Adhyaya 176: The Māhātmya of Kṛṣṇagaṅgodbhava, Kāliñjara, and the Five Sacred Baths: The Tale of Pāñcāla and Tilottamā

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पञ्चानां तु कनिष्ठो यः पञ्चालो ब्राह्मणात्मजः ॥ वाणिज्यभाण्डमादाय समूहस्य प्रसङ्गतः

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: পাঁচজনৰ ভিতৰত কনিষ্ঠ—পাঞ্চাল, এজন ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰ—বাণিজ্যৰ সামগ্ৰী লৈ, পৰিস্থিতিৰ যোগে, এটা বণিক-দলৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ল।

Verse 2

सार्थेन निष्ठितः सोऽथ धनवान् रूपवांस्ततः ॥ क्रमेण ते सर्वदेशान् विषयान् पर्वतान् नदीः

তাৰ পিছত সাৰ্থৰ সৈতে স্থিত হৈ সি ধনৱান আৰু ৰূপৱান হ’ল। ক্ৰমে তেওঁলোকে সকলো দেশৰ অঞ্চল, পৰ্বত আৰু নদী অতিক্ৰম কৰিলে।

Verse 3

आक्रम्य तत्र सम्प्राप्ता यत्र सा मथुरा पुरी ॥ आवासं कारयामासुः प्रभूतयवसेन्धने

আগবাঢ়ি তেওঁলোকে সেই ঠাইত উপস্থিত হ’ল য’ত মথুৰা নগৰী আছিল। তেওঁলোকে বাসস্থান সাজি ল’লে, য’ত ঘাঁহ-খৰ আৰু ইন্ধন প্ৰচুৰ আছিল।

Verse 4

तस्मिन्स्थाने स पाञ्चालः प्रातस्तु पुरुषैः सह ॥ तस्मिंस्तीर्थवरे स्नाप्य वस्त्रालङ्कारभूषितः ॥ ऐश्वर्यमदभावेन यानेन महता तदा

সেই ঠাইত পাঞ্চাল পুৱাই নিজৰ মানুহসকলৰ সৈতে সেই শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থত স্নান কৰি, বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে বিভূষিত হ’ল। ঐশ্বৰ্যজনিত অহংকাৰ নথকাৰ বাবে, তেতিয়া সি এক মহৎ বাহনত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 5

कौतुकार्थं ततो गत्वा देवं गर्त्तेश्वरं तदा ॥ तिलोत्तमायास्तद्रूपं दृष्ट्वा मोहवशं गतः

কৌতূহলবশত সি তেতিয়া গৈ দেৱ গৰ্ত্তেশ্বৰক ওচৰ চাপিল; তিলোত্তমাৰ সেই ৰূপ দেখি সি মোহৰ অধীন হৈ পৰিল।

Verse 6

धात्रेयिकायास्तस्याश्च बहुमानपुरःसरम् ॥ वस्त्राणि बद्धरूपाणि कटकानां शतानि च

বহুমানক আগত ৰাখি সি সেই ধাত্ৰেয়িকাক সুগঠিত বস্ত্ৰ আৰু কটক (চুড়ি)ৰ শতাধিকো দান কৰিলে।

Verse 7

हारा रत्नमयास्तद्वद्ददौ लोभविमोहितः ॥ ददावगुरुसारं च सकर्पूरं सचन्दनम्

তদ্ৰূপে লোভে মোহিত হৈ সি ৰত্নময় হাৰো দিলে; লগতে উৎকৃষ্ট আগৰু-সাৰ, কৰ্পূৰসহ, আৰু চন্দনো দান কৰিলে।

Verse 8

देवतादर्शनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः

দেৱতাৰ দৰ্শন কৰি আৰু নানা প্ৰকাৰে বহু দান দি,

Verse 9

तस्या गृहवरे तत्र वसति स्म दिनेदिने ॥ प्रहरार्धे दिने जाते ततः स्वशिबिरं ययौ

তাত তাৰ গৃহশ্ৰেষ্ঠত সি দিনেদিনে বাস কৰি থাকিল; দিনৰ আধা প্ৰহৰ পাৰ হ’লে তেতিয়া সি নিজৰ শিবিৰলৈ গ’ল।

Verse 10

एवं तु कुर्वतस्तस्य मासषट्कं ततो गतम् ॥ अथैकदा समायातः स्नातुं तत्र सुमन्तुना ॥

এইদৰে তেওঁ সেই কৰ্ম কৰি থাকোঁতে ছয় মাহ পাৰ হ’ল। তাৰ পাছত এদিন সুমন্তু তাত স্নান কৰিবলৈ আহিল।

Verse 11

स्वाश्रमस्थेन दृष्टः स कृमियुक्तः समागतः ॥ कृमयो रोमकूपेभ्यः पतमानाऽनेकशः ॥

নিজ আশ্ৰমত থকা জনে তাক দেখিলে যে সেই মানুহজন কৃমিৰে ভৰা অৱস্থাত আহিছে; ৰোমকূপৰ পৰা অসংখ্য কৃমি সৰি পৰি আছিল।

Verse 12

यावत्स्नानं स कुरुते पतते राशिमात्रकः ॥ स्नाने कृते नश्यति च सुरूपश्चाभिजायते ॥

যিমান সময় তেওঁ স্নান কৰে, সিমান সময় কৃমিবোৰ ঢেঁৰিৰ দৰে সৰি পৰে। স্নান সম্পূৰ্ণ হ’লে সিহঁত নাশ হয় আৰু তেওঁ সুন্দৰ ৰূপ লাভ কৰে।

Verse 13

एवं सुमन्तुना दृष्टमाश्चर्यं बहुवासरम् ॥ सुमन्तुस्तर्कयामास कोऽयं कस्यात्मजो युवा ॥

এইদৰে সুমন্তুৱে বহুদিন ধৰি এই আশ্চৰ্য দেখিলে। তাৰ পাছত সুমন্তুৱে ভাবিলে— ‘এই যুৱকজন কোন, আৰু কাৰ পুত্ৰ?’

