Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Sukta 92

इन्द्रं तं शुम्भ पुरुहन्मन्नवसे यस्य द्विता विधर्तरि । हस्ताय वज्रः प्रति धायि दर्शतो महो दिवे न सूर्यः

índraṁ táṁ śúmbha puruhánman ánavase yásya dvitā́ vidhártarí | hástāya vájraḥ práti dhāyi darśató mahó divé ná sū́ryaḥ

Adorn in song that Indra, O slayer of many, for our succour—whose thunderbolt was set into his hand, in double wise, by the Sustainer—splendid to behold, great for heaven, as is the Sun.

হে পুরুহন্ (বহু-নিধনকারী) ইন্দ্র! আমাদের রক্ষার জন্য সেই ইন্দ্রকে স্তোত্রগীতে অলংকৃত করো—যাঁর বজ্রকে ধারক/বিধাতা দুইভাবে তাঁর হাতে স্থাপন করেছেন। তিনি দর্শনীয়, দীপ্তিমান—স্বর্গের জন্য মহান—সূর্যের ন্যায়।

इन्द्रम्Indra (as the object of praise/invocation)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तम्him (that one)
तम्:
कर्म (इन्द्रम्-विशेषण/अन्वय)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुम्भpraise / adorn (you)
शुम्भ:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु; ‘शोभने/अलङ्कारे’)
पुरुहन्मन्O slayer of many
पुरुहन्मन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुहन्मन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: ‘बहून् हन्ति’)
अवसेfor help / for protection
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/सहायता’)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विताin two ways / doubly / again
द्विता:
अधिकरण (प्रकार/काल-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootद्विता (अव्यय)
विधर्तरिin/with the supporter (upholder)
विधर्तरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविधर्तृ (प्रातिपदिक; ‘वि-धृ’ से कर्तृ-प्रत्यय ‘तृ’)
हस्तायto the hand
हस्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards / against
प्रति:
(दिशा/सम्बन्ध-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
धायिwas placed / was set
धायि:
(वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु; ‘धारणे/स्थापने’)
दर्शतःof the visible/bright one
दर्शतः:
सम्बन्ध/विशेषण
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक; ‘दृश्’ से कृत/विशेषण ‘दर्शत्’)
महोgreat
महो:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दिवेto heaven / for the sky
दिवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
like
:
(उपमान-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
कर्तृ/उपमान
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)

Rishi: RV-source r̥ṣi attribution (Indra-stotra tradition) carried into AV 20.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From invocation to visual confirmation of empowered splendor.","listener_experience":"Feels armed, seen, and supported by a larger sustaining order.","intensity":7}