आनर्त उवाच । त्रयोदश्यां कृते श्राद्धे कस्माद्वंशक्षयो भवेत् । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरात्त्वं महा मुने । भर्तृयज्ञ उवाच । एषा मेध्यतमा राजन्युगादिः कलिसंभवा । स्नाने दाने जपे होमे श्राद्धे ज्ञेया तथाऽक्षया
ānarta uvāca | trayodaśyāṃ kṛte śrāddhe kasmādvaṃśakṣayo bhavet | etanme sarvamācakṣva vistarāttvaṃ mahā mune | bhartṛyajña uvāca | eṣā medhyatamā rājanyugādiḥ kalisaṃbhavā | snāne dāne jape home śrāddhe jñeyā tathā'kṣayā
রাজা আনর্ত বললেন—ত্রয়োদশীতে শ্রাদ্ধ করলে বংশক্ষয় কেন ঘটে? হে মহামুনি, সব কথা বিস্তারে বলুন। ভর্তৃযজ্ঞ বললেন—হে রাজন, এই তিথি সর্বাধিক পবিত্র, কলিযুগে যুগারম্ভকারিণী; স্নান, দান, জপ, হোম ও শ্রাদ্ধে একে ‘অক্ষয়া’ জেনে নাও—অক্ষয় ফলদায়িনী।
Dialogue: King Ānarta; Sage Bhartṛyajña
Listener: King Ānarta
Scene: A king (Ānarta) respectfully questions a seated sage (Bhartṛyajña) about Trayodaśī-śrāddha; ritual items—kuśa grass, water-pot, sesame, fire-altar—suggest snāna/dāna/japa/homa/śrāddha as a unified dharma-day.
Ritual timing in the lunar calendar matters in Purāṇic dharma, and certain tithis are praised as ‘akṣaya’—yielding lasting merit.
The teaching occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya framework, though the verse focuses on tithi-glory rather than naming a tīrtha.
Trayodaśī is identified as highly purifying and ‘akṣayā’ for snāna, dāna, japa, homa, and Śrāddha.