Verse 14

इति चिन्तासमायुक्तस्तमपृच्छद्विशङ्कितः ॥ कस्त्वं कस्यासि सुभग का जातिः कश्च ते पिता ॥

চিন্তা আৰু সংশয়ে ভৰা হৈ তেওঁ তাক সুধিলে— ‘হে সৌভাগ্যবান, তুমি কোন? তুমি কাৰ? তোমাৰ জাতি কি, আৰু তোমাৰ পিতা কোন?’

Verse 15

किं करोṣi दिवरात्रौ ब्रूहि त्वं पृच्छतो मम ॥ पाञ्चाल उवाच ॥ पाञ्चालो ब्राह्मणसुतो वाणिज्यं च समाश्रितः ॥

“তুমি দিন-ৰাতি কি কৰা? মই সুধোঁ, কোৱা।” পাঞ্চাল ক’লে: “মই পাঞ্চাল, এজন ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰ, আৰু মই বাণিজ্যক আশ্ৰয় লৈছোঁ।”

Verse 16

दक्षिणापथदेशाच्च मथुरायां समागतः ॥ निशामुषित्वा शिबिरे प्रातस्तीर्थं समाश्रितः ॥

দক্ষিণাপথ দেশৰ পৰা মই মথুৰালৈ আহিলোঁ। শিবিৰত ৰাতি কটাই, পুৱা মই তীৰ্থঘাটৰ আশ্ৰয় ল’লোঁ।

Verse 17

स्नात्वा महेश्वरं दृष्ट्वा त्रिगर्तेश्वरसंज्ञितम् ॥ कालिञ्जरं भवत्पादौ गच्छामि शिबिरं ततः ॥

স্নান কৰি আৰু ত্ৰিগৰ্তেশ্বৰ নামে পৰিচিত মহেশ্বৰক দৰ্শন কৰি, মই কালিঞ্জৰলৈ—আপোনাৰ চৰণত—যাওঁ; তাৰ পিছত শিবিৰলৈ উভতি আহোঁ।

Verse 18

सुमन्तुरुवाच ॥ आश्चर्यं तव देहेऽस्मिन्नित्यं पश्यामि निःसृतम् ॥ अस्नाते कृमिसंपूर्णं स्नाते निर्मलवर्चसम् ॥

সুমন্তু ক’লে: “তোমাৰ এই দেহৰ পৰা মই সদায় এক আশ্চৰ্য বাহিৰ হোৱা দেখোঁ: স্নান নকৰিলে ই কৃমিৰে পূৰ্ণ; স্নান কৰিলে ই নিৰ্মল জ্যোতিত উজ্জ্বল।”

Verse 19

कालिञ्जरस्य संस्पर्शाच्छुद्धं देहं च दृश्यते ॥

কালিঞ্জৰৰ স্পৰ্শত দেহো শুদ্ধ হোৱা দেখা যায়।

Verse 20

निरूप्य कथयास्माकं यत्ते प्रच्छन्नकिल्बिषम्

ভালদৰে পৰীক্ষা কৰি আমাক কোৱা—তোমাৰ কোন পাপ বা দোষ গোপনে লুকুৱাই ৰাখিছা?

Verse 21

तीर्थमाहात्म्याभवं च दृष्ट्वा पृच्छामि ते हितम् ॥ इति तस्य मुनेः श्रुत्वा त्रिकालज्ञस्य भाषितम्

আৰু তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য লোপ হোৱা দেখি, তোমাৰ মঙ্গলৰ বাবে মই সুধিছোঁ। এইদৰে ত্ৰিকালজ্ঞ সেই মুনিৰ বাক্য শুনি…

Verse 22

किञ्चिन्नोवाच पृष्टोऽपि एवमेव गतः पुनः ॥ तस्यामासीत्तस एकान्ते तां तु पप्रच्छ सादरम्

সুধিলেও তাই একো নক’লে; সি আকৌ আগৰ দৰেই গ’ল। তাৰ পিছত একান্তত সি তাইৰ সৈতে থাকি, আদৰেৰে সুধিলে।

Verse 23

का त्वं कस्यासि सुभगे कश्च देशः प्रियंवदे ॥ किं तत्कारणमुद्दिश्य वसस्यत्र सुखं सदा

হে সুভাগিনী, তুমি কোনে, ক’ৰ ঘৰৰ (কোন বংশৰ) আৰু হে মধুৰভাষিণী, তোমাৰ দেশ ক’ত? কোন কাৰণত তুমি ইয়াত সদায় সুখে বাস কৰিছা?

