Adhyaya 353

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भल्लतीर्थमनुत्तमम् । तस्याश्च पश्चिमे भागे यत्र विष्णुश्चतुर्भुजः

ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, অনুত্তম ভল্লতীৰ্থলৈ গমন কৰিবা। তাৰ পশ্চিম ভাগত সেই স্থান আছে য’ত চতুৰ্ভুজ বিষ্ণু বিদ্যমান।”

Verse 2

यत्र त्यक्तं शरीरं तु विष्णुना प्रभविष्णुना । तस्मिन्मित्रवने रम्ये योजनार्द्धार्द्धविस्तृते

“সেই ঠাইতেই প্ৰভবিষ্ণু বিষ্ণুৱে নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিছিল; সেই মনোৰম মিত্ৰবনত, যি আধা যোজন পৰিসৰত বিস্তৃত।”

Verse 3

युगेयुगे महादेवि कल्पमन्वतरादिषु । तत्रैव संस्थितिर्विष्णोर्नान्यत्र च रतिर्भवेत्

“যুগে যুগে, হে মহাদেৱী—কল্প, মন্বন্তৰ আদি সকলোতে—বিষ্ণুৰ স্থিতি তাতেই; অন্য ঠাইত তেওঁৰ ৰতি উদ্ভৱ নহয়।”

Verse 4

क्षेत्राणामादिक्षेत्रं तु वैष्णवं तद्विदुर्बुधाः । तिस्रः कोट्यर्द्धकोटिश्च तीर्थानां प्रवराणि च

বুধজনসকলে এই বৈষ্ণৱ ক্ষেত্ৰক সকলো ক্ষেত্ৰৰ আদিক্ষেত্ৰ বুলি জানে। ইয়াত তীৰ্থসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ—তিন কোটি আৰু আধা কোটি অধিক—বিৰাজমান।

Verse 5

दिवि भुव्यंतरिक्षे च तानि तत्रैव भामिनि । तत्र मूर्तिमती गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता

হে ভামিনী, দ্যুলোক, ভূলোক আৰু অন্তৰীক্ষৰ সেই সকলো তীৰ্থ তাতেই উপস্থিত। তাত গঙ্গা দেৱী নিজেই মূৰ্তিমতী ৰূপে স্থিত।

Verse 6

विष्णोः संप्लवनार्थाय प्राणिनां च हिताय वै । गंगा गया कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च

বিষ্ণুৰ লোকধাৰণ উদ্দেশ্যৰ বাবে আৰু প্ৰাণীসকলৰ মঙ্গলৰ নিমিত্তে, গঙ্গা, গয়া, কুৰুক্ষেত্ৰ, নৈমিষ আৰু পুষ্কৰৰ শক্তিও তাতেই প্ৰকাশিত।

Verse 7

पुरी द्वारवतीं त्यक्त्वा अत्रैव वसते हरिः । तस्यौर्ध्वदैहिकं देवि प्रकरोमि युगेयुगे

দ্বাৰৱতী নগৰ ত্যাগ কৰি হৰি ইয়াতেই বাস কৰে। হে দেৱী, তেওঁৰ নিমিত্তে মই যুগে যুগে ঊৰ্ধ্বদৈহিক (অন্ত্যক্ৰিয়োত্তৰ) কৰ্ম সম্পাদন কৰোঁ।

Verse 8

नभस्ये द्वादशीयोगे तत्र गत्वा स्वयं प्रिये । करोमि तद्विधानेन तत्र ब्राह्मणपुंगवैः

হে প্ৰিয়ে, নভস্য মাহত দ্বাদশীৰ শুভ যোগত মই নিজে তাত গৈ, বিধি অনুসাৰে, তাতৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে সেই কৰ্ম সম্পাদন কৰোঁ।

Verse 9

तत्र दत्त्वा तु दानानि विधिवद्वेदपारगे । तत्रैव द्वादशीयोगे स्नात्वा चैव विधानतः

তাত বিধি অনুসাৰে বেদ-পাৰগ পণ্ডিতক দান দি, আৰু তাতেই দ্বাদশী-ব্ৰতযোগত শাস্ত্ৰবিধি মতে স্নান কৰি…

Verse 10

सन्तर्प्य च पितॄन्भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः । तत्र विष्णुं तु संपूज्य कृत्वा जागरणं निशि

ভক্তিৰে পিতৃসকলক সন্তৰ্পণ কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি হয়। তাত বিষ্ণুক যথাবিধি পূজা কৰি নিশা জাগৰণ কৰিব লাগে।

Verse 11

दीपादिदानं कृत्वा तु कृतकृत्योऽभिजायते

আৰু দীপ আদি দান কৰি মানুহ কৃতকৃত্য হয়—যেন কৰণীয় কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 12

अथ तस्य प्रवक्ष्यामि पुरावृत्त महं प्रिये । संहृत्य यादवान्सर्वान्वासुदेवः प्रतापवान्

এতিয়া, প্ৰিয়ে, মই তোমাক সেই প্ৰাচীন বৃত্তান্ত ক’ম—কিদৰে প্ৰতাপৱান বাসুদেৱে সকলো যাদৱক সংহাৰ কৰি (তাৰ পাছত আগবাঢ়িল)।

