Mantra 11
Sukta 1
Sanskrit (Devanagari)
ऋक्सामाभ्यामभिहितौ गावौ ते सामनावैताम्। श्रोत्रे ते चक्रे आस्तां दिवि पन्थाश्चराचरः
IAST Transliteration
ṛk-sā́mābhyām abhíhitau gā́vau te sāmanā́v aitām | śrótre te cakré āstām diví pánthāś carā́caraḥ
English Translation (Griffith/Whitney)
With Ṛc and Sāman laid upon them, two cows came to thee as two Sāmans. Thy ears were the two wheels; in heaven were the paths—of all that moves and moves not.
Translation
Mit Ṛc und Sāman auf sie gelegt kamen zwei Kühe zu dir — als zwei Sāman. Deine Ohren waren die zwei Räder; im Himmel waren die Pfade, die der Bewegten und der Unbewegten.
Word by Word
ऋक्सामाभ्याम्by (means of) the Ṛk and Sāman (hymns)
ऋक्सामाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootऋक् + सामन् (प्रातिपदिक)
अभिहितौplaced/appointed (upon), set
अभिहितौ:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeVerb (Participle)
Root√धा (धा धारणे) उपसर्ग: अभि; क्त-प्रत्यय (अभि+हित)
गावौtwo cows
गावौ:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सामनौtwo Sāmans (chants)
सामनौ:
Kartā (द्वितीय-वाक्ये)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
एताम्this (one)
एताम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रोत्रेin/at the ear
श्रोत्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्रेmade, fashioned
चक्रे:
Kriyā
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
आस्ताम्let (the two) be/stand
आस्ताम्:
Kriyā
TypeVerb
Root√आस् (आस उपवेशने/स्थितौ)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
पन्थाःthe path
पन्थाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
चराचरः(for) the moving and the unmoving; for all beings
चराचरः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootचर + अचर (प्रातिपदिक-द्वन्द्व/समाहार: ‘moving and unmoving’)
Attribution
Rishi: Sūryā-vivāha tradition (variable attribution).
Devata: Vedic Speech (ṛc/sāman) as operative power; prosperity (cows); cosmic order (paths in heaven).
Chandas: Anuṣṭubh-like.
Mantra Rasa
Primary: shanta
Secondary: adbhuta