Adhyaya 208

Verse 1

देव्युवाच । इदं देयमिदं देयमिति प्रोक्तं तु यच्छ्रुतौ । दानादानविशेषांस्तु श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

দেৱীয়ে ক’লে: শ্ৰুতিত বাৰে বাৰে কোৱা হৈছে—‘এইটো দান দিয়া উচিত, এইটো দান দিয়া উচিত।’ মই তত্ত্বৰূপে দান আৰু অদেয় (নিদেয়) বস্তুৰ বিশেষ ভেদসমূহ শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 2

कानि दानानि शस्तानि कस्मै देयानि कान्यपि । कालं देशं च पात्रं च सर्वमाचक्ष्व मे विभो

কোন কোন দান প্ৰশংসনীয়, আৰু কোন দান কাক দিয়া উচিত? হে প্ৰভু, সময়, দেশ আৰু পাত্ৰ (যোগ্য গ্ৰাহক) সম্বন্ধেও মোক সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰক।

Verse 3

ईश्वर उवाच । वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश । सुजन्मानि च चत्वारि महादानानि षोडश

ঈশ্বৰে ক’লে: বৃথা জন্ম চাৰি প্ৰকাৰ, আৰু বৃথা দান ষোল্ল প্ৰকাৰ। তদুপৰি সুজন্মো চাৰি প্ৰকাৰ, আৰু মহাদান ষোল্ল প্ৰকাৰ।

Verse 4

देव्युवाच । एतद्विस्तरतो ब्रूहि देवदेवजगत्पते

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱদেৱ, হে জগত্পতি, এই কথা বিস্তাৰকৈ মোক কওক।

Verse 5

ईश्वर उवाच । वृथा जन्मानि चत्वारि यानि तानि निबोध मे । कुपुत्राणां वृथा जन्म ये च धर्मबहिष्कृताः । प्रवासं ये च गच्छंति परदाररताः सदा

ঈশ্বৰে ক’লে: মোৰ পৰা সেই চাৰি বৃথা জন্ম বুজি লোৱা। কুপুত্ৰ হোৱা জনৰ জন্ম বৃথা; আৰু যিসকল ধৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত, সিহঁতেও। যিসকল প্ৰবাসলৈ গৈ ভ্ৰমণ কৰে আৰু সদায় পৰস্ত্ৰী-আসক্ত থাকে—তেওঁলোকৰ জীৱনো বৃথা।

Verse 6

परपाकं च येऽश्नंति पर दाररताश्च ये । अप्रत्याख्यं वृथा दानं सदोषं च तथा प्रिये

যিসকলে আনৰ ৰন্ধা আহাৰ ভক্ষণ কৰে আৰু আনৰ পত্নীৰ প্ৰতি আসক্ত থাকে—সেই আচৰণ নিন্দনীয়। হে প্ৰিয়ে, বিধিমতে নেদিয়া দান বৃথা; দোষযুক্ত দানও তেনেদৰে নিষ্ফল।

Verse 7

आरूढपतिते चैव अन्यायोपार्जितं धनम् । वृथा ब्रह्महने दानं पतिते तस्करे तथा

ধৰ্মপথৰ পৰা পতিত লোকক দিয়া দান নিষ্ফল হয়; আৰু অন্যায়ে উপাৰ্জিত ধন নিজেই কলুষিত। তদুপৰি ব্ৰাহ্মণ-হন্তাক বা পতিত চোৰক দিয়া দানেও কোনো পুণ্য ফল নেদিয়ে।

Verse 8

गुरोश्चाप्रीतिजनने कृतघ्ने ग्रामयाजके । ब्रह्मबन्धौ च यद्दत्तं यद्दत्तं वृषलीपतौ

যি গুৰুক অপ্ৰসন্ন কৰে, যি কৃতঘ্ন, যি কেৱল জীৱিকাৰ বাবে গাঁও-যাজক হৈ ক্ৰিয়া কৰে, যি নাম-মাত্ৰ ব্ৰাহ্মণ, অথবা যি অশুচি-অযোগ্য স্ত্ৰীৰ প্ৰতি আসক্ত—তেনে লোকক দিয়া দান বৃথা হয়।

