Adhyaya 3
এই অধ্যায়ত ঋষিসকলে পূৰ্বৰ সৃষ্টিবিষয়ক কথাৰ পাছত সূতক তীৰ্থসমূহৰ ক্ৰমবদ্ধ বিৱৰণ দিবলৈ অনুৰোধ কৰে। সূতে কৈলাসত হোৱা পুৰণি সংলাপ স্মৰণ কৰায়—য’ত দেৱীয়ে দিৱ্য সভা দর্শন কৰি শিৱক দীঘল স্তোত্ৰে স্তুতি কৰে। শিৱে উত্তৰত শিৱ-শক্তিৰ পৰম অভেদ প্ৰকাশ কৰি, যজ্ঞকর্ম, লোককাৰ্য, কালমান আৰু প্ৰকৃতিশক্তিত দুয়োৰে পৰস্পৰ ব্যাপ্তি দেখুওৱা বিস্তৃত তাদাত্ম্য-বচনমালা উচ্চাৰণ কৰে। তাৰ পাছত দেৱীয়ে কলিযুগপীড়িত জীৱসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ্য উপদেশ বিচাৰে—যাৰ দৰ্শনমাত্ৰে সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়, তেনে এটা তীৰ্থ কোনটো। শিৱে ভাৰতৰ মুখ্য তীৰ্থসমূহ উল্লেখ কৰি শেষত প্ৰভাসক গূঢ় আৰু সৰ্বোচ্চ ক্ষেত্ৰ বুলি মহিমা কৰে। কপটী, হিংস্ৰ বা নাস্তিক যাত্ৰীসকলে প্ৰতিশ্ৰুত ফল নাপায় বুলি নৈতিক সমালোচনা দিয়া হয়, আৰু ক্ষেত্ৰৰ শক্তি ইচ্ছাকৃতভাৱে সংৰক্ষিত বুলি সূচিত হয়। শেষত সোমেশ্বৰ লিঙ্গৰ প্ৰকাশ, সৃষ্টিকাৰ্যত তাৰ ভূমিকা, আৰু ইচ্ছা-জ্ঞান-ক্রিয়া এই তিন শক্তিৰ জগত্কাৰ্যাৰ্থ উদ্ভৱ বৰ্ণনা কৰি, শ্ৰদ্ধাৰে শুনোঁতাসকলৰ পবিত্ৰতা আৰু স্বৰ্গপ্ৰাপ্তিৰ ফলশ্ৰুতি ঘোষণা কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च । वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः
ঋষিসকলে ক’লে: আপুনি সৰ্গ আৰু প্ৰতিসৰ্গ, লগতে বংশ-অনুবংশৰ চৰিত্ৰ, আৰু পুৰাণসমূহৰ অনুক্ৰম বৰ্ণনা কৰিলে।
Verse 2
मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्मांडस्य च विस्तरः । ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम् । श्रोतुमिच्छामहे त्वत्तः सांप्रतं तीर्थविस्तरम्
আপুনি মন্বন্তৰৰ প্ৰমাণ, ব্ৰহ্মাণ্ডৰ বিস্তাৰ, আৰু জ্যোতিচক্ৰৰ স্বৰূপ যথাযথভাৱে বৰ্ণনা কৰিলে। এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা তীৰ্থসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ শুনিব বিচাৰোঁ।
Verse 3
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि
পৃথিৱীত যিসকল তীৰ্থ পাপ নাশ কৰে আৰু মঙ্গল দান কৰে—হে সূত-পুত্ৰ—সেইসকলক সম্পূৰ্ণভাৱে আৰু যথাযথ ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰা।
Verse 4
सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते
সূতে ক’লে: এই প্ৰশ্নটো পূৰ্বে দেবীয়ে কৈলাসৰ সৰ্বোত্তম শিখৰত সুধিছিল—যাৰ ঢাল নানা ধাতুৰ বৰ্ণবৈচিত্ৰ্যে ৰঙীন আৰু নানা ৰত্নে অলংকৃত আছিল।
Verse 5
नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते
সেই স্থান নানা ধৰণৰ গছ-লতাৰে পৰিপূৰ্ণ, নানা ফুলে শোভিত; যক্ষ আৰু বিদ্যাধৰে ভৰপূৰ, আৰু অপ্সৰাগণৰ দলে দলে সেৱিত আছিল।
Verse 6
तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्
তাত ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু, লগতে স্কন্দ, নন্দী আৰু গণেশ্বৰসকল আছিল; আৰু চন্দ্ৰ-সূৰ্য গ্ৰহসমূহসহ, লগতে নক্ষত্ৰমণ্ডল আৰু ধ্ৰুৱমণ্ডলও আছিল।
Verse 7
वायुश्च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिंद्रश्च यमो निरृतिरेव च
তাত বায়ু আৰু বৰুণো আছিল, আৰু কুবেৰ—ধনদাতা—সেইদৰে; লগতে ঈশান, অগ্নি, ইন্দ্ৰ, যম আৰু নিৰৃতিো আছিল।
Verse 8
सरितः सागराः सर्वे पर्वता उरगास्तथा । ब्राह्म्याद्या मातरश्चैव ऋषयश्च तपोधनाः
তাত সকলো নদী আৰু সাগৰ, পৰ্বত আৰু নাগসকল উপস্থিত আছিল; ব্ৰাহ্মী আদি মাতৃকাসকল আৰু তপস্যাই ধন যিসকল ঋষি, সিহঁতো আছিল।
Verse 10
मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः
তীৰ্থসমূহ নিজেই মূৰ্তিমান হৈ প্ৰকাশ পালে; ক্ষেত্ৰ আৰু আয়তন (ধাম)সমূহো; আৰু দানৱ, অসুৰ, দৈত্য, পিশাচ, ভূত আৰু ৰাক্ষসসকলও আছিল।
Verse 11
तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम्
তাত এটা দিব্য সিংহাসন স্থিত আছিল, যাৰ বিস্তাৰ শত যোজন।
Verse 12
लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः
সেয়া লক্ষ-অযুত সহস্ৰেৰে আৰু ৰুদ্ৰৰ কোটি-কোটিয়ে আৱৃত আছিল; তাৰ মাজত চাৰিওফালে মঙ্গলময় মণ্ডপ আছিল, সিংহদ্বাৰ আৰু শোভন তোৰণৰে সজ্জিত।
Verse 13
स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम्
সেয়া স্বচ্ছ মুক্তাৰ দৰে দীপ্তিময় আছিল, প্ৰাকাৰ আৰু উচ্চ শিখৰেৰে বেষ্টিত; আৰু নন্দীশ্বৰ, মহাকাল আদি দ্বাৰপাল গণেৰে ৰক্ষিত আছিল।
Verse 14
किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतम् । वितानच्छत्रखंडैश्च मुक्तादामप्रलंबितैः
সেই স্থানটি ঝংকাৰময় কিঙ্কিণীৰ জালে আৰু মনোৰম অলংকাৰে সুশোভিত আছিল; লগতে বিতান আৰু ছত্ৰৰ খণ্ডেৰে, যাৰ পৰা মুক্তাৰ মালা ঝুলিছিল।
Verse 15
घंटाचामरशोभाढयैर्दर्पणैश्चोपशोभितम् । कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः
সেই স্থানটি ঘণ্টা আৰু চামৰৰ শোভাৰে দীপ্ত দৰ্পণসমূহেৰে অধিক সুশোভিত আছিল; আৰু দুৱাৰত স্থাপিত মঙ্গল-কলশসমূহে, যিবোৰ ৰত্নময় পল্লৱ আৰু কোমল অঙ্কুৰেৰে অলংকৃত আছিল।
Verse 16
चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समु्ज्वलैः । स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिंगोद्भवलतादिभिः
সেই স্থানটি চিত্ৰশাস্ত্ৰ-নিপুণজনৰ দ্বাৰা কৌশলে অংকিত হৈছিল, উজ্জ্বল ৰত্নচূৰ্ণে দীপ্তিমান; তাত স্বস্তিক, পত্র-লতা আদি নকশা আৰু লিঙ্গোদ্ভৱ আদি মঙ্গলময় ৰূপচিহ্ন অংকিত আছিল।
Verse 17
शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम् । आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः
সেই স্থানটি শত শত সিংহাসনে পৰিপূৰ্ণ আৰু বেদিকাসমূহেৰে সুশোভিত আছিল; আৰু তাত আসীন ৰুদ্ৰগণৰ সমূহ আৰু ৰুদ্ৰ-কন্যাসকলৰ গুচ্ছৰে ভৰি আছিল।
Verse 18
लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम् । अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्
সেই স্থানটি অসংখ্য পাতা আৰু পাপড়িৰে সমৃদ্ধ আৰু শুভ্ৰ পদ্মেৰে ভূষিত আছিল; অপ্সৰাসকলৰে ভৰি আছিল আৰু নানাবিধ ফুলৰ স্তূপেৰে বিস্তৃত হৈছিল।
Verse 19
धूपितं धूपवर्त्तीभिः कुंकुमोदकसेचितम् । वंशवीणामृदंगैश्च गोमुखैर्मुखवादनैः
ধূপবত্তীৰ সুগন্ধে সি ধূপিত হৈছিল আৰু কুঙ্কুম-সুগন্ধি জলে সিঞ্চিত হৈছিল; বাঁহী, বীণা আৰু মৃদংগৰ নাদে, গোমুখ শিঙা আৰু অন্যান্য মুখবাদ্যৰ ধ্বনিত গুঞ্জৰি উঠিছিল।
Verse 20
शंखभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च । गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः
শঙ্খ আৰু ভেৰীৰ নিনাদে, দুন্দুভিৰ ধ্বনিতেও, আৰু গৰ্জন কৰা গণবৃন্দৰ কোলাহলেও—তাৰ শব্দ মেঘগর্জনৰ দৰে গুঞ্জৰি বাগৰি গৈছিল।
Verse 21
गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च । प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितम्
গণাসকলৰ স্তোত্ৰধ্বনি আৰু সামবেদৰ জপ-ৰৱে সি শোভিত হৈছিল; বিস্ময়কৰ মহানাদ আৰু গীতৰ মাজত উঠা সুৰেলা হুঙ্কাৰধ্বনিয়ে তাক অলংকৃত কৰিছিল।
Verse 22
वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च । कांचीनूपुरशब्देन समाकीर्णदिगंतरम्
বৃষৰ গম্ভীৰ নৰ্দিতধ্বনি, গজ-ৱাজিৰ ৰৱ, আৰু কাঁচী-নূপুৰৰ ঝংকাৰধ্বনিয়ে—সকলো দিশাৰ দিগন্ত শব্দেৰে পৰিপূৰ্ণ কৰি তুলিছিল।
Verse 23
सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः
সেয়া আছিল শ্ৰীশংকৰৰেই শ্ৰীমন্ত মন্দিৰ, যি সকলো সম্পদা দান কৰে; তাত তাত বাঁহী, বীণা আৰু মৃদংগৰ নাদে গুঞ্জৰি আছিল। আৰু ঋগ্বেদ নিজেই মূর্তিমান হৈ, শক্ৰৰ নীলা-মণিৰ দৰে গাঢ় নীলা জ্যোতিতে দীপ্ত হৈ থিয় হৈছিল।
Verse 24
दिव्यगन्धानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः । संस्थितः पूर्वतस्तस्य दीप्यमानः स्वतेजसा
দিব্য সুগন্ধিৰ অনুলেপে লিপ্ত অঙ্গ আৰু দিব্য অলংকাৰে ভূষিত হৈ, তেওঁ সেই ধামৰ পূৰ্ব দিশত স্থিত আছিল, নিজস্ব তেজে দীপ্তিমান।
Verse 25
उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः
উত্তৰ দিশত যজুৰ্বেদ শুদ্ধ স্ফটিক সদৃশ দীপ্ত হৈ স্থিত আছিল; দিব্য কুণ্ডলধাৰী, মহাকায় আৰু মহাবাহু।
Verse 26
स्थितः पश्चिम दिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्तांबरधरः श्रीमान्पप्ररागसमप्रभः
পশ্চিম দিশত সনাতন সামবেদ স্থিত আছিল—শ্ৰীমান, ৰক্তবস্ত্ৰধাৰী, পদ্মৰাগ সদৃশ প্ৰভাৰে দীপ্ত।
Verse 27
स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवांऽजनवच्छयामः स्थितो दक्षिणतस्तथा
স্ৰগ্দামধাৰী, বিচিত্ৰ ৰূপে সজ্জিত, পবিত্ৰ গীতৰ অলংকাৰে ভূষিত—অঞ্জনৰ দৰে শ্যাম—তেওঁ তেনেদৰে দক্ষিণ দিশতো স্থিত আছিল।
Verse 28
पिंगाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडंगानि पुराणान्यखिलानि च
পিঙ্গল নয়ন, লোহিত গ্ৰীৱা, হৰিকেশ, মহাতনু—তাত ইতিাহাসসমূহ, ছয় বেদাঙ্গ আৰু সকলো পুৰাণো উপস্থিত আছিল।
Verse 29
वेदोपनिषदश्छन्दो मीमांसारण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च
তাত বেদৰ উপনিষদসমূহ, বৈদিক ছন্দ, মীমাংসা আৰু আৰণ্যকো আছিল; লগতে ‘স্বাহা’ আৰু ‘বষট্’ ধ্বনি-উচ্চাৰণ, আৰু পৱিত্ৰ গূঢ় ৰহস্য-উপদেশসমূহো।
Verse 30
एतैः समन्वितैश्चैव तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः
এই সকলোৰে সৈতে সমন্বিত হৈ তাত স্বয়ং ব্ৰহ্মা অৱস্থিত আছিল—শক্তিৰূপ ধাৰণ কৰা মন্ত্রসমূহৰ সঙ্গত, আৰু যোগৰ ঐশ্বৰ্য-সিদ্ধিৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 31
सहस्रपत्रकमलैरंकितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्विंद्रवंदितैः
সহস্ৰ-পত্ৰ কমলৰ চিহ্নে অঙ্কিত, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত; গণ আৰু ৰুদ্ৰসকলৰ দ্বাৰাও পূজিত, আৰু ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু তথা ইন্দ্ৰৰ দ্বাৰা বন্দিত।
Verse 32
चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चंद्रकोटिसमप्रभः
চামৰ আৰু ব্যজনৰ দোলনৰে চাৰিওফালে বীজিত; সদায় শোভিত আৰু শ্ৰীসমৃদ্ধ, কোটিকোটি চন্দ্ৰৰ সমান প্ৰভাৰে দীপ্তিমান।
Verse 33
ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगींद्रमानसांभोज राजहंसो द्विजोत्तमः
জ্ঞানামৃতৰে পৰিপূৰ্ণ তৃপ্ত আত্মা; যোগ-ঐশ্বৰ্যৰ কৃপা দানকাৰী। মহাযোগীসকলৰ পদ্ম-মনসৰ ওপৰত ৰাজহংস সদৃশ, দ্বিজসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 34
अज्ञानतिमिरध्वंसी षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः । सर्वसौख्यप्रदाता च तत्रास्ते चंद्रशेखरः
তাত চন্দ্ৰশেখৰ অৱস্থিত—অজ্ঞানৰ তিমিৰ বিনাশক, ছত্ত্ৰিশ তত্ত্বৰ অলংকাৰৰে ভূষিত, আৰু সকলো সুখৰ দাতা।
Verse 35
तस्योत्संगगता देवी तप्तकांचनसप्रभा । पूजितो योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैः
তাঁৰ উৰসত দেৱী উপবিষ্টা, তপ্ত সোনাৰ দৰে দীপ্তিময়; আৰু তেওঁ যোগিনীসমূহৰ গণে, সিদ্ধ সাধকসকলে, দেৱতা আৰু কিন্নৰসকলে পূজিত হৈছিল।
