Adhyaya 87

Verse 1

ईश्वर उवाच । एवं कृत्वा नरो यात्रां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । ततो गच्छेन्महादेवि रुद्रानेकादश क्रमात्

ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে যথাযথ শ্ৰদ্ধাৰে যাত্ৰা সম্পন্ন কৰি, হে মহাদেৱী, তাৰ পাছত মানুহে ক্ৰম অনুসাৰে একাদশ ৰুদ্ৰৰ দিশে আগবাঢ়িব লাগে।

Verse 2

प्रभासक्षेत्रमध्यस्थान्महापातकनाशनान् । यदेकादशधा पापमर्जितं मनुजैः पृथक्

প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ মধ্যভাগত মহাপাতক নাশকাৰী তীৰ্থ-দেৱতা অৱস্থিত। কিয়নো মানুহে পৃথক পৃথকভাৱে সঞ্চিত কৰা পাপ যেন একাদশ প্ৰকাৰত বিভক্ত হয় (আৰু তাতেই নাশ পায়)।

Verse 3

तदेकादशरुद्राणां पूजनात्क्षयमेष्यति । संक्रांतावयने वापि चंद्रसूर्यग्रहेऽथवा

সেই (সঞ্চিত) পাপ একাদশ ৰুদ্ৰৰ পূজনৰ দ্বাৰা ক্ষয়প্ৰাপ্ত হ’ব—সংক্রান্তিত হওক, অয়নত (উত্তৰায়ণ/দক্ষিণায়ণ) হওক, অথবা চন্দ্ৰগ্ৰহণ বা সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়ত।

Verse 4

अन्यासु पुण्यतिथिषु सम्यग्भावेन भावितः । पूजयेदानुपूर्व्येण रुद्रैकादशकं क्रमात्

আন আন পুণ্য তিথিতোও, সম্যক ভাৱত মন ভাৱিত কৰি, ক্ৰমে ক্ৰমে ৰুদ্ৰ একাদশকক যথাবিধি পূজা কৰিব লাগে।

Verse 5

तेषां नामानि वक्ष्यामि यान्यतीतानि मे पुरा । आद्ये कृतयुगे तानि शृणु देवि यथार्थतः

তেওঁলোকৰ নামসমূহ মই ক’ম, যিবোৰ অতীত কালত মোৰ আগতে কোৱা হৈছিল। হে দেবী, আদিযুগ কৃতযুগৰ সেই নামসমূহ সত্য আৰু যথাৰ্থভাৱে শুনা।

Verse 6

अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः । हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । वृषाकपिश्च शंभुश्च कपर्दी चापराजितः

অজৈকপাদ, অহিৰ্বুধ্ন্য, বিৰূপাক্ষ আৰু ৰৈৱত; হৰ আৰু বহুৰূপ; ত্ৰ্যম্বক আৰু সুৰেশ্বৰ; বৃষাকপি, শম্ভু; কপৰ্দী আৰু অপৰাজিত—এইসকলেই নাম বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 7

आदौ कृतयुगे देवि त्रेतायां द्वापरेऽपि च । कलौ युगे तु संप्राप्ते जातं नामांतरं पुनः

হে দেবী, আদিতে কৃতযুগত, আৰু ত্ৰেতা আৰু দ্বাপৰতোও, এই নামসমূহেই আছিল। কিন্তু কলিযুগ আহি পোৱাত পুনৰ বেলেগ নামৰ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 8

एकादशधा रुद्राणां तानि ते वच्मि सांप्रतम् । भूतेशो नीलरुद्रश्च कपाली वृषवाहनः

এতিয়া মই তোমাক ৰুদ্ৰসকলৰ একাদশধা বিভাজনত থকা নামসমূহ ক’ম: ভূতেশ, নীলৰুদ্ৰ, কপালী আৰু বৃষবাহন।

Verse 9

त्र्यंबको घोरनामा च महाकालोऽथ भैरवः । मृत्युंजयोऽथ कामेशो योगेश इति कीर्तितः । एकादशैते रुद्रास्ते कथिताः क्रमशः प्रिये

ত্ৰ্যম্বক, ঘোৰনামা, মহাকাল আৰু ভৈৰৱ; মৃত্যুঞ্জয়, কামেশ আৰু যোগেশ—এইদৰে তেওঁলোক কীৰ্তিত। হে প্ৰিয়ে, এইসকলেই ক্ৰমে কোৱা তোমাৰ একাদশ ৰুদ্ৰ।

Verse 10

अनादिनिधना देवि भेदभिन्नास्तु ते पृथक् । एकादशस्वरूपेण पृथङ्नामप्रभेदतः

হে দেবী, তেওঁলোক অনাদি আৰু অনন্ত; ভেদ-বিভেদৰ কাৰণে পৃথক পৃথক ৰূপে প্ৰকাশ পায়। একাদশ স্বৰূপে, আৰু পৃথক নাম-ভেদে তেওঁলোক পৃথককৈ পৰিচিত।

Verse 11

देव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि लिंगैकादशकक्रमम् । स्थानसीमाप्रभेदेन माहात्म्योत्पत्तिकारणैः

দেৱীয়ে ক’লে: হে ভগৱন, লিঙ্গ একাদশকৰ ক্ৰমচক্ৰ বিস্তাৰে কওক। স্থান আৰু সীমাৰ ভেদে, আৰু যি কাৰণে মাহাত্ম্য উৎপন্ন হয়, সেই সকলোও ব্যাখ্যা কৰক।

Verse 12

कथं पूज्यानि तानीश के मंत्राः को विधिः स्मृतः । कस्मिन्पर्वणि काले वा सर्वं विस्तरतो वद

হে ঈশ, সেইসকল কেনেকৈ পূজ্য? কোন কোন মন্ত্ৰ, আৰু কোন বিধি স্মৃতিত কোৱা আছে? কোন পৰ্বত বা কোন সময়ত—সকলো বিস্তাৰে কওক।

Verse 13

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यं पापनाशनम् । सोमनाथादितः कृत्वा सिद्धिनाथादिकारणम्

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা হে দেবী, মই পাপনাশক এক গোপন রহস্য ক’ম। সোমনাথৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, আৰু সিদ্ধিনাথ আদি-কাৰণক আধাৰ কৰি (ক্ৰম আৰু মাহাত্ম্যৰ ভিত্তি) বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 14

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जंतुः पातकैः पूर्वसंचितैः । ये चैकादश रुद्रा वै तव प्रोक्ता मया प्रिये

ইয়াক শুনিলে জীৱ পূৰ্বে সঞ্চিত পাপসমূহৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু হে প্ৰিয়ে, সেই একাদশ ৰুদ্ৰ মই তোমাক নিশ্চয়কৈ কৈ দিছোঁ।

Verse 15

दश ते वायवः प्रोक्ता आत्मा चैकादशः स्मृतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि वायूनां शृणु मे क्रमात्

দশটা প্ৰাণবায়ু বৰ্ণনা কৰা হ’ল, আৰু আত্মা একাদশ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। এতিয়া মই সেই বায়ুসকলৰ নাম ক’ম—মোৰ কথা ক্ৰমে ক্ৰমে শুনা।

Verse 16

प्राणोऽपानः समानश्च ह्युदानो व्यान एव च । नागश्च कूर्मः कृकलो देवदत्तो धनंजयः

সেইসকল হ’ল—প্ৰাণ, অপান, সমান, উদান আৰু ব্যান; লগতে নাগ, কূৰ্ম, কৃকল, দেবদত্ত আৰু ধনঞ্জয়।

Verse 17

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

আত্মাকো তাৰ পিছৰ ক্ৰমত জানিব লাগে; তেনেদৰে ক্ৰমে ক্ৰমে ৰুদ্ৰ-ৰূপ অধিপতিসকলকো। সকলো প্ৰাণীৰ হিতৰ বাবে মই তেওঁলোকৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ পথ ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 18

रुद्राणामादिदेवोऽसौ पूर्वं सोमेश्वरः प्रिये । भूतेश्वरेति नाम्ना वै पूजयेत्तं विधानतः

হে প্ৰিয়ে, ৰুদ্ৰসকলৰ মাজত তেওঁৱেই আদিদেৱ, যিজন পূৰ্বে সোমেশ্বৰ নামে পৰিচিত আছিল। বিধি অনুসাৰে ‘ভূতেশ্বৰ’ নামে তেওঁক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 19

राजोपचारयोगेन श्रद्धापूतेन चेतसा । पंचामृतेन संस्नाप्य सद्योजातेन पूजयेत्

ৰাজোপচাৰ-যোগে, শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তে, পঞ্চামৃতৰে (লিঙ্গ) স্নান কৰাই, সদ্যোজাত মন্ত্রে পূজা কৰিব।

Verse 20

पुष्पैर्मनोहरैर्भक्त्या ध्यात्वा देवं सदाशिवम् । त्रिभिः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणिपत्य च

ভক্তিৰে মনোহৰ পুষ্প অৰ্পণ কৰি, দেব সদাশিৱক ধ্যান কৰিব; তিনিবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, সাষ্টাঙ্গে প্ৰণিপাত কৰিব।

Verse 21

रुद्रैकादशयात्रार्थी निर्विघ्नार्थं व्रजेत्ततः । भूतेश्वरेति यन्नाम प्रोक्तं तत्ते ब्रवीम्यहम्

যি একাদশ ৰুদ্ৰৰ যাত্ৰা কৰিব খোজে, সি নিৰ্বিঘ্নতাৰ বাবে তেতিয়াৰ পৰা আগবাঢ়িব। ‘ভূতেশ্বৰ’ বুলি যি নাম কোৱা হৈছে, সেইটো মই তোমাক বুজাই ক’ম।

Verse 22

महदादि विशेषांतं भूतजालं यदीरितम् । पंचविंशति संख्याकं तेषामीशो यतः स्मृतः

মহৎ আদি পৰা বিশেষ তত্ত্বলৈকে যি ভূতসমষ্টি কোৱা হৈছে, সেয়া পঁচিশ সংখ্যাৰ। যিহেতু তেওঁলোকৰ ঈশ্বৰ বুলি স্মৃত, সেয়ে (তেওঁ) ‘ভূতেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত।

Verse 23

तेन भूतेश्वरेत्युक्तं नाम तस्य पुरा किल । पंचविंशतितत्त्वानि ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

সেয়ে প্ৰাচীন কালত সঁচাকৈ তেওঁৰ নাম ‘ভূতেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হৈছিল। পঁচিশ তত্ত্ব জানিলে মানুহে মুক্তি লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 24

भूतेशरुद्रं संपूज्य गच्छेद्वै मुक्तिमव्ययाम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तमादि रुद्रस्य कीर्तनम् । कीर्तनीयं द्विजातीनां कीर्तितं पुण्यवर्द्धनम्

ভূতেশ-ৰুদ্ৰক সম্পূৰ্ণ ভাৱে পূজা কৰিলে নিশ্চয়েই অবিনাশী মুক্তি লাভ হয়। এইদৰে সংক্ষেপে আদিৰুদ্ৰৰ কীৰ্তন কোৱা হ’ল। এই স্তৱ দ্ৱিজাতিসকলে পাঠ কৰিব লাগে; পাঠ কৰিলে পুণ্য বৃদ্ধি পায়।

Verse 87

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रमाहात्म्ये भूतेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः

এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাত, সপ্তম প্ৰভাস খণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য আৰু একাদশ ৰুদ্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “ভূতেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন” নামক সপ্তাশীতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।