Verse 9

वेदविक्रयिणे चैव यस्य चोपपतिर्गृहे । स्त्रीनिर्जिते च यद्दत्तं वृथादानानि षोडश

যি বেদ বিক্ৰী কৰে, যাৰ ঘৰত উপপতি (ব্যভিচাৰী) আশ্ৰয় পায়, অথবা যি স্ত্ৰী-বাসনাৰ দ্বাৰা জয়ী—তেনে লোকক দিয়া দান, আৰু আগতে কোৱা দানসমূহ মিলাই, এইবোৰেই ষোলোটা ‘বৃথা-দান’।

Verse 10

सुजन्म च सुपुत्राणां ये च धर्मे रता नराः । प्रवासं न च गच्छंति परदारपराङ्मुखाः

যিসকল নৰ ধৰ্মত ৰত থাকে, যিসকলৰ সুজন্ম আৰু সুপুত্ৰ আছে, যিসকলে অকাৰণে পৰবাসলৈ নাযায়, আৰু যিসকলে আনৰ পত্নীৰ পৰা মুখ ঘূৰাই ৰাখে—এইবোৰেই ধৰ্মময় জীৱনৰ লক্ষণ।

Verse 11

गावः सुवर्णं रजतं रत्नानि च सरस्वती । तिलाः कन्या गजोश्वश्च शय्या वस्त्रं तथा मही

গাই, সোণ, ৰূপ, ৰত্ন, সৰস্বতী-দান (বিদ্যাৰ দান), তিল, কন্যাদান, হাতী-ঘোঁৰা, শয্যা, বস্ত্ৰ আৰু ভূমি—এই সকলো মহাদানৰ অন্তৰ্গত বুলি গণ্য।

Verse 12

धान्यं पयश्च च्छत्रं च गृहं चोपस्करान्वितम् । एतान्येव महादेवि महादानानि षोडश

ধান্য, গাখীৰ, ছত্ৰ আৰু প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীৰে সজ্জিত গৃহ—হে মহাদেৱী, এইবোৰেই ষোলো মহাদান।

Verse 13

गर्वावृतस्तु यो दद्याद्भयात्क्रोधात्तथैव च । भुंक्ते दानफलं तद्धि गर्भस्थो नात्र संशय

যি অহংকাৰৰ আৱৰণত—বা ভয়ত, বা ক্ৰোধত—দান কৰে, সি সেই দানৰ ফল গৰ্ভস্থ অৱস্থাতেই ভোগ কৰে; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 14

बालत्वेऽपि च सोऽश्नाति यद्दत्तं दंभकारणात् । मन्युना मंतुना चैव तथैवार्थस्य कारणात्

শৈশৱতো সি সেই দানৰ ফল আস্বাদন কৰে যি দম্ভৰ বাবে দিয়া হৈছিল—ৰোষে, কূটবুদ্ধিৰে, বা লাভৰ কাৰণতো।

Verse 15

देशे काले च पात्रे च शुद्धेन मनसा तथा । न्यायार्जितं च यो दद्याद्यौवने स तदश्नुते

যি শুদ্ধ মনৰে, যথাযথ দেশ-কালত, যোগ্য পাত্ৰক, আৰু ন্যায়ে অৰ্জিত ধনৰ পৰা দান কৰে—সি সেই দানৰ ফল যৌৱনত ভোগ কৰে।

Verse 16

अन्यायेनार्जितं द्रव्यमपात्रे प्रतिपादितम् । क्लिष्टं च विधिहीनं च वृद्धभावे तदश्नुते

কিন্তু অন্যায়ে অৰ্জিত ধন, অপাত্ৰক দান কৰা, কষ্টেৰে বা বিধিহীনভাৱে দিয়া—তাৰ ফল বৃদ্ধাৱস্থাতহে ভোগ হয়, সেয়া ক্ষীণ আৰু ক্লিষ্ট হয়।

Verse 17

तस्माद्देशे च काले च सुपात्रे विधिना नरः । शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः

সেয়ে মানুহে উচিত দেশ আৰু উচিত কালত, বিধি অনুসাৰে, শুভভাবে অৰ্জিত ধন সুপাত্ৰক শ্রদ্ধাৰে দান কৰিব, আৰু ছল-কপট ত্যাগ কৰিব।

