Adhyaya 237

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यादवस्थलमुत्तमम् । यादवा यत्र नष्टा वै षट्पंचाशच्च कोटयः

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পিছত, হে মহাদেৱি, ‘যাদৱস্থল’ নামৰ অতি উত্তম পবিত্ৰ স্থানলৈ যোৱা উচিত। য’ত সত্যই যাদৱসকল বিনষ্ট হৈছিল—ছাপ্পন্ন কোটি সংখ্যাত।

Verse 2

यत्र वज्रेश्वरो देवो वज्रेणाराधितः सदा । यत्राभूद्दिव्यदृष्टीनामृषीणामाश्रमं कुलम्

য’ত বজ্ৰেশ্বৰ দেৱক সদায় বজ্ৰ দ্বাৰা আৰাধনা কৰা হয়; আৰু য’ত দিব্যদৃষ্টিসম্পন্ন ঋষিসকলৰ কুল-আশ্ৰম বিদ্যমান আছিল।

Verse 3

देव्युवाच । कथं विनष्टा भगवन्नन्धका वृष्णिभिः सह । पश्यतो वासुदेवस्य भोजाश्चैव महारथाः

দেৱীয়ে ক’লে: হে ভগৱান! বৃষ্ণিসকলৰ সৈতে অন্ধকসকল কেনেকৈ বিনষ্ট হ’ল? আৰু বাসুদেৱে চাই থাকোঁতেই মহাৰথী ভোজসকল কেনেকৈ নিধনলৈ গ’ল?

Verse 4

केन शप्तास्तु ते वीरा नष्टा वृष्ण्यन्धकादयः । भोजाश्चैव महादेव विस्तरेण वदस्व मे

সেই বীৰসকল কাহাৰ শাপে শপ্ত হৈছিল, যাৰ ফলত বৃষ্ণি, অন্ধক আদি আৰু ভোজসকলো বিনষ্ট হ’ল? হে মহাদেৱ, মোৰ আগত বিস্তাৰে ক’বা।

Verse 5

ईश्वर उवाच । षट्त्रिंशे च कलौ वर्षे संप्राप्तेऽन्धकवृष्णयः । अन्योन्यं मुशलैस्ते हि निजघ्नुः कालनोदिताः

ঈশ্বৰে ক’লে: কলিযুগৰ ছত্রিংশ বছৰত উপস্থিত হ’লে অন্ধক আৰু বৃষ্ণিসকল—কালৰ প্ৰেৰণা পাই—মুষল লৈ পৰস্পৰে পৰস্পৰক নিধন কৰিলে।

Verse 6

विश्वामित्रं च कण्वं च नारदं च यशस्विनम् । सारणप्रमुखान्भोजान्ददृशुर्द्वारकां गतान्

তেওঁলোকে বিশ্বামিত্ৰ, কণ্ব আৰু যশস্বী নারদক দেখিলে; আৰু দ্বাৰকাত আগত সাৰণ-প্ৰমুখ ভোজসকলকো দেখিলে।

Verse 7

ते वै सांबं समानिन्युर्भूषयित्वा स्त्रियं यथा । अब्रुवन्नुपसंगम्य देवदंडनिपीडिताः

তেওঁলোকে সাম্বক আগলৈ আনিলে, যেন নাৰী সজাই তেনেকৈ সজাই; তাৰ পিছত ঋষিসকলৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে—দেৱদণ্ডৰ চাপত আগতেই পীড়িত হৈ।

Verse 8

इयं स्त्री पुत्रकामस्य बभ्रोरमिततेजसः । ऋषयः साधु जानीत किमियं जनयिष्यति

এই নাৰী অপাৰ তেজস্বী বভ্ৰুৰ, যি পুত্ৰ কামনা কৰে। হে ঋষিসকল, সত্যকৈ জানক—ইয়ে কাক জন্ম দিব?

Verse 9

इत्युक्तास्ते तदा देवि विप्रलंभप्रधर्षिताः । प्रत्यब्रुवंस्तान्मुनयस्तच्छृणुष्व यथातथम्

হে দেবী, এইদৰে কোৱা হোৱাত আৰু উপহাস-অপমানে উত্তেজিত হৈ, সেই মুনিসকলে তেওঁলোকক উত্তৰ দিলে। এতিয়া শুনা—যেনেকৈ ঘটিছিল তেনেকৈ।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । वृष्ण्यन्धकविनाशाय मुशलं घोरमायसम् । वासुदेवस्य दायादः सांबोऽयं जनयिष्यति

ঋষিসকলে ক’লে: বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলৰ বিনাশৰ বাবে, বাসুদেৱৰ বংশধৰ এই সাম্বে ভয়ংকৰ লৌহ মুষল জন্ম দিব।

Verse 11

येन यूयं सुदुर्वृत्ता नृशंसा जातमन्यवः । उच्छेत्तारः कुलं सर्वमृते रामाज्जनार्द्दनात्

যিহেতু তোমালোক অতি দুষ্ট, নিৰ্দয় আৰু অহংকাৰত দগ্ধ, তোমালোক ৰাম আৰু জনাৰ্দনক বাদ দি নিজৰ সমগ্ৰ কুল উচ্ছেদ কৰিবা।

Verse 12

त्यक्त्वा यास्यति वः श्रीमांत्यक्त्वा भूमिं हलायुधः । जरा कृष्णं महाभागं शयानं तु निवेत्स्यति

শ্ৰী (সমৃদ্ধি) তোমালোকক ত্যাগ কৰি গুচি যাব। হলায়ুধ (বলৰাম) পৃথিৱী ত্যাগ কৰিব। আৰু জৰা শুই বিশ্ৰাম কৰা মহাভাগ কৃষ্ণক আঘাত কৰিব।

Verse 13

इत्यब्रुवंस्ततो देवि प्रलब्धास्ते दुरात्मभिः । मुनयः क्रोधरक्ताक्षाः समीक्ष्याथ परस्परम्