Verse 36
सर्वलक्षणसंपूर्णा सर्वाभरणभूषिता । योगसिद्धिप्रदा नित्यं मोक्षाभ्युदयदायिनीम्
তেওঁ সকলো শুভ লক্ষণে সম্পূৰ্ণা, সকলো অলংকাৰৰে ভূষিতা; নিত্য যোগসিদ্ধি প্ৰদানকাৰিণী, আৰু মোক্ষ তথা অভ্যুদয়—উভয় দানকাৰিণী।
Verse 37
सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती । देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना
সৌভাগ্যৰ কদলীৰ কন্দ-মূল-বীজস্বৰূপা পাৰ্বতীয়ে দেৱৰ মুখলৈ চাই থাকিল; সুশোভিত নয়নধাৰিণী দেৱী বিস্মিত হৈ ৰ’ল।
Verse 38
आनंदभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम् । उवाच देवी मधुरं कृतांजलिपुटा सती
তাঁৰ আনন্দভাৱ বুজি, আৰু আনন্দাশ্ৰুতে ভৰা নয়ন দেখি, সতী দেৱীয়ে অঞ্জলি জোৰি মধুৰ বাক্য ক’লে।
Verse 39
देव्युवाच । जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिंतया
দেৱীয়ে ক’লে: হাজাৰ হাজাৰ কোটি জন্ম, আৰু শত শত কোটি জন্মতো, হে জগন্নাথ! প্ৰাণশ্বাসৰ ধ্যান-চিন্তাৰে মই তোমাকেই অনুধ্যান কৰি আহিছোঁ।
Verse 40
अर्द्धांग संस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नांतो लब्ध्वो महेश्वर
যদিও মই তোমাৰ অৰ্ধাঙ্গ ৰূপে তোমাৰ সৈতে অৱস্থিত, আৰু তোমাৰ মুখমণ্ডল ধ্যান কৰিবলৈ আকুল, তথাপিও হে জগন্নাথ—হে মহেশ্বৰ—মই তোমাৰ সীমা লাভ কৰিব নোৱাৰিলোঁ।
Verse 41
अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च
অসীম ৰূপধাৰী তোমাক, হে দেৱদেৱ! নমস্কাৰ। বেদৰ গূঢ় ৰহস্যলৈ নমস্কাৰ; আৰু যাক বেদে স্তৱ কৰে, তাকো নমস্কাৰ।
Verse 42
श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च
শ্মশানত নিত্য ৰতি কৰা জনলৈ নমস্কাৰ; আকাশচাৰীলৈ নমস্কাৰ। জ্যেষ্ঠ-সামনৰ গূঢ় ৰহস্যলৈ নমস্কাৰ; আৰু শতৰুদ্ৰীয় স্তোত্ৰপ্ৰিয় জনলৈ নমস্কাৰ।
Verse 43
नमो वृषकृतांकाय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्मांडकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने
বৃষচিহ্নধাৰী জনলৈ নমস্কাৰ; আৰু যজুৰ্বেদধাৰীলৈ নমস্কাৰ। কোটি কোটি ব্রহ্মাণ্ড-ডিম্বে সংলগ্ন মালাধাৰী, আৰু যাৰ আত্মাই আকাশ, তাক নমস্কাৰ।
Verse 44
मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विज सिद्धिप्रियाय च
মণিৰে বিচিত্ৰভাৱে অলংকৃত অদ্ভুত ৰূপধাৰীক নমস্কাৰ; সকলো উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰোঁতাক নমো। বেদ-স্বৰূপ প্ৰভুক নমো, আৰু দ্বিজসকলৰ সিদ্ধিত আনন্দ পোৱা জনকো নমস্কাৰ।
Verse 45
पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चंद्रार्द्धधारिणे । नमोग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च
পুৰুষ-স্ত্ৰী ৰূপান্তৰৰ বিকাৰসমূহত প্ৰকাশ পোৱা জনক নমস্কাৰ, আৰু অর্ধচন্দ্ৰ ধাৰণকাৰীক নমো। অগ্নিৰূপে হোম-আহুতি সহিত, আৰু আদিত্য তথা বৰুণ ৰূপেও নমস্কাৰ।
Verse 46
पृथिव्यै चांतरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे
পৃথিৱী আৰু অন্তৰীক্ষ ৰূপে নমস্কাৰ; বায়ু আৰু দীক্ষিত প্ৰভু ৰূপেও নমো। সংযোগ আৰু বিয়োগ ৰূপে নমস্কাৰ; ধাতা, কৰ্তা আৰু অপহাৰিণী ৰূপেও নমো।
Verse 47
प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः
প্ৰদীপ্ত ত্ৰিশূলধাৰী জনক নমস্কাৰ, আৰু ব্ৰহ্মদণ্ড ধাৰণকাৰীকো নমো। পতি সকলৰ পতিক নমস্কাৰ; মহৎ সকলৰ পতিক নমস্কাৰ।
Verse 48
नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः
কালাগ্নি-ৰুদ্ৰক নমস্কাৰ, যি সপ্তলোকত নিবাস কৰে। তুমি সকলো ভূতৰ গতি; ভূতসকলৰ পতিক নমস্কাৰ।
Verse 49
नमस्ते भगवन्रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर
হে ভগৱান ৰুদ্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ; হে ভগৱান শিৱ, তোমাক নমস্কাৰ। হে সৰ্বোচ্চ পৰম, তোমাক নমস্কাৰ; হে পৰাতপৰ, তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 50
जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते
হে প্ৰভু, মোৰ জিহ্বাৰ চঞ্চলতাৰে মই তোমাক কষ্ট দিছোঁ। হে মহেশান, এই দোষ ক্ষমা কৰা; দিৱ্য জ্ঞানধাৰী তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 51
ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्
ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, মোৰ কোলাত বহি—তোমাৰ চকু কিয় অশ্ৰুসিক্ত? এতিয়াও তোমাৰ কি অপূৰ্ণ আছে? সেই সকলো মই সম্পন্ন কৰিম।
Verse 52
वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि
বৰ কোৱা, তোমাৰ মঙ্গল হওক, হে সুৱ্ৰতে। এই স্তৱেৰে মই নিশ্চয় তোমাক দিম; হে মহেশ্বৰী, শোক ত্যাগ কৰা।
Verse 53
निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्
হে দেবী, নিষ্কল হওক বা সাকল, স্থূল হওক বা সূক্ষ্ম, চলমান হওক বা অচল—হে দেবেশী, তোমাৰ বিনা থাকিব পৰা একো মই নেদেখোঁ।
Verse 54
अहं ते हृदये गौरि त्वं च मे हृदि संस्थिता । अहं भ्राता च पुत्रश्च बंधुर्भर्ता तथैव च
হে গৌৰী, মই তোমাৰ হৃদয়ত বাস কৰোঁ, আৰু তুমি মোৰ হৃদয়ত প্রতিষ্ঠিতা। মই তোমাৰ ভ্ৰাতা আৰু পুত্ৰো, বংশীয় বঁধু আৰু স্বামীও।
Verse 55
त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बांधवी स्नुषा । अहं यज्ञपतिर्यज्वा त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा
তুমি মোৰ বাবে ভগিনী, ভাৰ্যা, দুহিতা, বাঁধৱী আৰু স্নুষা সদৃশা। মই যজ্ঞপতি আৰু যজ্বা; তুমি সেই যজ্ঞধাৰিণী শ্ৰদ্ধা আৰু মঙ্গলময় দক্ষিণা।