Verse 18

स्वाध्यायाढ्यं योगवंतं प्रशांतं पुराणज्ञं पापभीरुं वदान्यम् । स्त्रीषु क्षान्तं धार्मिकं गोशरण्यं व्रतैः क्रान्तं तादृशं पात्रमाहुः

যাক ‘সুপাত্ৰ’ বুলি কোৱা হয় সি এনেকুৱা: বেদ-স্বাধ্যায়ত সমৃদ্ধ, যোগসাধনাত নিবিষ্ট, প্ৰশান্ত, পুৰাণজ্ঞ, পাপভীৰু, দানশীল; নাৰীৰ প্ৰতি ক্ষান্ত আৰু সংযমী, ধৰ্মনিষ্ঠ, গোৰ আশ্ৰয়, আৰু ব্ৰতেৰে শাসিত।

Verse 19

सत्यं दमस्तपः शौचं सन्तोषोऽनैर्ष्यमार्जवम् । ज्ञानं शमो दया दानमेतत्पात्रस्य लक्षणम्

সত্য, দম (ইন্দ্ৰিয়-সংযম), তপ, শৌচ (পবিত্ৰতা), সন্তোষ, অনৈর্ষ্য (ঈৰ্ষাহীনতা), আৰ্জৱ (সৰলতা); জ্ঞান, শম (অন্তঃশান্তি), দয়া আৰু দান—এইবোৰ সুপাত্ৰৰ লক্ষণ।

Verse 20

एवंविधे तु यत्पात्रे गामेकां तु प्रयच्छति । समानवत्सां कपिलां धेनुं सर्वगुणान्विताम्

এনেকুৱা সুপাত্ৰক দান কৰোঁতে, এটা গাই দিয়া উচিত—বাছুৰাসহ কপিলা (তাম্ৰবৰ্ণ) দুগ্ধদায়িনী ধেনু, সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ।

Verse 21

रौप्यपादां स्वर्णशृङ्गीं रुद्रलोके महीयते । एकां गां दशगुर्दद्याद्गोशती च तथा दश

যাৰ গাইৰ খুৰ ৰূপেৰে শোভিত আৰু শিঙা সোণেৰে অলংকৃত, সেই গাই ৰুদ্ৰলোকত মহিমা লাভ কৰে। এক গাই দহগুণ দক্ষিণাসহ দান কৰিব লাগে; তেনেদৰে শত গাইৰ দানতো দহগুণ দক্ষিণা দিয়া উচিত।

Verse 22

शतं सहस्रगुर्दद्यात्सर्वे समफलाः स्मृताः । सुशीला सोमसंपन्ना तरुणी च पयस्विनी । सवत्सा न्यायलब्धा च प्रदेया ब्राह्मणाय गौः

শতগুণ বা সহস্ৰগুণ দক্ষিণাসহ দান কৰিব পাৰি—এই সকলোকে সমফলদায়ক বুলি স্মৰণ কৰা হৈছে। ব্ৰাহ্মণক দানযোগ্য গাই হ’ব লাগে সুস্বভাৱী, সুপুষ্ট, তরুণী আৰু দুগ্ধদায়িনী, বাছুৰসহ, আৰু ন্যায়সঙ্গত উপায়ে লাভ কৰা।

Verse 23

वंध्या सरोगा हीनांगी दुष्टा वृद्धा मृतप्रजा । अन्यायलब्धा दूरस्था नेदृशी गां प्रदापयेत्

বন্ধ্যা, ৰোগাক্ৰান্ত, অঙ্গহীন, দুষ্টস্বভাৱী, বৃদ্ধা, যাৰ সন্তান মৰি গৈছে, অন্যায়ে লাভ কৰা, বা দূৰত ৰখা—এনেধৰণৰ গাই দান কৰাব নালাগে।

Verse 24

यो हीदृशीं गां ददाति देवोद्देशेन मानवः । प्रत्युताधोगतिं याति क्लिश्यते च महेश्वरि