হে দেবী, এইদৰে কোৱাৰ পাছত, দুষ্টচিত্ত লোকসকলে উপহাস কৰাত সেই মুনিসকল ক্ৰোধে ৰক্তচক্ষু হৈ উঠিল আৰু তাৰ পাছত পৰস্পৰে পৰস্পৰক চালে।

Verse 14

तथोक्ता मुनयस्ते तु ततः केशवमभ्ययुः । अथावदत्तदा वृष्णीञ्छ्रुत्वैवं मधुसूदनः

এইদৰে কোৱাৰ পাছত সেই মুনিসকল কেশৱৰ ওচৰলৈ গ’ল। এই ঘটনা শুনি মধুসূদনে তেতিয়া বৃষ্ণিসকলক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 15

अभिज्ञो मतिमांस्तस्य भवितव्यं तथेति तत् । एवमुक्त्वा हृषीकेशः प्रविवेश पुनर्गृहान्

সৰ্বজ্ঞ আৰু বুদ্ধিমান হৃষীকেশে বুজিলে—‘এইদৰে হোৱাই নিয়তি।’ এই কথা কৈ তেওঁ পুনৰ নিজৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 16

कृतांतमन्यथाकर्त्तुं नैच्छत्स जगतः प्रभुः । श्वोभूते सततः सांबो मुसलं तदसूत वै

জগতৰ প্ৰভুৱে নিয়তিৰ লিখন অন্যথা কৰিবলৈ ইচ্ছা নকৰিলে। তাৰ পাছত পৰদিনাই সাম্বই নিশ্চয় সেই লৌহ-মুসল উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 17

येन वृण्ष्यन्धककुले पुरुषा भस्मसात्कृताः । वृष्ण्यन्धकविनाशाय किंकरप्रतिमं महत्

যাৰ দ্বাৰা বৃষ্ণি-অন্ধক বংশৰ পুৰুষসকল ভস্মীভূত হ’ল—বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলৰ বিনাশৰ বাবে, যেন নিয়তিৰ দাস, সেই মহৎ অস্ত্ৰ আছিল।

Verse 18

असूत शापजं घोरं तच्च राज्ञे न्यवेदयत् । विषण्णोऽथ ततो राजा सूक्ष्मं चूर्णमकारयत्

তেওঁ শাপৰ পৰা জন্মা সেই ভয়ংকৰ বস্তু উলিয়াই ৰজাক নিবেদন কৰিলে। তেতিয়া ৰজা বিষণ্ণ হৈ তাক অতি সূক্ষ্ম গুড়ি কৰি পেলাবলৈ আদেশ দিলে।

Verse 19

प्राक्षिपत्सागरे तत्र पुरुषो राजशासितः । अथोवाच स्वनगरे वचनादाहुकस्य हि

তাত ৰজাৰ আদেশমতে এজন পুৰুষক সাগৰত নিক্ষেপ কৰা হ’ল। তাৰ পাছত নিজৰ নগৰত তেওঁ ঘোষণা কৰিলে, কিয়নো ই আহুকাৰ বাক্য অনুসাৰে কোৱা হৈছিল।

Verse 21

यश्च वो विदितं कुर्यादेवं कश्चित्क्वचिन्नरः । स जीवञ्छूलमारोहेत्स्वयं कृत्वा सबांधवः

আৰু যি কোনো মানুহে ক’তো এই কথা তোমালোকক প্ৰকাশ কৰে, সি নিজ কৰ্মৰ ফলত, নিজৰ আত্মীয়-স্বজনসহ, জীৱন্ত অৱস্থাত শূলত উঠিব।

Verse 22

ततो राजभयात्सर्वे नियमं तत्र चक्रिरे । नराः शासनमाज्ञाय रामस्याक्लिष्टकर्मणः

সেয়ে ৰজাৰ ভয়ত তাত সকলোৱে কঠোৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰিলে। অক্লিষ্ট কৰ্মৰ ৰামৰ আদেশ বুজি লোকসকলে তাক মানি চলিল।

Verse 23

एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सह । कालो गृहाणि सर्वाणि परिचक्राम नित्यशः

এইদৰে অন্ধকসকলৰ সৈতে বৃষ্ণিসকলে যত্ন কৰি থাকোঁতে, কাল নিজেই নিত্যদিনে তেওঁলোকৰ সকলো ঘৰ ঘূৰি-ফুৰি পৰিক্ৰমা কৰি থাকিল।

Verse 24

करालो विकटो मुंडः पुरुषः कृष्णपिंगलः । सम्मार्जनी महाकेतुर्जपापुष्पावतंसकः

এজন পুৰুষ প্ৰকাশ পালে—ভয়ংকৰ, বিকট, মুণ্ডিত-মস্তক, কৃষ্ণ-পিঙ্গল বৰ্ণ; হাতত ঝাড়ু, মহাধ্বজ, আৰু জবা-পুষ্পৰ মালাৰে অলংকৃত।

Verse 25

कृकलासवाहनश्च रत्तिकाकर्णभूषणः । गृहाण्यवेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यत पुनः क्वचित्

তেওঁৰ বাহন আছিল কৃকলাস (টিকটিকি), আৰু কাণত ৰত্তিকাৰ অলংকাৰ। বৃষ্ণিসকলৰ ঘৰসমূহ চাওঁতে চাওঁতে, তেওঁ পুনৰ ক’তো দেখা নগ’ল।

Verse 26

तस्य चासन्महेष्वासाः शरैः शतसहस्रशः । न चाशक्यत वेद्धुं स सर्वभूताप्ययं सदा

তেওঁৰ ওপৰত মহাধনুৰ্ধৰ বীৰসকলে শতা-সহস্ৰ শৰে বাণ বৰষালে; তথাপি তেওঁক বিদ্ধ কৰিব নোৱাৰিলে—সেইজন সদায় সকলো ভূতৰ প্ৰলয়-স্বরূপ।

Verse 27

उत्पेदिरे महावाता दारुणा हि दिने दिने । वृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो लोमहर्षणाः

