Sukta 23
Rishi: Atharvanic tradition (Agni-hymn; r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī traditions)
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed anuṣṭubh/triṣṭubh tendencies in this section; confirm by pada count per edition)
AV 4.23 ist ein Agni-Jātavedas-Hymnus der „Loslösung“ (muñc-), der aṃhas — Bedrängnis, einengendes Unheil und sündenartige Verunreinigung — als etwas behandelt, das durch Agnis rituelle Vermittlung gelöst werden kann. Indem er Agnis kosmische Souveränität und seine Rolle in mythischen Siegen über feindliche Mächte vergegenwärtigt, verwandelt der Hymnus Lobpreis in ein wirksames Heilmittel: Agni trägt die Opfergaben, bringt göttliche Gunst (sumati) und löst die Fesseln der Not.
Mantras
Mantra 1
पाप-मोचनम्। अ॒ग्नेर्म॑न्वे प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तसः॒ पाञ्च॑जन्यस्य बहु॒धा यमि॒न्धते॑ । विशो॑ विशः प्रविशि॒वांस॑मीमहे॒ स नो मुञ्च॒त्वंह॑सः
Lösung vom Übel. Agni, den Ersten, den Einsichtsvollen, erkenne ich an: das Feuer der Fünf Völker (pañcajaná), das man auf vielerlei Weise entzündet. Ihn, der in Sippe um Sippe eingegangen ist, flehen wir an: er löse uns von Bedrängnis und von Sünde.
Mantra 2
यथा॑ ह॒व्यं वह॑सि जातवेदो॒ यथा॑ य॒ज्ञं क॒ल्पय॑सि प्रजा॒नन्। ए॒वा दे॒वेभ्यः॑ सुम॒तिं न॒ आ व॑ह॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Wie du die Opfergabe trägst, o Jātavedas, wie du, wissend, das Opfer recht ordnest — so bringe uns, für die Götter, gute Gunst herbei; und möge er uns von Bedrängnis lösen.
Mantra 3
याम॑न्याम॒न्नुप॑युक्तं॒ वहि॑ष्ठं॒ कर्म॑न्कर्म॒न्नाभ॑गम् । अ॒ग्निमी॑डे र॒क्षो॒हणं॑ यज्ञ॒वॄधं॑ घृ॒ताहु॑तं॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Auf jedem Gang — ihn, den Angeschirrten, den besten Beförderer, der in jedem Werk Glück zuteilt — preise ich Agni, den Rakṣo-han (Dämonentöter), den Mehrer des Opfers, dem Ghee dargebracht wird: er löse uns von Bedrängnis (aṃhas).
Mantra 4
सुजा॑तं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं वै॑श्वान॒रं वि॒भुम्। ह॒व्य॒वाहं॑ हवामहे॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Agni, wohlgeboren, Jātavedas, Vaiśvānara, der Allumfassende — ihn, den Träger der Opfergabe, rufen wir an: er löse uns von Bedrängnis (aṃhas).
Mantra 5
येन॒ ऋष॑यो ब॒लमद्यो॑तयन् यु॒जा येनासु॑राणा॒मयु॑वन्त मा॒याः । येना॒ग्निना॑ प॒णीनिन्द्रो॑ जि॒गाय॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Womit die Ṛṣis, durch Anjochen, die Kraft zum Leuchten brachten; womit sie die Zaubereien der Asuras fernhielten; womit Indra zusammen mit Agni die Paṇis besiegte — er löse uns von Bedrängnis (aṃhas).
Mantra 6
येन॑ दे॒वा अ॒मृत॑म॒न्ववि॑न्द॒न् येनौष॑धी॒र्मधु॑मती॒रकृण्वन्। येन॑ दे॒वाः स्व॑१राभ॑र॒न्त्स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Wodurch die Götter die Unsterblichkeit erlangten; wodurch sie die Heilpflanzen (oṣadhī) honigsüß machten; wodurch die Götter den Himmel (svar) hierher brachten — möge Er uns von Bedrängnis (aṃhas) lösen.
Mantra 7
यस्ये॒दं प्र॒दिशि॒ यद् वि॒रोच॑ते॒ यज्जा॒तं ज॑नित॒व्यंऽ च॒ केव॑लम्। स्तौम्य॒ग्निं ना॑थि॒तो जो॑हवीमि॒ स नो॑ मुञ्च॒त्वंह॑सः
Dem gehört dies All, das in jeder Himmelsrichtung aufleuchtet—was geboren ist und was noch zu gebären ist, ganz und einzig. Agni preise ich; in schwerer Not rufe ich ihn immer wieder an. Er löse uns von Bedrängnis und von Sünde.
Frequently Asked Questions
Aṃhas refers to constricting distress—misfortune, anxiety, guilt-like burden, and ritual/moral pollution that ‘binds’ a person and needs to be loosened.
Jātavedas means “knower of births/creatures.” It highlights Agni’s omniscience and competence to order the yajña and purify what is tangled or tainted in human life.
No. The hymn is centered on Agni and a simple offering (often ghee). Even a modest household fire with sincere recitation and a small oblation fits the hymn’s intent of release and pacification.
Ask anything about Sukta 23 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.