Adhyaya 33

Verse 1

देव्युवाच । पितुर्वधामर्षसुजात मन्युना यद्यत्कृतं कर्म पुरा महर्षिणा । दधीचिपुत्रेण सुरप्रसाधिना सर्वं श्रुतं तद्धि मया समाधिना

দেৱীয়ে ক’লে: দধীচিৰ পুত্ৰ, দেৱসকলক সিদ্ধি দান কৰা সেই মহর্ষিয়ে পিতৃবধৰ অপমানত জন্মা ক্ৰোধে পূৰ্বে যি যি কৰ্ম কৰিছিল, সেয়া সকলো মই গভীৰ সমাধিত শুনি লৈছোঁ।

Verse 2

पुनःपुनर्वै विबुधैः समानं यद्वृत्तमासी त्किमपि प्रधानम् । कार्यं हि तत्सर्वमनुक्रमेण विज्ञातुमिच्छामि कुतूहलेन

আৰু দেৱসকলৰ সৈতে একেলগে যি মুখ্য ঘটনা পুনঃপুনঃ ঘটিছিল, সেয়া কি আছিল? কৌতূহলেৰে মই সেই সমগ্ৰ বিষয়টো ক্ৰমে ক্ৰমে জানিব বিচাৰোঁ।

Verse 3

ईश्वर उवाच । उक्तो यदासौ विबुधैः समस्तैरापः पुरा त्वं भुवि भक्षयस्व । यतोऽमराणां प्रथमं हि जाता आपोऽग्रजाः सर्वसुरासुरेभ्यः

ঈশ্বৰে ক’লে: যেতিয়া সকলো দেৱে একেলগে তাক সম্বোধন কৰিলে, তেতিয়া পূৰ্বে ক’লে—‘ভূমিত তুমি আপস্‌ (জলসমূহ) ভক্ষণ কৰা।’ কিয়নো অমৰসকলৰ মাজত প্ৰথমে জলেই জন্মিছিল; সেয়া সকলো দেৱ-অসুৰৰ আগজ।

Verse 4

तेनैवमुक्तस्तु महात्मना तदा प्रदर्शयध्वं मम ता यतः स्थिताः । पीत्वा सुराः सर्वमहं पुरस्तात्कृत्यं करिष्ये सुरभक्षणं हि

তেতিয়া সেই মহাত্মাই এইদৰে ক’লে: ‘সেই জলসমূহ য’ত অৱস্থিত, মোক দেখুৱাওক। সকলো জল পান কৰি তাৰ পাছত মই আগলৈ কৰণীয় কৰ্ম কৰিম—অর্থাৎ দেৱসকলক ভক্ষণ।’

Verse 5

तत्रापि नेतुं यदि मां समर्था यत्रासते वारिचयाः समेताः । अतोऽन्यथा नाहमलीकवादी प्राणे प्रयाते मुनिवाक्यकारी

‘যদি তোমালোক সক্ষম তেন্তে মোক তাত লৈ যোৱা, য’ত জলৰাশি একেলগে অৱস্থিত। নতুবা মই মিছা কোৱা লোক নহয়; প্ৰাণ গ’লেও মই মুনিৰ বাক্য পালন কৰোঁ।’

Verse 6

आहोक्ते पुंडरीकाक्ष और्वं हि वाडवं तदा । त्वां प्रापयिष्ये यत्रापः केन यानेन वाडव

তেতিয়া পুণ্ডৰীকাক্ষে বাডৱ (ঔৰ্ব) ক ক’লে: “মই তোমাক য’ত জলসমূহ আছে তাত লৈ যাম—কিন্তু হে বাডৱ, কোন বাহনেৰে?”

Verse 7

वाडव उवाच । नाहं हयादिभिर्यानैर्गंतुं तत्र समुत्सहे । कुमारीकरसंपर्कमेकं मुक्त्वा मतं हि मे

বাডৱে ক’লে: “ঘোঁৰা আদি বাহনেৰে মই তাত যাবলৈ ইচ্ছুক নহয়। মোৰ মতে একেটাই উপায় গ্ৰহণীয়—কুমাৰীৰ হাতৰ স্পৰ্শ।”

Verse 8

विष्णुरुवाच । एतत्ते सुलभं यानं तां कन्यामानयाम्यहम् । या त्वां नेतुं समर्था स्यादपां स्थानं सुनिश्चितम्

বিষ্ণুৱে ক’লে: “তোমাৰ বাবে এই বাহন সুলভ। মই সেই কুমাৰীক আনিম, যিয়ে তোমাক জলসমূহৰ নিশ্চিত ধামলৈ লৈ যাবলৈ সক্ষম হ’ব।”

Verse 9

ईश्वर उवाच । सुरभीशापसंतप्ता प्रागुपात्तदशाफला । सरस्वती यानभूता तस्य सा विष्णुना कृता

ঈশ্বৰে ক’লে: “সুৰভীৰ শাপত সন্তপ্ত আৰু পূৰ্বে গ্ৰহণ কৰা অৱস্থাৰ ফল বহন কৰা সৰস্বতীক বিষ্ণুৱে তাৰ বাহন কৰি দিলে।”

Verse 10

ततोऽब्रवीद्विभुर्गंगां पार्श्वतः समुपस्थिताम् । एनं वह्निं महाभागे वेगान्नय महोदधिम् । नान्या शक्ता समानेतुं त्वां विना लोकपावनि

তাৰ পাছত প্ৰভুৱে কাষতে থিয় হৈ থকা গংগাক ক’লে: “হে মহাভাগে, এই অগ্নিক বেগেৰে মহাসাগৰলৈ লৈ যা। তোমাৰ বিনা আন কোনেও ইয়াক তাত পোঁছাব নোৱাৰে, হে লোকপাৱনী।”

Verse 11

गङ्गोवाच । नास्ति मे भगवञ्छक्ति रौर्वं वोढुं जगत्पते । रौद्ररूपी महानेष दहत्येवानलो भृशम्

গঙ্গাই ক’লে: “হে ভগৱান, হে জগতপতি! ৰৌৰৱ অগ্নি বহন কৰিবলৈ মোৰ শক্তি নাই। এই মহাশক্তিশালী, ৰৌদ্ৰ-ৰূপী জ্বালা অতি প্ৰচণ্ডভাৱে দহি তোলে।”

