Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्ते विप्रेंद्रा शंकरेण महात्मना । पुनः पप्रच्छ सा देवी हर्षसंपूर्णमानसा

সূত ক’লে: মহাত্মা শঙ্কৰে এইদৰে কোৱাৰ পাছত, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, আনন্দে পৰিপূৰ্ণ মন লৈ সেই দেৱীয়ে পুনৰ সুধিলে।

Verse 2

देव्युवाच । देवदेव जगन्नाथ सर्वप्राणहिताय वै । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यं विस्तराद्वद मे प्रभो

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেবদেৱ, জগন্নাথ, সকলো প্ৰাণীৰ মঙ্গলৰ বাবে, হে প্ৰভু, প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য মোক বিস্তাৰে কওক।

Verse 3

ईश्वर उवाच । अन्यद्दृष्टांतरूपं ते कथयामि यशस्विनि । येन सृष्टं महादेवि क्षेत्रमेतन्मम प्रियम्

ঈশ্বৰে ক’লে: হে যশস্বিনী, মই তোমাক অন্য এক বৃত্তান্ত, ভিন্ন ৰূপৰ, ক’ম—হে মহাদেৱী—যাৰ দ্বাৰা মোৰ প্ৰিয় এই ক্ষেত্ৰ সৃষ্টি হ’ল।

Verse 4

या गतिर्ध्यायतां नित्यं निःसंगानां च योगिनाम् । सैवं संत्यजतां प्राणान्प्रभासे तु परा गतिः

যি পৰম গতি নিত্য ধ্যানৰত, নিঃসঙ্গ যোগীসকলে লাভ কৰে, সেই একে শ্ৰেষ্ঠ গতি প্ৰভাসত প্ৰাণ ত্যাগ কৰোঁতাসকলেও পায়।

Verse 5

अनेककल्पस्थायी च मार्कंडेयो महातपाः । सोऽपि देवं विरूपाक्षं प्रभासे तु सदाऽर्चति

অসংখ্য কল্প জুৰি স্থিতিশীল মহাতপস্বী মাৰ্কণ্ডেয়োও প্ৰভাসত সদায় দেৱ বিরূপাক্ষৰ পূজা-অৰ্চনা কৰে।

Verse 6

अटित्वा सर्वतीर्थानि प्रभासं नैव मुंचति । दुर्वासाश्च महातेजा लिंगस्याराधनोद्यतः । न मुंचति क्षणं देवि तत्क्षेत्रं शशिमौलिनः

সকলো তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰিও তেওঁ প্ৰভাস ত্যাগ নকৰে। মহাতেজস্বী দুর্বাসাও লিঙ্গ-আৰাধনাত উদ্‌যত হৈ—হে দেবী—শশিমৌলিন শিৱৰ সেই ক্ষেত্ৰ এক মুহূৰ্তও নাছাৰে।

Verse 7

भरद्वाजो मरीचिश्च मुनिश्चोद्दालकस्तथा । क्रतुश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो भृगुरेव च

ভৰদ্বাজ, মৰীচি, আৰু মুনি উদ্দালক; লগতে ক্ৰতু, বশিষ্ঠ, কশ্যপ আৰু ভৃগুও—এই সকলো মহর্ষি তাত উপস্থিত।

Verse 8

दक्षश्चैव तु सावर्णिर्यमश्चांगिरसस्तथा । शुको विभांडकश्चैव ऋष्यशृंगोऽथ गोभिलः

দক্ষ, সাৱৰ্ণি, যম আৰু অঙ্গিৰসো; লগতে শুক, বিভাণ্ডক, ঋষ্যশৃঙ্গ আৰু তাৰপিছত গোভিল—এইসকলেও সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰে।

Verse 9

गौतमश्च ऋचीकश्च अगस्त्यः शौनको महान् । नारदो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽथ लोमशः

গৌতম আৰু ঋচীক; অগস্ত্য; মহান শৌনক; নাৰদ; জমদগ্নি; বিশ্বামিত্ৰ আৰু তাৰপিছত লোমশ—এইসকলকো তাতেই দেখা যায়।