Verse 56
ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा । अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च
মই ওঁকাৰ, মই বষটকাৰ; মই সামন, আৰু তদ্ৰূপ ঋক্ আৰু যজুঃও। মই পবিত্ৰ অগ্নি, হোতা ঋত্বিজ, আৰু যজমানো মইয়ে।
Verse 57
अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा । त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे
মই অধ্বৰ্যু, মই উদ্গাতা; মই ব্ৰহ্মা আৰু ব্ৰহ্মবিদো। কিন্তু হে দেৱী, তুমি অৰণী—অগ্নি জ্বলাই তোলা কাঠ—আৰু তুমি যজ্ঞৰ অভিষিক্ত সহধৰ্মিণী ‘পত্নী’ বুলি কীৰ্তিতা।
Verse 58
स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे
হে সুশ্ৰোণি, তুমি স্বাহা আৰু স্বধা; তোমাতেই সকলো প্ৰতিষ্ঠিত। মই ইষ্টি আৰু মহাযজ্ঞ; আৰু তুমি আদিযজ্ঞ বুলি কোৱা হয়।
Verse 59
पुरुषोऽहं वरारोहे प्रकृतिस्त्वं निगद्यसे । अहं विष्णुर्महावीर्यस्त्वं लक्ष्मीर्लोकभाविनी
হে বৰাৰোহে, মই পুৰুষ, আৰু তুমি প্ৰকৃতি বুলি ঘোষিত। মই মহাবীৰ্য বিষ্ণু; তুমি লক্ষ্মী—লোকসমূহক সমৃদ্ধি দান কৰা কল্যাণময়ী।
Verse 60
अहमिन्द्रो महातेजाः प्राची त्वं परमेश्वरी । प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः
মই মহাতেজ ইন্দ্ৰ; হে পৰমেশ্বৰী, তুমি পূৰ্ব দিশা। প্ৰজাপতিসকলৰ ৰূপে মইয়ে সকলো হৈ স্থিত আৰু প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 61
तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे
তেওঁলোকৰ মাজত যি যি নায়িকা বা অধিষ্ঠাত্রী শক্তি আছে, সেয়া তুমি—বহুৰূপে অৱস্থিত। হে মহাদেৱী, মই দিন; তুমি ৰাতি বুলি কোৱা হয়।
Verse 62
निमेषोऽहं मुहूर्तश्च त्वं कला सिद्धिरेव च । अहं तेजोऽधिकः सूर्यस्त्वं तु संध्या प्रकीर्त्त्यसे
মই নিমেষ আৰু মুহূৰ্ত; তুমি কলা আৰু সিদ্ধি স্বৰূপা। মই অধিক তেজস্বী সূৰ্য; তুমি সন্ধ্যা বুলি প্ৰখ্যাত।
Verse 63
अहं बीजधरः श्रेष्ठस्त्वं तु क्षेत्रं वरानने । अहं वनस्पतिः प्लक्षस्त्वं वनस्पतिरुच्यसे
মই শ্ৰেষ্ঠ বীজধৰ; কিন্তু হে সুন্দৰ-মুখী, তুমি ক্ষেত্ৰ। মই বনস্পতি—প্লক্ষ বৃক্ষ; আৰু তুমিও জীৱনধাৰিণী বনস্পতি বুলি কোৱা হয়।
Verse 64
शेषरूपधरो नित्ये फणामणिविभूषितः । रेवती त्वं विशालाक्षि मदविभ्रमलोचना
মই সদায় শেষৰূপ ধাৰণ কৰোঁ, ফণাৰ ওপৰত মণিৰ অলংকাৰে বিভূষিত। কিন্তু তুমি, হে বিশালাক্ষী, মদ-ভ্ৰমময় লীলাময় দৃষ্টিৰ অধিষ্ঠাত্রী, ৰেৱতী।
Verse 65
मोक्षोऽहं सर्वदुःखानां त्वं तु देवि परा गतिः । अपां पतिरहं भद्रे त्वं तु देवि सरिद्वरा
মই সকলো দুঃখৰ মোক্ষ; কিন্তু তুমি, হে দেবী, পৰম আশ্ৰয় আৰু চূড়ান্ত গতি। মই জলৰ পতি, হে ভদ্ৰে; কিন্তু তুমি, হে দেবী, নদীসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠা।
Verse 66
वडवाग्निरहं भद्रे त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतिरहं कर्त्ता त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा
মই বডৱাগ্নি, হে ভদ্ৰে; কিন্তু তুমি তাৰ দীপ্তি বুলি প্ৰখ্যাত। মই প্ৰজাপতি, কৰ্ত্তা; আৰু তুমি প্ৰজা—নিশ্চয়েই সিহঁতৰ প্ৰকৃতি, আদিস্বভাৱ।
Verse 67
नागानामधिपश्चाहं पातालतलवासिनाम् । त्वं नागी नागराजोऽहं सहस्रफणभूषितः
মই পাতালতলবাসী নাগসকলৰ অধিপতি। তুমি নাগী, সৰ্পৰাণী; মই নাগৰাজ, সহস্ৰ ফণাৰে বিভূষিত।
Verse 68
निशाकरवरश्चाहं श्रेष्ठा त्वं रजनीकरी । कामोऽहं कामदो देवि त्वं रतिः स्मृतिरेव च
মই চন্দ্ৰধাৰীৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; তুমি ৰজনীকৰি, ৰাতি গঢ়োঁতা, সৰ্বোত্তমা। মই কাম, কামদাতা; আৰু তুমি, হে দেবী, ৰতি—আৰু স্মৃতিও নিজেই।
Verse 69
दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे त्वं क्षमा समचारिणी । लोभमोहतपश्चाहं त्वं तृष्णा तामसी स्मृता
হে ভদ্ৰে, মইয়ো দুৰ্বাসা; তুমি ক্ষমা, সদা ধৰ্মপথত সমচাৰিণী। মই লোভ, মোহ আৰু তপস্যাও; তুমি তৃষ্ণা, তামসী শক্তি বুলি স্মৃত।
Verse 70
ककुद्मान्वृषभश्चाहं योगमाता तपस्विनी । वायुरप्यहमव्यक्तस्त्वं गतिर्मनसूदनी
মই ককুদ্মান বৃষভো; তুমি যোগমাতা, তপস্বিনী। মই অব্যক্ত বায়ুও; আৰু তুমি তাৰ গতি—হে মনসুদনী।
Verse 71
अहं मोचयिता लोभे निर्ममा त्वं यशस्विनि । नयोऽहं सर्वकार्येषु नीतिस्त्वं कमलेक्षणा
মই লোভৰ পৰা মোচনকাৰী; তুমি নিৰ্মমা, হে যশস্বিনী। মই সকলো কাৰ্যত নয়; তুমি নীতি আৰু ধৰ্ম-ব্যৱস্থা, হে কমললোচনী।
Verse 72
अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च
মই অন্নো আৰু ভোক্তাও; তুমি ঔষধি বুলি কোৱা হয়। মই অগ্নি আৰু ধোঁৱাও; তুমি ঊষ্মা—আৰু জ্বালাই নিজেই।
Verse 73
अहं संवर्त्तको मेघस्त्वं च धारा ह्यनेकशः । अहं मुनीनां रूपेण त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता
মই সংৱৰ্ত্তক মেঘ; তুমি বহু ৰূপে ধাৰা-বৃষ্টি। মই মুনিসকলৰ ৰূপে উপস্থিত; তুমি তেওঁলোকৰ পত্নী বুলি প্ৰখ্যাত।
Verse 74
अहं संसारकर्त्ता वै त्वं तु सृष्टिर्वरानने । अहं शुक्रास्थिरोमाणि त्वं मज्जा बलमेव च
মই সঁচাকৈ সংসাৰ-চক্ৰৰ কৰ্তা; কিন্তু হে সুন্দৰ-মুখী, তুমিই সৃষ্টিস্বৰূপা। মই শুক্ৰ, অস্থি আৰু ৰোম; তুমিই মজ্জা আৰু বলস্বৰূপা।
Verse 75
पर्जन्योऽहं महाभागे त्वं वृष्टिः परमेश्वरि । अहं संवत्सरो देवि त्वमृतुः परिकीर्त्तिता