দিনে দিনে ভয়ংকৰ মহাবতাহ উঠিল—বহুতো লোমহর্ষক; ই বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলৰ বিনাশৰ অশুভ সংকেত আছিল।

Verse 28

विवृद्ध्य मूषिका रथ्यावितुन्नमणिकास्तथा । केशान्ददंशुः सुप्तानां नृणां युवतयो निशि

মূষিকাসকল অতিশয় বৃদ্ধি পালে, আৰু ৰথ্যাৱিতুন্নমণিকা নামৰ উপদ্ৰৱো বাঢ়িল। ৰাতি যুৱতীসকলে নিদ্ৰিত পুৰুষৰ কেশ দংশন কৰিলে।

Verse 29

चीचीकूचीत्यवाशंत सारिका वृष्णिवेश्मसु । नोपशाम्यति शब्दश्च स दिवारात्रमेव वा

ৱৃষ্ণিসকলৰ গৃহত সাৰিকাই “চীচীকূচী!” বুলি কঁপি উঠিল; সেই শব্দ দিন-ৰাতি একোতে নথামিল।

Verse 30

अन्वकुर्वन्नुलूकाश्च वायसान्वृष्णिवेश्मसु । अजाः शिवानां च रुतमन्वकुर्वत भामिनि

ৱৃষ্ণিসকলৰ গৃহত পেঁচাই কাকৰ ধ্বনিত উত্তৰ দি কঁপি উঠিল; আৰু ছাগলীয়েও শিয়ালৰ অমঙ্গল ৰৱ অনুকৰণ কৰিলে—হে সুন্দৰী—ই অশুভ লক্ষণ।

Verse 31

पांडुरारक्तपादाश्च विहगाः कालप्रेरिताः । वृष्ण्यन्धकगृहेष्वेवं कपोता व्यचरंस्तदा

কালৰ প্ৰেৰণাৱে ফিকে ৰঙা পাৱালা পক্ষী উঠিল; আৰু তেতিয়া ৱৃষ্ণি-অন্ধকসকলৰ গৃহত কপৌতবোৰ সৰ্বত্ৰ ঘূৰি ফুৰিল—আৰু এক অশুভ লক্ষণ।

Verse 32

व्यजायंत खरा गोषु करभाश्चाश्वतरीषु च । शुनीष्वपि बिडालाश्च मूषका नकुलीषु च

গৰুৰ মাজত গাধা জন্মিল, আৰু খচ্চৰিণীৰ মাজত উট জন্মিল; কুকুৰীৰ মাজত মেকুৰী, আৰু নকুলীৰ মাজত ইঁদুৰ জন্মিল—প্ৰকৃতিৰ এই উলট-পালট ভয়ংকৰ অশুভ সংকেত।

Verse 33

तापत्रयांत पापानि कुर्वंतो वृष्णयस्तथा । अद्विषन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च

ত্ৰিতাপত পীড়িত হৈ ৱৃষ্ণিসকলে পাপকর্ম কৰিবলৈ ধৰিলে; তথাপি তেওঁলোকে ব্ৰাহ্মণ, পিতৃ আৰু দেৱতাসকলক ঘৃণা নকৰিলে।

Verse 34

गुरूंश्चाप्यवमन्यंते न तु रामजनार्दनौ । भार्याः पतीन्व्युच्चरंति पत्नीश्च पुरुषास्तथा

তেওঁলোকে গুৰু আৰু জ্যেষ্ঠসকলকো অৱমাননা কৰিবলৈ ধৰিলে, কিন্তু ৰাম আৰু জনাৰ্দনক নহয়। পত্নীসকলে পতিৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ বাক্য ক’লে, আৰু পতিৰাও পত্নীৰ প্ৰতি তেনেদৰেই ক’লে।

Verse 35

विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्त्तते । नीललोहितमांजिष्ठा विसृजंश्चार्चिषः पृथक्

জ্বলি উঠা অগ্নিও বাওঁফালে ঘূৰি গ’ল, আৰু পৃথক পৃথক শিখা উগৰি দিলে—নীল, ৰঙা আৰু মাঞ্জিষ্ঠা-বৰ্ণ—অমঙ্গল লক্ষণ প্ৰকাশ পালে।

Verse 36

उदयास्तमने नित्यं पर्यस्तः स्याद्दिवाकरः । व्यदृश्यत सकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः

সূৰ্যোদয় আৰু সূৰ্যাস্তত দিবাকৰ সদায়েই বিকৃত যেন লাগিছিল; কেতিয়াবা মানুহে দেখিলে যেন মূৰবিহীন ধড়ে ঘেৰি ধৰিছে—ভয়ংকৰ প্ৰেতদৃশ্য।

Verse 37

महानसेषु सिद्धांते संस्कृतेऽन्ने तु भामिनि । उत्तार्यमाणे कृमयो दृश्यंते च वरानने

মহাৰন্ধনশালাত, অন্ন সম্পূৰ্ণ সিদ্ধ কৰি সাজু হোৱাৰ পাছত, হে সু-মুখী নাৰী, পৰিবেশন কৰোঁতে তাত কৃমি দেখা গৈছিল—আহাৰৰ অমঙ্গল বিকৃতি।

Verse 38

पुण्याहे वाच्यमाने च पठत्सु च महात्मसु । अभिधावंति श्रूयंते न चादृश्यत कश्चन

পুণ্যাহৰ মঙ্গল বাক্য উচ্চাৰিত হৈ আছিল আৰু মহাত্মাসকলে পবিত্ৰ পাঠ কৰি আছিল; তথাপি দৌৰা-দৌৰিৰ শব্দ শুনা গৈছিল, কিন্তু কাকো একেবাৰে দেখা নগ’ল।