Verse 10

अन्ये च ऋषयश्चैव दिव्या देवर्षयस्तथा । न मुंचंति महाक्षेत्रं लिंगस्याराधनोद्यताः

আন আন ঋষিসকল আৰু দিব্য দেৱঋষিসকলেও—লিঙ্গৰ আৰাধনাত উদ্যমী—সেই মহাক্ষেত্ৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে।

Verse 11

अहं तत्रैव तिष्ठामि लिंगाराधनतत्परः । न मुंचामि महाक्षेत्रं सत्यंसत्यं वरानने

মই নিজেই তাতেই থাকোঁ, লিঙ্গ-আৰাধনাত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট। মই সেই মহাক্ষেত্ৰ ত্যাগ নকৰোঁ—সত্যই সত্য, হে সুন্দৰ-মুখী।

Verse 12

सर्वतीर्थानि देवेशि मया दृष्टानि भूतले । प्रभासेन समं क्षेत्रं नैव दृष्टं कदाचन

হে দেৱেশী, মই পৃথিৱীত সকলো তীৰ্থ দেখিছোঁ; কিন্তু প্ৰভাসৰ সমান কোনো ক্ষেত্ৰ কেতিয়াও দেখা নাই।

Verse 13

देवि षष्टिसहस्राणि याज्ञवल्क्यपुरस्कृताः । जपं कुर्वंति रुद्राणां चन्द्रभागां व्यवस्थिताः

হে দেবী, যাজ্ঞবল্ক্যক অগ্ৰগণ্য কৰি ষাঠি হাজাৰ ঋষি চন্দ্ৰভাগাৰ তীৰত অৱস্থিত হৈ ৰুদ্ৰ-মন্ত্ৰৰ জপ কৰে।

Verse 14

चत्वारिंशत्सहस्राणि ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । देविकातटमाश्रित्य जपंति शतरुद्रियम्

চল্লিশ হাজাৰ ঊৰ্ধ্বৰেতস ঋষি দেবিকাৰ তীৰ আশ্ৰয় কৰি শতৰুদ্ৰীয় জপ কৰে।

Verse 15

कोटयश्चैव पंचाशन्मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । उमापतिं समासाद्य लिंगं तत्रैव संस्थितम्

পঞ্চাশ কোটি ঊৰ্ধ্বৰেতা মুনি উমাপতি (শিৱ)ক সমীপ গৈ, সেই ঠাইতেই সেই লিঙ্গত স্থিত হৈ ৰ’ল।

Verse 16

रुद्राणां कोटि जाप्यं तु कृतं तत्रैव तैः पुरा । कोटिस्तत्रैव संसिद्धास्तस्मिंल्लिंगे न संशयः

পুৰাকালে তেওঁলোকে সেই ঠাইতেই ৰুদ্ৰ-মন্ত্ৰৰ এক কোটি জপ কৰিছিল; আৰু সেই লিঙ্গতেই এক কোটি সিদ্ধি লাভ কৰিলে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 17

शतं चैव सहस्राणां देवेशं शशिभूषणम् । पूजयंति महासिद्धा मम क्षेत्रनिषेविणः

শ শ আৰু সহস্ৰ মহাসিদ্ধ—যিসকলে মোৰ ক্ষেত্ৰত বাস কৰি সেৱা কৰে—চন্দ্ৰভূষণ দেৱেশ শিৱক পূজা কৰে।

Verse 18

वेदांतेषु च यत्प्रोक्तं फलं चैव महर्षिभिः । तत्फलं सकलं तत्र चंद्रभूषणदर्शनात्

বেদান্তত মহর্ষিসকলে যি ফল ঘোষণা কৰিছে, সেই সম্পূৰ্ণ ফল তাত চন্দ্ৰভূষণ প্ৰভু (শিৱ)ৰ দৰ্শনমাত্ৰে লাভ হয়।

Verse 19

अग्नितीर्थे ऋषीणां तु कोटिः साग्रा स्थिता शुभे । रुद्रेश्वरे स्मृतं लक्षं कंपर्द्दीशे तथैव च

অগ্নিতীৰ্থৰ শুভ স্থানে এক কোটিৰো অধিক ঋষি স্থিত আছে। ৰুদ্ৰেশ্বৰত লক্ষ স্মৃত, আৰু তদ্ৰূপে কম্পৰ্ড্ডীশতো।