হে মহাভাগে, মই পর্জন্য—বৰষা আনোতা মেঘ; আৰু তুমি, হে পৰমেশ্বৰী, বৰষা নিজেই। হে দেবী, মই সংৱৎসৰ; তুমি ঋতু বুলি কীৰ্তিত।
Verse 76
अहं कृतयुगो देवि त्वं तु त्रेता निगद्यसे । युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि
হে দেবী, মই কৃতযুগ; তুমি ত্ৰেতা বুলি কোৱা হয়। মই শ্ৰীমান দ্বাপৰযুগ; তুমি, হে পৰমেশ্বৰী, কলিযুগ।
Verse 77
आकाशश्चाप्यहं भद्रे पृथिवी त्वमिहोच्यसे । अहमदृश्यमूर्तिश्च दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे
হে ভদ্ৰে, মই আকাশো; আৰু ইয়াত তোমাক পৃথিৱী বুলি কোৱা হয়। মই অদৃশ্য মূৰ্তি; তুমি দৃশ্য মূৰ্তি বুলি উচাৰিত।
Verse 78
वरदोऽहं वरारोहे मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे । अहं द्रष्टा च श्रोता च त्वं दृश्या श्रुतिरेव च
হে বৰাৰোহে, মই বৰদাতা; আৰু তোমাক মন্ত্র বুলি কোৱা হয়। মই দ্ৰষ্টা আৰু শ্ৰোতা; তুমি দৃশ্য আৰু পবিত্ৰ শ্ৰুতি নিজেই।
Verse 79
अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि । अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च
মই বক্তা আৰু আনন্দদাতা; হে পৰমেশ্বৰী, তুমি কোৱা হোৱা বাণী। মই শ্ৰোতা আৰু গায়ক; তুমি গীতি আৰু গেয়, অৰ্থাৎ গোৱা যোগ্য স্বৰূপ।
Verse 80
अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च । अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च
মই ত্ৰাতা আৰু সুগন্ধ; তুমি নিঘ্ৰাণ, অৰ্থাৎ ঘ্ৰাণ লোৱাৰ ক্ৰিয়া। মই স্পৰ্শ কৰোঁতা কৰ্তা; তুমি স্পৰ্শ্য আৰু সৃষ্ট জগত নিজেই।
Verse 81
अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः । स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्
মই এই সকলো ভৱিত বস্তু; আৰু তুমিো, হে দেবী—ইয়াত সন্দেহ নাই। হে দেবেশী, তোমাৰ প্ৰতি মই স্ৰষ্টা; আৰু তুমি সমগ্ৰ জগত সৃষ্টি কৰিছা।
Verse 82
त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत् । एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा
হে দেবেশী, তোমাৰ আৰু মোৰ দ্বাৰা এই জগত ওত-প্ৰোতকৈ বোনা। ই এক ৰূপে, দহ ৰূপে, আৰু তদুপৰি শত-সহস্ৰ ৰূপে বিন্যস্ত।
Verse 83
ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ । अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ
ঐশ্বৰ্যৰে যুক্ত হৈ আমি সকলো প্ৰাণীৰ ভিতৰত স্থিত। হে বিশালাক্ষী, মই আৰু তুমি সদায় দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 84
क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्द्धं वरानने । त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कांता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्
হে দেবী, সুন্দৰ-মুখী, তোমাৰ সৈতে মই লীলাৰূপে ক্ৰীড়া কৰোঁ। তুমি ধৃতি, ধাৰণ-শক্তি, লক্ষ্মী, মোৰ প্ৰিয়া—নিশ্চয়েই মোৰ আদ্য প্ৰকৃতি, যাৰ দ্বাৰা জগত ধাৰিত হয় আৰু ধৰ্ম-ঋতু মনোৰম হয়।
Verse 85
रतिः स्मृतिः कामचारी मम चांगनिवासिनी । देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी
ৰতি, স্মৃতি আৰু কামচাৰী মোৰ নিজৰ গৃহ-আঙণাতেই বাস কৰে। তথাপি, হে দেবী, অধিক ক’ম নে? তুমি মোৰ প্ৰাণবায়ুৰো অধিক প্ৰিয়।
Verse 86
वरं वरय देवशि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
হে দেৱী, মনত যি কিছুমান স্থিত আছে, সেই বৰ বাছি লোৱা। মই সন্তুষ্ট; সেয়া অতি দুৰ্লভ হ’লেও তোমাক দিম।
Verse 87
देव्युवाच । धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया । यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता
দেৱীয়ে ক’লে: মই ধন্য, মই কৃতপুণ্য; মোৰ তপস্যা সুসম্পন্ন—কাৰণ, হে জগন্নাথ, তুমি আনন্দভৰা দৃষ্টিৰে মোক চালে।
Verse 88
यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि । तन्मे कथय देवेश सांप्रतं तीर्थविस्तरम्
হে দেৱ, যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট আৰু মোক বৰ দিব খোজা, তেন্তে হে দেৱেশ, এতিয়াই মোক তীৰ্থসমূহৰ বিস্তাৰ ক’বা।
Verse 89
पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि
পৃথিৱীত যিমান তীৰ্থ আছে—পাপনাশক আৰু শিৱমঙ্গলময়—হে দেৱেশ, সিহঁতক সম্পূৰ্ণভাৱে যথাযথকৈ মোক বৰ্ণনা কৰিবলৈ আপুনি যোগ্য।
Verse 90
ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्
ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেবী, মই তীৰ্থসমূহৰ উত্তম মাহাত্ম্য ক’ম—ই পবিত্ৰ, দেৱ আৰু ঋষিসকলৰ দ্বাৰা সন্মানিত, আৰু মানুহৰ সকলো পাপ হৰণকাৰী।
Verse 91
तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि । श्रवणं च प्रशंसंति सदैव ऋषिसत्तमाः
তীৰ্থসমূহৰ মাজত দৰ্শনেই শ্ৰেষ্ঠ, আৰু স্নানও, হে সুৰেশ্বৰী। তদুপৰি তীৰ্থ-মাহাত্ম্যৰ শ্ৰৱণকো ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকলে সদায় প্ৰশংসা কৰে।
Verse 92
पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम् । केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा
পৃথিৱীত নৈমিষ তীৰ্থ আছে, আৰু অন্তৰীক্ষ-মণ্ডলত পুষ্কৰ। লগতে কেদাৰ আৰু প্ৰয়াগ, আৰু তেনেদৰে বিপাশা আৰু উৰ্মিলাও আছে।
Verse 93
कर्णवेणा महादेवी चंद्रभागा सरस्वती । गंगासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा
কৰ্ণৱেণা, মহাদেৱী, চন্দ্ৰভাগা আৰু সৰস্বতী; লগতে গঙ্গা-সাগৰৰ পবিত্ৰ সঙ্গম, আৰু মঙ্গলময় বাৰাণসীও আছে।
