Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥
tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharaṃti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāṃtarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā | nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāṃtarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt || 106 ||
এখানে বলা হয়—গুরুকুলবাসই প্রথম আশ্রম। এতে শৌচ, সংস্কার, নিয়ম ও ব্রতে সংযত শিষ্য প্রাতঃসায়ং সূর্য ও অগ্নিদেবের যথাবিধি উপাসনা করবে, ধ্যানে আলস্য ত্যাগ করবে। গুরুকে প্রণাম করে, বেদশ্রবণ ও অধ্যয়নে অন্তঃকরণ পবিত্র করে, ত্রিসন্ধ্যা আচমন/উপস্পর্শন করবে; ব্রহ্মচর্য পালন করবে, অগ্নিসেবা ও গুরু-শুশ্রূষা করবে। নিত্য ভিক্ষা প্রভৃতি সবকিছু নিবেদন-ভাব নিয়ে করবে, গুরুবাক্যের নির্দেশ পালনে বিরোধী হবে না, এবং গুরুপ্রসাদলব্ধ স্বাধ্যায়ে নিবিষ্ট থাকবে।
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhakti
It defines the first āśrama as disciplined gurukula life, where purity, vows, Sandhyā worship, and guru-sevā purify the inner self and prepare the student for mokṣa-oriented living.
Bhakti is shown as humble surrender expressed through reverence to the guru, dedicated daily duties, and offering one’s life-activities (alms, service, study) as a continuous act of devotion and obedience.
It emphasizes svādhyāya (recitation/study) and śraavaṇa (hearing) of the Veda along with Sandhyā-related ritual discipline—foundational practice that supports later Vedāṅga learning and correct mantra/rite performance.