Verse 24

इति निर्बन्धतः पृष्टा किञ्चिन्नोवाच तं प्रति ॥ पुनःपुनश्च पप्रच्छ सा प्रोवाच न किञ्चन

এইদৰে জোৰ কৰি সুধিলেও সি তাৰ প্ৰতি একো উত্তৰ নক’লে। বাৰে বাৰে সুধিলে, তথাপি সি একেবাৰে একো নক’লে।

Verse 25

किञ्चित्कालं समास्थाय तेनोक्तं हि प्रियां प्रति ॥ त्यक्ष्यामि हि प्रियान्प्राणान्यदि सत्यं न वक्ष्यति

কিছু সময় অপেক্ষা কৰি তেওঁ প্ৰিয়াসকলক ক’লে: ‘যদি তুমি সত্য কথা নকোৱা, তেন্তে মই মোৰ প্ৰিয় প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।’

Verse 26

निर्बन्धं तस्य तज्ज्ञात्वा दुःखेनोवाच तं प्रति ॥ पितरौ भ्रातरश्चेति देशं ज्ञातिं ततः कुलम्

তেওঁৰ জোৰাজুৰি বুজি পাই, তাই দুখেৰে তেওঁক ক’লে: ‘মোৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু ভাতৃসকল আছে’; তাৰ পিছত তাই নিজৰ দেশ, জ্ঞাতি-গোষ্ঠী আৰু কুল-বংশ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 27

पाञ्चालनगरी रम्या गङ्गायाश्चोत्तरे तटे ॥ तस्यां तौ पितरौ मह्यं वसतश्च यदृच्छया

গঙ্গাৰ উত্তৰ তীৰত পাঞ্চাল নামৰ মনোৰম নগৰী আছে। তাত মোৰ দুয়ো পিতৃ-মাতৃ যদৃচ্ছায় বাস কৰে।

Verse 28

तस्मिन् स्थाने पितुर्मह्यं पञ्च पुत्रा मया सह ॥ जातास्तेषामहं षष्ठी कनिष्ठा विधवाऽभवम्

সেই ঠাইত মোৰ পিতাৰ ঘৰত মোৰ সৈতে একেলগে পাঁচ পুত্ৰ জন্মিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত মই ষষ্ঠী—সৰ্বকনিষ্ঠা—আৰু মই বিধৱা হ’লোঁ।

Verse 29

योऽसौ कनिष्ठको भ्राता मम ज्येष्ठश्च पञ्चमः ॥ बाल एव गतो देशं धनतृष्णाप्रलोभितः

মোৰ সেই কনিষ্ঠ ভাতৃ—যি জ্যেষ্ঠসকলৰ ভিতৰত পঞ্চম আছিল—ধনৰ তৃষ্ণাৰ লোভত, বালক অৱস্থাতেই অন্য দেশলৈ গ’ল।

Verse 30

तस्मिङ्गतेऽथ पितरौ कालधर्ममुपेयतुः ॥ तीर्थेऽस्मिन्नस्थिपातार्थमहं सार्थैः सहागता ॥

তেওঁ গুচি যোৱাৰ পাছত মোৰ পিতৃ-মাতৃয়ে কালধৰ্মক প্ৰাপ্ত হ’ল (অর্থাৎ দেহ ত্যাগ কৰিলে)। তেওঁলোকৰ অস্থি-বিসৰ্জনৰ উদ্দেশ্যে মই কাফেলাৰ সৈতে এই পবিত্ৰ তীৰ্থলৈ আহিলোঁ।

Verse 31

अत्र स्नानपरा नित्यं देवब्राह्मणवन्दनम् ॥ कुर्वन्ती वशमापन्ना आसां यस्या ममेदृशम् ॥

ইয়াত মই সদায় স্নান-পরায়ণা হৈ দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক নিয়মিত বন্দনা কৰিছিলোঁ; তথাপি মই আনৰ বশত পৰিলোঁ—সেই নাৰীসকলৰ মাজৰ এজনী, যাৰ অৱস্থা মোৰ দৰে হ’ল।

Verse 32

नीता नरकमत्युग्रं मया पापिष्ठया भृशम् ॥ एवं सा तस्य तत्सर्वं कथयित्वा तिलोत्तमा ॥

মোৰ দৰে মহাপাপিনীজনীৰ দ্বাৰাই তাইক অতি ভয়ংকৰ নৰকলৈ কঠোৰভাৱে ঠেলি দিয়া হ’ল। এইদৰে তিলোত্তমাই তাক সকলো কথা ক’লে আৰু কাহিনী আগবঢ়ালে।

Verse 33

रुरोद सुस्वरं दीना स्मृत्वा पूर्वं कुलं वरम् ॥ विलप्य बहुधा रात्रौ संस्मृत्य स्वं विचेष्टितम् ॥

দীন হৈ তাই সুমধুৰ স্পষ্ট স্বৰে কান্দিলে, নিজৰ পূৰ্বৰ উত্তম কুল স্মৰণ কৰি। ৰাতি জুৰি বহুবার বিলাপ কৰি, নিজৰ কুকৰ্ম আৰু আচৰণ স্মৰণ কৰিলে।

Verse 34

तस्याः विलपितं श्रुत्वा स्त्रीजनः स तदागतः ॥ सान्त्वयामास तां बालां कि भद्रे रुदितं तव ॥

তাইৰ বিলাপ শুনি তাত নাৰীসমূহৰ এটা দল আহি উপস্থিত হ’ল। তেওঁলোকে সেই কিশোৰীক সান্ত্বনা দি ক’লে—“হে ভদ্ৰে, তুমি কিয় কান্দিছা?”