Verse 12

ततस्तु यमुनां प्राह सिन्धुं तस्या ह्यनन्तरम् । अन्या नदीश्च विविधाः पृथक्पृथगुदारधीः

তাৰ পাছত তেওঁ যমুনাক সম্বোধন কৰিলে, আৰু তাৰ অনন্তৰ সিন্ধুক; লগতে আন আন বহু বিচিত্ৰ নদীকো—প্ৰত্যেকে নিজ নিজ উদাৰ অভিপ্ৰায়ে পৃথক পৃথকভাৱে।

Verse 13

अशक्तास्ताः समानेतुं पृष्टाश्च सुरसत्तमैः । ततः सरस्वतीं प्राह देवदेवो जनार्द्दनः । त्वमेव वज कल्याणि प्रतीच्यां लवणोदधौ

সুৰসত্তমসকলে সোধা সত্ত্বেও সেই নদীবোৰে তাক আনিবলৈ অক্ষম হ’ল। তেতিয়া দেৱদেৱ জনাৰ্দ্দনে সৰস্বতীক ক’লে: “তুমিয়েই, হে কল্যাণী, পশ্চিম দিশে লৱণ-সমুদ্ৰলৈ আগবাঢ়া।”

Verse 14

एवं कृते सुराः सर्वे भविष्यन्ति भयोज्झिताः । अन्यथा वाडवेनैते दह्यंते स्वेन तेजसा

এইদৰে কৰিলে সকলো দেৱতা ভয়মুক্ত হ’ব; নতুবা বাডৱে নিজৰেই তেজে তেওঁলোকক দহি পেলাব।

Verse 15

तस्मात्त्वं रक्ष विबुधाने तस्मात्तुमुलाद्भयात् । मातेव भव सुश्रोणि सुराणामभयप्रदा

সেয়েহে তুমি সেই তুমুল ভয়ৰ পৰা সেই বিবুধসকলক ৰক্ষা কৰা। হে সুশ্ৰোণি, মাতৃৰ দৰে হৈ দেৱতাসকলক অভয় দান কৰা।

Verse 16

एवमुक्ता हि सा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । आह नाहं स्वतन्त्रास्मि पिता मे ध्रियते चिरात्

এইদৰে প্ৰভাৱশালী বিষ্ণুৱে কোৱা শুনি তাই উত্তৰ দিলে— “মই স্বতন্ত্ৰ নহওঁ; মোৰ পিতাৰ আজ্ঞাই বহুদিন ধৰি মোৰ ওপৰত অধিকার কৰি আছে।”

Verse 17

तस्याहं कारिणी नित्यं कुमारी च धृतव्रता । कालत्रयेप्यस्वतन्त्रा श्रूयते विबुधैः सुता

“মই সদায় তেওঁৰ আজ্ঞা পালন কৰোঁ, নিত্য কুমাৰী আৰু ব্ৰতত দৃঢ়। তিনিও কাল—অতীত, বৰ্তমান, ভৱিষ্যৎ—তেও মই স্বতন্ত্ৰ নহওঁ; জ্ঞানীসকলে কন্যাৰ বিষয়ে এইদৰেই কয়।”

Verse 18

पित्रादेशं विना नाहं पदमेकमपि क्वचित् । गच्छामि तस्मात्कोऽप्यन्य उपायश्चिंत्यतां हरे

“পিতাৰ আজ্ঞা নোহোৱাকৈ মই কেতিয়াও এক পদো নাযাওঁ। সেয়ে, হে হৰি, আন কোনো উপায় চিন্তা কৰা হওক।”

Verse 19

तत्स्वरूपं विदित्वैवं समभ्येत्य पितामहम् । तमब्रवीद्वासुदेवो देवकार्यमिदं कुरु

এই সত্য অৱস্থা জানি লৈ বাসুদেৱ পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে— “দেৱতাসকলৰ এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰক।”

Verse 20

नान्यथा शक्यते नेतुं वाडवोऽग्निर्महाबलः । अदृष्टदोषां मुक्त्वेमां कुमारीं तनयां तव

“মহাবলী বাডৱ অগ্নিক লৈ যোৱাৰ আন কোনো উপায় নাই। সেয়ে, দৃষ্ট দোষ নথকা এই কুমাৰী—তোমাৰ কন্যাক—মুক্ত কৰি দিয়া।”

Verse 21

तच्छ्रुत्वा विष्णुना प्रोक्तं कुमारीं तनयां तदा । शिरस्याधाय सस्नेहमुवाच प्रपितामहः

বিষ্ণুৱে কোৱা বাক্য শুনি প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাই তেতিয়া স্নেহেৰে কুমাৰী কন্যাক শিৰত উঠাই লৈ ক’লে।

Verse 22

याहि देवि सुरान्सर्वान्रक्ष त्वं भयमागतान् । विनिक्षिप त्वं नीत्वैनं वाडवं लवणांभसि । पितुर्वाक्यं हि सा श्रुत्वा प्रोवाच श्रुतिलक्षणा

“যা, হে দেবী! ভয়াক্ৰান্ত হৈ অহা সকলো দেৱতাক ৰক্ষা কৰা। এই ৱাডৱ অগ্নিক লৈ গৈ লৱণজল সাগৰত নিক্ষেপ কৰা।” পিতৃৰ বাক্য শুনি, শ্ৰুতি-লক্ষণা তাই উত্তৰ দিলে।

Verse 23

सरस्वत्युवाच । एषास्मि प्रस्थिता तात तव वाक्या दसंशयम् । रौद्रोऽयं वाडवो वह्निस्तनुं मे भक्षयिष्यति

সৰস্বতীয়ে ক’লে: “পিতা, আপোনাৰ আজ্ঞাত মই নিঃসন্দেহে যাত্ৰা কৰিছোঁ। কিন্তু এই ৰৌদ্ৰ ৱাডৱ অগ্নিয়ে মোৰ দেহ ভক্ষণ কৰিব।”

Verse 24

प्राप्तं कलियुगं रौद्रं सांप्रतं पृथिवीतले । लोकः पापसमाचारः स्पर्शयिष्यति मां प्रभो

“এতিয়া পৃথিৱীত ৰৌদ্ৰ কলিযুগ আহি পৰিছে। পাপাচাৰী লোকসকলে মোক স্পৰ্শ কৰিব, হে প্ৰভু।”

Verse 25

ततो दुःखतरं किं स्याद्यत्पापैः सह संगमः

“তেতিয়া পাপীসকলৰ সৈতে সংগমতকৈ অধিক দুঃখদায়ক আৰু কি হ’ব পাৰে?”