Verse 94
अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा
অৰ্ঘতীৰ্থ বিখ্যাত বুলি কোৱা হয়, তেনেদৰে গঙ্গাদ্বাৰো; হিমস্থান মহাতীৰ্থ, আৰু শুভ মায়াপুৰীও।
Verse 95
शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महा नदी । ऐरावती च कपिला शोणश्चैव महानदः
ধন্য শতম্ভদ্ৰা মহাভাগা, আৰু মহা নদী সিন্ধুও; তেনেদৰে ঐৰাৱতী আৰু কপিলা, আৰু মহানদ শোণো প্ৰসিদ্ধ।
Verse 96
पयोधिः कौशिकी तद्वत्तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा
তেনেদৰে সাগৰ, কৌশিকী, আৰু শুভ গোদাৱৰী; লগতে দেবখাত, গয়া, আৰু শুভ দ্বাৰাৱতীও আছে।
Verse 97
प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम्
আৰু প্ৰভাস মহাতীৰ্থ, সৰ্ব পাপ বিনাশক।
Verse 98
एवमादीनि तीर्थानि यानि संति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते
এইদৰে পৃথিৱীত যি যি আন আন তীৰ্থ আছে; হে দেৱেশী, সিহঁতক দৰ্শন কৰিলে পুনৰ জন্ম নাপায়।
Verse 99
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संजातानि पवित्राणि सर्वपापहराणि च
এই পৃথিৱীত তিন কোটি আৰু আধা কোটি তীৰ্থ উদ্ভৱ হৈছে—অতি পবিত্ৰ, শুদ্ধিদায়ক আৰু সকলো পাপ হৰণকাৰী।
Verse 100
गंतव्यानि महादेवि स्वधर्मस्य विवृद्धये । अशक्यानि शिवान्येवं गंतुं चैव सुरेश्वरि । मनसा तानि सर्वाणि गंतव्यानि समाहितैः
হে মহাদেৱী, নিজৰ ধৰ্ম বৃদ্ধি কৰিবলৈ সেই তীৰ্থসমূহ দৰ্শনীয়। কিন্তু হে শিৱা, হে দেৱৰাজ্ঞী, সকলোলৈ যোৱা অসম্ভৱ; সেয়ে একাগ্ৰচিত্তে মনৰ দ্বাৰাই সকলো তীৰ্থ ‘ভ্ৰমণ’ কৰিব লাগে।
Verse 101
।देव्युवाच । भगवन्प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः । अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मंदिरोद्भवैः
দেৱীয়ে ক’লে: “হে ভগৱান, সকলো প্ৰাণী নানা উপদ্ৰৱেৰে আৱৃত। অল্পায়ু, সদায় বন্ধনগ্ৰস্ত, আৰু গৃহজীৱনৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মোহ-ভ্ৰমে বিভ্ৰান্ত।”
Verse 102
त्रेतायां द्वापरे चैव किं नु वै दारुणे कलौ । तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय । येन दृष्टेन सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्
“যদি ত্ৰেতা আৰু দ্বাপৰতো এইদৰে হয়, তেন্তে ভয়ংকৰ কলিত কি হ’ব? সেয়ে তেওঁলোকৰ মঙ্গলৰ বাবে সেই তীৰ্থ ঘোষণা কৰা, যাৰ কেৱল দৰ্শনতেই সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়।”
Verse 103
एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः । उवाच परया प्रीत्या वाचा मधुरया प्रभुः
পাৰ্বতীয়ে এইদৰে কোৱাত পৰমেশ্বৰ মৃদু হাসিলে; আৰু প্ৰভুৱে গভীৰ স্নেহে মধুৰ বাক্যৰে উত্তৰ দিলে।
Verse 104
ईश्वर उवाच । त्वमेव हि चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे
ঈশ্বৰে ক’লে: তুমিয়েই সকলো জীৱৰ চলন্ত প্ৰাণবায়ু; তুমিয়েই সমগ্ৰ জগতৰ উৎপত্তিৰ অৰণি-কাঠ। হে দেৱী, তোমাৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ মই এক মুহূৰ্তও সহিব নোৱাৰোঁ।
Verse 105
शिवस्य च तथा शक्तेरंतरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने
হে পাৰ্বতী, শিৱ আৰু শক্তিৰ মাজত একেবাৰে কোনো ব্যৱধান নাই। হে মহাদেৱী, হে শোভনে, তুমি নাজানা এনে একো নাই।
Verse 106
त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि
তোমাক বিনা মই ক’তো নাই, আৰু মোৰ বিনা, হে দেৱী, তুমিও ক’তো নাই। যেনেকৈ চন্দ্ৰ আৰু তাৰ জ্যোৎস্না অবিচ্ছেদ্য, আৰু যেনেকৈ অগ্নিৰ পৰা তাৰ উষ্ণতা পৃথক নহয়—তেনেকৈ আমিও।
Verse 107
तव देवि ममापीह नास्ति चैवांतरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम्
হে দেৱী, হে প্ৰিয়ে, তোমাৰ আৰু মোৰ মাজত ইয়াত একেবাৰে কোনো ভেদ নাই। সেয়ে, হে সুৰেশানী, যি দৰে আছে সেইদৰে সকলো কথা মই তোমাক ক’ম।
Verse 108
रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च
এইটো ৰহস্যসমূহৰো ৰহস্য; ইয়াক যত্নেৰে গোপন কৰি ৰাখিব লাগে। নাস্তিকক দিব নালাগে, আৰু পাপত ৰত লোককো নহয়।
Verse 109
दातव्यं भक्ति युक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा । पूर्वमेव मया ख्यातं सारात्सारतरं प्रिये
ই ভক্তিযুক্ত জনক—নিজ শিষ্যক বা পুত্ৰকো—দান কৰিব লাগে। হে প্ৰিয়ে, মই আগতেই সাৰৰো সাৰতম কথা প্ৰকাশ কৰি দিছোঁ।
Verse 110
तीर्थोपनिषदः ख्याता लिंगोपनिषदस्तथा । योगोपनिषदो देवि पूर्वं वै कथितास्तव
তীৰ্থ-উপনিষদ প্ৰসিদ্ধ, আৰু লিঙ্গ-উপনিষদো তেনেদৰে; লগতে যোগ-উপনিষদসমূহো, হে দেবী—এই সকলো আগতেই তোমাক কোৱা হৈছিল।
Verse 111
पार्वत्युवाच । लेशेनापि न सिद्ध्यंति कांक्षमाणाः परं पदम् । योनीर्भ्रमंतो दृश्यंते नरा नास्तिकवृत्तयः
পাৰ্বতীয়ে ক’লে: পৰম পদ কামনা কৰিলেও সিহঁতে লেশমাত্রো সিদ্ধি নাপায়। নাস্তিক আচৰণৰ নৰসকল জন্মে জন্মে ভ্ৰমি, যোনিৰ পৰা যোনিলৈ ঘূৰি ফুৰা দেখা যায়।
Verse 112
तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते । मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर
সিহঁতে তীৰ্থ-ব্ৰত আদি পালন কৰে, তথাপি সত্য প্ৰত্যয় জন্মে নাহে। হে শংকৰ, পূৰ্বে এই জগত মিথ্যা জ্ঞানে মোহিত হৈছিল।
Verse 113
किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते
হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, জগতক মোহিত কৰাত তোমাৰ কি ফল লাভ হয়?