Verse 13

दुर्वाससाऽनुलिप्तेन पायसेन पदस्तले । वज्रांगभूतदेहस्तु सर्वव्यापी जनार्द्दनः

দুৰ্বাসাই লেপি দিয়া পায়স তেওঁৰ পদতলত লাগিছিল। তথাপি সৰ্বব্যাপী জনাৰ্দনৰ দেহ বজ্ৰসদৃশ দৃঢ় আছিল।

Verse 14

गत्वा तीरे समुद्रस्य समाधिस्थो बभूव ह । सर्वस्रोतांसि संयम्य निवेश्यात्मानमात्मनि

সাগৰৰ তীৰলৈ গৈ তেওঁ সমাধিস্থ হ’ল। ইন্দ্ৰিয় আৰু প্ৰাণৰ সকলো স্ৰোত সংযম কৰি, আত্মাক আত্মাতেই স্থাপন কৰিলে।

Verse 15

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो बाणहस्तो जराभिधः । दाशपुत्रोऽतिकृष्णांगो मत्स्यघाती च पापकृत्

ঠিক সেই সময়তে ধনু হাতে ‘জৰা’ নামৰ এজন আহিল। সি আছিল এজন মাছুৱাৰ পুত্ৰ, অতি কৃষ্ণাঙ্গ, মাছ মৰা আৰু পাপকর্মী।

Verse 16

तेन दृष्टस्ततो दूरान्निषादात्मसमुद्भवः । विष्णोः पदं मृगं मत्वा शरं तस्य मुमोच ह

দূৰৰ পৰা সি তেওঁক দেখিলে—নিষাদ স্বভাৱৰ পৰা উদ্ভূত সেইজন। বিষ্ণুৰ পদক মৃগ বুলি ভ্ৰম কৰি, সি তেওঁৰ ওপৰত শৰ নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 17

ततोऽसौ पश्यते यावद्गत्वा तस्य च संनिधौ । चतुर्बाहुं महाकायं शंखचक्रगदाधरम्

তাৰ পাছত সি চাই থাকিল; ওচৰলৈ গৈ সি চতুৰ্ভুজ, মহাকায় প্ৰভুক দেখিলে—যি শঙ্খ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 18

पुरुषं नीलमेघाभं पुडरीकनिभे क्षणम् । तं दृष्ट्वा भयभीतस्तु वेपमानः कृतांजलिः । अब्रवीन्न मया ज्ञातस्त्वं विभो दिव्यरूपधृक्

সি নীল বৰষুণীয়া মেঘৰ দৰে শ্যাম, পদ্মসম দীপ্তিমান সেই পুৰুষক দেখিলে। তাক দেখি ভয়ত কঁপিবলৈ ধৰিলে, কৃতাঞ্জলি হৈ ক’লে: ‘হে বিভো, দিব্যৰূপধাৰী! মই আপোনাক চিনিব নোৱাৰিলোঁ।’

Verse 19

अज्ञानात्त्वं मया विद्धस्त्वत्पदाग्रे सुरोत्तम । क्षन्तुमर्हसि मे नाथ न त्वं क्रोद्धुमिहार्हसि

অজ্ঞানতাবশত মই তোমাক তোমাৰ পদাগ্ৰত বিদ্ধ কৰিলোঁ, হে সুৰোত্তম। হে নাথ, মোক ক্ষমা কৰা; ইয়াত তুমি ক্ৰোধ কৰা উচিত নহয়।

Verse 20

विष्णुरुवाच । शापस्यांतोद्य मे भद्र शरपातात्कृतस्त्वया । तस्मात्त्वं मत्प्रसादेन स्वर्गं गच्छ महाद्युते

বিষ্ণুৱে ক’লে: হে ভদ্ৰ, আজি তোমাৰ শৰপাতে মোৰ শাপৰ অন্ত ঘটিল। সেয়ে মোৰ প্ৰসাদে, হে মহাদ্যুতি, তুমি স্বৰ্গলৈ যোৱা।

Verse 21

ये चान्ये मामिहागत्य द्रक्ष्यंति हि नरोत्तमाः । ते यास्यंति परं स्थानं यत्राहं नित्यसंस्थितः

আৰু আন যিসকল নৰোত্তম ইয়ালৈ আহি মোক দৰ্শন কৰিব, তেওঁলোকে সেই পৰম স্থানলৈ যাব য’ত মই চিৰকাল অৱস্থিত।

Verse 22

भल्लेनाहं यतो विद्धस्त्वया पादतले शुभे । भल्लतीर्थमिति ख्यातं ततो ह्येतद्भविष्यति

যিহেতু তুমি ভল্ল-শৰে মোৰ শুভ পাদতল বিদ্ধ কৰিলা, সেয়েহে এই স্থান আগলৈ ‘ভল্লতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ব।

Verse 23

हरिक्षेत्रमिति प्रोक्तं पूर्वं स्वायंभुवेऽन्तरे

পূৰ্বে, স্বায়ম্ভুৱ মন্বন্তৰত, ইয়াক ‘হৰিক্ষেত্ৰ’ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।