Verse 26

ब्रह्मोवाच । यदि पापजनाकीर्णं न वांछसि धरातलम् । पातालतलसंस्था त्वं नय वह्निं महोदधौ

ব্ৰহ্মাই ক’লে: যদি পাপীজনেৰে ভৰ্তি পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠ তুমি নচাহা, তেন্তে পাতালতলত অৱস্থান কৰা আৰু এই অগ্নিক মহাসাগৰলৈ লৈ যোৱা।

Verse 27

यदातिश्रमसंयुक्ता वह्निना दह्यसे भृशम् । तदा विभिद्य वसुधां प्रत्यक्षा भव पुत्रिके

যেতিয়া তুমি অতিশয় ক্লান্তিত আচ্ছন্ন হৈ অগ্নিৰে তীব্ৰভাৱে দগ্ধ হ’বা, তেতিয়া পৃথিৱী বিদীৰ্ণ কৰি সকলোৰে সন্মুখত প্ৰকাশিত হোৱা, হে কন্যা।

Verse 28

कृत्वा वक्त्रं विशालाक्षि प्राची भव सुमध्यमे । ततो यास्यंति तीर्थानि त्वां श्रांतां चारुहासिनीम्

হে বিশালনয়না, হে সুমধ্যমা, মুখ পূব দিশে কৰি থাক। তেতিয়া তুমি বিশ্ৰাম লওঁতে, হে মনোহৰ হাস্যৱতী, তীৰ্থসমূহ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিব।

Verse 29

तानि सर्वाणि चागत्य साहाय्यं ते वरानने । करिष्यंति त्रयस्त्रिंशत्कोट्यो वै मम शासनात्

সেই সকলো তীৰ্থ আহি, হে সুন্দৰ-মুখী, তোমাক সহায় কৰিব; মোৰ আদেশত নিশ্চয় তেত্ৰিশ কোটি।

Verse 30

गच्छ पुत्रि न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । अरिष्टं व्रज पंथानं मा सन्तु परिपंथिनः

যোৱা, হে কন্যা; তুমি কোনো প্ৰকাৰেই দুঃখ নকৰিবা। নিৰাপদ পথেদি আগবাঢ়া; তোমাৰ বাটত বাধা বা শত্রু নাথাকক।

Verse 31

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा तेन ब्रह्मणाथ सरस्वती । त्यक्त्वा भयं हृष्टमनाः प्रयातुं समुपस्थिता

ঈশ্বৰে ক’লে: ব্ৰহ্মাই এইদৰে কোৱাৰ পাছত সৰস্বতীয়ে ভয় ত্যাগ কৰি আনন্দিত চিত্তে যাত্ৰাৰ বাবে সাজু হৈ উঠিল।

Verse 32

तस्याः प्रयाणसमये शंखदुंदुभिनिःस्वनैः । मंगलानां च निर्घोषैर्जगदापूरितं शुभैः

তেওঁৰ যাত্ৰাৰ সময়ত শঙ্খ-দুন্দুভিৰ ধ্বনি আৰু মঙ্গলময় আশীৰ্বাদৰ ঘোষণাই শুভ নাদেৰে সমগ্ৰ জগত ভৰি পেলালে।

Verse 33

सितांबरधरा देवी सितचंदनगुंठिता । शारदांबुदसंकाशा तारहारविभूषिता

দেৱীয়ে শুভ্ৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল, শুভ্ৰ চন্দনৰ লেপেৰে অলংকৃত আছিল; শৰতৰ মেঘৰ দৰে দীপ্তিময় আৰু মুক্তাৰ হাৰে বিভূষিতা আছিল।

Verse 34

संपूर्णचंद्रवदना पद्मपत्रायतेक्षणा । कीर्तिर्यथा महेंद्रस्य पूरयन्ती दिशो दश

তেওঁৰ মুখ পূৰ্ণচন্দ্ৰৰ দৰে, চকু পদ্মপাতৰ দৰে; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰৰ কীৰ্তিৰ দৰে তেওঁ দহো দিশ পূৰ্ণ কৰি তুলিছিল।

Verse 35

स्वतेजसा द्योतयंती सर्वमाभासयज्जगत् । अनुव्रजंती गंगा वै तयोक्ता वरवर्णिनि

নিজ তেজে দীপ্ত হৈ তেওঁ সমগ্ৰ জগত আলোকিত কৰিছিল; গঙ্গাও তেওঁৰ পিছে পিছে অনুগমন কৰিছিল—এইদৰে তেওঁ ক’লে, হে অতি সুন্দৰ বৰ্ণিনী।

Verse 36

द्रक्ष्यामि त्वां पुनरहं कुत्र वै वसतीं सखि । एवमुक्ता तया गंगा प्रोवाच स्निग्धया गिरा

‘হে সখী, মই তোমাক পুনৰ ক’ত দেখা পাম? তুমি ক’ত বাস কৰিবা?’ এইদৰে কোৱা হ’লে গঙ্গাই স্নেহময় কোমল বাক্যে উত্তৰ দিলে।

Verse 37

यदैव वीक्षसे प्राचीदिशि प्राप्स्यसि मां तदा । सुरैः परिवृता सर्वैस्तत्राहं तव सुवृते

যেতিয়াই তুমি পূব দিশালৈ চোৱা, তেতিয়াই তুমি মোক লাভ কৰিবা। হে সুভ্ৰতে, তাত মই সকলো দেৱতাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ তোমাৰ বাবে উপস্থিত থাকিম।

Verse 38

दर्शनं संप्रदास्यामि त्यज शोकं शुचिस्मिते । तामापृच्छ्य ततो गंगां पुनर्दर्शनमस्तु ते