কিন্তু যি মানুহে দেৱতাৰ উদ্দেশে এনেধৰণৰ অযোগ্য গাই দান কৰে, সি উল্টাই অধোগতিলৈ যায় আৰু দুখভোগ কৰে, হে মহেশ্বৰী।

Verse 25

रुष्टा क्लिष्टा दुर्बला व्याधिता च न दातव्या या च मूल्यैरदत्तैः । लेशो विप्रेभ्यो यया जायते वै तस्या दातुश्चाफलाः सर्वलोकाः

ৰুষ্ট, ক্লিষ্ট, দুৰ্বল বা ব্যাধিগ্ৰস্ত গাই দান কৰিব নালাগে; আৰু যাৰ মূল্য যথাযথভাৱে দিয়া হোৱা নাই তেনে গাইও নহয়। যদি সেই দানৰ পৰা ব্ৰাহ্মণসকলৰ মনত সামান্যো অসন্তোষ জন্মে, তেন্তে দাতাৰ বাবে সকলো লোকেই নিষ্ফল (পুণ্যহীন) হয়।

Verse 26

अतिथये प्रशान्ताय सीदते चाहिताग्नये । श्रोत्रियाय तथैकापि दत्ता बहुगुणा भवेत्

শান্ত অতিথি, দুখীয়া, অগ্নিহোত্ৰী বা বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণক দিয়া এজনী গৰুৰ দানেও বহু গুণ ফল দিয়ে।

Verse 27

गां विक्रीणाति चेद्देवि ब्राह्मणो ज्ञानदुर्बलः । नासौ प्रशस्यते पात्रं ब्राह्मणो नैव स स्मृतः

হে দেৱী, যদি জ্ঞানহীন ব্ৰাহ্মণে গৰু বিক্ৰী কৰে, তেন্তে তেওঁক সৎপাত্ৰ বুলি প্ৰශংসা কৰা নহয় আৰু তেওঁক প্ৰকৃত ব্ৰাহ্মণ বুলি গণ্য কৰা নহয়।

Verse 28

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्ता दक्षिणा ह्येषा दातारं नोपतिष्ठति

গৰু, ঘৰ, শয্যা আৰু স্ত্ৰী - এইবোৰ বহুজনৰ মাজত ভাগ কৰি দিব নালাগে। এনে বিভক্ত দানে দাতাক কোনো সুফল নিদিয়ে।

Verse 29

प्रासादा यत्र सौवर्णाः शय्या रव्रोज्ज्वलास्तथा । वराश्चाप्सरसो यत्र तत्र गच्छंति गोप्रदाः

যিসকলে গৰু দান কৰে, তেওঁলোকে সোণৰ প্ৰাসাদ, উজ্জ্বল শয্যা আৰু শ্ৰেষ্ঠ অপ্সৰা থকা স্থানলৈ গমন কৰে।

Verse 30

नास्ति भूमिसमं दानं नास्ति गंगासमा सरित् । नास्ति सत्यात्परो धर्मो नान्यो देवो महेश्वरात्

ভূমি দানৰ সমান কোনো দান নাই, গংগাৰ সমান কোনো নদী নাই। সত্যতকৈ ডাঙৰ কোনো ধৰ্ম নাই আৰু মহেশ্বৰতকৈ আন কোনো দেৱতা নাই।

Verse 31

उच्चैः पाषाणयुक्ता च न समा नैव चोषरा । न नदीकूलविकटा भूमिर्देया कदाचन

যি ভূমি অতি উচ্চ, পাথৰে ভৰা, অসমান, লৱণাক্ত/উজাৰ, অথবা নদীৰ কূলত কঠোৰ আৰু বিকট—এনে ভূমি কেতিয়াও দান দিব নালাগে।

Verse 32

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

ভূমিদাতা ষাঠি হাজাৰ বছৰ স্বৰ্গত বাস কৰে; কিন্তু যিয়ে সেই ভূমি কেঢ়ি লয় আৰু যিয়ে সেই কেঢ়া লোৱাত অনুমোদন দিয়ে—সিহঁতে সেই একে সময়ৰ বাবে নৰকলৈ যায়।