Verse 35

आश्रिता कुलटाधर्मं कुलनाशो मया कृतः ॥ कुलद्वये च पुरुषा एकविंशतिसंख्यया ॥

কুলটা-ধৰ্ম আশ্ৰয় কৰি মই কুলৰ বিনাশ ঘটালোঁ। দুটা বংশত একবিংশতি সংখ্যক পুৰুষো এই দোষত প্ৰভাৱিত হ’ল।

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा स पाञ्चाल्यो मूर्च्छितो धरणीं गतः ॥ ताः स्त्रियस्तां समाश्वास्य पाञ्चाल्यं परिवार्य च ॥

এই কথা শুনি সেই পাঞ্চালীয় মূৰ্ছিত হৈ ধৰণীত পৰিল। সেই স্ত্ৰীসকলে তাক সান্ত্বনা দি পাঞ্চালীয়কো ঘেৰি ধৰিলে।

Verse 37

ततस्तेन सवृत्तान्तं कथितं च कुलं महत् ॥ तिलोत्तमासहायानां स्त्रीणामग्रे सविस्तरम् ॥

তাৰ পাছত তিলোত্তমাৰ সহচৰী স্ত্ৰীসকলৰ সন্মুখত সি সমগ্ৰ বৃত্তান্ত আৰু মহৎ কুলৰ কথা বিস্তাৰে ক’লে।

Verse 38

ततः स विमना जातो अगम्यागमनेन च ॥ प्रायश्चित्ते मतिरभून्निर्विण्णस्य दुरात्मनः ॥

তাৰ পাছত অগম্যত গমন কৰাৰ বাবে সি বিমনা হ’ল। সেই নিৰাশ, দুষ্টবুদ্ধি মানুহৰ মন প্ৰায়শ্চিত্তৰ দিশে ঢাল খালে।

Verse 39

ब्रह्महा च सुरापश्च ब्राह्मणो यदि जायते ॥ प्रायश्चित्तं विनिर्दिष्टं मुनिभिर्देहनाशनम् ॥

যদি কোনো ব্ৰাহ্মণ ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী আৰু সুৰাপায়ী হয়, তেন্তে মুনিসকলে নিৰ্দিষ্ট কৰা প্ৰায়শ্চিত্ত হৈছে দেহনাশ—অর্থাৎ মৃত্যুপৰ্যন্ত তপস্যা।

Verse 40

मातरं गुरुपत्नीं च स्वसारं पुत्रिकां वधूम् ॥ गत्वा तु प्रविशेदग्निं नान्या शुद्धिर्विधीयते ॥

মাতৃ, গুৰুপত্নী, ভগ্নী, কন্যা বা বধূক লংঘন কৰিলে, গৈ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিব লাগে; ইয়াৰ বাহিৰে অন্য শুদ্ধিৰ বিধান নাই।

Verse 41

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्त्रीघ्नश्च गुरुतल्पगः ॥ अगम्यागमनं कृत्वा एषां स समतामियात् ॥

যি নিষিদ্ধ নাৰীৰ সৈতে গমন কৰে, সি ব্ৰাহ্মণহন্তা, সুৰাপায়ী, স্ত্ৰীহন্তা আৰু গুৰুশয্যা-ভংগকাৰীৰ সমান পাপভাগী হয়।

Verse 42

इति श्रुत्वा तु पाञ्चाली ज्येष्ठभ्रातरमेव तम् ॥ द्विजेभ्यः प्रददौ सर्वमङ्गलग्नं विभूषणम् ॥

ই কথা শুনি পাঞ্চালীয়ে জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাৰ বচন অনুসৰি, সেই মঙ্গললগ্নত পৰিধান কৰা সকলো অলংকাৰ দ্বিজসকলক (ব্ৰাহ্মণসকলক) দান কৰিলে।

Verse 43

रत्नं वस्त्रं धनं धान्यं यत्किञ्चित्तत्र संस्थितम् ॥ तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्त्वाशेषं ददौ धनम् ॥

তাত যি কিছু আছিল—ৰত্ন, বস্ত্ৰ, ধন, ধান্য আদি—সকলো ব্ৰাহ্মণসকলক দি, অৱশিষ্ট ধনো দান কৰিলে।

Verse 44

कालिञ्जरस्य भूषार्थमारामार्थं विशेषतः ॥ कृष्णगङ्गोद्भवे तीर्थे चितां कृत्वा विधानतः ॥

কালিঞ্জৰৰ শোভাৰ্থে আৰু বিশেষকৈ আৰাম (উদ্যান) স্থাপনৰ বাবে, কৃষ্ণগঙ্গা-উদ্ভৱ তীৰ্থত বিধিমতে চিতা নিৰ্মাণ কৰা হ’ল।

Verse 45

आत्मनश्च विशुद्ध्यर्थं प्रजज्वाल हुताशनम् ॥ इति निश्चित्य तत्रैव स्नात्वा देवं प्रणम्य च ॥

আত্মশুদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে তাই হুতাশন অগ্নি প্ৰজ্বালিত কৰিলে; এইদৰে নিশ্চিত কৰি, তাতেই স্নান কৰি দেৱতাক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 46

मरणायोपयोग्यानि कृत्वा कर्माणि तत्र च ॥ माथुरान्स समाहूय दत्त्वा दानानि सर्वशः ॥

তাত মৰণোপযোগী কৰ্ম-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰি, তেওঁ মথুৰাসকলক আহ্বান কৰিলে আৰু সকলো প্ৰকাৰৰে দান বিতৰণ কৰিলে।