মই নিশ্চয় তোমাক মোৰ দর্শন দিম; হে পবিত্ৰ-হাস্যময়ী, শোক ত্যাগ কৰা। তাৰ পাছত গঙ্গাক বিদায় দি, তোমাৰ পুনৰ-দর্শন হওক।

Verse 39

गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्त्तव्याऽहं त्वयाऽनघे । यमुनापि तथा चैवं गायत्री सुमनोरमा

হে ভদ্ৰে, নিজৰ নিবাসলৈ যোৱা; হে অনঘে, তুমি মোক স্মৰণ কৰিবা। তেনেদৰে যমুনাকো, আৰু তদ্ৰূপে অতি মনোৰম গায়ত্ৰীকো স্মৰণ কৰা।

Verse 40

सावित्रीसहिताः सर्वाः सख्यः संप्रेषितास्तदा । ततो विसृज्य तां देवी नदी भूत्वा सरस्वती

তেতিয়া সাৱিত্ৰীৰ সৈতে সকলো সখীক পঠাই দিয়া হ’ল। তাৰ পাছত দেৱীয়ে তাক বিদায় দি, নদীৰ ৰূপ ধৰি সৰস্বতী হৈ উঠিল।

Verse 41

हिमवंतं गिरिं प्राप्य प्लक्षात्तत्र विनिर्गता । अवतीर्णा धरापृष्ठे मत्स्यकच्छपसंकुला

হিমৱন্ত পৰ্বতত উপনীত হৈ তাই তাত প্লক্ষ-বৃক্ষৰ পৰা প্ৰস্ফুটিত হ’ল। পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত অৱতীৰ্ণ হৈ তাই মাছ আৰু কচ্ছপেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ উঠিল।

Verse 42

ग्राहडिंडिमसंपूर्णा तिमिनक्रगणैर्युता । हसंती च महादेवी फेनौघैः सर्वतो दिशम्

গ্ৰাহৰ ডিণ্ডিম-সদৃশ কোলাহলেৰে পৰিপূৰ্ণ, তিমি-মাছ আৰু মকৰগণসহিতা, মহাদেৱী যেন হাঁহি উঠি সকলো দিশে ফেনৰ ধাৰা ছটিয়াই অগ্ৰসৰ হ’ল।

Verse 43

पुण्यतो यवहा देवीस्तूयमाना द्विजातिभिः । वाडवं वह्निमादाय हयवेगेन निःसृता

পুণ্যদায়িনী আৰু যশ-বাহিনী দেবী, দ্বিজাতিসকলৰ স্তৱে স্তূত হৈ, বাডৱ অগ্নি গ্ৰহণ কৰি ঘোঁৰাৰ বেগেৰে উচ্ছ্বসিত হৈ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 44

भित्त्वा वेगाद्धरापृष्ठं प्रविष्टाथ महीतलम् । यदायदाभवच्छ्रांता दह्यते वाडवाग्निना । तदातदा मर्त्यलोके याति प्रत्यक्षतां नदी

বেগেৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠ ভেদ কৰি তাই মাটিৰ তলত প্ৰৱেশ কৰিলে। যেতিয়াই তাই ক্লান্ত হয় আৰু বাডৱ অগ্নিত দগ্ধ হয়, তেতিয়াই মর্ত্যলোকে নদী পুনৰ প্ৰত্যক্ষ হয়।

Verse 45

ततस्तु जायते प्राची संतप्ता वाडवेन तु । ततो वै यानि तीर्थानि कीर्त्तितानि पुरातनैः

তেতিয়া বাডৱ অগ্নিয়ে তপ্ত হৈ ‘প্ৰাচী’ নামৰ নদী উদ্ভৱ হয়। তাৰ পাছত প্ৰাচীনসকলে যিসকল তীৰ্থ কীৰ্তিত কৰিছিল, সেয়া নিশ্চয়েই পবিত্ৰ প্ৰাসংগিকতাৰে উদ্ভাসিত হয়।

Verse 46

दिव्यांतरिक्षभौमानि सांनिध्यं यांति भामिनि । ततश्चाश्वासिता तैः सा सरस्वती पुनर्नदी । पातालतलमा साद्य जगाम मकरालयम्

হে দীপ্তিমতী ভামিনী, দিব্য, আকাশীয় আৰু ভৌম তীৰ্থ-শক্তিসমূহ সন্নিধানলৈ আহিল। তেনে সান্ত্বনা পাই সৰস্বতী পুনৰ নদীৰূপে পাতাল-তললৈ গৈ মকৰালয়—সমুদ্ৰৰ আবাসত প্ৰবেশ কৰিলে।

Verse 47

खदिरामोदमासाद्य तत्र सा वीक्ष्य सागरम् । गंतुं प्रवृत्ता तं वह्निमादाय सुरसुंदरि

খদিৰ গছৰ সুগন্ধি বনলৈ পাই তাই তাত সাগৰক দৰ্শন কৰিলে। তাৰ পিছত, হে দেৱ-সুন্দৰী, সেই পবিত্ৰ অগ্নি লগত লৈ আগুৱাই যাবলৈ তাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 48

निरूढभारमात्मानं देवादेशाद्विचिंत्य सा । प्रहृष्टा सुमनास्तस्मात्प्रवृत्ता दक्षिणामुखी

দেৱতাসকলৰ আদেশ অনুসাৰে নিজৰ ভাৰ যথাযথভাৱে বহন কৰা হৈছে বুলি চিন্তা কৰি তাই আনন্দিত আৰু শান্তচিত্ত হ’ল। সেয়েহে তাই দক্ষিণমুখী হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 49

एतस्मिन्नेव काले तु ऋषयो वेदपारगाः । चत्वारश्च महादेवि प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

ঠিক সেই সময়তে, হে মহাদেৱী, বেদপাৰগ চাৰিজন ঋষিয়ে প্ৰভাস নামৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 50

हरिणश्चाथ वज्रश्च न्यंकुः कपिल एव च । तपस्तप्यंति तत्रस्थाः स्वाध्यायासक्तमानसाः

হৰিণ, বজ্ৰ, ন্যংকু আৰু কপিল—তাত বাস কৰি—তপস্যা কৰিছিল; তেওঁলোকৰ মন স্বাধ্যায়, অৰ্থাৎ বেদপাঠ আৰু জপত আসক্ত আছিল।