Verse 114
सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो
হে নাথ! সাৰৰো সাৰ যি, যি তোমাৰ প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়—সেয়া মোক কোৱা। হে দেৱেশ, হে প্ৰভু! যদি মই তোমাৰ প্ৰিয়া হওঁ, তেন্তে সেই গূঢ় কথা মোক প্ৰকাশ কৰা।
Verse 115
इत्युक्तः स तया देव्या श्रीकंठः सुरनायकः । प्रहस्योवाच भगवान्गंभीरार्थमिदं वचः
দেৱীয়ে এনেদৰে কোৱাত, সুৰনায়ক শ্ৰীকণ্ঠে হাঁহি উঠি, ভগৱানে অন্তৰাৰ্থত গম্ভীৰ এই বাক্য ক’লে।
Verse 116
ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना । निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्
ঈশ্বৰে ক’লে: সম্পূৰ্ণ মনোযোগে শুনা। এতিয়া তুমি মোক যি প্ৰশ্ন কৰিলা, মই তাত উত্তৰ দিম—বস্তু-তত্ত্ব যিদৰে আছে তিদৰে, আৰু ভুল উপায়ে গ্ৰহণ কৰিলে কেনেকৈ নিষ্ফল হয়।
Verse 117
पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुंदरि । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च ब्रह्मांडे सचराचरे
হে সুৰসুন্দৰী! আগতে মই তোমাক যি তীৰ্থসমূহ ক’লোঁ, এই চল-অচল ব্ৰহ্মাণ্ডত সিহঁতৰ সংখ্যা তিনিকোটি আৰু আধা-কোটি।
Verse 118
तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते
আৰু সিহঁতৰ মাজত, হে সুৱ্ৰতে, প্ৰভাস নামৰ তীৰ্থ গোপনে ৰখা আছে—ৰক্ষিত, সহজে প্ৰকাশ নোহোৱা।
Verse 119
एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । दृष्ट्वा संस्काररहिताः कलौ पापेन मोहिताः
এইদৰে কোৱা হ’ল, হে মহাদেৱী, প্ৰভাস সৰ্বোত্তম পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰ। কিন্তু কলিযুগত পাপে মোহিত, সংস্কাৰ আৰু ধৰ্মানুশাসনহীন লোকসকলে তাক দেখি থাকে।
Verse 120
राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः । परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः
তেওঁলোক ৰজস আৰু তমসৰ বশ, পাপে আঘাতপ্ৰাপ্ত চিত্তধাৰী। পৰস্ত্ৰী, পৰধন আৰু পৰহিংসাত আসক্ত নৰসকল।
Verse 121
उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः
তেওঁলোকে অতি উদ্বেগত পৰে আৰু ইফালে-সিফালে ঘূৰি ফুৰে, চাৰিওফালে দুখৰ তাপে দগ্ধ হয়। আত্মগৰ্বী মূৰ্খ, মিথ্যা জ্ঞানত মোহিত। যিসকল অধমে বৰ্ণ-আশ্ৰমধৰ্মৰ বিৰোধে তীৰ্থতো এনে অপকর্ম কৰে।
Verse 122
तीर्थयात्रां प्रकुर्वंति दंभेन कपटेन च । तीर्थे मृता न सिध्यंति ते नरा वरवर्णिनि
তেওঁলোকে দম্ভ আৰু কপট লৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰে। হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, তীৰ্থত মৰি গ’লেও সেই নৰসকলে সিদ্ধি নাপায়।
Verse 123
एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च । लिंगानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः । न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्
এই কাৰণেই, হে দেবী, মই নানা তীৰ্থ আৰু লিঙ্গ, হে সুশ্ৰোণি, যত্নেৰে গোপন কৰি ৰাখিছোঁ—কাৰণ কলিযুগত কল্মষ সৃষ্টিকাৰীসকলক, হে দেবেশী, ই সিদ্ধি নেদিয়ে।
Verse 124
ये नरास्तु जितक्रोधा जितलोभा जितेंद्रियाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चादम्भमत्सराः
কিন্তু যিসকল নৰ ক্ৰোধ জয় কৰিছে, লোভ জয় কৰিছে আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ দমন কৰিছে—ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য বা শূদ্ৰ যেই হওক—ভণ্ডামি আৰু ঈৰ্ষ্যাৰ পৰা মুক্ত, তেঁৱেই তীৰ্থৰ সত্য ফল লাভৰ যোগ্য।
Verse 125
मद्भावभाविता देवि तीर्थं सेवंति सुव्रताः । तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशश्विनि
হে দেবি, মোৰ ভক্তিভাৱে ভাৱিত শুদ্ধ-ব্ৰতধাৰীসকলে এই তীৰ্থত আশ্ৰয় লৈ সেৱা কৰে। হে যশস্বিনী, তেওঁলোকৰ মঙ্গলৰ কাৰণে মই এতিয়া ক’বলৈ ধৰিছোঁ।
Verse 126
प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः
প্ৰভাস নামে বিখ্যাত এই ক্ষেত্ৰ ত্ৰিলোকত বন্দিত। কিন্তু মোৰ মায়াৰে মোহিত লোকসকলে সেই পবিত্ৰ ধামক সত্যৰূপে চিনিব নোৱাৰে।
Verse 127
परोहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः । ते विदंति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्
মই পৰম; একচিত্ত ভক্তসকলে বহু জন্ম ধৰি মোক অৰ্চনা কৰে। তেঁৱেই সেই পৰম ক্ষেত্ৰ—পাপনাশক প্ৰভাস—জানি উঠে।
Verse 128
मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः । तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः
হে দেবি, যিসকল মোৰ ভক্তিভাৱে ভাৱিত আৰু মোৰ ব্ৰতসমূহত নিষ্ঠাবান, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই প্ৰভাসিক ক্ষেত্ৰক জানে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 129
यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया
যম-নিয়মে সংযুক্ত আৰু অহংকাৰবিহীনসকলৰ হিতৰ বাবে মই তোমাৰ অতি দুৰ্লভ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ ক’ম। এই পুৰাণ মই ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, ইন্দ্ৰ আৰু দেৱসকলকো আগতেই ক’ইছোঁ।
Verse 130
सोऽहं देवि वदिष्यामि कर्णं देहि वरानने । पृथिव्यामपि सर्वेषां तीर्थानां सुरसुंदरि
সেয়ে, হে দেবী, মই ক’ম—শুনা দিয়া, হে সুন্দৰ-মুখী। হে সুৰসুন্দৰী, পৃথিৱীত থকা সকলো তীৰ্থৰ বিষয়ে (মই বৰ্ণনা কৰিম)।
Verse 131
एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्
সিহঁতৰ মাজত এটা মোৰ অতি প্ৰিয় আৰু উত্তম—প্ৰভাস ক্ষেত্ৰ। সেই মহাক্ষেত্ৰত তীৰ্থসমূহৰ সৈতে সোমে মোৰ পূজা কৰিছিল; আৰু মই তাক বৰ দান কৰি সদায় অন্তৰঙ্গ সান্নিধ্যত তাতেই অৱস্থিত আছোঁ।