Verse 47

क्रीत्वा ग्रामांश्च तत्रैव ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ॥ ईशावास्यं जपं दिव्यं जापकेभ्यः शृणोति च ॥

তাতেই গাঁওসমূহ ক্ৰয় কৰি তেতিয়া ব্ৰাহ্মণসকলক দান কৰিলে; আৰু জাপকসকলে পাঠ কৰা ঈশাৱাস্যৰ দিব্য জপো তেওঁ শুনে।

Verse 48

तेभ्योऽपि प्रददौ द्रव्यं सत्रार्थं च विभागशः ॥ और्ध्वदैहिकभागार्थं कल्पयित्वा यथाविधि ॥

তেওঁলোককো সত্রৰ উদ্দেশ্যে ভাগ-বিভাগকৈ দ্ৰব্য প্ৰদান কৰিলে; আৰু বিধি অনুসাৰে ঔর্ধ্বদৈহিক কৰ্মৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত ভাগৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 49

स्नात्वा तीर्थे च कृष्णस्य देवं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ कालिञ्जरस्य पूजार्थं सत्रार्थं परिकल्प्य च ॥

কৃষ্ণৰ তীৰ্থত স্নান কৰি, দেৱতাক দৰ্শন কৰি প্ৰণাম কৰিলে; আৰু কালিঞ্জৰৰ পূজাৰ্থে আৰু সত্রৰ উদ্দেশ্যেও ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 50

देवालयं च तत्रैव कृत्वा सन्दिश्य सार्थकान् ॥ सुमन्तोः प्रवरस्याथ पादौ जग्राह धर्मवित् ॥

তাতেই তেওঁ এক দেৱালয় নিৰ্মাণ কৰি, কাফেলা-নেতাসকলক নিৰ্দেশ দি, ধৰ্মজ্ঞ পুৰুষে তেতিয়া প্ৰৱৰ সুমন্তুৰ চৰণ ধৰি ল’লে।

Verse 51

देव ज्ञानं च ते दिव्यमद्भुतं लोमहर्षणम् ॥ अगम्यागमनादेव पापं जातं मम प्रभो ॥

হে প্ৰভু, আপোনাৰ দিৱ্য জ্ঞান অদ্ভুত, ৰোমাঞ্চ জগোৱা। তথাপি যি স্থান অগম্য, তাত গমন কৰিলোঁ বুলিয়েই, হে স্বামী, মোৰ বাবে পাপ জন্মিল।

Verse 52

आगतोऽहं यदारभ्य मथुरायां ततो गुरो ॥ भगिन्या सह संयोगे जातोऽयं कुलनाशकः ॥

হে গুৰু, মই যেতিয়াৰ পৰা মথুৰালৈ আহিলোঁ, তেতিয়াৰ পৰাই তাত ভগ্নীৰ সৈতে সংযোগৰ ফলত এই কুলনাশক জন্মিল।

Verse 53

त्वया निर्मलदृष्ट्या च वीक्षितोऽहं पुरा मुने ॥ कृमयो मम गात्रात्तु निर्गच्छन्तो हि नित्यदा ॥

হে মুনি, পূৰ্বে আপুনি নিৰ্মল দৃষ্টিৰে মোক চালে, তেতিয়া মোৰ দেহৰ পৰা কৃমিসকল সদায় ওলাই থাকিছিল।

Verse 54

कृष्णगङ्गाप्रभावेण पुनर्निर्मलतां गतम् ॥ तत्सर्वं हि त्वया दृष्टं पृष्टश्चाहं पुनः पुनः ॥

কৃষ্ণা-গঙ্গাৰ প্ৰভাৱত মই পুনৰ নিৰ্মলতা লাভ কৰিলোঁ। সেই সকলো আপুনি দেখিছিল আৰু মোক বাৰে বাৰে সুধিছিল।

Verse 55

अनुज्ञां देहि भो स्वामिंस्तव पादौ नमाम्यहम् ॥ विश्राव्य तस्य तत्पापं चितां दीप्य घृतोक्षिताम् ॥

হে স্বামী, অনুজ্ঞা দিয়া; মই আপোনাৰ পদযুগলত নমস্কাৰ কৰোঁ। তাৰ পাপ ঘোষণা কৰি, ঘৃত-সিঞ্চিত চিতাখন তেওঁ জ্বলাই তুলিলে।

Verse 56

प्रवेष्टुकामं तत्राग्नौ खे प्रोवाचाशरीरिणी ॥ मैवं कार्षीः साहसं च विपाप्मानौ यतश्च वाम् ॥

তেওঁ তাত অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ উদ্যত হোৱাত, আকাশত অশৰীৰী বাণী ক’লে: “এনেদৰে দুঃসাহস নকৰিবা; কিয়নো তোমালোক দুয়ো নিৰপাপ।”

Verse 57

कस्माद्वा कस्य सन्त्रासान्मरणे कृतनिश्चयौ ॥ यत्र कृष्णस्य सञ्चारः क्रीडितं च यथासुखम् ॥

কিয় আৰু কাৰ ভয়ত তোমালোক মৃত্যুৰ সিদ্ধান্ত কৰিলা? য’ত কৃষ্ণৰ বিচৰণ আৰু স্বচ্ছন্দ ক্ৰীড়া হয়, তেনে স্থানত কিয়?