Verse 51

पृथक्पृथक्समाहूताः स्नानार्थं तैः सरस्वती । सागरः सम्मुखस्तस्याः सहसा सम्मुपस्थितः

স্নানাৰ্থে তেওঁলোকে পৃথক পৃথককৈ আহ্বান কৰাত সৰস্বতী আগবাঢ়িল; তেতিয়াই হঠাতে সাগৰ তাইৰ সন্মুখতে প্ৰত্যক্ষ হৈ উঠিল।

Verse 52

ततः सा चिन्तयामास कथं मे सुकृतं भवेत् । शापभीता च सा साध्वी पंचस्रोतास्तदाऽभवत्

তেতিয়া তাই চিন্তা কৰিলে, “মোৰ পুণ্য কেনেকৈ জন্মিব?” আৰু শাপৰ ভয়ত সেই সাধ্বী তেতিয়াই পাঁচ ধাৰাযুক্তা হৈ পৰিল।

Verse 53

एकैकं तोषयामास तमृषिं वरवर्णिनि । ततोऽस्याः पंच नामानि जातानि पृथिवीतले

হে সুবৰ্ণবৰ্ণা দেবী, তাই একে একে সেই ঋষিসকলক সন্তুষ্ট কৰিলে; সেয়েহে পৃথিৱীত তাইৰ পাঁচটা নাম প্ৰচলিত হ’ল।

Verse 54

हरिणी वज्रिणी न्यंकुः कपिला च सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां पंचस्रोताः सरस्वती

হৰিণী, বজ্ৰিণী, ন্যংকু, কপিলা আৰু (মুখ্য) সৰস্বতী—এইদৰে সৰস্বতী পাঁচ ধাৰাযুক্তা হ’ল; এই জল পান আৰু স্নান কৰিলে মানুহে পবিত্ৰতা লাভ কৰে।

Verse 55

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । एषां संयोगजं चान्यन्नराणां पंचमं हि यत्

ব্ৰাহ্মণহত্যা, সুৰাপান, চৌৰ্য, আৰু গুৰুৰ পত্নীৰ সৈতে গমন—আৰু মানুহৰ মাজত এইবোৰৰ সংযোগৰ পৰা জন্মা পঞ্চম পাপো আছে।

Verse 56

एतत्पंचविधं पुंसां पंचधाऽवस्थिता सती । नाशयेत्पातकं घोरं सखीभिः सहिता नदी

মানৱৰ পাপৰ এই পঞ্চবিধ সমষ্টি—সেই নদী পঞ্চৰূপে অৱস্থিত হৈ—সখীসম (পাঁচ ধাৰা) সহিতে ভয়ংকৰ পাতক বিনাশ কৰে।

Verse 57

ब्रह्महत्यां महाघोरां प्रतिलोमा सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां नाशयत्यखिलं हि सा

প্ৰতিলোমা নামে প্ৰশংসিত সৰস্বতী দেৱী—জল পান আৰু স্নানৰ দ্বাৰা—মানৱৰ বাবে ভয়ংকৰ ব্ৰাহ্মণহত্যাৰ পাপো সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশ কৰে।

Verse 58

प्रमादान्मदिरापानदोषेणोपहतात्मनाम् । तद्व्यपोहाय कपिला द्विजानां वहते नदी

অসাৱধানতাবশত মদ্যপান-দোষে যিসকল দ্বিজৰ আত্মা আঘাতপ্ৰাপ্ত, সেই দাগ দূৰ কৰিবলৈ কপিলা নদী প্ৰবাহিত হয়।

Verse 59

उपवासाज्जपाद्धोमात्स्नानात्पानाद्द्विजन्मनाम् । सप्ताहान्नाशयेत्पापं तत्तद्भावेन चेतसा

উপবাস, জপ, হোম, স্নান আৰু (তীৰ্থজল) পানৰ দ্বাৰা দ্বিজসকলৰ পাপ সাত দিনৰ ভিতৰতে নাশ হয়—যেতিয়া মন প্ৰতিটো কৰ্মৰ উপযুক্ত ভক্তিভাৱে ভৰপূৰ থাকে।

Verse 60

स्वयं तेऽपि विशुध्यंति यथोक्तविधिकारिणः । न्यंकुं नदीं समासाद्य महतः पातकात्कृतात्

যিসকলে বিধি অনুসাৰে আচৰণ কৰে, তেওঁলোকে নিজেই বিশুদ্ধ হয়; ন্যংকু নদীৰ কাষলৈ গৈ, নিজৰ কৃত মহাপাতকৰ পৰাও পবিত্ৰ হয়।

Verse 61

स्नानोपासनपानेन वज्रिणी गुरुतल्पगम् । नाशयत्यखिलं पुंसां पापं भूरिभयंकरम्

ইয়াৰ পবিত্ৰ জলত স্নান, উপাসনা আৰু পান কৰিলে বজ্ৰিণী পুৰুষসকলৰ গুৰুতল্প (গুৰুৰ শয্যা-অপৰাধ) জনিত অতি ভয়ংকৰ পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশ কৰে।

Verse 62

संयोगजस्य पापस्य हरणाद्धरिणी स्मृता । नदी पुण्यजलोपेता सप्ताहमवगाहनात्

অশুচি সংযোগৰ পৰা জন্মা পাপ হৰণ কৰে বুলিয়েই তাইক ‘হৰিণী’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। পুণ্যজলসমৃদ্ধ এই নদীত সাত দিন অবগাহন কৰিলে শুদ্ধি লাভ হয়।

Verse 63

एवमेतानि पापानि सर्वाणि सुरसुंदरि । नदी नाशयते तथ्यं पंचस्रोता सरस्वती

এইদৰে, হে সুৰসুন্দৰী, পাঁচ স্ৰোতত প্ৰবাহিত সৰস্বতী নদীয়ে সত্যই এই সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 64

ततोऽपश्यत्पुनश्चारु सा देवी पथि संस्थितम् । पर्वतं सागरस्यांते रोद्धुं मार्गमिव स्थितम्

