Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 28
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
वाचमग्नौ सवक्तव्यामिन्द्रे शिल्पं करावपि । पदानि गत्या वयसि रत्योपस्थं प्रजापतौ ॥ २६ ॥ मृत्यौ पायुं विसर्गं च यथास्थानं विनिर्दिशेत् । दिक्षु श्रोत्रं सनादेन स्पर्शेनाध्यात्मनि त्वचम् ॥ २७ ॥ रूपाणि चक्षुषा राजन् ज्योतिष्यभिनिवेशयेत् । अप्सु प्रचेतसा जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥ २८ ॥
vācam agnau savaktavyām indre śilpaṁ karāv api padāni gatyā vayasi ratyopasthaṁ prajāpatau
Dann soll die Sprache samt Zunge dem Feuer dargebracht werden; Kunstfertigkeit und beide Hände dem Gott Indra; die Kraft der Fortbewegung und die Füße dem Herrn Viṣṇu; sinnliche Lust samt Geschlechtsorganen Prajāpati. Den After mit der Kraft der Ausscheidung, an seinem Ort, Mṛtyu; das Gehör samt Schall den Gottheiten der Himmelsrichtungen; den Tastsinn samt Tastobjekten Vāyu; die Gestalt samt Sehkraft der Sonne; die Zunge samt Varuṇa den Wassern; und den Geruchssinn samt Düften, zusammen mit den Aśvinī-kumāra, der Erde.
FAQs
In 7.12.28, Śukadeva describes a meditative withdrawal where sight is merged into light, taste into water, and smell into earth—reducing sensory fixation and turning the mind inward.
Parīkṣit was preparing for death through exclusive devotion and detachment; Śukadeva gives practical steps of sense-withdrawal to support steady remembrance of the Supreme.
Practice conscious restraint: reduce overstimulation, redirect the senses to sattvic inputs, and engage them in bhakti (seeing the Deity, tasting prasāda, smelling tulasī/incense) so the senses naturally detach from worldly craving.