HomeRamayanaBala KandaSarga 58Shloka 18
Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

त्रिशङ्कुशापः

Trishanku’s Curse and Appeal to Viśvāmitra

सशरीरो दिवं यायामिति मे सौम्यदर्शनम्।मया चेष्टं क्रतुशतं तच्च नाऽवाप्यते फलम्।।।।

saśarīro divaṃ yāyām iti me saumya darśanam | mayā ceṣṭaṃ kratuśataṃ tacca nāvāpyate phalam ||

হে সৌম্য! আমার সংকল্প এই—এই দেহসহ আমি স্বর্গে গমন করব। আমি শত যজ্ঞ সম্পন্ন করেছি, তবু সেই সাধনার ফল লাভ করিনি॥

स-शरीरःwith (my) body
स-शरीरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः (सह + शरीर) = 'with body'; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
यायाम्may I go
यायाम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
सौम्य-दर्शनम्gentle intention/resolve
सौम्य-दर्शनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इष्टम्performed
इष्टम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'performed' (कर्मणि)
क्रतु-शतम्a hundred sacrifices
क्रतु-शतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (क्रतूनां शतम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अवाप्यतेis obtained
अवाप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
फलम्fruit/result
फलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

O Gentle sage! it is my intention to enter heaven with my physical body. I performed a hundred sacrifices but did not reap its fruit.

T
Triśaṅku
V
Viśvāmitra

FAQs

Ritual merit (yajña) is not presented as mechanically guaranteeing results; dharma also includes right intention, right authorization, and alignment with cosmic order.

Triśaṅku states his extraordinary wish to ascend bodily to heaven and laments that even extensive sacrifices have not yielded the desired outcome.

Perseverance—he has undertaken major sacrificial discipline, though his goal remains unfulfilled.