তাৰ পাছত সেই মনোহৰ দেৱীয়ে পুনৰ নিজৰ পথত অৱস্থিত দেখিলে—সাগৰৰ অন্তত এটা পৰ্বত, যেন তাইৰ পথ ৰোধ কৰিবলৈ থিয় হৈ আছে।

Verse 65

ब्रह्माण्डमानदण्डोऽयं पुरतो गिरिसत्तमः । व्रजन्त्याः सुरकार्येण मम विघ्नकरः स्थितः

“এই গিৰিসত্তম যেন ব্ৰহ্মাণ্ড মাপি চোৱা দণ্ড; ই মোৰ সন্মুখত থিয় হৈ আছে। মই দেৱকাৰ্যত অগ্ৰসর হৈছোঁ, তথাপি ই মোৰ বাবে বিঘ্নকাৰী হৈ ৰৈছে।”

Verse 66

उच्चैस्तरं महाशैलमवलोक्य सरस्वती । अथ वेगेन रुद्धेन गिरिणा विस्मिता सती

অতি উচ্চ আৰু মহাশৈল দেখি সৰস্বতী—সেই শিখৰে বাধা দি তীব্ৰ স্ৰোত ৰুদ্ধ হোৱাত—সতী বিস্মিত হ’ল।

Verse 67

एवं संचिन्तयेद्यावन्मनसा तन्म हाद्भुतम् । तावन्मंगलशब्देन प्रतिबुद्धः कृतस्मरः

সেই অতি আশ্চৰ্য বিষয় মনতে ভাবি থাকোঁতেই, মঙ্গলধ্বনিয়ে তৎক্ষণাৎ সি জাগি উঠিল; চেতনালাভ কৰি পূৰ্ণ সজাগতা পালে।

Verse 68

गिरिशृंगद्वंद्वचरं ददर्श पुरुषं च सा । तामाह देवीं स नगो मार्गो नास्तीह सुव्रते

তাৰ পাছত সি দুটা পৰ্বতশৃঙ্গৰ মাজেৰে চলা এজন পুৰুষক দেখিলে। সেই পৰ্বতে দেৱীক ক’লে: “হে সুব্ৰতে, ইয়াত কোনো পথ নাই।”

Verse 69

अन्यत्र क्वापि गच्छ त्वं यत्र तेऽभिमतं शुभे । आहैवमुक्ते सा देवी नरं नगशिरःस्थितम्

“অন্য ক’তাও যোৱা, য’ত তোমাৰ মন লাগে, হে শুভে।” এইদৰে কোৱা হ’লে, দেৱীয়ে পৰ্বতশিৰত অৱস্থিত সেই নৰক উত্তৰ দিলে।

Verse 70

देवादेशात्समायाता न निरोध्या गिरे त्वया । एवमुक्ते गिरिः प्राह तां देवीं सुमनोरमाम्

“দেৱতাসকলৰ আদেশত মই আহিছোঁ; হে গিৰে, তুমি মোক বাধা দিব নোৱাৰিবা।” এইদৰে ক’লে, পৰ্বতে সেই মনোহৰ দেৱীক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 71

पर्वतोऽहं त्वया भद्रे किं न ज्ञातः कृतस्मरः । त्वत्स्पर्शनान्न दोषोस्ति कुमारी त्वं यतोऽनघे

হে ভদ্ৰে, মই পৰ্বত—তুমি মোক কিয় চিনিলা নহয়? হে অনঘ কুমাৰী, তোমাক স্পৰ্শ কৰাত কোনো দোষ নাই, কিয়নো তুমি কুমাৰী।

Verse 72

अतस्त्वां वरये देवि भार्या मे भव सुव्रते

সেয়ে হে দেবী, মই তোমাক বাছি ল’লোঁ; হে সু-ব্ৰতে, তুমি মোৰ পত্নী হোৱা।

Verse 73

सरस्वत्युवाच । पिता मे ध्रियते यस्मात्तेन नाहं स्वयंवरा । तव भार्या भविष्यामि मार्गं यच्छ ममाधुना

সৰস্বতী ক’লে: যিহেতু মোৰ পিতাৰ আদেশ মানি চলা হয়, মই নিজে স্বয়ংবৰা নহয়। মই তোমাৰ পত্নী হ’ম—এতিয়া মোক পথ দিয়া।

Verse 74

एवमुक्तो गिरिः प्राह अनिच्छंतीं महाबलात् । उद्वाहयिष्ये त्वां भद्रे कस्त्राता स्ति तवाधुना

এইদৰে কোৱা হ’লত পৰ্বতে ক’লে—তাই অনিচ্ছা কৰিলেও মহাবলেৰে: “হে ভদ্ৰে, মই তোমাক বিবাহ কৰিম; এতিয়া তোমাৰ ৰক্ষক কোন?”

Verse 75

सा तं मनोभवाक्रान्तं मत्वा दिव्येन चक्षुषा । आह नास्ति मम त्राता त्वामेव शरणं गता

দিব্য দৃষ্টিৰে দেখি যে সি কামে আচ্ছন্ন, তাই ক’লে: “মোৰ কোনো ৰক্ষক নাই; মই কেৱল তোমাৰেই শৰণ লৈছোঁ।”

Verse 76

त्वयोद्वाह्या यद्य वश्यमहमेवं महाबल । अस्नातां नोद्वह विभो स्नानं कर्त्तुं च देहि मे

হে মহাবলৱান! যদি সত্যই তোমাৰ দ্বাৰাই মোৰ বিবাহ হ’ব লাগে, তেন্তে হে প্ৰভু, স্নান নকৰা অৱস্থাত মোক বিবাহ নকৰিবা। মোক স্নান কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া।

Verse 77

तामुवाच ततः शैलः स्वसंपदभिमानवान् । सौख्यदं पश्य सुभगे मयि संपूर्णवैभवम्

তেতিয়া পৰ্বতটি নিজৰ ঐশ্বৰ্যত গৰ্বিত হৈ তাইক ক’লে: “হে সুভগে! মোৰ ভিতৰত এই সম্পূৰ্ণ বৈভৱ চোৱা—ই সুখ দান কৰে।”

Verse 78

द्वंद्वानि यत्र गायंति किंनराणां मनोरमम् । श्रूयते च सुनिध्वानं तंत्रीवाद्यमथापरम्