Verse 20

रत्नेश्वरे सहस्रं तु ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । अर्कस्थले महापुण्ये कोटिः साग्रा स्थिता शुभे

ৰত্নেশ্বৰত ঊৰ্ধ্বৰেতা, ব্ৰহ্মচৰ্য-নিষ্ঠ এক হাজাৰ ঋষি নিবাস কৰে। আৰু মহাপুণ্য অৰ্কস্থলৰ শুভ ধামত সাগৰ-সহ এক কোটি (আৰু অধিক) অৱস্থিত।

Verse 21

षष्टिश्चैव सहस्राणि तत्र सिद्धेश्वरे स्थिताः । सप्त चैव सहस्राणि मार्कंडेये तु संस्थिताः

তাত সিদ্ধেশ্বৰত ষাঠি হাজাৰ অৱস্থিত; আৰু মাৰ্কণ্ডেয় ধামতো সাত হাজাৰো তেনেদৰে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 22

सरस्वत्यां ब्रह्मकुण्डेऽसंख्याता मुनयः स्मृताः । दशार्बुदसहस्राणि कोटित्रितयमेव च

সৰস্বতীৰ ব্ৰহ্মকুণ্ডত অসংখ্য মুনি স্মৰণীয়—দশ হাজাৰ অৰ্বুদ, আৰু ত্ৰিকোটিো।

Verse 23

ऋषयस्तत्र तिष्ठंति यत्र प्राची सरस्वती । ब्रह्महत्या गता यत्र शंकरस्य च तत्क्षणात्

ঋষিসকল ঠিক তাতেই থাকে য’ত পূবমুখী সৰস্বতী বয়। তাতেই সেই ক্ষণতে শংকৰৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ দূৰ হ’ল।

Verse 24

कायः सुवर्णतां प्राप कपालं पतितं करात् । ज्ञात्वैवं शंकिना पूर्वं कृतं तत्र महातपः

তেওঁৰ দেহে সুবৰ্ণ-কান্তি লাভ কৰিলে, আৰু কপাল-পাত্ৰ হাতৰ পৰা খসিল। এই কথা জানি, পূৰ্বে শংখীয়ে তাত মহাতপস্যা কৰিছিল।

Verse 25

तुष्टः श्रीशंकरो देवो लिंग वासवरेण तु । कोटियज्ञफलं स्नाने प्राच्यां लिंगस्य पूजने

প্ৰসন্ন হৈ ভগৱান শ্ৰী শংকৰদেৱে ক’লে—সেই ঠাইত স্নান কৰি আৰু পূৰ্ব দিশত (সৰস্বতীমুখী) লিঙ্গৰ পূজা কৰিলে, কোটিযজ্ঞৰ ফল লাভ হয়।

Verse 26

पिंडे गयाशतगुणममासोमयुते दिने । भूतायां पिंडदस्तत्र कुलकोटिं समुद्धरेत्

সেই ঠাইত পিণ্ডদান কৰিলে গয়াতকৈ শতগুণ অধিক পুণ্য হয়, বিশেষকৈ অমাৱস্যা সোমবাৰে সংযুক্ত দিনত। ভূতা তিথিত তাত পিণ্ডদান কৰিলে, নিজৰ কুলৰ কোটিজনকো উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 27

ये चात्र मलनाशाय निमङ्क्ष्यंति च मानवाः । दशगोदानजं पुण्यं तेषामपि भविष्यति

আৰু যিসকল মানুহে ইয়াত মল-অশুচি নাশ কৰিবলৈ ডুব মাৰি স্নান কৰে, তেওঁলোকৰো দশগোদানৰ পৰা জন্মা পুণ্য লাভ হ’ব।

Verse 28

पादेन वा क्रीडमाना जलं लिप्संति ये नरा । तेषामपि श्राद्धफलं विधिवत्संभविष्यति । तत्र लिंगानि पूज्यानि शूलभेदादिकानि तु

