अपमर्दश्च सततं गजैर्वन्यैश्च देहिभिः । तृड्बुभुक्षा च सर्पाणां क्रोधो दुःखं च दारुणम्
apamardaśca satataṃ gajairvanyaiśca dehibhiḥ | tṛḍbubhukṣā ca sarpāṇāṃ krodho duḥkhaṃ ca dāruṇam
বন্য হাতি ও অন্যান্য দেহধারী প্রাণীর দ্বারা সর্বদা পিষ্ট ও পদদলিত হওয়া ঘটে। সাপদেরও তৃষ্ণা-ক্ষুধার যন্ত্রণা, আর উগ্র ক্রোধই ভয়ংকর দুঃখ হয়ে ওঠে।
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Listener: Mother (Pārvatī/Umā)
Scene: Wild elephants crash through undergrowth, trampling smaller creatures; serpents writhe in thirst and hunger, their anger flaring as a visible aura of suffering; the forest feels oppressive and unsafe.
Embodiment brings recurring afflictions—fear, hunger, and destructive emotions—encouraging restraint and detachment.
None; the verse is part of a general teaching on saṃsāra.
None explicitly.