Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ

उत्पादितवती किं ते न चैवं तु विचेष्टते / अथ वा भव दुक्तेन न्यायेनास्तु महद्बलम्

utpāditavatī kiṃ te na caivaṃ tu viceṣṭate / atha vā bhava duktena nyāyenāstu mahadbalam

তুমি কি সৃষ্টি করেছ, তবু সে তেমন আচরণ করে না; অথবা তোমার কথিত ন্যায় অনুসারে একে মহাবল বলেই ধরা হোক।

utpāditavatī(she) having produced
utpāditavatī:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootut√pad (धातु) + ita (इत) + vatī (वती)
FormPerfective/PPP-based possessive participle (क्त + वती); Strīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ‘having produced/created’
kimwhat?
kim:
Sambandha (question)
TypeIndeclinable
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormPraśna-avyaya (प्रश्न-अव्यय)
tefor you/to you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī (6th) or Caturthī (4th), Ekavacana; here likely dative ‘for you’
nanot
na:
Sambandha (negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha-nipāta
caand
ca:
Sambandha (connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta
evamthus/in this way
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormKriyāviśeṣaṇa-avyaya
tubut/indeed
tu:
Sambandha (contrast)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormVirodha/avadhāraṇa-nipāta (विरोध/अवधारण)
viceṣṭateacts/behaves
viceṣṭate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√ceṣṭ (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Ātmanepada (आत्मनेपद)
athathen/now
atha:
Sambandha (sequencing)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAnantarārtha-nipāta (अनन्तरार्थ/अथ)
or
:
Sambandha (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormVikalpa-nipāta
bhavabe/become
bhava:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्, imperative), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana; Parasmaipada (परस्मैपद)
uktenaby what has been said
uktena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvac (प्रातिपदिक from √vac)
FormKta (क्त) PPP used as noun; Napumsaka, Tr̥tīyā (3rd), Ekavacana; ‘by what is said’ (reading duktena as uktena)
nyāyenaby reasoning/by rule
nyāyena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnyāya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tr̥tīyā (3rd), Ekavacana
astulet there be
astu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्, imperative/benedictive sense), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Parasmaipada
mahatgreat
mahat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana; agrees with balam
balamstrength
balam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā (1st), Ekavacana