Verse 39

परस्परस्य नक्षत्रं हन्यमानं पुनःपुनः । ग्रहैरपश्यन्सर्वैस्ते नात्मनस्तु कथञ्चन

তেওঁলোকে বাৰে বাৰে দেখিলে—গ্ৰহসমূহে পৰস্পৰৰ জন্মনক্ষত্ৰক আঘাত কৰিছে; তথাপি নিজৰ ভাগ্য তেওঁলোকে কোনো মতে বুজি নাপালে।

Verse 40

न हुतं पाचयत्यग्निर्वृष्ण्यंधकपुरस्कृतम् । समंतात्प्रत्यवाशंत रासभा दारुणस्वनाः

ৱৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলে আগত দিয়া হোম-আহুতি অগ্নিয়ে ঠিকমতে গ্ৰহণ নকৰিলে; আৰু চাৰিওফালে গাধাসমূহে কঠোৰ, ভয়ংকৰ স্বৰে চিঞৰি উঠিল—বিপদৰ অশুভ লক্ষণ।

Verse 41

एवं पश्यन्हृषीकेशः संप्राप्तान्कालपर्ययान् । त्रयोदशीं ह्यमावास्यां तां दृष्ट्वा प्राब्रवीदिदम्

এইদৰে হৃষীকেশে আগত কাল-পর্যায়ৰ পৰিবর্তন দেখিলে; আৰু ত্ৰয়োদশী তিথি অমাৱস্যাৰ দৰে অন্ধকাৰময় হোৱা দেখি, তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 42

त्रयोदशी पंचदशी कृतेयं राहुणा पुनः । तदा च भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षयाय नः

ৰাহুৰ প্ৰভাৱত এই ত্ৰয়োদশী পুনৰ পঞ্চদশীৰ দৰে—অমাৱস্যাসদৃশ অন্ধকাৰ—কৰা হ’ল; যিদৰে ভাৰত যুদ্ধৰ সময়ত আহিছিল, তেনেদৰে আজিও আমাৰ ক্ষয়ৰ বাবে আহি পৰিল।

Verse 43

धिग्धिगित्येवकालं तं परिचिंत्य जनार्दनः । मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं केशिनिषूदनः । पुत्रशोकाभिसंतप्ता गांधारी यदुवाच ह

সেই কাল চিন্তা কৰি জনাৰ্দনে “ধিক্ ধিক্!” বুলি উচ্চাৰণ কৰিলে। কেশিনিষূদনে বুজিলে—ছত্রিংশতম বছৰ আহি পৰিল; যেনেকৈ পুত্ৰশোকে দগ্ধ গাঁধাৰীয়ে কেতিয়াবা কৈছিল।

Verse 44

एवं पश्यन्हृषीकेशस्तदिदं समुपस्थितम् । इदं च समनुप्राप्तमब्रवीद्यद्युधिष्ठिरः

এইদৰে হৃষীকেশে চাই দেখিলে—ভাগ্যনির্ণায়ক সেই ক্ষণ সন্মুখত উপস্থিত; আৰু এই ঘটনাৰ বিষয়ে তেওঁ সেই বচন ক’লে, যি যুধিষ্ঠিৰে এনে সময় আহিলে কৈছিল।

Verse 45

पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वोत्पातान्सुदारुणान् । पुण्यग्रन्थस्य श्रवणाच्छांतिहोमाद्विशोधनात्

পূৰ্বে, যেতিয়া সেনাদলসমূহ সাজি উঠিছিল আৰু অতি ভয়ংকৰ উৎপাত দেখা গৈছিল, তেতিয়া পুণ্য-গ্ৰন্থ শ্ৰৱণ, শান্তি-হোমৰ আহুতি, আৰু শোধন-ক্ৰিয়াৰ দ্বাৰাই শুদ্ধি লাভ হৈছিল।

Verse 46

पूततीर्थाभिषेकांच्च नान्यच्छ्रेयो भवेदिति । इत्युक्त्वा वासुदेवस्तच्चिकीर्षन्सत्यमेव च । आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदमः

“আৰু পবিত্ৰ তীৰ্থত অভিষেক-স্নানতকৈ ডাঙৰ কল্যাণ আন একো নাই।” এইদৰে কৈ, সত্যকর্ম কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্পী বাসুদেৱে, শত্রুদমনকাৰীজন, তেতিয়াই তীৰ্থযাত্ৰাৰ আজ্ঞা দিলে।

Verse 47

अघोषयंत पुरुषास्तत्र केशवशासनात् । तीर्थयात्रा प्रभासे वै कार्येति वरवर्णिनि

তাৰ পাছত কেশৱৰ আদেশত তাত পুৰুষসকলে ঘোষণা কৰিলে—“হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, প্ৰভাসত তীৰ্থযাত্ৰা নিশ্চয় কৰণীয়।”

Verse 48

अथारिष्टानि वक्ष्यामि पुरीं द्वारवतीं प्रति । काली स्त्री पांडुरैर्दंतैः प्रविश्य नगरीं निशि

এতিয়া মই দ্বাৰৱতী নগৰীৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰা অমঙ্গল-চিহ্নসমূহ ক’ম: নিশাৰ ভিতৰত পাণ্ডুৰ দাঁতযুক্ত এগৰাকী কালী নাৰী নগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে—অশুভ প্ৰেতছায়া যেন।

Verse 49

स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां प्रति धावति । अग्निहोत्रनिकेतं च सुमेध्येषु च वेश्मसु

স্ত্ৰীসকলৰ সপোনত তাই চুৰি কৰি দ্বাৰকা অভিমুখে দৌৰি যায়; অগ্নিহোত্ৰৰ নিকেতন আৰু সুমেধী ধৰ্মবানসকলৰ গৃহতো সোমাই পৰে—ইও এক ভয়ংকৰ লক্ষণ।

Verse 50

वृष्ण्यंधकांश्च खादंती स्वप्ने दृष्टा भयानका । कुर्वंती भीषणं नादं कुर्कुटश्वानसंयुता