তাত কিন্নৰসকলৰ মনোৰম দ্বন্দ্ব-গীত গোৱা হয়; আৰু মধুৰ, প্ৰতিধ্বনিময় ধ্বনি শুনা যায়—তন্ত্ৰীবাদ্য আৰু আন সংগীতো।

Verse 79

तत्र तालास्तमालाश्च पिप्पलाः पनसास्तथा । सदैव फलपुष्पाश्चा दृश्यंते सुमनोरमाः

তাত তালগছ, তমাল, পবিত্ৰ পিপ্পল আৰু পনস গছো আছে; সদায় ফল-ফুলে সজ্জিত হৈ অতি মনোৰম দেখা যায়।

Verse 80

कुटजैः कोविदारैश्च कदंबैः कुरबैस्तथा । मत्तालिकुलघुष्टैश्च भूधरो भाति सर्वतः

কুটজ, কোবিদাৰ, কদম্ব আৰু কুৰব গছেৰে সজ্জিত হৈ, আৰু মত্ত মৌমাখিৰ ঝাঁকৰ গুঞ্জনেৰে মুখৰিত হৈ, সেই পৰ্বত সকলোফালে দীপ্তিমান হয়।

Verse 81

हरांगरागवद्भाति क्वचित्कुटजकुड्मलैः । क्वचित्तु कर्णिकारैश्च विष्णोर्वासःसमप्रभः

কিছুমান ঠাইত কুটজৰ কুঁহিপাত-কলিৰে হৰ (শিৱ)ৰ অঙ্গত লেপা অঙ্গৰাগৰ দৰে ই ঝলমলায়; আৰু কিছুমান ঠাইত কৰ্ণিকাৰ ফুলেৰে বিষ্ণুৰ ধামৰ সমান দীপ্তিত উজ্জ্বল হয়।

Verse 82

तमालदलसंछन्नः क्वचिद्वैवस्वतद्युतिः । क्वचिद्धातुविलिप्तांगो गणाध्यक्षवपुर्नगः

কিছুমান ঠাইত তমাল পাতৰে আৱৃত হৈ এই পৰ্বতে বৈৱস্বত (সূৰ্য)ৰ দীপ্তি ধাৰণ কৰে; আৰু কিছুমান ঠাইত ধাতুৰ ৰঙে লেপা দেহে গণাধ্যক্ষ (গণেশ)ৰ দেহ-মহিমাৰ দৰে প্ৰকাশ পায়।

Verse 83

चतुर्मुख इवाभाति हरितालवपुः क्वचित् । क्वचित्सप्तच्छदैर्विष्णोर्वपुषा भात्ययं गिरिः

কিছুমান ঠাইত হৰিতাল ৰঙে ৰঞ্জিত দেহে এই পৰ্বত চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা)ৰ দৰে দেখা যায়; আৰু কিছুমান ঠাইত সপ্তচ্ছদ গছৰ সৈতে এই গিৰি বিষ্ণুৰ দেহসম দীপ্তিত উজ্জ্বল হয়।

Verse 84

क्वचित्कात्यायनीप्रख्यः प्रियंगुसुसमाकुलः । क्वचित्केसरसंयुक्तैरनलाभो विभात्यसौ

কিছুমান ঠাইত মনোমোহা প্ৰিয়ঙ্গু ফুলেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ ই কাত্যায়নীদেৱীৰ সদৃশ দেখা যায়; আৰু কিছুমান ঠাইত কেশৰৰে অলংকৃত হৈ ই অগ্নিৰাশি সদৃশ দীপ্ত হয়।

Verse 85

वृत्तैः सपुलकैः स्निग्धैः स्त्रीणामिव पयोधरैः । दुष्प्राप्यैरल्पपुण्यानां क्वचिदाभाति बिल्वकैः

কিছুমান ঠাইত বিল্ব গছৰে ই উজ্জ্বল—গোল, মসৃণ আৰু কুঁহিপাতে ৰোমাঞ্চিত, যেন নাৰীৰ পয়োধৰ; আৰু অল্প পুণ্যৱানৰ বাবে এই বিল্ব দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 86

सिंहैर्व्याघ्रैर्मृगैर्नागैर्वराहैर्वानरैस्तथा । क्वचित्क्वचिदसौ भाति परस्परमनुव्रतैः

কেতিয়াবা কেতিয়াবা সেই ধাম সিংহ, ব্যাঘ্ৰ, মৃগ, গজ, বৰাহ আৰু বানৰেৰে শোভিত দেখা যায়; সকলোৱে পৰস্পৰৰ সৈতে মিল-মৈত্ৰী আৰু নিষ্ঠাৰে একে নিয়মে সহবাস কৰে।

Verse 87

शूलिकोद्भिन्नमाकाशमिव कुर्वद्भिरुच्चकैः । एवमुक्ते प्रत्युवाच शारदा तं नगोत्तमम्

তেওঁলোকে উচ্চ কোলাহল তুলিলে, যেন শূলৰে আকাশকেই বিদ্ধ কৰিছে। এই কথা কোৱা হ’তেই শাৰদাই সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 88

यदि मां त्वं परिणये रुदंतीमेकिकां तथा । गृहाण वाडवं हस्ते यावत्स्नानं करोम्यहम्

তাই ক’লে, “যদি তুমি মোক—একা আৰু কন্দনময়ী—বিবাহে গ্ৰহণ কৰিবা, তেন্তে মই স্নান সম্পূৰ্ণ নকৰালৈকে এই ৱাডৱা তোমাৰ হাতে ধৰি ৰাখা।”

Verse 89

एवमुक्ते स जग्राह त नगेद्रोऽपवर्जिम् । कृतस्मरस्तत्संस्पर्शात्क्षणाद्भस्मत्वमागतः

এই কথা ক’তেই সেই নগেন্দ্ৰই তাক হাতে ল’লে; কিন্তু ‘কৃতস্মৰ’ নামে পৰিচিতজন, সেই স্পৰ্শমাত্ৰতেই ক্ষণেকতে ভস্ম হৈ গ’ল।

