HomeRamayanaBala KandaSarga 72Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

वैवाहिकसंबन्ध

निश्चयः / Fixing the Mithila–Ayodhya Marital Alliance

भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमत:।वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनो:।।।।

bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ | varayāmas sute rājan tayor arthe mahātmanoḥ ||

হে রাজন! কুমার ভরত এবং ধীমান শত্রুঘ্ন—এই দুই মহাত্মা রাজপুত্রের জন্য আমরা সেই কন্যাদ্বয়কে বধূ-রূপে বরণ করি।

bharatasyaof Bharata
bharatasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) with kumārasya / (implied) for him
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana
kumārasyaof the prince
kumārasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana; appositional genitive to bharatasya
śatrughnasyaof Shatrughna
śatrughnasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya
dhīmataḥwise
dhīmataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Ekavacana; adjective qualifying śatrughnasya (and/or both)
varayāmaḥwe choose/seek
varayāmaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛ (वृ) (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Uttama-puruṣa Bahuvacana, Parasmaipada
sutetwo daughters
sute:
Karma (कर्म) of varayāmaḥ
TypeNoun
Rootsutā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā Dvivacana (accusative dual)
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormSambodhana Ekavacana, Puṃliṅga
tayoḥfor the two (of them)
tayoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध) with arthe
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī Dvivacana (genitive dual)
arthefor the sake
arthe:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī Ekavacana used in sense of purpose/interest (arthe = 'for the sake of')
mahātmanoḥof the great-souled (two)
mahātmanoḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of tayoḥ
TypeAdjective
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī Dvivacana; karmadhāraya: 'mahān ātmā yayoh' (great-souled) qualifying tayoḥ

O king! we choose your brother's daughters for the great souls: the young Bharata and the sagacious Satrughna.

V
Viśvāmitra
J
Janaka
B
Bharata
Ś
Śatrughna

FAQs

Dharma is served through orderly, socially sanctioned alliance: elders and sages arrange marriages for the welfare of princes and the stability of royal lineages.

The sage specifies that Bharata and Śatrughna are to marry Kuśadhvaja’s daughters, completing a fourfold marital alliance with Mithilā.

The princes’ mahātmatā (nobility of spirit) and Śatrughna’s dhīmatā (wisdom) are foregrounded as merits befitting such alliances.