সপোনত এক ভয়ংকৰ স্ত্ৰী-আকৃতি দেখা গৈছিল, যিয়ে বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলক গিলি খাইছিল; কুকুৰা আৰু কুকুৰৰ সৈতে থাকি ভীষণ নাদ তুলিছিল—আসন্ন বিপদৰ অশুভ সংকেত।

Verse 51

तथा सहस्रशो रौद्राश्चतुर्बाहव एव च । स्त्रीणां गर्भेष्वजायंत राक्षसा गुह्यकास्तथा

তদ্ৰূপে সহস্ৰে সহস্ৰে ৰৌদ্ৰ সত্তা—কিছুমান চতুৰ্বাহুও—স্ত্ৰীসকলৰ গৰ্ভৰ পৰা জন্মিল; ৰাক্ষস আৰু গুহ্যকো জন্মিল—ইও এক ভয়ংকৰ অশুভ লক্ষণ।

Verse 52

अलंकाराश्च च्छत्राणि ध्वजाश्च कवचानि च । ह्रियमाणानि दृश्यंते रक्षोभिस्तु भयानकैः

অলংকাৰ, ছত্ৰ, ধ্বজা আৰু কবচ—এইবোৰো দেখা গ’ল যে ভয়ংকৰ ৰাক্ষসসকলে কেঢ়ি লৈ গৈছে—ধ্বংসৰ আসন্নতাৰ আন এক সংকেত।

Verse 53

यच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयस्मयम् । दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा

আৰু অগ্নিয়ে কৃষ্ণক দিয়া চক্ৰ—বজ্ৰনাভযুক্ত, লৌহসম কঠোৰ—সেই সময়ত বৃষ্ণিসকলৰ চাৱনিৰ সন্মুখতে আকাশলৈ উঠি দিৱলৈ গ’ল।

Verse 54

युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं भयावहं पश्यतो दारुकस्य । ते सागरस्योपरिष्टाद्वर्तमानान्मनोजवांश्चतुरो वाजिमुख्यान्

দাৰুকে চাই থাকোঁতে সূৰ্যবৰ্ণ দিৱ্য ৰথখন ভয়ংকৰ ৰূপে প্ৰকাশ পালে; সাগৰৰ ওপৰত চলি থকা মনোজৱা চাৰিটা শ্ৰেষ্ঠ অশ্ব তাত যুঁজোৱা আছিল।

Verse 55

तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ सुपूजितौ रामजनार्दनाभ्याम् । उच्चैर्जगुः स्वप्सरसो दिवानिशं वाचं चोचुर्गम्यतां तीर्थयात्राम्

তাল আৰু সুপৰ্ণ নামৰ সেই দুটা মহাধ্বজ, ৰাম আৰু জনাৰ্দনে সুপূজিত, উচ্চস্বৰে ধ্বনিত হ’ল; আৰু স্বৰ্গীয় অপ্সৰাসকলে দিন-ৰাতি ঘোষণা কৰিলে—“তীৰ্থযাত্ৰালৈ গমন কৰা হওক।”

Verse 56

ततो जिगमिषंतस्ते वृष्ण्यंधकमहारथाः । सांतःपुरास्तीर्थयात्रामीहंते स्म नरर्षभाः

তাৰ পাছত বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলৰ সেই মহাৰথীসকল—মানৱৰ মাজত বৃষভসম—নিজ নিজ অন্তঃপুৰসহ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 57

ततो मांसपरा हृष्टाः पेयं वेश्मसु वृष्णयः । बहु नानाविधं चक्रुर्मांसानि विविधानि च

তাৰ পাছত বৃষ্ণিসকল আনন্দিত হৈ, গৃহে গৃহে পানীয় আৰু মাংসৰ প্ৰতি আসক্ত হৈ, প্ৰচুৰ পৰিমাণে নানা বিধ পানীয় আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰ মাংস প্ৰস্তুত কৰিলে।

Verse 58

तथा सीधुषु बद्धेषु निर्ययुर्नगराद्बहिः । यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमंतस्तिग्मतेजसः

আৰু যেতিয়া সীধুৰ কলহসমূহ ভালদৰে বাঁধি থোৱা হ’ল, তেতিয়া সেই শ্ৰীমন্ত, তীক্ষ্ণতেজ পুৰুষসকল নগৰৰ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল—যান, অশ্ব আৰু গজসহ।

Verse 59

ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्देशं यथागृहम् । प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा

তাৰ পাছত প্ৰভাসত যাদৱসকলে নিজৰ নিজৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইত, যেন নিজ গৃহতে, পত্নীসকলসহ বাস কৰিলে; অতি প্ৰচুৰ আহাৰ-পানীয়ে তেওঁলোক পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 60

निर्विष्टांस्तान्निशम्याथ समुद्रांते स योगवित् । जगामामंत्र्य तान्वीरानुद्धवोर्थविशारदः

তেওঁলোক তাত বসতি স্থাপন কৰা বুলি শুনি, যোগবিদ্যাৰ জ্ঞানী আৰু অৰ্থ-বিবেচনাত নিপুণ উদ্ধৱে সেই বীৰসকলক বিদায় জনাই সমুদ্ৰতীৰলৈ গ’ল।

Verse 61

प्रस्थितं तं महात्मानमभिवाद्य कृतांजलिम् । जानन्विनाशं भोजानां नैच्छद्वारयितुं हरिः

সেই মহাত্মা যেতিয়া প্ৰস্থান কৰিলে, হৰিয়ে কৰজোড়ে অভিবাদন জনালে; ভোজসকলৰ নিৰ্ধাৰিত বিনাশ জানিও তেওঁ তাক ৰোধ কৰিবলৈ নাচাহিল।

Verse 62

ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यंधकमहारथाः । अपश्यन्नुद्धवं यांतं तेजसाऽदीप्य रोदसी

তাৰ পাছত কালশক্তিৰ অধীন হোৱা বৃষ্ণি আৰু অন্ধকসকলৰ মহাৰথীসকলে উদ্ধৱক যোৱা দেখিলে; তেওঁৰ তেজে যেন আকাশ আৰু পৃথিৱী দুয়ো উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।

