Shloka 41
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
रेतोधास्तुभ्यमेवाहं द्वितीयो ऽयं ममास्त्विति / एवमस्त्विति सो ऽप्युक्तो ब्रह्मणा सदसस्पतिः
Transliteration
retodhāstubhyamevāhaṃ dvitīyo 'yaṃ mamāstviti / evamastviti so 'pyukto brahmaṇā sadasaspatiḥ
Translation
Agni sprach: „O Brahmā, ich bin Retodhā; dieser Zweite soll der Meine sein.“ Und Brahmā sagte zum Herrn der Versammlung: „So soll es sein.“
Word by Word
रेतोधाःRetodhā (name/epithet)
रेतोधाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootretas-dhā (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रेतसः धाता = semen-holder)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी (4th), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis/only)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ordinal adjective
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ममmy/of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
अस्तुlet (it) be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formतिङन्त, लोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, quotative particle
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय, manner-adverb
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formतिङन्त, लोट् (Imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, quotative particle
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
उक्तःwas addressed/was told
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vac (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘having been told/addressed’
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
सदसस्पतिःlord of the assembly
सदसस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsadas-pati (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सदसः पतिः = lord of the assembly)