Verse 33

कुरुते पुरुषः पापं यत्किञ्चिद्वृत्तिकर्शितः । अपि गोचर्ममात्रेण भूमिदानेन शुद्ध्यति

জীৱিকাৰ চাপত মানুহে কেতিয়াবা কিছুমান পাপ কৰি পেলায়; তথাপি গোৰ চামৰ মাত্ৰ পৰিমাণ ভূমি দান কৰিলেও সি শুদ্ধ হয়।

Verse 34

छत्रं शय्यासनं शंखो गजाश्वाश्चामराः स्त्रियः । भूमिश्चैषां प्रदानस्य शिवलोकः फलं स्मृतम्

ছত্ৰ, শয্যা-আসন, শঙ্খ, হাতী-ঘোঁৰা, চামৰ, সেবিকা-স্ত্ৰী আৰু ভূমি—এইসকল দানৰ ফল শিৱলোক প্ৰাপ্তি বুলি স্মৃত।

Verse 35

आदित्येऽहनि संक्रांतौ ग्रहणे चन्द्र सूर्ययोः । पारणैश्चैव गोदाने नोपोष्यः पौत्रवान्गृही

আদিত্যবাৰে, সংক্রান্তিৰ দিনত, চন্দ্ৰ বা সূৰ্য গ্ৰহণত, লগতে পাৰণৰ সময়ত আৰু গোদান কৰোঁতে—যি গৃহস্থৰ পুত্ৰপুত্ৰ (পৌত্ৰ) আছে, সি উপবাস নকৰিব।

Verse 36

इन्दुक्षये तु संक्रान्त्यामेकादश्यां शते कृते । उपवासं न कुर्वीत यदीच्छेत्संततिं ध्रुवम्

চন্দ্ৰক্ষয়ৰ সময়ত, সংক্ৰান্তিত আৰু একাদশীত—এশবাৰ এনে অনুশীলন সম্পূৰ্ণ হ’লে—যদি নিশ্চিত সন্ততি কামনা কৰে, তেন্তে উপবাস নকৰিব।

Verse 37

यथा शुक्ला तथा कृष्णा न विशेषोऽस्ति कश्चन । तथापि वर्धते धर्मः शुक्लायामेव सर्वदा

যেনে শুক্ল পক্ষ, তেনেই কৃষ্ণ পক্ষ—কোনো ভেদ নাই; তথাপি ধৰ্ম সদায় বিশেষকৈ শুক্ল পক্ষতেই বৃদ্ধি পায়।

Verse 38

दशम्येकादशीविद्धा द्वादशी च क्षयं गता । नक्तं तत्र प्रकुर्वीत नोपवासो विधीयते

যদি একাদশী দশমীৰে বিদ্ধ হয় আৰু দ্বাদশী ক্ষয় হৈ লুপ্ত হয়, তেন্তে তাত কেৱল ৰাতিৰ আহাৰ (নক্ত) কৰিব; সম্পূৰ্ণ উপবাস বিধেয় নহয়।

Verse 39

उपोष्यैकादशीं यस्तु त्रयोदश्यां तु पारणम् । करोति तस्य नश्येत्तु द्वादश दद्वादशीफलम्

যি একাদশীত উপবাস কৰি ত্ৰয়োদশীত পাৰণ কৰে, তাৰ দ্বাদশী-ফল নষ্ট হয়; নিশ্চয়েই দ্বাদশীৰ পুণ্য লুপ্ত হয়।

Verse 40

उपवासे तथा श्राद्धे न खादेद्दन्तधावनम् । दन्तानां काष्ठसंगाच्च हन्ति सप्तकुलानि वै

উপবাসৰ দিনত আৰু শ্রাদ্ধত দন্তধাৱনৰ কাঠি চোবাব নালাগে; কিয়নো দাঁতৰ সৈতে কাঠৰ সংযোগে সাত কুললৈ হানি কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 41

दर्शं च पौर्णमासं च पितुः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धमकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

অমাৱস্যাৰ দৰ্শ-ক্ৰিয়া, পূৰ্ণিমাৰ ক্ৰিয়া আৰু পিতৃৰ বাৰ্ষিক শ্ৰাদ্ধ-দিন—যি পুৰ্ববিদ্ধা তিথিৰ বিধি মানি এইবোৰ নকৰে, সি নৰকলৈ পতিত হয়।