Verse 63

ब्राह्मणार्थेषु यत्क्लृप्तमन्नं तेषां वरानने । तद्वाहनेभ्यः प्रददुः सुरागंधरसान्वितम्

হে সুন্দৰ-মুখী, ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে যি অন্ন নিৰ্ধাৰিত আছিল, সেয়া তেওঁলোকে নিজৰ বাহনসমূহক দিলে—সুৰাৰ সুগন্ধ আৰু ৰসেৰে মিশ্ৰিত।

Verse 64

ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्त्तकसंकुलम् । प्रावर्त्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम्

তাৰ পিছত প্ৰভাসত শত শত তূৰ্যৰ ধ্বনি আৰু নট-নর্তকৰ ভিৰৰ মাজত, তীক্ষ্ণ তেজস্বীসকলৰ মাজত মহাপানৰ উৎসৱ আৰম্ভ হ’ল।

Verse 65

कृष्णस्य संनिधौ रामः सहितः कृतवर्मणा । अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च

কৃষ্ণৰ সন্নিধানতেই ৰাম কৃতৱৰ্মাৰ সৈতে একেলগে পান কৰিলে; আৰু ইউযুধান, গদ আৰু বভ্ৰূও তেনেদৰেই পান কৰিলে।

Verse 66

ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः । अब्रवीत्कृतवर्माणमवहस्यावमन्य च

তাৰ পিছত সভাৰ মাজতে মদে উন্মত্ত ইউযুধানে কৃতৱৰ্মাক উপহাস আৰু অৱমাননা কৰি ক’লে।

Verse 67

कः क्षत्रियो मन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव । न तन्मृष्यत हार्दिक्यस्त्वया तत्साधु यत्कृतम्

‘কোন ক্ষত্ৰিয়ই বা নিজকে মহান ভাবি শুই থকা লোকক মৃত যেন কৰি আঘাত কৰে? হাৰ্দিক্য, তোমাৰ সেই কৰ্ম সহ্যযোগ্য নাছিল, আৰু সেয়া ধৰ্মসঙ্গতও নহয়।’

Verse 68

इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः । प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठो हार्दिक्यमथ भर्त्सयन्

ইউযুধানে এইদৰে কোৱাৰ পিছত, ৰথীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদ্যুম্নে সেই বাক্য সমৰ্থন কৰিলে আৰু তাৰ পাছত হাৰ্দিক্যক তিৰস্কাৰ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 69

ततः पुनरपि क्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् । निर्विशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना

তাৰ পাছত পুনৰ ক্ৰোধে উন্মত্ত কৃতৱৰ্মাই তাক অৱজ্ঞাৰে ক’লে; সেই মুহূৰ্তত বাঁও হাত উঠাই এনেকৈ ইঙ্গিত কৰিলে যেন আঘাত কৰিবই।

Verse 70

भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युद्धे प्रायोगतस्त्वया । व्याधेनेव नृशंसेन कथं वैरेण घातितः

ভূৰিশ্ৰৱাস, যাৰ বাহু তুমি যুঁজত ন্যায়বিৰোধী কৌশলে কাটি পেলালা—সেইজনক পুনৰ বৈৰবশত কেনেকৈ হত্যা কৰা হ’ল, যেন নিষ্ঠুৰ ব্যাধে শিকাৰক ঢালি পেলায়?

Verse 71

इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा । तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे समः पुमान्

সেই কথা শুনি কেশৱ, শত্রুবীৰ-সংহারক, বাহিৰে সমভাবী থাকিলেও, দমন কৰা ক্ৰোধে ভৰা তিৰ্যক দৃষ্টিৰে চালে।

Verse 72

मणिं स्यमंतकं चैव यः स सत्राजितोऽभवत् । स कथं स्मारयामास सात्यकिर्मधुसूदनम्

আৰু সত্রাজিত—যাৰ হাতত শ্যামন্তক মণি আছিল—সেইজনে কেনেকৈ সাত্যকিক মধুসূদনক সেই বিষয় স্মৰণ কৰালে?

Verse 73

तच्छ्रुत्वा केशवस्यांकमगमद्रुदती सती । सत्यभामा प्रक्षुभिता कोपयन्ती जनार्द्दनम्

সেই কথা শুনি সতি সত্যভামা বিচলিত হৈ উঠিল; জনাৰ্দনক ক্ৰুদ্ধ কৰোঁতে কৰোঁতে কাঁদোঁতে কেশৱৰ কোলত আহি পৰিল।

Verse 74

तत उत्थाय स क्रोधात्सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत् । पंचानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखंडिनः

তেতিয়া তেওঁ ক্ৰোধত উঠি সাত্যকিয়ে বাক্য ক’লে—দ্ৰৌপদীৰ পাঁচ পুত্ৰসকলৰ বিষয়ে, আৰু ধৃষ্টদ্যুম্ন আৰু শিখণ্ডিনৰ বিষয়ে।

Verse 75

एष गच्छामि पदवीं सत्ये तव पथे सदा । सौप्तिके निहता ये च सुप्तास्तेन दुरात्मना

‘হে সত্যবাদী! মই সদায় তোমাৰ সত্য-পথতেই চলিম।’ আৰু সেয়া তেওঁলোকৰ কথা—যিসকলক সৌপ্তিক ৰাত্ৰি-আক্ৰমণত, শুই থকা অৱস্থাত, সেই দুষ্ট আত্মাই বধ কৰিলে।

Verse 76

द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा । समाप्तं चायुरस्याद्य यशश्चापि सुमध्यमे

“দ্ৰোণপুত্ৰৰ সহায়ক সেই পাপী কৃতৱৰ্মাৰ দ্বাৰা—আজি তাৰ আয়ু শেষ হ’ল, আৰু তাৰ যশো, হে সুকোমল-কটিদেশী!”