Verse 132
तेन गुह्यं कृतं स्थानं तव देवि प्रकाशितम् । तत्र मे योगयुक्तस्य दिव्यं लिंगं बभूव ह
তেওঁ সেই স্থান গোপন কৰি ৰাখিছিল, যি এতিয়া, হে দেবী, তোমাৰ আগত প্ৰকাশিত হ’ল। তাত মই যোগত যুক্ত হৈ অৱস্থিত থাকোঁতে মোৰ বাবে এক দিৱ্য লিঙ্গ প্ৰকাশ পালে।
Verse 133
दिव्यतेजस्समा युक्तं वह्निमेखलमंडितम् । लक्षमात्रस्थितं शांतं दुर्निरीक्ष्यं तु मानवैः
সেই লিঙ্গ দিৱ্য তেজে সংযুক্ত, অগ্নিমেখলাৰে অলংকৃত; লক্ষ পৰিমাণ উচ্চতাত স্থিত, শান্ত—কিন্তু মানুহৰ বাবে দৰ্শন কৰাটো দুৰ্লভ।
Verse 134
इच्छाज्ञानक्रियाख्याश्च तिस्रो वै शक्तयश्च याः । तस्माल्लिंगात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे
ইচ্ছা, জ্ঞান আৰু ক্ৰিয়া নামে পৰিচিত ত্ৰয়ী শক্তি নিশ্চয়েই সেই লিঙ্গৰ পৰা উদ্ভূত, জগত সৃষ্টিৰ আৰু পালন-শাসনৰ কাৰণস্বৰূপ।
Verse 135
तस्मिंल्लिंगे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम्
সেই লিঙ্গতেই এই সমগ্ৰ জগত—চৰ আৰু অচৰ—লয় পায়; আৰু পুনৰ সেই একেই পৰম তত্ত্বৰ পৰা উদ্ভৱ হৈ, চৰাচৰ ৰূপে পুনৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়।
Verse 136
गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिंगं ज्ञायते भुवि मानवैः
ই এক গভীৰ গোপন তত্ত্ব; কোনোেও তাৰ পৰম সত্য সম্পূৰ্ণকৈ নাজানে। বহু জন্মৰ সাধনা-অভ্যাসৰ দ্বাৰাই পৃথিৱীত মানুহে সেই লিঙ্গক সত্যৰূপে জানিব পাৰে।
Verse 137
क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रं वरानने
ইয়াক প্ৰভাসা নামে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু মইয়েই ইয়াৰ ক্ষেত্ৰজ্ঞ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। এই পুণ্য ধামতেই, হে সুন্দৰ-মুখী, মই সোমেশ নামে পৰিচিত।
Verse 138
ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्
যিসকল মোৰ অংশৰ পৰা উদ্ভৱ হৈ এই ক্ষেত্ৰত প্ৰকাশ পায়, তেওঁলোকৰ বাবে এই লিঙ্গ বিদিত; কিয়নো পূৰ্ব কল্পত ই ভৈৰৱ ৰূপে প্ৰকাশিত হৈছিল।
Verse 139
अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिंगं सुदुर्लभम् । घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्
হে দেবী, অন্য যুগসমূহতো এই লিঙ্গ অতি দুষ্প্ৰাপ্য; ভয়ংকৰ পাপময় কলিযুগত বিশেষকৈ ইয়াক লাভ কৰা অতি কঠিন।
Verse 140
अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति
হে পাৰ্বতী, সেই বিষয়ত তাত এক অন্য নিদৰ্শন (চিহ্ন) মই এতিয়া তোমাক বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 141
कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः । वदिष्यंति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः
অতি ভয়ংকৰ কলিযুগত কেৱল তৰ্ক-বিতৰ্ক আৰু শুষ্ক হেতুবাদত আসক্ত নৰসকল কথা ক’ব; মহাপাপীসকল, সকলোৱে পাখণ্ডত স্থিত হৈ, নিজৰ মত ঘোষণা কৰিব।
Verse 142
मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम् । क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः
‘এই সকলো মিছা—মূৰ্খে গঢ়ি উলিয়াই প্ৰচাৰ কৰিছে!’ এইদৰে সিহঁতে ক’ব: ‘ক’ত ক্ষেত্ৰ, ক’ত তাৰ প্ৰভাৱ, আৰু ক’ত সঁচাকৈ দেৱতাসকল?’
Verse 143
सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्
আৰু পুনৰো, ‘এই সকলো একেবাৰে তেনেই—কেৱল মিছা,’ বুলি মোহগ্ৰস্ত মূৰ্খসকলেও প্ৰচাৰ কৰিব।
Verse 144
एवं मूर्खा वदिष्यंति प्रहसिष्यन्ति चापरे । नारका नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः । सिद्धिं नैव प्रयास्यंति संप्राप्ते तु कलौ युगे
এইদৰে মূৰ্খসকলে ক’ব, আৰু আন কিছুমানে উপহাসো কৰিব। নৰকগামী নাস্তিক লোক—পাপে আঘাতপ্ৰাপ্ত চিত্তধাৰী—কলিযুগ আহিলে আধ্যাত্মিক সিদ্ধিৰ বাবে চেষ্টা নকৰিব।
Verse 145
तीर्थे चैव मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः । तिर्यग्योनिप्रसूताश्च दृश्यन्ते सर्वयोनिषु
কিন্তু যিসকলে তীৰ্থত মৃত্যু বরণ কৰে আৰু শিৱ-নিন্দাত আসক্ত থাকে, সিহঁতক তিৰ্যক যোনিত পুনর্জন্ম লোৱা দেখা যায়—বহু নীচ যোনিত প্ৰকাশ পায়।
Verse 146
एतस्मात्कारणाद्देवि तीर्थे चैव सुदुःखिताः । दृश्यन्ते युगमाहात्म्यात्सत्यशौचविवर्जिताः
এই কাৰণেই, হে দেবী, তীৰ্থতেও লোকক অতি দুখিত দেখা যায়; যুগৰ স্বভাৱৰ বাবে সিহঁত সত্যতা আৰু শৌচ-পবিত্ৰতাৰ পৰা বঞ্চিত।
Verse 147
इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां चैव गोपने । एतत्ते कथितं सर्वं सिद्धिर्येन सुदुर्ल्लभा
ক্ষেত্ৰসমূহ ৰক্ষা কৰাৰ কাৰণ এইয়েই বুলি কোৱা হৈছে। এই সকলো তোমাক ক’লোঁ—যাৰ দ্বাৰা অতি দুষ্প্ৰাপ্য সিদ্ধি লাভ হয়।
Verse 148
युगेयुगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि । तेषां मे वल्लभं देवि प्रभासं क्षेत्रमेव च
হে সুৰেশ্বৰী, যুগে যুগে তীৰ্থসমূহৰ কীৰ্তন কৰা হয়; তথাপি, হে দেবী, সিহঁতৰ মাজত মোৰ অতি প্ৰিয় এই প্ৰভাস ক্ষেত্ৰই।
Verse 149
इत्येतत्कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत्परिपृच्छसि
এইদৰে, হে দেবী, পাপনাশক এই গোপন ৰহস্য—ক্ষেত্ৰৰ ‘বীজ’—মই ক’লোঁ। হে মহাদেৱী, আৰু কি সুধিব বিচাৰিছা?
Verse 150
इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यंति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्
যিসকলে এই ক্ষেত্ৰৰ মহাপ্ৰভাৱ—মহাপাতকনাশক—শ্ৰদ্ধাৰে শুনে, সিহঁতে মোৰ অনুগ্রহে ত্ৰিৱিষ্টপ, পুণ্যজনৰ নিবাস স্বৰ্গলোক, লাভ কৰিব।