যিসকল নৰে কেৱল ভৰিৰে খেলি খেলি পানী ছিটিয়াই বা অনিচ্ছাকৃতভাৱে পানী গ্ৰহণ কৰে, তেওঁলোকৰো বিধিমতে শ্রাদ্ধফল নিশ্চয় হয়। তাত শূলভেদ আদি লিঙ্গসমূহ পূজ্য।

Verse 29

एवं विकल्प्य लिंगानि अश्वमेध फलानि तु । दर्शनेनापि सर्वेषां स्पर्शाद्धि द्विगुणं फलम्

এইদৰে নানা বিকল্প ৰূপে এই লিঙ্গসমূহে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল দান কৰে। সকলো লিঙ্গৰ কেৱল দর্শনেও লাভ হয়, কিন্তু স্পৰ্শ কৰিলে ফল দ্বিগুণ হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 31

तेषां तुष्टो जगन्नाथः शंकरो नीललोहितः । त्रिंशत्कोटिगणस्तत्र प्राचीं रक्षंति सर्वतः

তেওঁলোকত সন্তুষ্ট হৈ জগন্নাথ শংকৰ—নীল-লোহিত—তাত ত্ৰিশ কোটি গণ নিযুক্ত কৰে; তেওঁলোকে সকলোফালৰ পৰা পূৰ্ব দিশা ৰক্ষা কৰে।

Verse 32

महापापसमाचारः पापिष्ठो वाऽति किल्बिषी । घुणाक्षरमिव प्राणान्प्राच्यां मुक्त्वा शिवं व्रजेत्

মহাপাপত ডুবি থকা, অতি দুষ্ট আৰু ঘোৰ কলুষিত জনেও যদি তাত পূৰ্ব দিশাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে ঘুণে খোৱা অক্ষৰ যেন লীন হৈ শিৱক লাভ কৰে।

Verse 33

दधिकंबलदानं तु तत्र देयं द्विजोत्तमे । कथितं पापशमनं सारात्सारतरं ध्रुवम्

কিন্তু তাত, হে দ্বিজোত্তম, দধি-কম্বল (দইৰ কম্বল) দান কৰিব লাগে। ই পাপশমন বুলি কোৱা হৈছে—নিশ্চয়েই সাৰৰো অধিক সাৰ।

Verse 34

अधुना संप्रवक्ष्यामि हिरण्याश्च महोदयम् । दुर्वाससा तपस्तप्तं तत्र सूर्यः प्रतिष्ठितः

এতিয়া মই হিৰণ্যাৰ মহোদয়—মহিমা—বৰ্ণনা কৰিম। তাত দুর্বাসাৰ তপস্যাৰ ফলত সূৰ্যদেৱ প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।

Verse 35

कोटिरेका तु तत्रैव ऋषीणामूर्द्ध्वरेतसाम् । चतुर्विंशतितत्त्वानामधिको बलरूपधृक्

তাতেই ঊৰ্ধ্বৰেতস ঋষিসকল এক কোটি আৰু এক সংখ্যাত আছে। আৰু সেই উপস্থিতি চৌব্বিশ তত্ত্বৰ ওপৰত উত্তম বুলি কোৱা হয়, বল-শক্তিৰ ৰূপ ধৰি আছে।

Verse 36

यत्र तिष्ठति देवेशि भृगुकोटिसमन्वितः । अन्यत्र ब्राह्मणानां तु कोट्या यच्च फलं लभेत्

হে দেৱেশী! য’ত এই পবিত্ৰ সান্নিধ্য কোটী ভৃগুৰ সৈতে স্থিত, অন্য ঠাইত কোটী ব্ৰাহ্মণক সন্মান-ভোজন কৰাই যি ফল লাভ হয়, সেই ফল ইয়াতেই সহজে লাভ হয়।

Verse 38

ब्रह्मस्थाने तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम् । एवं ज्ञात्वा महादेवि तत्र तिष्ठामि निर्वृतः । कोटिर्भिर्देवऋषिभिर्देवैः सह समावृतः । तीर्थानि तत्र तिष्ठंति अंतर्भूतानि वै कलौ