Verse 58

चक्राङ्कितपदा तेन स्थानं ब्रह्मसमं शुभम् ॥ अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥

তাঁৰ চক্রাঙ্কিত পদচিহ্নে চিহ্নিত সেই স্থান শুভ, ব্ৰহ্মলোকসম। অন্য ঠাইত কৰা পাপ তীৰ্থত উপস্থিত হ’লে নাশ পায়।

Verse 59

तीर्थे च यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ द्वावेतौ च यथावश्यं गङ्गासागरसम्गमे ॥

কিন্তু তীৰ্থত কৰা পাপ বজ্ৰলেপৰ দৰে হয়—অপসাৰণ কঠিন। আৰু এই দুয়োটা বিধান গঙ্গা-সাগৰৰ সংগমত নিশ্চিতভাৱে প্ৰযোজ্য।

Verse 60

सकृदेव नरः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि सर्वाण्येवाभिषेचनात् ॥

মানুহে যদি একেবাৰ স্নান কৰে, তেন্তে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু সেই অভিষেক-স্নানৰ দ্বাৰা পৃথিৱীত থকা সকলো তীৰ্থ (যেন) আৱৰি লোৱা হয়।

Verse 61

तत्पञ्चतीर्थस्नानेन समं नास्त्यत्र संशयः ॥ एकादश्यां च विश्रान्तौ द्वादश्यां सौकरे तथा ॥

ইয়াত পঞ্চতীৰ্থত স্নানৰ সমান একো নাই—ইয়াত সন্দেহ নাই। (ইহা) একাদশীত বিশ্ৰান্তত, আৰু তদ্ৰূপ দ্বাদশীত সৌকৰত প্ৰশংসিত।

Verse 62

त्रयोदश्यां नैमिषे च प्रयागे च चतुर्दशीम् ॥ कार्त्तिक्यां पुष्करे चैव कार्त्तिकस्य सितासिते ॥

ত্রয়োদশীত নৈমিষত, আৰু চতুৰ্দশীত প্ৰয়াগত; আৰু কাৰ্ত্তিক মাহত পুষ্কৰতও—কাৰ্ত্তিকৰ শুক্ল আৰু কৃষ্ণ, উভয় পক্ষত।

Verse 63

कालेष्वेषु नरः स्नात्वा सर्वपापं व्यपोहति ॥ मथुरायां च तीर्थेभ्यो विश्रान्तः पञ्चतीर्थके ॥

এই সময়সমূহত মানুহে স্নান কৰিলে সকলো পাপ দূৰ হয়। আৰু মথুৰাত—তীৰ্থসমূহৰ মাজত—পঞ্চতীৰ্থৰ অন্তৰ্গত বিশ্ৰান্তত (স্নান কৰা উচিত)।

Verse 64

कृष्णगङ्गा दशगुणं लभते च दिनेदिने ॥ ज्ञातोऽज्ञातो वा अपि यत्पापं समुपार्जितम् ॥

কৃষ্ণগঙ্গাত (ফল) দিনেদিনে দশগুণকৈ লাভ হয়। জ্ঞাতেই হওক বা অজ্ঞাতেই হওক, যি পাপ সঞ্চিত কৰা হৈছে—

Verse 65

सुकृतं दुष्कृतं चापि मथुरायां प्रणश्यति ॥ वराहेण पुरा चेदं पृथिव्यै कथितं शुभम् ॥

মথুৰাত পুণ্য আৰু পাপ—দুয়োটাই লয় পায় বুলি কোৱা হয়। পূৰ্বতে বৰাহে এই শুভ বৃত্তান্ত পৃথিৱী দেৱীক ক’ছিল।

Verse 66

तीर्थानां गुणमाहात्म्यं महापातकनाशनम् ॥ सर्वदेवमयो योऽसौ सर्ववेदमयस्तथा ॥

এইয়েই তীৰ্থসমূহৰ গুণ-মাহাত্ম্য, যি মহাপাতক নাশ কৰে। সেই তত্ত্ব সকলো দেৱতাময়, আৰু তেনেদৰে সকলো বেদময়ো।

Verse 67

अनन्तश्चाप्रमेयश्च यस्य चान्तो न विद्यते ॥ यस्य श्रोत्रैकदेशे तु आकाशो लेशमात्रकः ॥

সেইজন অনন্ত আৰু অপ্ৰমেয়, যাৰ অন্ত কেতিয়াও বিদিত নহয়। যাৰ কৰ্ণৰ একাংশত আকাশো কেৱল অতি সামান্য কণামাত্ৰ।

Verse 68

विलीनो ज्ञायते नैव तस्य देवस्य का कथा ॥ तथा नयनयोः प्रान्ते तेजो लीनं न दृश्यते ॥

যেতিয়া সেয়া লয় পায়, তেতিয়া একেবাৰে জনা নাযায়—তেন্তে সেই দেৱতাৰ বিষয়ে কি কোৱা যায়? তেনেদৰে চকুৰ প্ৰান্তত লীন হোৱা তেজো দেখা নাযায়।

Verse 69

निःश्वासे च विलीनोऽसौ वायुर्नष्टो न दृश्यते ॥ खुराग्रेषु तथा लीनाः समुद्राः सप्त च प्रभोः ॥

নিঃশ্বাসত লীন হোৱা সেই বায়ু লুপ্ত হৈ দেখা নাযায়। হে প্ৰভো, তেনেদৰে প্ৰভুৰ খুৰৰ অগ্ৰভাগত সাত সাগৰো লীন হৈ আছে।

