Shloka 40
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
अङ्गारेष्वङ्गिरो ऽङ्गानि संहतानि ततोङ्गिराः / संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्
Transliteration
aṅgāreṣvaṅgiro 'ṅgāni saṃhatāni tatoṅgirāḥ / saṃbhūtiṃ tasya tāṃ dṛṣṭvā vahnirbrahmāṇamabravīt
Translation
In den Glutkohlen fügten sich die Glieder des Aṅgiras zusammen, und daraus trat Aṅgiras hervor. Als Agni diese Entstehung sah, sprach er zu Brahmā.
Word by Word
अङ्गारेषुin the embers
अङ्गारेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaṅgāra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
अङ्गिरेःof Aṅgiras
अङ्गिरेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘of Aṅgiras’
अङ्गानिlimbs/parts
अङ्गानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संहतानिcompacted/collected together
संहतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√han (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; agrees with अङ्गानि
ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
अङ्गिराःAṅgiras
अङ्गिराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper name ‘Aṅgiras’
संभूतिम्origin/manifestation
संभूतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃ-bhūti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; refers to संभूतिम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formकृदन्त, क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), ‘having seen’
वह्निःAgni (fire)
वह्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘Brahmā’
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formतिङन्त, लुङ् (Aorist/Imperfect aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन