Adhyaya 83
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 83

Adhyaya 83

ঈশ্বৰে মহাদেৱীক প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰৰ পূৰ্ব দিশত অৱস্থিত যোগেশ্বৰী দেৱীৰ উৎপত্তি আৰু পূজা-বিধিৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। ৰূপান্তৰ-শক্তিৰে মহিষাসুৰ ত্ৰিলোকক আতংকিত কৰে। তেতিয়া ব্ৰহ্মাই এক অনুপম কন্যা সৃষ্টি কৰে; সি ঘোৰ তপস্যা কৰে। নাৰদ সি দেখা পাই মোহিত হয়, কিন্তু কুমাৰী-ব্ৰত ৰক্ষাৰ বাবে প্ৰত্যাখ্যাত হৈ মহিষাসুৰৰ ওচৰলৈ গৈ তাইৰ বৰ্ণনা কৰে। মহিষাসুৰে তপস্বিনী কন্যাক বিবাহৰ বাবে বলপূৰ্বক বাধ্য কৰিব খোজে; দেৱী হাঁহে, আৰু তাইৰ শ্বাসৰ পৰা অস্ত্ৰধাৰিণী নাৰী-ৰূপ উদ্ভৱ হৈ অসুৰসেনা ধ্বংস কৰে। শেষত দেৱীয়ে যুদ্ধত মহিষাসুৰক দমন কৰি শিৰচ্ছেদসহ বধ কৰে; দেৱতাসকলে স্তৱ কৰি তেওঁক বিদ্যা-অবিদ্যা, জয়, ৰক্ষা আৰু সৰ্বশক্তিৰূপে মানে। দেৱতাসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰে যে দেৱী এই ক্ষেত্ৰতেই চিৰস্থায়ীভাৱে বাস কৰক আৰু ভক্তসকলক বৰ দান কৰক। তাৰ পিছত আশ্বিন শুক্লপক্ষৰ উৎসৱবিধি কোৱা হৈছে—নৱমীত উপবাস আৰু দৰ্শনে পাপক্ষয়, আৰু প্ৰাতে পাঠে নিৰ্ভয়তা লাভ। ৰাতি প্ৰতিষ্ঠিত খড়্গৰ বিস্তৃত পূজা—মণ্ডপ, হোম, শোভাযাত্ৰা, জাগৰণ, নৈবেদ্য, বলি, দিকপাল আদি শক্তিলৈ অৰ্পণ, আৰু ৰাজৰথে যোগেশ্বৰীৰ প্ৰদক্ষিণ—বৰ্ণিত। শেষত সাধকসকলক, বিশেষকৈ ক্ষেত্ৰবাসী ব্ৰাহ্মণসকলক, ৰক্ষাৰ আশ্বাস দি এই উৎসৱক বিঘ্ননাশক, মঙ্গলময় আৰু সামূহিক ধৰ্মানুষ্ঠান বুলি উপসংহাৰ কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य पूर्वेण संस्थिताम् । योगेश्वरीं महादेवीं योगसिद्धिफलप्रदाम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, সেই স্থানৰ পূৰ্ব দিশত অৱস্থিত যোগেশ্বৰী মহাদেৱীৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত; যি যোগসিদ্ধিৰ ফল দান কৰে।

Verse 2

तदुत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु श्रद्धासमन्विता । पुरा दानवशार्दूलो महिषाख्यो महाबलः

এতিয়া মই তেঁওৰ উৎপত্তি ক’ম; শ্ৰদ্ধাৰে সৈতে শুনা। প্ৰাচীন কালত দানৱসকলৰ মাজত বাঘসম এক মহাবলী আছিল—মহিষাখ নামে।

Verse 3

बभूव प्रवरो देवि सर्वदेवभयंकरः । कामरूपी स लोकांस्त्रीन्वशीकृत्वाऽभवत्सुखी

হে দেবী, সি সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ হৈ উঠিল, সকলো দেৱতাৰ বাবে ভয়ংকৰ। ইচ্ছামতে ৰূপ ধৰি সি ত্ৰিলোকক বশ কৰি সুখে বাস কৰিলে।

Verse 4

कस्मिंश्चिदथ काले तु ब्रह्मणा लोककारिणा । सृष्टा मनोहरा कन्या रूपेणाप्रतिमा दिवि

তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত, লোকসৃষ্টিকাৰী ব্ৰহ্মাই স্বৰ্গত এক মনোমোহা কন্যা সৃষ্টি কৰিলে, যাৰ ৰূপ অতুলনীয়।

Verse 5

अतपत्सा तपो घोरं कन्या रूपवती सती । नारदेन ततो दृष्टा सा कदाचिद्वरानने

সেই সতি, ৰূপৱতী কন্যাই ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিলে। তাৰ পাছত, হে সুন্দৰ-মুখী, কোনো এক সময়ত নাৰদে তাইক দেখা পালে।

Verse 6

ततः स सहसा देवि विस्मयं परमं गतः । अहो रूपमहो धैर्यमहो कान्तिरहो वयः

তেতিয়া, হে দেবী, সি হঠাতে পৰম বিস্ময়ত নিমগ্ন হ’ল—“আহা ৰূপ! আহা ধৈৰ্য! আহা কান্তি! আহা যৌৱনৰ তেজ!”

Verse 7

इत्येवं चिन्तयंस्तत्र नारीं वचनमब्रवीत् । कुरुष्वात्मप्रदानं मे न मे दारपरिग्रहः । तवाहं दर्शनाद्देवि कामवाणेन पीडितः

এইদৰে চিন্তা কৰি সি তাত সেই কন্যাক ক’লে: “মোক আত্মদান কৰ; মোৰ পত্নী-গ্ৰহণৰ আনুষ্ঠানিকতা নালাগে। হে দেবীসমা, তোমাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই মই কামদেৱৰ বাণে পীড়িত।”

Verse 8

साऽब्रवीन्न हि मे कार्यं कामधर्मेण सत्तम । कौमारं व्रतमासाद्य साधयिष्ये यथेप्सितम्

তাই ক’লে: “হে সত্তম, মোৰ কামধৰ্মৰ পথত কোনো কাৰ্য নাই। কৌমাৰ্য-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি মই মোৰ ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰিম।”

Verse 9

न च मन्युस्त्वया कार्यो ह्यस्मिन्नर्थे कथंचन । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिर्नारदः प्रिये

“আৰু এই বিষয়ত তুমি কোনোপধ্যেই ক্ৰোধ নকৰিবা।” তাইৰ বাক্য শুনি, হে প্ৰিয়ে, সেই মুনি নাৰদ…

Verse 10

समुद्रान्तेऽगमद्दिव्यां पुरीं महिषपालिताम् । अर्चितो हि मुनिस्तेन महिषेण महात्मना

সাগৰৰ তীৰত সি মহিষাৰ দ্বাৰা শাসিত এক দিৱ্য নগৰীত গ’ল। সেই মহাত্মা মহিষাই মুনিক সন্মান-আৰ্চনা কৰিলে।

Verse 11

पृष्ट्वा ह्यनामयं देवि दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम् । सोऽब्रवीत्प्राञ्जलिर्भूत्वा किमागमनकारणम् । ब्रूहि यत्ते व्यवसितं सर्वं कर्त्तास्मि नारद

দেৱি, তেওঁৰ কুশল-মঙ্গল সুধি লৈ আৰু অনুত্তম অৰ্ঘ্য অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰি, তেওঁ প্ৰাঞ্জলি হৈ ক’লে: “আপোনাৰ আগমনৰ কাৰণ কি? যি আপুনি স্থিৰ কৰিছে কওক—হে নাৰদ, মই সকলো কৰিম।”

Verse 12

अथोवाच मुनिस्तत्र महिषं दानवेश्वरम् । कन्यारत्नं समुत्पन्नं जंबूद्वीपे महासुर

তেতিয়া মুনিয়ে তাত দানৱেশ্বৰ মহিষক ক’লে: “হে মহাসুৰ, জম্বুদ্বীপত ৰত্নসম কন্যা এক উদ্ভৱ হৈছে।”

Verse 13

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले न दृष्टं न च मे श्रुतम् । तादृग्रूपमहं येन कामबाणवशीकृतः

“স্বৰ্গে, মৰ্ত্যে বা পাতালত—এনে ৰূপ মই নেদেখিলোঁ, নাশুনিলোঁ; সেই ৰূপেই মোক কামদেৱৰ বাণৰ বশ কৰি পেলালে।”

Verse 14

स श्रुत्वा वचनं तस्य कामस्योत्पादनं परम् । जगाम यत्र सा साध्वी क्षेत्रे प्राभासिके स्थिता

তাৰ বাক্য শুনি আৰু তীব্ৰ কামনাৰে উদ্দীপ্ত হৈ, তেওঁ সেই ঠাইলৈ গ’ল য’ত সেই সাধ্বী প্ৰাভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰিছিল।

Verse 15

तामेव प्रार्थयामास बलेन महता वृतः । भार्या भव त्वं मे भीरु भुंक्ष्व भोगान्मनोरमान् । एतत्तपो महाभागे विरुद्धं यौवनस्य ते

মহাবলেৰে ঘেৰাও হৈ, তেওঁ কেৱল তাইকেই মিনতি কৰিলে: “হে ভীৰু, তুমি মোৰ পত্নী হোৱা; মোৰ সৈতে মনোৰম ভোগ উপভোগ কৰা। হে মহাভাগে, এই তপস্যা তোমাৰ যৌৱনৰ বিপৰীত।”

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा जहास वरवर्णिनी । तस्या हसंत्या देवेशि शतशोऽथ सहस्रशः

তাঁৰ বাক্য শুনি অতি সুন্দৰী কন্যাই হাঁহি উঠিল। হে দেৱেশী, তাই হাঁহোঁতে সেই ধ্বনি শত শত, সহস্ৰ সহস্ৰ গুঞ্জৰি উঠিল।

Verse 17

निश्वासात्सहसा नार्यः शस्त्रहस्ता भयानकाः । ताभिर्विध्वंसितं सैन्यं महिषस्य दुरात्मनः

তাইৰ নিশ্বাসৰ পৰা হঠাতে অস্ত্ৰধাৰী ভয়ংকৰ যোদ্ধা-নাৰীসকল উদ্ভৱ হ’ল। তেওঁলোকেই দুষ্ট মহিষৰ সেনাবাহিনী সম্পূৰ্ণৰূপে বিধ্বংস কৰিলে।

Verse 18

तस्मिन्निपात्यमाने तु सैन्ये दानवसत्तमः । क्रोधं कृत्वा ततः शीघ्रं तामेवाभिमुखो ययौ

সেই সেনা নিপাতিত হ’বলৈ ধৰোঁতেই দানৱশ্ৰেষ্ঠজন ক্ৰোধে দগ্ধ হৈ উঠিল আৰু তৎক্ষণাৎ তাইৰ দিশে সোজাকৈ আগবাঢ়িল।

Verse 19

विधुन्वन्स हि ते तीक्ष्णशृंगेऽभीक्ष्णं भयानके । तया सार्धं च सुमहत्कृत्वा युद्धं महासुरः

সেই মহাসুৰে তীক্ষ্ণ, ভয়ংকৰ শিং দুটা বাৰে বাৰে ঝাঁকুনি দি তাইৰ সৈতে এক মহাযুদ্ধত লিপ্ত হ’ল।

Verse 20

शृंगाभ्यां जगृहे देवीं सा तस्योपरि संस्थिता । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यपुंगवः

সেই দানৱে শিং দুটাৰে দেৱীক ধৰি পেলালে; কিন্তু দেৱী তাৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ ৰ’ল। পদদ্বয়ে দমন কৰি শূলেৰে সেই দৈত্যপুঙ্গৱক নিধন কৰিলে।

Verse 21

छिन्ने शिरसि खङ्गेन तद्रूपो निःसृतः पुमान् । रौद्रोऽपि स गतः स्वर्गं दैत्यो देव्यस्त्रपातितः

খড়্গেৰে মূৰ ছিন্ন হোৱাত সেই দেহৰ পৰা মানুহ-ৰূপ এক পুৰুষ ওলাই আহিল; আৰু দেৱীৰ অস্ত্ৰত পতিত সেই ৰৌদ্ৰ দৈত্যো স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 22

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । महेंद्राद्याः स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा

তাৰ পাছত সকলো দেবগণে পৰাজিত মহিষক দেখি, মহেন্দ্ৰ আদি দেবতাসকলে আনন্দিত চিত্তে দেৱীৰ স্তৱ গাইলে।

Verse 23

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । नयस्थिते सुसिद्धांते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि

দেৱাসকলে ক’লে: নমস্কাৰ, হে দেৱী মহাভাগে, গম্ভীৰা, ভয়ংকৰ দৰ্শনীয়া; ন্যায়স্থিতা, সুসিদ্ধান্তা, ত্ৰিনেত্ৰা, বিশ্বতোমুখী।

Verse 24

विद्याविद्ये जये जाप्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वविद्येशे देवि विश्वस्वरूपिणि

হে দেৱী, তুমি বিদ্যাও, আৰু আৱৰণকাৰী অবিদ্যাৰ শক্তিও; জয় আৰু জপ্য পবিত্ৰ জপো; মহিষাসুৰমৰ্দিনী; সর্বব্যাপিনী, সকলো বিদ্যাৰ অধীশ্বৰী—হে বিশ্বস্বৰূপিণী।

Verse 25

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रायतेक्षणे । शुद्धसत्त्वे व्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि

হে দেৱী, শোকহীনা, ধ্ৰুৱ অচল; পদ্মপত্ৰ সদৃশ নয়না; শুদ্ধসত্ত্বা, ব্ৰতস্থায়িনী; চণ্ডৰূপা—হে দীপ্তিময়ী ৰাত্ৰি।

Verse 26

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि कालनृत्ये धृतिप्रिये । शांकरि ब्राह्मणि ब्राह्मि सर्वदेवनमस्कृते

হে দেবী! ঋদ্ধি-সিদ্ধি দানকাৰিণী, কালৰ নৃত্য-স্বরূপা, ধৈৰ্যৰ প্ৰিয়া; শাঙ্কৰী, ব্ৰাহ্মণী, ব্ৰাহ্মী—সৰ্বদেৱে নমস্কৃতা।

Verse 27

घंटाहस्ते शूल हस्ते महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृते शिवे

হে দেবী! এক হাতে ঘণ্টা, আন হাতে শূল ধাৰিণী; মহামহিষ-মৰ্দিনী; উগ্ৰৰূপা, বিস্তৃত-নয়না; মহামায়া, অমৃতা, মঙ্গলময়ী শিৱা!

Verse 28

सर्वगे सर्वदे देवि सर्वसत्त्वमयोद्भवे । विद्यापुराणशल्यानां जननि भूतधारिणि

হে দেবী! সৰ্বত্ৰ গমনকাৰিণী, সৰ্বদাতা; সৰ্বসত্ত্বৰ সাৰ-তত্ত্বৰূপে উদ্ভৱা; বিদ্যা আৰু পুৰাণসমূহৰ জননী; সকলো ভূত-প্ৰাণী ধাৰণ-পালনকাৰিণী।

Verse 29

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्याऽविद्ये श्रियेऽश्रिये

হে শুভে! সৰ্বদেৱৰ আৰু সৰ্বসত্ত্বৰ গূঢ়-সাৰ তুমিয়েই। হে দেবী! তুমিয়েই একমাত্ৰ শৰণ—বিদ্যাও তুমিই, অবিদ্যাও তুমিই; শ্ৰীয়ো তুমিই, অশ্ৰীয়ো তুমিই।

Verse 30

एवं स्तुता सुरैर्देवि प्रणम्य ऋषिभिस्तथा । उवाच हसती वाक्यं वृणुध्वं वरमुत्तमम्

এইদৰে সুৰসকলে স্তৱ কৰা, আৰু ঋষিসকলে নমস্কাৰ কৰা পাছত, দেবী হাঁহি মাৰি ক’লে: “তোমালোকে উত্তম বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 31

देवा ऊचुः । स्तवेनानेन ये देवि स्तुवन्त्यत्र नरोत्तमाः । ते संतु कामैः संपूर्णा वरवर्षा निरंतरम्

দেৱাসকলে ক’লে: “হে দেৱী, যিসকল নৰোত্তমে ইয়াত এই স্তৱেৰে তোমাক স্তৱ কৰে, তেওঁলোকৰ কামনা পূৰ্ণ হওক; উত্তম বৰৰ অবিৰত বৰ্ষা তেওঁলোকৰ ওপৰত সদায় থাকক।”

Verse 32

अस्मिन्क्षेत्रे त्वया वासो नित्यं कार्यः शुचिस्मिते

হে শুচিস্মিতে, এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তুমি নিত্য বাস কৰা।

Verse 33

एवमस्त्विति सा देवी देवानुक्त्वा वरानने । विसृज्य ऋषिसंघांश्च तत्रैव निरताऽभवत्

“এৱমস্তু,” বুলি সেই দেৱীয়ে ক’লে, হে সুন্দৰ-মুখী; দেৱতাসকলক এইদৰে কৈ ঋষিসংঘসমূহক বিদায় দি, সেয়া তাতেই লীন হৈ ৰ’ল।

Verse 34

आश्वयुक्छुक्लपक्षस्य नवम्यां यो वरानने । उपवासपरो भूत्वा तां प्रपश्यति भक्तितः । तस्य पापं क्षयं याति तमः सूर्योदये यथा

হে সুন্দৰ-মুখী, আশ্বযুজ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ নবমীত যি উপবাসপৰ হৈ ভক্তিভাৱে তেঁওক দৰ্শন কৰে, তাৰ পাপ ক্ষয় হয়—যেনে সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ লয় পায়।

Verse 35

य एतत्पठति स्तोत्रं प्रातरुत्थाय मानवः । न भीः संपद्यते तस्य यावज्जीवं नरस्य वै

যি মানুহে পুৱাতে উঠি এই স্তোত্ৰ পাঠ কৰে, সেই নৰৰ জীৱনভৰ কেতিয়াও ভয় নাহে।

Verse 36

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या अष्टमी मूलसंयुता । सा महानामिका प्राणा येषां तस्यां गताः शुभे

হে শুভে! আশ্বযুজ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ অষ্টমী যেতিয়া মূলা নক্ষত্ৰৰ সৈতে যুক্ত হয়, তেতিয়া তাক ‘মহানামিকা’ বোলা হয়। ধন্য সেইসকল, যাঁহাৰ প্ৰাণ সেই পবিত্ৰ দিনত নিৰ্গত হয়।

Verse 37

तेषां स्वर्गे ध्रुवं वासो वीरास्तेऽप्सरसां प्रियाः

সেই বীৰসকলৰ বাবে স্বৰ্গত নিশ্চিত বাস আছে; তেওঁলোক অপ্সৰাসকলৰ প্ৰিয় হৈ পৰে।

Verse 38

मन्वन्तरेषु सर्वेषु कल्पादिषु सुरेश्वरि । एष एव क्रमः प्रोक्तो विशेषं शृणु सांप्रतम्

হে সুৰেশ্বৰী, সকলো মন্বন্তৰ আৰু কল্প আদি চক্রসমূহত এই একেই বিধি কোৱা হৈছে। এতিয়া বৰ্তমানৰ বিশেষ কথা শুনা।

Verse 39

आश्वयुक्छुक्लपक्षे या पंचमी पापनाशिनी । तस्यां संपूजयेद्रात्रौ खड्गमंत्रैर्विभूषितम्

আশ্বযুজ মাহৰ শুক্লপক্ষৰ পাপনাশিনী পঞ্চমীত, ৰাতি খড়্গ-মন্ত্ৰেৰে সংস্কৃত আৰু অলংকৃত তৰোৱালক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 40

मंडपं कारयेत्तत्र नवसप्तकरं तथा । प्रागुदक्प्रवणे देशे पताकाभिरलंकृतम् । योगेश्वर्याः संनिधाने विधिना कारयेद्द्विजः

তাত দ্বিজে বিধিমতে নিৰ্দিষ্ট মাপে এক মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰাব লাগে—নৱ-সপ্তকৰ মাপৰ—পূব আৰু উত্তৰলৈ ঢাল থকা ভূমিত, পতাকাৰে অলংকৃত; আৰু যোগেশ্বৰীৰ সন্নিধানত নিয়ম অনুসাৰে কৰাব লাগে।

Verse 41

आग्नेय्यां कारयेत्कुण्डं हस्तमात्रं सुशोभनम् । मेखलात्रयसंयुक्तं योन्याऽश्वत्थदलाभया

অগ্নেয় দিশাত (দক্ষিণ-পূব) হাত-মাত্ৰ পৰিমাণৰ সুন্দৰ হোম-কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰিব; ত্ৰি-মেখলা-সংযুক্ত, যোনি-আকাৰ আধাৰযুক্ত আৰু অশ্বত্থ পাতৰে সুসজ্জিত।

Verse 42

शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः

তাৰ পাছত শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে মন্ত্ৰসহ অগ্নিত পায়স আহুতি দিব। তাৰপিছত পঞ্চামৃতৰ ৰসে খড়্গক স্নান কৰাই, উত্তম দ্বিজে মন্ত্ৰপূৰ্বক নানাবিধ পুষ্পেৰে পূজা কৰিব।

Verse 43

अभीर्विशसनं खड्गः प्राणिभूतो दुरासदः । अगम्यो विजयश्चैव धर्माधारस्तथैव च । इत्यष्टौ तव नामानि स्वयमुक्तानि वेधसा

‘অভীৰ’ (নির্ভয়), ‘বিশসন’ (সংহারক), ‘খড়্গ’ (তলোয়ার), ‘প্ৰাণিভূত’ (জীৱ-স্বরূপ), ‘দুৰাসদ’ (অজেয়), ‘অগম্য’ (অপ্ৰাপ্য), ‘বিজয়’ (জয়) আৰু ‘ধৰ্মাধাৰ’ (ধৰ্মৰ আধাৰ)—এই আটটি তোমাৰ নাম, স্ৰষ্টা বেধাই স্বয়ং উচ্চাৰণ কৰিছিল।

Verse 44

नक्षत्रं कृत्तिका तुभ्यं गुरुर्देवो महेश्वरः । हिरण्यं च शरीरं ते धाता देवो जनार्दनः । पिता पितामहो देव स्वेन पालय सर्वदा

তোমাৰ নক্ষত্ৰ কৃত্তিকা; তোমাৰ দিৱ্য গুৰু মহেশ্বৰ। তোমাৰ দেহ হিৰণ্য (সোণ) স্বৰূপ; তোমাৰ ধাতা-পালক দেৱ জনাৰ্দন। হে দেৱ, নিজ শক্তিৰে সদায় ৰক্ষা কৰা—পিতা আৰু পিতামহকোসহ।

Verse 45

इति खड्गमन्त्रः । एवं संपूज्य विधिना तं खङ्गं ब्राह्मणोत्तमैः । भ्रामयेन्नगरे रात्रौ नान्दीघोषपुरःसरम्

ইয়াই খড়্গ-মন্ত্ৰ। এইদৰে বিধি অনুসাৰে উত্তম ব্ৰাহ্মণসকলে সেই খড়্গক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, ৰাতি নগৰত ঘূৰাব; আগত মঙ্গলময় নান্দী-ঘোষ চলিব।

