
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে মহাদেৱীক প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ কেদাৰ-সম্পৰ্কিত লিঙ্গৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। লিঙ্গটি স্বয়ম্ভূ, শিৱপ্ৰিয় আৰু ভীমেশ্বৰৰ ওচৰত অৱস্থিত; পূৰ্বযুগত ইয়াৰ নাম আছিল ৰুদ্ৰেশ্বৰ। ম্লেচ্ছ-সংস্পৰ্শৰ ভয়ত ই লীন/গুপ্ত হৈ পৰে আৰু পাছত পৃথিৱীত ‘কেদাৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয়। লৱণসমুদ্ৰত আৰু পদ্মক তীৰ্থ/কুণ্ডত স্নান কৰি ৰুদ্ৰেশ আৰু কেদাৰৰ পূজা কৰিবলৈ বিধান দিয়া হৈছে। বিশেষকৈ শুক্লপক্ষ চতুৰ্দশীত একৰাতি জাগৰণসহ শিৱৰাত্ৰি-ব্ৰত মহাপুণ্যদায়ক বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পাছত ৰজা শশবিন্দু চতুৰ্দশীত প্ৰভাসলৈ আহি জপ-হোমৰত ঋষিসকলক দেখি সোমনাথৰ পূজা কৰে আৰু কেদাৰলৈ গৈ জাগৰণ পালন কৰে। চ্যৱন, যাজ্ঞবল্ক্য, নাৰদ, জৈমিনি আদি সুধিলে তেওঁ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনী কয়—দুৰ্ভিক্ষত তেওঁ শূদ্ৰ আছিল; ৰামসৰসত পদ্ম গোটাইও বিক্ৰী কৰিব নোৱাৰিলে। তাতে অনঙ্গৱতী নামৰ গণিকাই বৃদ্ধ/ৰুদ্ৰেশ্বৰ লিঙ্গত শিৱৰাত্ৰি জাগৰণ কৰাইছিল; আহাৰৰ অভাৱত অনিচ্ছাকৃত উপবাস, স্নান, পদ্মাৰ্পণ আৰু জাগৰণৰ ফলত তেওঁ পৰজন্মত ৰাজত্ব লাভ কৰে আৰু কাৰণৰ স্মৃতিও থাকে। শেষত কোৱা হৈছে—এই লিঙ্গপূজা মহাপাপ নাশ কৰে আৰু সকলো পুৰুষাৰ্থ প্ৰদান কৰে; অনঙ্গৱতীও একে ব্ৰতে অপ্সৰা হয়।
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् । ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम्
ঈশ্বৰ ক’লে: “বিধি অনুসাৰে দেবদেৱ কপৰ্দ্দিন (জটাধাৰী শিৱ)ক যথাযথ পূজা কৰি, হে মহাদেৱী, তাৰ পাছত কেদাৰ-সংস্থিত লিঙ্গলৈ গমন কৰিব লাগে।”
Verse 2
तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम् । स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम्
“সেই একে ঠাইতে, অগ্নেয় দিশাৰ অংশত, ভীমেশ্বৰৰ ওচৰত, হে মহাদেৱী, এটা স্বয়ম্ভূ লিঙ্গ আছে—মোৰ প্ৰিয় কল্প-লিঙ্গ।”
Verse 3
मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् । निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्
“হে দেবী, সেই মহাপ্রভু বৃদ্ধিলিঙ্গক মই নিজে পূজা কৰিছোঁ। যি কোনো ব্যক্তি তাত নিৰাহাৰ হৈ এক ৰাতি জাগৰণ কৰে…”
Verse 4
चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः । रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे
“বিশেষকৈ চতুৰ্দশীত, তাৰ লোকসমূহ সনাতন। পূৰ্ব যুগসমূহত এই দেবতাৰ নাম ‘ৰুদ্ৰেশ্বৰ’ আছিল।”
Verse 5
तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः । अस्मिंल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ
কিন্তু তিষ্য কাল পুনৰ আহিলত, ম্লেচ্ছ-স্পৰ্শৰ ভয়ত আতুৰ কেদাৰ সাগৰৰ সন্নিধিত এই লিঙ্গত লয় প্ৰাপ্ত হ’ল।
Verse 6
तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले । माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ
সেয়ে সি ধৰণীত ‘কেদাৰ’ নামে খ্যাত হ’ল। মাঘ মাহত নিয়মিত আহাৰ গ্ৰহণ কৰি লৱণ সাগৰত স্নান কৰি…
Verse 7
पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः । रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते
লৱণ জলৰ মাজত থকা মহাকুণ্ড পদ্মকত—ৰুদ্ৰেশৰ দক্ষিণ ভাগত, দহ ধনু (ধনুৰ মাপ) দূৰত অৱস্থিত…
Verse 8
स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति । सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति
হে দেবী, বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি ৰুদ্ৰেশৰ অৰ্চনা কৰিব; তেতিয়া কেদাৰৰ ৰক্ষা-কৃপা (ত্রা)ৰ সম্পূৰ্ণ ফল তাৰ হ’ব।
Verse 9
ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् । अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम्
ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপসমূহ পুজাৰ দ্বাৰা মহাভাৱে নাশ হয়। এতিয়া সেই একে দেৱতাৰ প্ৰাচীন ইতিহাস কোৱা হ’ব।
Verse 10
सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये । आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः
হে সুৰপ্ৰিয়ে, তোমাক কোৱা হৈছে—ই নৰলোকৰ সকলো কামনা পূৰণকাৰী বুলি খ্যাত। হে দেবী, পূৰ্বতে শশবিন্দু নামে শ্ৰুত এক ৰজা আছিল।
Verse 11
सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः । कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः
সেই ৰজা আছিল সাৰ্বভৌম মহীপাল, পৃথিৱীৰ ৰক্ষক আৰু শত্রুদল-সংহাৰক। দ্বাপৰ আৰু কলিযুগৰ সন্ধিক্ষণত সেই পৃথিৱীপতি উদ্ভৱ হৈছিল।
Verse 12
तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी
তাঁৰ পত্নী আছিল এক সাধ্বী, প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়। সি নাছিল দেবী, নাছিল গন্ধৰ্বী, নাছিল অসুৰী, নাছিল নাগকন্যা।
Verse 13
तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना । तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्
হে বৰাৰোহে, তেনেকুৱাই আছিল তাইৰ ৰূপ; তাইৰ দৃষ্টি আছিল শুভ-লোচনা। আৰু সেই ৰজাৰ আছিল সোণৰ নিৰ্মিত, শতপত্ৰ, অতি মনোৰম এক পদ্ম।
Verse 14
खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः । स तेन पर्यटंल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः
সেই মহাত্মা ৰজাৰ আছিল আকাশগামী বাহন, সদা প্ৰস্তুত আৰু অতি বেগৱান। সেই বাহনেৰে, হে দেবী, তেওঁ নিজৰ ইচ্ছামতে সকলো লোকত পৰিভ্ৰমণ কৰিছিল।
Verse 15
एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने । चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्
এবাৰ ফাল্গুন মাহৰ শুক্ল পক্ষত, চতুৰ্দশী তিথিত, তেওঁ উত্তম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ নাম পবিত্ৰ ধামত উপস্থিত হ’ল।
Verse 16
अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् । रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्
তাৰ পাছত তেওঁ শ্ৰী সোমেশ্বৰ নগৰীৰ সন্মুখত অৱস্থিত সকলো ঋষিক দেখিলে; ৰাত্ৰি জাগৰণৰ বাবে তেওঁলোকে জপ আৰু হোমত নিমগ্ন আছিল।
Verse 17
स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः । पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः
সোমনাথক দৰ্শন কৰি তেওঁ বিধিমতে প্ৰণিপাত কৰিলে; ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, যথোচিতভাৱে তেওঁলোক সকলোকে পূজা কৰিলে।
Verse 18
ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये । पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम्
তাৰ পাছত, হে প্ৰিয়ে, তেওঁ কেদাৰত উপস্থিত হৈ বিধিমতে (প্ৰভুক) স্নান কৰালে আৰু বিচিত্ৰ পুষ্পমালাৰে ঈশ্বৰক পূজা কৰিলে।
Verse 19
नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः । ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः
বিভিন্ন নৈবেদ্য, বস্ত্ৰ আৰু মনোহৰ ভূষণেৰে তেওঁ পূজাৰ সন্মান কৰিলে; তাৰ পাছত সুসমাহিতচিত্তে তাত জাগৰণ কৰালে।
Verse 20
ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः । च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः
তেতিয়া সকলো মুনি কৌতূহলেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ একেলগে সমবেত হ’ল—চ্যৱন, যাজ্ঞৱল্ক্য, শাণ্ডিল্য আৰু শাকটায়ন।
Verse 21
रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः । मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः
তাৰ পাছত ৰৈভ্য, জৈমিনি, ক্রৌঞ্চ, নারদ, পৰ্বত আৰু শিল—মাৰ্কণ্ডেয়ক আগত ৰাখি—তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 22
चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः । कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम्
তেওঁলোকে বহু বিচিত্ৰ কাহিনী আৰু প্ৰাচীন ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিলে; তাতেই অৱস্থিত হৈ, কীৰ্তন-উচ্চাৰণ কৰি, সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰজাক প্ৰশ্ন সুধিলে।
Verse 23
ऋषय ऊचुः । कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप । केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः । नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम्
ঋষিসকলে ক’লে: “হে নৰাধিপ! সোমেশ্বৰ দেৱক পৰিত্যাগ কৰি তুমি কিয় কেদাৰৰ সন্মুখত জাগৰণ কৰিলে? আমাক কোৱা। নিশ্চয়, হে মহোদয়, তুমি এই লিঙ্গৰ পূজাৰ ফল জানো।”
Verse 24
राजोवाच । शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम । पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः
ৰাজাই ক’লে: “সকলো ব্ৰাহ্মণে শুনক—মোৰ পূৰ্বদেহৰ কাহিনী। আগতে মই শূদ্ৰজাতীয় আছিলোঁ, তথাপি ব্ৰাহ্মণসকলৰ পূজক আছিলোঁ।”
Verse 25
सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले । अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः
শুভ্ৰ সৌৰাষ্ট্ৰ-বিষয়ত, ধন-ধান্যৰে পৰিপূৰ্ণ সেই দেশত, কিছু কালৰ পাছত, হে দ্বিজসকল, তাত অনাবৃষ্টি অৰ্থাৎ খৰাং দেখা দিলে।
Verse 26
ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः । अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम्
তাৰ পাছত ক্ষুধাত কাতৰ হৈ মই প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় ল’লোঁ। তাত মই এটা উজ্জ্বল সৰোবৰ দেখিলোঁ, যি হৰিণীৰ মূলৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল।
Verse 27
तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् । क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः
সেই সৰোবৰখনৰ নাম আছিল ৰামসৰঃ, পদ্মলতাৰ গুচ্ছেৰে সুশোভিত। ক্ষীৰসাগৰৰ দৰে দীপ্তিমান দেখি, ক্লান্ত হলেও মই তাত স্নান কৰিলোঁ।
Verse 28
संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान्
পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক সন্তৰ্পণ কৰি, তাৰ পাছত স্বচ্ছ জল পান কৰি, মোৰ পত্নীয়ে মোক ক’লে— “এই পদ্মফুলবোৰ গ্ৰহণ কৰা।”
Verse 29
एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् । विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो
“ইয়াৰ ওচৰতে এটা মনোৰম আৰু উত্তম স্থান দেখা যায়। হে প্ৰভু, তাত গৈ এই পদ্মবোৰ বিক্ৰী কৰোঁ, যাতে আহাৰৰ ব্যৱস্থা হয়।”
Verse 30
अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः । कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति
তাৰ পাছত মই পানীত নামি, হে দ্বিজসকল, বহু সুন্দৰ পদুম হাতে লৈ নগৰৰ ফালে যাত্ৰা কৰিলোঁ।
Verse 31
तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च । प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः
তাত গৈ, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, মই ৰথ্যা, চত্বৰ আৰু ত্ৰিমুখী সংযোগস্থলসমূহত ঘূৰি ফুৰিলোঁ, কেৱল সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা পদুম কিনিবলৈ।
Verse 32
न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः । प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया
কোনেও মোৰ অনুৰোধ গ্ৰহণ নকৰিলে, কিয়নো সূৰ্য অস্ত গৈছিল। সেয়ে মই এটা প্ৰাসাদত গৈ, পত্নীৰ সৈতে শুই পৰিলোঁ।
Verse 33
तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा । समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः । नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये
সেই ঠাইত শুই থকা অৱস্থাত, গীতৰ ধ্বনি শুনি মোৰ বুদ্ধি তৎক্ষণাৎ জাগি উঠিল। পত্নীৰ সৈতে—বিশেষকৈ ক্ষুধাত কাতৰ হৈ—মই ভাবিলোঁ: ‘নিশ্চয় কোনো দেৱালয়ত জাগৰণ চলিছে।’
Verse 34
सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये । यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत्
‘এই পদুমবোৰ লৈ মই ইয়াৰ দেৱালয়লৈ যাওঁ। যদি তাত কোনোবাই গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে আমাৰ প্ৰাণ-যাত্ৰা—জীৱনধাৰণৰ উপায়—সফল হ’ব।’
Verse 35
अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः
তাৰ পাছত উঠি মই ইয়ালৈ আহিলোঁ, হে মুনিপুঙ্গৱসকল; মই এই লিঙ্গটো দেখিলোঁ, যি শুভ কুসুমেৰে পূজিত আছিল।
Verse 36
रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् । वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा
এই স্বয়ম্ভূ, প্ৰাচীন বৃদ্ধ লিঙ্গটোৰ নাম ৰুদ্ৰেশ্বৰ। অনঙ্গৱতী নামৰ এজনী বেশ্যা, শিৱৰাত্ৰি-ব্ৰতত পৰায়ণা হৈ, ইয়াত উপাসনা কৰিছিল।
Verse 37
जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना । ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम्
সেই লিঙ্গৰ সন্মুখত তাই গীত-নৃত্য আৰু উৎসৱৰ সৈতে জাগৰণ কৰি থাকিল। তেতিয়া মই এজনক দেখি সুধিলোঁ— ‘এই ৰাতিৰ জাগৰণটো কি?’
Verse 38
केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता । सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा
‘এই নাৰীজনী কোন, যি গীত-নৃত্য উৎসৱত অতিশয় ৰত?’ সি ক’লে— ‘এইটো শিৱধৰ্মত কোৱা শিৱৰাত্ৰি, যি সত্য ধৰ্ম দান কৰে।’
Verse 39
तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता । जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्
‘আৰু এইজনী অনঙ্গৱতী নামৰ বেশ্যা, ধৰ্মেৰে সংযুক্ত। জাগৰণ কৰি তাই শিৱৰাত্ৰি-ব্ৰতৰ শুভ সাধনাৰে পৰম শ্ৰেয় লাভ কৰে।’
Verse 40
शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः । न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्
যি নৰাই শিৱৰাত্ৰিৰ এই ব্ৰত বিধিমতে সঠিকভাৱে পালন কৰে, সি কেতিয়াও দুখ নাপায়, ন দাৰিদ্ৰ্য, ন বন্ধন।
Verse 41
दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् । सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः
তাক কোনো দুষ্ট প্ৰভাৱ বা অশুভ যোগ, কোনো ৰোগ, আৰু কোনো ভয় কেতিয়াও পীড়া নকৰে। সুখ-সৌভাগ্যৰে সমৃদ্ধ হৈ সি সৎকুলত জন্ম লয়।
Verse 42
तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् । भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः
তাঁৰ কৃপা-প্ৰসাদে মানুহ তেজস্বী আৰু যশস্বী হয়, সকলো কল্যাণৰ পাত্ৰ হয়—এনেদৰে মনীষীসকলে কয়।
Verse 43
राजोवाच । अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला । चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः
ৰাজাই ক’লে: তাৰ পাছত সেই ব্ৰতলৈ মোৰ বুদ্ধিত অচল, অটল সংকল্প জাগিল। হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, মই মনতে এই বিষয়ে চিন্তা কৰিলোঁ।
Verse 44
अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः । तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि
অন্নৰ অভাৱত মোৰ বাবে বলবৎভাৱে উপবাস হ’ল। তাৰ পাছত মই পদ্মক তীৰ্থত আৰু লৱণ জলত (সাগৰত) স্নান কৰিলোঁ।
Verse 45
एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम् । ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः
এই পদুমফুলেৰে মই দেৱ মহেশ্বৰক পূজা কৰোঁ। তাৰ পাছত মই পত্নীৰ সৈতে ৰুদ্ৰেশ্বৰক বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰিলোঁ।
Verse 46
पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः । जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया
ভক্তিৰে পূৰ্ণ পদুমফুলেৰে, বিশেষকৈ পত্নীৰ সৈতে, মই দেৱতাৰ সন্মুখত জাগি থাকি সেই ৰাতি পত্নীৰ সৈতে কটালোঁ।
Verse 47
ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले । सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम्
তাৰ পাছত প্ৰভাতবেলাত, সূৰ্যমণ্ডল উদিত হোৱাত, সেই বেশ্যাই মোক ক’লে: ‘এই ল’ তিন পাল পৰিশোধিত সোণ…’
Verse 48
गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् । सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः
‘পদুমফুলৰ মূল্য লওক’—কিন্তু মই সেয়া নল’লোঁ। সাত্ত্বিক ভাব ধৰি, পত্নীৰ সৈতে, হে দ্বিজোত্তম, মই সেই পবিত্ৰ অভিপ্ৰায় অটুট ৰাখিলোঁ।
Verse 49
ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता । कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः
তাৰ পাছত ভিক্ষা সংগ্ৰহ কৰি মই জীৱনযাত্ৰা চলালোঁ। বহু কাল গ’লত, হে মুনীশ্বৰসকল, মই কালধৰ্ম—মৃত্যু—প্ৰাপ্ত হ’লোঁ।
Verse 50
इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्
এই মোৰ প্ৰিয় সাধ্বী পত্নী, যি প্ৰাণতকৈও অধিক মৰমৰ, মোৰ দেহ উঠাই পবিত্ৰ হব্যবাহন—চিতাৰ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 51
तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः । जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः
সেই পবিত্ৰ প্ৰভাৱৰ বলত মই সৰ্বভৌম মহীপতি ৰূপে জন্মিলোঁ; আৰু পত্নীৰ সৈতে পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতিও থাকিল। এই সত্য, হে দ্বিজোত্তমসকল।
Verse 52
एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि । मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः
এই কাৰণেই মোৰ ভক্তি সদায় এই লিঙ্গৰ ওপৰত স্থিৰ; আৰু পত্নীৰ সৈতে মই নিত্য ইয়াৰ সেৱা-সংৰক্ষণ কৰোঁ। তোমালোকক মই এই কথা সত্য বুলি কওঁ।
Verse 53
मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः । व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्
হে সত্তমসকল, মই তেনেই ক্ৰিয়াবিহীন আৰু ভক্তিবিহীন আছিলোঁ; তথাপি এই ব্ৰত আচৰণ কৰিলোঁ, আৰু এই তাৰ অতি মহান ফল।
Verse 54
अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम । भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः । येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः
এতিয়া মই ভক্তিযুক্ত আৰু যথোচিত উপকৰণসহ; ভৱিষ্যতে আৰু কি ফল হ’ব, মই নাজানোঁ, হে মুনীশ্বৰসকল—কাৰণ সোমেশ্বৰকো ত্যাগ কৰি মই ইয়াতেই ভক্তিত সম্পূৰ্ণ তৎপৰ হৈছোঁ।
Verse 55
ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे
ঈশ্বৰে ক’লে: এই কথা শুনি সেই বিপ্ৰসকল বিস্ময়ে চকু মেলি উঠিল; “সাধু, সাধু” বুলি উচ্চাৰণ কৰি ৰজাক মহা প্ৰশংসা কৰিলে।
Verse 56
पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् । ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः । संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि
তেওঁলোকে তাত স্বয়ম্ভূ লিঙ্গক অবিৰত পূজা কৰিলে। তাৰ পাছত সেই পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ ৰজা, এই লিঙ্গৰ কৃপাৰে, পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে—যি ত্ৰিদশসকলৰো দুৰ্লভ।
Verse 57
सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः । तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत्
আৰু সেই বেশ্যাও, শিৱৰাত্ৰিৰ প্ৰভাৱত, দিৱ্য দীপ্তিময়ী হৈ উঠিল; আৰু সেই লিঙ্গৰ মাহাত্ম্যৰ বলত ৰম্ভাৰ দৰে অপ্সৰা হ’ল।
Verse 58
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः । धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम्
সেয়ে বুদ্ধিমান লোকে সৰ্বপ্ৰযত্নে সেই লিঙ্গক পূজা কৰা উচিত—যি সকলো দান কৰে—যদি কোনোবাই ধৰ্ম, কাম, অৰ্থ আৰু মোক্ষ কামনা কৰে।