Verse 77

इतीदमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः । अभिहत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः

এইদৰে কৈ, কেশৱৰ ওচৰত থিয় হৈ, তেওঁ খড়্গেৰে আঘাত কৰিলে; ক্ৰোধত কৃতৱৰ্মাৰ মূৰ কাটি পেলালে।

Verse 78

तथान्यानपि निघ्नंतं युयुधानं समंततः । अन्वधावद्धृषीकेशो विनिवारयिषुस्तथा

আৰু যেতিয়া যুযুধান (সাত্যকি) চাৰিওফালে আনসকলকো বধ কৰি গৈছিল, তেতিয়া হৃষীকেশে তাক বাধা দিবলৈ ইচ্ছা কৰি তাৰ পিছে পিছে দৌৰিলে।

Verse 79

एकीभूतास्ततस्तस्य कालपर्यायप्रेरिताः । भोजांधका महाराजं शैनेयं पर्यवारयन्

তাৰ পাছত কালৰ পৰিবৰ্তনৰ প্ৰেৰণাত ভোজ আৰু অন্ধক একীভূত হৈ মহাৰাজ শৈনেয় (সাত্যকি)ক চাৰিওফালে ঘেৰি ধৰিলে।

Verse 80

तान्दृष्ट्वाऽपततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्द्दनः । न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम्

তেওঁলোকক তীব্ৰ বেগে ধাৱমান দেখি জনাৰ্দ্দন ক্ৰুদ্ধ হ’লেও, মহাতেজস্বীজন ক্ৰোধত নপৰিল; কিয়নো তেওঁ কালৰ নিৰ্ধাৰিত পৰিবৰ্তন বুজিছিল।

Verse 81

ते च पानमदाविष्टाश्चोदिताश्चैव मन्युना । युयुधानमथाजघ्नुरुच्छिष्टै र्भोजनैस्तथा

আৰু তেওঁলোক পান-মদত মাতাল আৰু ক্ৰোধে উচটাই, তেতিয়া যুযুধানক আঘাত কৰিলে; লগতে উচ্ছিষ্ট ভোজনৰ টুকুৰাও তেওঁৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 82

हन्यमाने तु शैनेये कुद्धो रुक्मिणिनंदनः । तदंतरमथाधावन्मोक्षयिष्यञ्छिनेः सुतम्

কিন্তু শৈনেয়ক আঘাত কৰা হ’লে, ৰুক্মিণীনন্দন ক্ৰুদ্ধ হৈ মাজলৈ ধাৱমান হ’ল, শিনিৰ পুত্ৰক উদ্ধাৰ কৰিব বুলি সংকল্প কৰি।

Verse 83

स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चांधकैः सह । बहुत्वात्तु हतौ वीरावुभौ कृष्णस्य पश्यतः

সাত্যকি ভোজসকলৰ সৈতে আৰু অন্ধকসকলৰ সৈতে যুঁজত লিপ্ত আছিল; কিন্তু সংখ্যাৰ অধিক্যত, কৃষ্ণৰ চকুৰ আগতেই সেই দুজন বীৰ নিহত হ’ল।

Verse 84

हतं दृष्ट्वा तु शैनेयं पुत्रं च यदुनंदनः । एरकाणां तदा मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः

শৈনেয়ক নিহত আৰু নিজৰ পুত্ৰকো তেনেদৰে দেখা পাই, যদুনন্দন কেশৱ ক্ৰোধত এৰকা নলীৰ এক মুঠি তেতিয়া ধৰি ল’লে।

Verse 86

ततोंऽधकाश्च भोजाश्च शिनयो वृष्णयस्तदा । न्यघ्नन्नन्योन्यमाक्रन्दैर्मुशलैः कालप्रेरिताः

তাৰ পাছত অন্ধক, ভোজ, শিনি আৰু বৃষ্ণিসকল—কালৰ প্ৰেৰণাৱশত—আর্তনাদ আৰু হুলস্থুলৰ মাজত মুছল সদৃশ অস্ত্ৰে একে-আনক নিধন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 87

यश्चैकामेरकां कश्चिज्जग्राह रुषितो नरः । वज्रभूता च सा देवि ह्यदृश्यत तदा प्रिये

আৰু যি কোনো ক্ৰুদ্ধ নৰে এৰকাৰ এটা নলীও ধৰি ল’লে, হে প্ৰিয়ে দেবি, তেতিয়া সেয়া বজ্ৰৰূপে পৰিণত হোৱা দেখা গ’ল।

Verse 88

तृणं च मुशलीभूतमण्वपि तत्र दृश्यते । ब्रह्मदंडकृतं सर्वमिति तद्विद्धि भामिनि

তাত তৃণৰ এটা পাতো মুছল হৈ উঠা দেখা গ’ল; হে সুন্দৰি, জানিবা—সেই সকলো ব্ৰহ্মাৰ দণ্ডবিধানৰ দ্বাৰাই কৃত।

Verse 89

तदभून्मुशलं घोरं वज्रकल्पमयस्मयम् । जघान तेन कृष्णोपि ये तस्य प्रमुखे स्थिताः

সেয়া ভয়ংকৰ মুছল হৈ উঠিল—বজ্ৰসদৃশ, লৌহময়; সেই মুছলৰে কৃষ্ণইও নিজৰ সন্মুখত থকা সকলোক নিধন কৰিলে।

Verse 90

अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भामिनि । मत्तास्ते पर्यटंति स्म योधमानाः परस्परम्

হে সুন্দৰী! পুত্ৰে পিতৃক বধ কৰিলে, আৰু পিতৃয়ে পুত্ৰক; মদমত্ত হৈ সিহঁতে পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰি ঘূৰি ফুৰিছিল।

Verse 91

पतंगा इव चाग्नौ तु न्यपतन्यदुपुंगवाः । नासीत्पलायने बुद्धिर्वध्यमानस्य कस्यचित्

অগ্নিত পতঙ্গৰ দৰে, শ্ৰেষ্ঠ যাদৱসকল ধপধপকৈ পৰি গ’ল; যিসকল বধ হ’ল, কাৰো মনত পলায়নৰ বুদ্ধি উদয় নহ’ল।