Verse 70

दृश्यन्ते स्वेदसङ्काशा नाममात्रा यथा पुरा ॥ रोमकूपान्तरे लग्ना सशैलवनकानना

সিহঁত ঘাম-সদৃশ চিহ্নৰ দৰে মাত্ৰ দেখা যায়—আগৰ দৰে কেৱল নাম-মাত্ৰ ৰূপে—দিব্য দেহৰ ৰোমকূপৰ ভিতৰত লাগি থকা, নিজৰ পৰ্বত, বন আৰু উপবনসহ।

Verse 71

नष्टा पृथ्वी न लभ्येत तस्माद्देवात्तु कोऽधिकः ॥ सोऽत्र तीर्थपरित्राणं कुर्वन्देवः स्वयं प्रभुः

যদি পৃথিৱী নষ্ট হয়, তেন্তে পুনৰ লাভ নোহোৱা; সেয়ে সেই দেৱতাতকৈ অধিক কিয়? ইয়াত সেই প্ৰভু—স্বয়ং দেৱ—তীৰ্থসমূহৰ পৰিত্ৰাণ তথা ৰক্ষাৰ কাৰ্য কৰে।

Verse 72

वराहः संस्थितः साक्षात्पुराणं येन सूचितम् ॥ पृथिव्याः सर्वसन्देहान् स्फोटयामास योऽव्ययः

বৰাহ সাক্ষাৎ উপস্থিত আছিল—যাৰ দ্বাৰা এই পুরাণ সূচিত হৈছিল—সেই অব্যয়ই পৃথিৱীৰ সকলো সন্দেহ ভাঙি চূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 73

नवम्यां ज्येष्ठ शुक्लस्य स्नात्वा गङ्गोदके नरः ॥ सूकरे तु त्रिरात्रं च मानवो दीपदः सकृत्

জ্যেষ্ঠ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ নবমীত গঙ্গাজলত স্নান কৰি, মানুহে—সূকৰ তীৰ্থত—তিনিৰাতিৰ অনুষ্ঠান পালন কৰিব; আৰু একবাৰ দীপ-দান কৰিব।

Verse 74

दत्त्वा दानं यथाशक्ति सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ कालिञ्जरे च द्वादश्यां स्नात्वा सम्पूज्य देवताम्

যথাশক্তি দান দিলে মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু কালিঞ্জৰত দ্বাদশীত স্নান কৰি, দেৱতাক বিধিমতে সম্পূজ্য কৰি…

Verse 75

द्वादशादित्यसङ्काशो विमाने च समास्थितः ॥ विष्णुना समनुज्ञातो विष्णुलोके महीयते

দ্বাদশ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান, দিৱ্য বিমানে আসীন; বিষ্ণুৰ অনুমতিত তেওঁ বিষ্ণুলোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 76

वराह उवाच ॥ एवं सुखदशब्देन देववाण्या प्रचोदितः ॥ पाञ्चालसंज्ञकस्तत्र सुमन्तुं पर्यपृच्छत

ৱৰাহ ক’লে: এইদৰে সুখদায়ক শব্দযুক্ত দেৱবাণীৰ প্ৰেৰণা পাই, তাত পাঞ্চাল নামে পৰিচিত জনে সুমন্তুক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 77

अस्मद्गुरुः पिता त्वं च ब्रूहि किं करवाणि वै ॥ पावकालम्भनं मे स्यादुताहो तीर्थसेवनम्

আপুনি মোৰ গুৰু আৰু পিতাও; কওক, মই কি কৰিম? মই অগ্নি-অনুষ্ঠান গ্ৰহণ কৰিম নে তীৰ্থসেৱা কৰিম?

Verse 78

त्रिरात्रं कृच्छ्रपाराक चान्द्रायणमथापि वा ॥ तव पादाङ्किते वापि स्थित्वा मोक्षमवाप्नुयाम्

তিনিৰাতিৰ ব্ৰত, নে কঠোৰ কৃচ্ছ্ৰ-পাৰাক, নে চান্দ্ৰায়ণ—কোনটো কৰিম? নে আপোনাৰ পদচিহ্নে অঙ্কিত স্থানত অৱস্থিত থাকি মই মোক্ষ লাভ কৰিম?

Verse 79

आकाशभारती यत्तु तत्सत्यं नानृतं क्वचित् ॥ मया प्रत्यक्षतः पूर्वं तव गात्रेषु पातकम्

কিন্তু আকাশবাণীয়ে যি কোৱা হয় সেয়া সত্য—কেতিয়াও মিছা নহয়। আগতে মই নিজ চকুৰে তোমাৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গত পাপৰ চিহ্ন দেখিছিলোঁ।

Verse 80

दिनेदिने च स्नानात्प्राक् प्रतिगच्छति नित्यशः ॥ आश्रमे त्वं स्थितश्चात्र निर्मलश्च शशी यथा ॥

দিনে দিনে তেওঁ স্নানৰ আগতেই নিত্য প্ৰস্থান কৰে। কিন্তু ইয়াত আশ্ৰমত অৱস্থিত তুমি চন্দ্ৰমাৰ দৰে নিৰ্মল হৈ থাকিছা।

Verse 81

तिष्ठोपरमितः पापाद्यावৎकालं च जीवसि ॥ इयं तु भगिनी पापादुपावृत्ता सती परम् ॥

যিমান দিন তুমি জীয়াই থাকিবা, পাপ ত্যাগ কৰি দৃঢ় হৈ থাক। কিন্তু এই ভগিনী, সতি হ’লেও, পাপৰ পৰা উভতি অহা অতি কষ্টসাধ্য হৈ পৰিছে।