Verse 90

ततः प्रभृति ते तस्य पाषाणा मृदुतां गताः । गृहदेवकुलार्थाय गृह्यंते शिल्पिभिः सह

সেই সময়ৰ পৰা সেই স্থানৰ পাথৰসমূহ কোমল হৈ পৰিল; আৰু শিল্পীসকলে গৃহদেৱকুলৰ কাৰণে, পৰিয়াল-দেৱতাৰ সৰু মন্দিৰ-গৃহ নিৰ্মাণৰ উপযোগী বুলি সিহঁত গ্ৰহণ কৰে।

Verse 91

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपे सा स्थिता हृष्टतनूरुहा

কৃতস্মৰক দগ্ধ কৰি দেৱীয়ে পুনৰ বাডৱ অগ্নিক নিজৰ অধীনলৈ আনিলে; তাৰ পাছত সাগৰৰ কাষত থিয় হৈ আনন্দ-ৰোমাঞ্চে দেহৰ লোম খাড়া হ’ল।

Verse 92

तत्रस्था सा महादेवी तमाह वडवानलम् । पश्य वाडव गर्जन्तं सागरं पुरतः स्थितम्

তাত থিয় হৈ মহাদেৱীয়ে বাডৱানলক ক’লে: “চোৱা, হে বাডৱ! তোমাৰ সন্মুখত গর্জন কৰা সাগৰ থিয় আছে।”

Verse 93

गर्जंतं सोऽपि तं दृष्ट्वा प्रसर्पंतं च वीचिभिः । तामाह किमिदं भद्रे भीतो मे लवणोदधिः

গর্জন কৰা আৰু ঢৌৰে আগবাঢ়ি অহা সেই সাগৰক দেখি সিও ক’লে: “হে ভদ্ৰে, এই কি? লৱণ সাগৰ যেন মোৰ পৰা ভয় খাইছে।”

Verse 94

प्रहस्योवाच सा बाला को न भीतस्तवानल । भक्ष्यस्ते विहितो यस्मात्तव देवैर्महाबल

হাঁহি মাৰি সেই বালাই ক’লে: “হে অনল, তোমাক কোনে নাভয়? হে মহাবল, দেৱতাসকলেই তোমাৰ আহাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।”

Verse 95

स तस्यास्तद्वचः श्रुत्वा संप्रहृष्टस्तु पावकः । दास्यामि ते वरं भद्रे यथेष्टं प्रार्थयस्व नः

তাইৰ বাক্য শুনি পাৱক অতি আনন্দিত হ’ল আৰু ক’লে: “হে ভদ্ৰে, মই তোমাক এটা বৰ দিম—যি ইচ্ছা, মোৰ পৰা প্ৰাৰ্থনা কৰা।”

Verse 96

तेनैवमुक्ता सा देवी वाडवेनाग्निना तदा । सस्मार कारणात्मानं विष्णुं कमललोचनम्

ৱাডৱ-অগ্নিয়ে এইদৰে কোৱাৰ পাছত, সেই দেৱীয়ে তেতিয়া কাৰণাত্মা, কমলনয়ন বিষ্ণুক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 97

दृष्टोसावात्महृत्संस्थस्तया देवो जनार्द्दनः । स्मृतमात्रः सरस्वत्या परस्त्रिभुवनेश्वरः

অন্তৰ্দৃষ্টিৰে তাই নিজৰ হৃদয়ত অৱস্থিত সেই প্ৰভু জনাৰ্দনক দেখিলে—ত্ৰিভুবনৰ পৰমেশ্বৰ—যি সৰস্বতীয়ে মাত্ৰ স্মৰণ কৰিলেই প্ৰকাশ পায়।

Verse 98

मनोदृष्ट्या विलोक्याह सा तमंतःस्थमच्युतम् । वाडवो यच्छति वरमहं तं प्रार्थयामि किम्

মনোদৃষ্টিৰে অন্তৰত অৱস্থিত অচ্যুতক চাই তাই ক’লে: “ৱাডৱ অগ্নিয়ে বৰ দিছে—মই সঁচাকৈ তাৰ পৰা কি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ?”

Verse 99

ततस्तेन हृदिस्थेन प्रोक्ता देवी सरस्वती । प्रार्थनीयो वरो भद्रे सूचीवक्त्रत्वमादरात्

তাৰ পাছত হৃদয়স্থ সেই প্ৰভুৱে দেৱী সৰস্বতীক ক’লে: “হে ভদ্ৰে, বৰ হিচাপে আদৰেৰে সূচীৰ দৰে মুখ হোৱাটো প্ৰাৰ্থনা কৰা।”

Verse 100

ततस्त्वभिहितो देव्या यदि मे त्वं वरप्रदः । ततः सूचीमुखो भूत्वा त्वं पिबापो महाबल

তেতিয়া দেৱীয়ে ক’লে: “যদি তুমি সঁচাকৈ মোৰ বৰপ্ৰদাতা, তেন্তে হে মহাবলী, সূচীমুখ হৈ পানীবোৰ পান কৰা।”

Verse 101

एवमुक्तेन तत्तेन सूचीवेधसमं कृतम् । घटिकापूरणं यद्वत्पपौ तद्वदनं जलम्

এইদৰে উপদেশ পাই সি মুখখন সূঁইৰ বিন্ধাৰ দৰে সৰু কৰিলে; যেনেকৈ জলঘড়ীৰ পাত্ৰ পানীৰে ভৰি উঠে, তেনেকৈ সি সেইভাৱে জল পান কৰিলে।

Verse 102

एवं स वाडवो वह्निः सुराणां भक्षणोद्यतः । वंचितो विष्णुना याति मेधामाधाय यत्नतः

এইদৰে দেৱতাসকলক ভক্ষণ কৰিবলৈ উদ্যত সেই বাডৱ অগ্নি বিষ্ণুৱে কৌশলেৰে বঞ্চিত কৰিলে; আৰু সি যত্নেৰে নিজৰ সংকল্প সংযমত ধৰি প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 103

सर्गमेतं नरः पुण्यं वाच्यमानं शृणोति यः । स विष्णु लोकमासाद्य तेनैव सह मोदते

যি মানুহে এই পুণ্য বৃত্তান্ত পাঠ হোৱাত শুনে, সি বিষ্ণুলোক লাভ কৰি তাত সেই প্ৰভুৰ সৈতে একেলগে আনন্দ কৰে।