সেই ব্ৰহ্মস্থানত কেৱল এজন যোগ্যজনক ভোজন কৰালেই সেই একেই ফল লাভ হয়। এই কথা জানি, হে মহাদেৱী, মই তাতেই পৰম তৃপ্তিত বাস কৰোঁ, কোটী কোটী দেৱঋষি আৰু দেৱতাৰে আৱৃত হৈ। কলিযুগত সকলো তীৰ্থ তাতেই অৱস্থিত—সত্যই সিহঁত সেই স্থানত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 39

तत्र क्षेत्रे महारम्ये यत्र सोमेश्वरः स्थितः । मम देवि गणौ द्वौ तु विभ्रमः संभ्रमः परः

সেই অতি মনোৰম ক্ষেত্ৰত, য’ত সোমেশ্বৰ স্থিত, হে দেৱী, মোৰ দুজন গণ আছে—এজন বিভ্ৰম, আৰু আনজন সম্ভ্ৰম।

Verse 40

तौ चात्र क्षेत्रसंस्थानां लोकानां भ्रमविभ्रमैः । योजयंति सदा चित्तं विकल्पानैक्यसंकुलम्

সেই দুজন ইয়াত ভ্ৰম আৰু বিভ্ৰমৰ দ্বাৰা এই ক্ষেত্ৰত বাস কৰা লোকসকলৰ চিত্ত সদায় জড়াই পেলায়, আৰু নানাবিধ বিকল্পৰ দোদুল্যমান ভিৰেৰে তাক ভৰাই তোলে।

Verse 41

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

বিনায়কৰ উপসৰ্গ আৰু আন দহটা দোষ—এইদৰে সিহঁতে ক্ষেত্ৰখন ৰক্ষা কৰে, যাতে পাপী আৰু দুষ্টচিত্ত লোকসকলৰ পৰা ই সুৰক্ষিত থাকে।

Verse 42

दंडपाणिं तु ये भक्त्या पश्यंतीह नरोत्तमाः । न तेषां जायते विघ्नं तत्र क्षेत्रनिवासिनाम्

কিন্তু যিসকল নৰোত্তমে ভক্তিভাৱে ইয়াত দণ্ডপাণীৰ দৰ্শন কৰে, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ নিবাসীসকলৰ বাবে কোনো বিঘ্ন জন্মে নাহে।

Verse 43

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । अकामा वा सकामा वा प्रभासे ये मृताः शुभे

ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰ আৰু বৰ্ণসংকৰো—নিষ্কাম হওক বা কামনাসহ—যিসকল শুভ প্ৰভাসত মৃত্যুবৰণ কৰে,

Verse 44

चंद्रार्द्धमौलिनः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । शिवे मम पुरे दिव्ये जायंते तत्र मानवाः

সকলো চন্দ্ৰাৰ্ধ-মৌলিধাৰী, ললাট-নয়নযুক্ত, বৃষধ্বজধাৰী প্ৰভুৰ সদৃশ হয়; হে শিৱে, মোৰ শিৱৰ দিব্য নগৰত সেই মানৱসকল তাতেই জন্ম লয়।

Verse 45

यस्तत्र वसते विप्रः संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

যি বিপ্ৰ তাত বাস কৰে, আত্মসংযমী আৰু ধ্যানত স্থিৰ—তিনিবাৰো আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলেও—সেইজন বায়ুভক্ষ সমান হৈ পৰে।

Verse 46

मेरोः शक्या गुणा वक्तुं द्वीपानां च गुणास्तथा । समुद्राणां च सर्वेषां शक्या वक्तुं गुणाः प्रिये

হে প্ৰিয়ে, মেরুৰ গুণ বৰ্ণনা কৰা সম্ভৱ, আৰু দ্বীপসমূহৰ গুণো তেনেদৰে; আৰু সকলো সাগৰৰ গুণো বৰ্ণনা কৰা সম্ভৱ।

Verse 47

आदिदेवस्य देवेशि महेशस्य महाप्रभोः । शक्या नैव गुणा वक्तुं वर्षाकोटिशतैरपि

কিন্তু, হে দেৱদেৱী, আদিদেৱ মহেশ—মহাপ্ৰভু—তেওঁৰ গুণসমূহ শত-কোটি বছৰতেও ক’ব নোৱাৰি।