Verse 82

कृष्णगङ्गोद्भवस्यापि तथा कालिञ्जरस्य च ॥ सूकरस्य च माहात्म्यं यथा ते वर्णितं पुरा ॥

কৃষ্ণগঙ্গা-উদ্ভৱৰ, তদ্ৰূপ কালিঞ্জৰৰ, আৰু সূকৰৰো মাহাত্ম্য—যেনেকৈ আগতে তোমাক বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।

Verse 83

यः शृणोति वरारोहे श्रद्धया परया युतः ॥ पठति प्रातरेवापि न स पापेन लिप्यते ॥

হে সুন্দৰ নিতম্বিনী, যি কোনোবাই পৰম শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে—অথবা পুৱাই পঠে—সেইজন পাপত লিপ্ত নহয়।

Verse 84

सप्तजन्मकृतं पापं तस्य सर्वं व्यपोहति ॥ फलं च गोशतस्यापि दत्तस्य समवाप्नुयात् ॥ अमृतत्वं च लभते स्वर्गलोकं च गच्छति ॥

সাত জন্মত কৰা সকলো পাপ সি সম্পূৰ্ণৰূপে দূৰ কৰে। শত গৰু দান কৰাৰ ফলও লাভ হয়; আৰু অমৰত্ব পাই স্বৰ্গলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 85

स्नात्वा तीर्थे समीपे च कृष्णगङ्गोद्भवे सदा ॥ एवं नित्यं प्रसक्तो हि करोति द्रव्यगर्वितः ॥

তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু ‘কৃষ্ণগঙ্গোদ্ভৱ’ নামে ঠাইখনৰ ওচৰত সদায় থাকে; এইদৰে নিত্য এই কৰ্মত আসক্ত হৈ, ধনৰ গৰ্বত আচৰণ কৰে।

Verse 86

अस्ति किञ्चिन्महत्पापं तव प्रच्छन्नसम्भवम् ॥ अस्यां तीर्थप्रभावेण स्नानाद्गच्छति दूरतः ॥

তোমাৰ কোনো এক মহাপাপ আছে, যি গোপন কাৰণৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত স্নান কৰিলে সেই পাপ বহু দূৰলৈ আঁতৰি যায়।

Verse 87

दुर्भिक्षपीडिते राष्ट्रे गतौ तौ दक्षिणापथम् ॥ नर्मदादक्षिणे कूले ब्राह्मणानां पुरोत्तमे ॥

ৰাষ্ট্ৰ দুৰ্ভিক্ষত পীড়িত হোৱাত, সেই দুয়ো দাক্ষিণাপথলৈ গ’ল। নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত, ব্ৰাহ্মণসকলৰ এক শ্ৰেষ্ঠ বসতিত উপস্থিত হ’ল।

Verse 88

तैस्तै रुपायैर्विविधैर्जीवयित्वा च तं नरम् ॥ लब्धप्राणं तु तं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्मोहकारणम् ॥

বিভিন্ন উপায়ে তেওঁলোকে সেই মানুহজনক পুনৰ জীৱিত কৰিলে। তেওঁক প্ৰাণ ঘূৰি অহা দেখি, মোহৰ কাৰণ বিষয়ে সুধিলে।

Verse 89

पाञ्चालोऽपि विधानॆन नमस्कृत्य मुनिं गुरुम् ॥ सुमन्तुं च महाभागमुपविश्याग्रतश्च सः ॥

পাঞ্চালোও বিধিমতে নিজৰ গুৰু মুনিক আৰু ভাগ্যবান সুমন্তুক নমস্কাৰ কৰি, তেওঁৰ সন্মুখত বহিল।

Verse 90

तत्सत्यं मम सञ्जातमगम्यागमपातकम् ॥ तत्पापस्य विशुद्ध्यर्थं देहत्यागं करोमि वै ॥

ইয়াই মোৰ ক্ষেত্ৰত সত্য হৈ উঠিল—অবৈধ সঙ্গমৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পাপ। সেই দোষৰ শুদ্ধিৰ বাবে মই নিশ্চয় দেহত্যাগ কৰিম।

Verse 91

असिकुण्डे सरस्वत्यां तथा कालिञ्जरस्य च ॥ पञ्चतीर्थाभिषेकाच्च यत्फलं लभते नरः ॥

অসিকুণ্ডত, সৰস্বতীত, আৰু কালিঞ্জৰত স্নান কৰি—আৰু ‘পঞ্চতীৰ্থ’ত অভিষেক-স্নান কৰি—মানৱ যি ফল লাভ কৰে,

Verse 92

तस्य सन्दर्शनादेव सर्वपापविवर्जितः ॥ तत्क्षणादेव जायेत नात्र कार्याविचारणा ॥

কেৱল তাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই মানুহ সেই ক্ষণতে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; ইয়াত বিচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 93

सगतिश्च विपापा च भविष्यति न संशयः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं प्रभावस्तीर्थस्य मथुरायां वसुन्धरे ॥

সুগতি আৰু পাপমুক্তিও হ’ব—ইয়াত সন্দেহ নাই। শ্ৰী বৰাহ ক’লে: হে বসুন্ধৰা (পৃথিৱী), মথুৰাত এই তীৰ্থৰ এইদৰে প্ৰভাৱ আছে।