Verse 24

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुर्लुब्धकोऽपि दिवं गतः । येऽत्र स्नानं करिष्यंति भक्त्या परमया युताः । विष्णुलोकं गमिष्यंति प्रीत्या ते मत्प्रसादतः

ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে কৈ বিষ্ণু অন্তৰ্ধান হ’ল, আৰু লুব্ধকো স্বৰ্গলৈ গ’ল। যিসকলে ইয়াত পৰম ভক্তিসহ স্নান কৰিব, তেওঁলোকে মোৰ অনুগ্ৰহত আনন্দেৰে বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰিব।

Verse 25

येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति पितृभक्तिपरायणाः । तृप्तिं तेषां गमिष्यंति पितरश्चैव तर्पिताः

যিসকলে পিতৃভক্তিত পৰায়ণ হৈ ইয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰিব, তেওঁলোকৰ পিতৃসকল তৃপ্তি লাভ কৰিব; নিশ্চয়েই পিতৃগণ যথাবিধি তৰ্পিত হ’ব।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्राप्य तत्क्षेत्रमुत्तमम् । दृश्यो देवश्चतुर्बाहुः स्नात्वा तीर्थे तु भल्लके

সেয়েহে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে সেই উত্তম ক্ষেত্ৰত উপনীত হ’ব লাগে। ভল্লক-তীৰ্থত স্নান কৰিলে চতুৰ্ভুজ দেৱৰ শুভ দৰ্শন লাভ হয়।

Verse 27

मद्भक्तिबलदर्पिष्ठा मत्प्रियं न नमंति ये । वासुदेवं न ते ज्ञेया मद्भक्ताः पापिनो हि ते

যিসকলে মোৰ ভক্তিৰ বলত দম্ভী হৈ মোৰ প্ৰিয়ক নমস্কাৰ নকৰে, তেওঁলোকক বাসুদেৱৰ ভক্ত বুলি নাজানিবা; নিশ্চয়েই তেওঁলোক পাপী।

Verse 28

मद्भक्तोऽपि हि यो भूत्वा भुंक्त एकादशीदिने । मल्लिंगस्यार्चनं कार्यं न तेन पापबुद्धिना

যদিও কোনোবাই মোৰ ভক্ত হয়, যদি সি একাদশীৰ দিন আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে সেই পাপবুদ্ধিৰে মোৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰা উচিত নহয়।

Verse 29

या तिथिर्दयिता विष्णोः सा तिथिर्मम वल्लभा । न तां चोपोषयेद्यस्तु स पापिष्ठतराधिकः

যি তিথি বিষ্ণুৰ অতি প্ৰিয়, সেই তিথি মোৰো অতি প্ৰিয়। কিন্তু যিয়ে সেই দিন উপবাস নকৰে, সি অধিকতর পাপিষ্ঠ হয়।

Verse 30

तद्वत्स द्वादशीयोगे भल्लतीर्थस्य संनिधौ । यस्तु मां पूजयेद्भक्त्या नारी वाऽपि नरोऽपि वा । तस्य जन्मसहस्राणि गृहभंगो न जायते

তদ্ৰূপে, হে বৎস, দ্বাদশী-ব্ৰতৰ যোগত, ভল্লতীৰ্থৰ সন্নিধানত—যিয়ে ভক্তিভাৱে মোক পূজা কৰে, নাৰী হওক বা নৰ হওক—তাৰ সহস্ৰ জন্মলৈকে গৃহভংগ নঘটে।

Verse 31

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । भल्लतीर्थस्य विष्णोस्तु सर्व पातकनाशनम्

হে দেবি, এই পাপনাশক মাহাত্ম্য এইদৰে কোৱা হ’ল। বিষ্ণুৰ ভল্লতীৰ্থ নিশ্চয়েই সকলো পাতক বিনাশ কৰে।

Verse 32

तत्र विष्णोस्तु सांनिध्ये वायव्ये कुम्भमुत्तमम् । भल्लतीर्थं तु विख्यातं यत्र भल्लहतो हरिः

তাত বিষ্ণুৰ সান্নিধ্যতে, বায়ব্য দিশে (উত্তৰ-পশ্চিমে) এক উত্তম কুম্ভ আছে। সেই স্থান ভল্লতীৰ্থ নামে বিখ্যাত, য’ত হৰি ভল্ল (বাণ/শূলাগ্ৰ) দ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল।

Verse 33

तत्र देयानि वासांसि पदं गावो विधानतः । देयानि विप्रमुख्येभ्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

তাত বিধিমতে বস্ত্ৰ দান কৰিব লাগে, আৰু ‘পদ’ দান তথা গৰু দানও। যিসকলে যাত্ৰাৰ পূৰ্ণ ফল বিচাৰে, তেওঁলোকে এই দানসমূহ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক যথাযথভাৱে দিব লাগে।

Verse 352

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भल्लतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত ‘ভল্লতীৰ্থ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ৩৫৩তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।