Verse 46

सर्वसैन्येन संयुक्तस्तत्र ब्राह्मणपुंगवैः । एवं कृत्वा विधानं तु पुनर्योगेश्वरीं नयेत् । उच्चार्य मन्त्रमेवं वै खङ्गं तस्यै समर्पयेत्

সমগ্ৰ সৈন্য আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে তাত একত্ৰ হৈ, এইদৰে বিধি সম্পন্ন কৰি পুনৰ যোগেশ্বৰী দেৱীৰ ওচৰলৈ যাব। এইদৰে মন্ত্র উচ্চাৰণ কৰি তেখেতৰ চৰণত খড়্গ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 47

अञ्जनेन समालेख्य चन्दनेन विलेपितम् । बिल्वपत्रकृतां मालां तस्यै देव्यै निवेदयेत्

অঞ্জনেৰে অলংকৃত কৰি আৰু চন্দনলেপন কৰি, বিল্বপাতৰে গাঁথা মালা সেই দেৱীক নিবেদন কৰিব।

Verse 48

दुर्गे दुर्गार्तिहे देवि सर्व दुर्गतिनाशिनि । त्राहि मां सर्वदुर्गेषु दुर्गेऽहं शरणं गतः

হে দুৰ্গা, হে দুৰ্গাৰ্তিহৰিণী দেৱী, হে সকলো দুৰ্গতি নাশিনী! সকলো বিপদত মোক ৰক্ষা কৰা। হে দুৰ্গা, মই তোমাৰ শৰণাগত।

Verse 49

दत्त्वैवमर्घ्यं देवेशि तत्र खङ्गं च जागृयात् । नित्यं संपूज्य विधिना अष्टम्यां यावदेव हि

এইদৰে অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰি, হে দেৱেশী, তাত খড়্গটোৰ ওপৰত জাগৰণ কৰিব। অষ্টমী পৰ্যন্ত নিত্য বিধিমতে পূজা কৰি থাকিব।

Verse 50

तद्रात्रौ जागरं कृत्वा प्रभाते ह्यरुणोदये । पातयेन्महिषान्मेषानग्रतो गतकंधरान्

সেই ৰাতি জাগৰণ কৰি, পুৱতি বেলি অৰুণোদয়ত, আগত থৈ গল উন্মুক্ত কৰা মহিষ আৰু মেষক বলিৰূপে পতিত কৰাব।

Verse 51

शतमर्धशतं वापि तदर्धार्धं यथेच्छया । सुरासवभृतैः कुंभैस्तर्पयेत्परमेश्वरीम्

ইচ্ছামতে শত, পঞ্চাশ, বা তাৰো অর্ধেক—সুৰা আৰু আসৱেৰে পূৰ্ণ কুম্ভ লৈ পৰমেশ্বৰী দেৱীক তৰ্পণ কৰিব।

Verse 52

कापालिकेभ्यस्तद्देयं दासीदासजने तथा । ततोऽपराह्नसमये नवम्यां स्यन्दने स्थिताम्

সেই দান কাপালিক তপস্বীসকলক দিব লাগে, আৰু দাসী-দাসজনকো তেনেদৰে। তাৰ পাছত নৱমীৰ অপৰাহ্ন সময়ত (দেৱীক) ৰথত স্থাপন কৰিব।

Verse 53

योगेशीं भ्रामयेद्राष्ट्रे स्वयं राजा स्वसैन्यवान् । नदद्भिः शंखपटहैः पठद्भिर्बटुचारणैः

ৰাজাই নিজে, নিজৰ সৈন্যসহ, যোগেশী দেৱীক ৰাজ্যজুৰি শোভাযাত্ৰাত ভ্ৰমণ কৰাব—গর্জন কৰা শঙ্খ-পটহ আৰু বটুচাৰণসকলৰ স্তোত্ৰপাঠেৰে।

Verse 54

भूतेभ्यश्च बलिं दद्यान्मंत्रेणानेन भामिनि । सरक्तं सजलं सान्नं गन्धपुष्पाक्षतैर्युतम्

হে ভামিনী, এই মন্ত্ৰেৰে ভূতসকললৈ বলি দিব—ৰক্তসহ, জলসহ, অন্নসহ, আৰু গন্ধ-পুষ্প-অক্ষতেৰে সংযুক্ত।

Verse 55

त्रीन्वारांस्तु त्रिशूलेन दिग्विदिक्षु क्षिपेद्बलिम् । बलिं गृह्णन्त्विमे देवा आदित्या वसवस्तथा

তিনবাৰ, ত্ৰিশূলেৰে, দিশা আৰু বিদিশাসকলত বলি নিক্ষেপ কৰিব। ‘এই দেৱতাসকলে বলি গ্ৰহণ কৰক—আদিত্য আৰু বসুসকলেও।’

Verse 56

मरुतोऽथाश्विनौ रुद्राः सुपर्णाः पन्नगा ग्रहाः । सौम्या भवंतु तृप्ताश्च भूताः प्रेताः सुखावहाः

মৰুত, অশ্বিন, ৰুদ্ৰ, সুপৰ্ণ, পন্নগ আৰু গ্ৰহসমূহ কোমল আৰু তৃপ্ত হওক; আৰু ভূত-প্ৰেতসকল সন্তুষ্ট হৈ মঙ্গল-সুখ আনক।

Verse 57

य एवं कुर्वते यात्रां ब्राह्मणाः क्षेत्रवासिनः । न तेषां शत्रवो नाग्निर्न चौरा न विनायकाः । विघ्नं कुर्वंति देवेशि योगेश्वर्याः प्रसादतः

হে দেবী! এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰা ব্ৰাহ্মণসকলে যি এইদৰে যাত্ৰা কৰে, তেওঁলোকক শত্রু, অগ্নি, চোৰ বা বিনায়কাদি বিঘ্নে পীড়া নকৰে; যোগেশ্বৰীৰ কৃপাতে কোনো বাধা উঠিব নোৱাৰে।

Verse 58

सुखिनो भोगभोक्तारः सर्वातंकविवर्जिताः । भवन्ति पुरुषा भक्ता योगेश्वर्या निरंतरम्

তেওঁলোক সুখী হয়, ধৰ্মসঙ্গত ভোগৰ ভোক্তা হয়, সকলো আতংকৰ পৰা মুক্ত—যিসকল মানুহ যোগেশ্বৰীৰ নিৰন্তৰ ভক্ত।

Verse 59

इत्येष ते समाख्यातो योगेश्वर्या महोत्सवः । पठतां शृण्वतां चैव सर्वाशुभविनाशनः

এইদৰে তোমাক যোগেশ্বৰীৰ মহোৎসৱ বৰ্ণনা কৰা হ’ল; যিসকলে পঢ়ে আৰু যিসকলে শোনে, তেওঁলোকৰ বাবে ই সকলো অশুভ নাশক।

Verse 60

शूलाग्रभिन्नमहिषासुरपृष्ठपीठामुत्खातखड्ग रुचिरांगदबाहुदंडाम् । अभ्यर्च्य पंचवदनानुगतं नवम्यां दुर्गां सुदुर्गगहनानि तरंति मर्त्याः

নৱমীত যিসকলে বিধিপূৰ্বক দুৰ্গাক পূজা কৰে—যাৰ আসন ত্ৰিশূলৰ আগত বিদীৰ্ণ মহিষাসুৰৰ পিঠিত স্থাপিত, যাৰ বাহুত ৰুচিৰ অঙ্গদ আৰু উত্তোলিত খড়্গ দীপ্ত—সেই মর্ত্যসকলে অতি দুৰ্গম ঘোৰ বিপদসমূহ পাৰ হয়।

Verse 83

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये योगेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ অন্তৰ্গত ‘যোগেশ্বৰী-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক ত্ৰ্যশীতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।