprāpya:
Kriyā (क्रिया; पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootsam√prāp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/अव्ययकृदन्त)
āditya-varcasamsun-like radiance/splendour
āditya-varcasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāditya (प्रातिपदिक) + varcas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); karmadhāraya: āditya-iva varcas (sun-like radiance)
brahmāṇamBrahmā
brahmāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahmā (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
jagatāmof the worlds
jagatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (षष्ठी/6), Plural (बहुवचन)
īśamthe lord
īśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन); apposition to brahmāṇam
anujñātāḥpermitted / granted leave
anujñātāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanu√jñā (धातु)
FormPast passive participle (कर्मणि भूतकृदन्त/क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
svayaṃbhuvāby Svayaṃbhū (Brahmā)
svayaṃbhuvā:
Karaṇa/Agent (करण; कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootsvayaṃbhū (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)

Narrator (Purāṇic narrator continuing the account; traditionally Sūta relating to sages)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

K
Kāla (Time)
R
Raurava (hell)
Ā
Āditya (Sun)
B
Brahmā
S
Svayambhū

FAQs

It implies a moral-cosmic order where Kāla (Time) administers karmic consequence, yet higher divine sanction (Svayambhū’s permission) enables ascent to Brahmā—suggesting liberation is not merely mechanical fate but aligned with a supreme, ordering principle.

No specific technique is named; the verse emphasizes purification through karmic exhaustion and grace. In Kurma Purana’s broader framework, such ascent is supported by dharma, devotion, and disciplined Yoga (including Pāśupata-oriented restraint and worship) culminating in eligibility for higher realms.

While neither Shiva nor Vishnu is explicitly named, the verse reflects the Kurma Purana’s integrative theology: cosmic governance (Kāla), solar radiance (Āditya), and creator-lordship (Brahmā/Svayambhū) operate within a unified sacred order often presented elsewhere as harmonized Shaiva-Vaishnava sovereignty.