Verse 92

तं तु पश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्यपर्ययम् । मुशलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः

সেয়া দেখি, মহাবাহু মধুসূদনে কালৰ পৰ্যায় জানি, মুষল ধৰি অচলভাৱে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 93

सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः । प्रद्युम्नमनिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भामिनि

হে সুন্দৰী! সাঁব নিহত, চাৰুদেষ্ণ, আৰু প্ৰদ্যুম্ন-অনিরুদ্ধকো নিহত দেখি, মাধৱ তেতিয়া ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল।

Verse 94

यादवान्क्ष्माशयानांश्च भृशं कोपसमन्वितः । स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगदाधरः

ভয়ংকৰ ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ, শাৰ্ঙ্গধনু, চক্র আৰু গদাধাৰী প্ৰভুৱে তেতিয়া যাদৱসকলক আৰু ভূমিত পৰি থকা সকলোকো নিঃশেষে বিনাশ কৰিলে—এজনো নাছাড়িলে।

Verse 95

एवं तत्र महादेवि अभवद्यादव स्थलम् । गव्यूतिमात्रं तद्देवि यादवानां चिताः स्मृताः

এইদৰে, হে মহাদেৱী, সেই স্থান ‘যাদৱ-স্থল’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল; আৰু হে দেৱী, তাত যাদৱসকলৰ চিতাসমূহ গব্যূতি-মাত্ৰ পৰিসৰত বিস্তৃত বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 96

तेषां किलास्थिनिचयैः स्थलरूपं बभूव तत् । भस्मपुंजनिभाकारं तेनाभूद्यादव स्थलम्

নিশ্চয়, তেওঁলোকৰ অস্থিৰ ঢিপসমূহৰ পৰা সেই ভূমিয়ে এক বিশেষ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে; ভস্মৰ ঢিপৰ দৰে দেখা দিয়া সেই স্থানেই ‘যাদৱ-স্থল’ হ’ল।

Verse 97

दिव्यरत्नसमायुक्तं मणिमाणिक्यपूरितम् । यादवानां किरीटैश्च दिव्यगन्धैः सुपूरितम्

দিব্য ৰত্নেৰে সুসজ্জিত, মণি-মাণিক্যেৰে পৰিপূৰ্ণ; আৰু যাদৱসকলৰ মুকুটেৰে ছটিয়াই থকা—দিব্য সুগন্ধেৰে সম্পূৰ্ণ ভৰপূৰ।

Verse 98

तेषां रक्षानिमित्तं हि गंगा गणपतिस्तथा । यादवानां तु सर्वेषां जीवितो वज्र एव हि

তেওঁলোকৰ ৰক্ষাৰ নিমিত্তে নিশ্চয় গঙ্গা আৰু তদ্ৰূপে গণপতি (আছিল); আৰু সকলো যাদৱৰ বাবে জীৱনৰ আশ্ৰয় সত্যই কেৱল বজ্ৰই আছিল।

Verse 99

वयसोंते ततः सोऽपि प्रभासं क्षेत्रमागतः । निषिच्य स्वसुतं राज्ये नाम्ना ख्यातं महद्बलम्

তাৰ পাছত, জীৱনৰ অন্তিম সময়ত, সিও প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহিল; ৰাজ্যত নিজৰ পুত্ৰক অভিষিক্ত কৰি—যি নামত মহাবল বুলি খ্যাত আছিল।

Verse 100

तेनापि स्थापितं लिंगं यादवेन्द्रेण धीमता । वज्रेश्वरमिति ख्यातं तत्स्थितं यादवस्थले

তেওঁয়ো—যাদৱসকলৰ মাজত বুদ্ধিমান ইন্দ্ৰ—এটা লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে; ‘বজ্ৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত সেই লিঙ্গ যাদৱস্থলত স্থিত আছে।

Verse 101

तत्रैव सुचिरं कालं तपस्तप्तं सुपुष्कलम् । नारदस्योपदेशेन प्रभासे पापनाशने

সেই ঠাইতেই বহু দীঘল সময় ধৰি তেওঁ প্ৰচুৰ আৰু তীব্ৰ তপস্যা কৰিলে; নাৰদৰ উপদেশ অনুসৰি, পাপনাশক প্ৰভাসত।

Verse 102

प्राप्तवान्परमां सिद्धिं स राजा यादवोत्तमः । तत्रैव यो नरः सम्यक्स्नात्वा जांबवती जले

সেই ৰজা—যাদৱসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—সৰ্বোচ্চ সিদ্ধি লাভ কৰিলে। আৰু যি নৰ তাত জাঁবৱতীৰ জলত বিধিমতে স্নান কৰে, সিও তেনে পবিত্ৰ পুণ্যৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 103

वज्रेश्वरं तु संपूज्य ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत् । यादवस्थलसामीप्ये गोसहस्रफलं लभेत्

বজ্ৰেশ্বৰক বিধিমতে পূজা কৰি, তাত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব লাগে। যাদৱস্থলৰ সন্নিধানত, হাজাৰ গাই দানৰ সমান পুণ্যফল লাভ হয়।

Verse 104

षट्कोणं तत्र दातव्यमंगुल्या यादवस्थले । यात्राफलमवाप्नोति सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

যাদৱস্থলত তাত আঙুলিৰে ষট্কোণ আকৃতি আঁকি (অৰ্পণ কৰি) দিব লাগে। যি জন সঠিক শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত, তেওঁ তীৰ্থযাত্ৰাৰ পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 237

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये यादवस्थलोत्पत्तौ वज्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকীয়া সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম বিভাগ ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ৰ অন্তৰ্গত, ‘যাদৱস্থলৰ উৎপত্তি আৰু বজ্ৰেশ্বৰ মহিমাৰ বৰ্ণনা’ নাম অধ্যায়—অধ্যায় ২৩৭—সমাপ্ত হ’ল।