Verse 42

हानिश्च संततेः प्रोक्ता दौर्भाग्यं समवाप्नुयात् । द्रव्याभावेथ श्राद्धस्य विधिं वक्ष्यामि तत्त्वतः

সন্তানহানি ফল বুলি কোৱা হৈছে, আৰু দৌৰ্ভাগ্যো লাভ হ’ব পাৰে। এতিয়া দ্ৰব্যাভাৱত শ্ৰাদ্ধৰ বিধি মই তত্ত্বতঃ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 43

एकेनापि हि विप्रेण षट्पिण्डं श्राद्धमाचरेत् । षडर्घ्यान्पारयेत्तत्र तेभ्यो दद्याद्यथाविधि

এজন ব্ৰাহ্মণ থাকিলেও ছয় পিণ্ডসহ শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰিব লাগে। তাত ছয় অৰ্ঘ্য সম্পূৰ্ণ কৰি, তাৰ পাছত বিধি অনুসাৰে তেওঁক দান দিব।

Verse 44

पिता भुंक्ते द्विज करे मुखे भुंक्ते पितामहः । प्रपितामहस्तालुस्थः कण्ठे मातामहः स्मृतः

পিতা ব্ৰাহ্মণৰ হাতৰ পৰা ভোগ গ্ৰহণ কৰে; পিতামহ তেওঁৰ মুখৰ পৰা ভোগ কৰে। প্ৰপিতামহ তালুত অৱস্থিত বুলি কোৱা হৈছে, আৰু মাতামহ কণ্ঠত অৱস্থিত বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 45

प्रमातामहस्तु हृदये वृद्धो नाभौ तु संस्थितः । अलाभे ब्राह्मणस्यैव कुशः कार्यो द्विजः प्रिये । इदं सर्वपुराणेभ्यः सारमुद्धत्य चोच्यते

কিন্তু প্ৰমাতামহ হৃদয়ত থাকে, আৰু ‘বৃদ্ধ’ নাভিত অৱস্থিত। হে প্ৰিয়ে, ব্ৰাহ্মণ নাপালে কুশাঘাসেৰে দ্বিজৰ প্ৰতিমা গঢ়িব লাগে। এই কথা সকলো পুৰাণৰ সাৰ উলিয়াই কোৱা হৈছে।

Verse 46

न चैतन्नास्तिके देयं पिशुने वेदनिन्दके । प्रातःप्रातरिदं श्राव्यं पूजयित्वा महेश्वरम्

এই বাণী নাস্তিক, কুটিল পিশুন বা বেদ-নিন্দকক দিয়া উচিত নহয়। মহেশ্বৰক পূজা কৰি প্ৰতি প্ৰভাতে প্ৰভাতে এই পাঠ শ্ৰাৱ্য কৰা উচিত।

Verse 47

कुलीनं सर्वशास्त्रज्ञं यथा देवं महेश्वरम् । अस्य धर्मस्य वक्तारं छत्रं दद्यात्प्रपूजयेत्

যি কুলীন আৰু সকলো শাস্ত্ৰজ্ঞ আচার্য, তাক স্বয়ং দেব মহেশ্বৰ যেন মান কৰা উচিত। এই ধৰ্মৰ বক্তাক ভক্তিভাৱে পূজা কৰি ছত্ৰ দান দিব লাগে।

Verse 48

अपूज्याद्वाचकाद्यस्तु श्लोकमेकं शृणोति च । नासौ पुण्यमवाप्नोति शास्त्रचौरः स्मृतो हि सः

যি পাঠকক যথাবিধি পূজা কৰা নহয়, তাৰ মুখৰ পৰা যিয়ে এটা শ্লোকো শুনে, সি কোনো পুণ্য নাপায়; সি শাস্ত্ৰ-চোৰ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 49

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेद्वाचकं बुधः । अन्यथा निष्फलं तस्य पुस्तकश्रवणं भवेत्

সেয়ে বুদ্ধিমান লোকে সকলো প্ৰয়াসে পাঠকক পূজা কৰা উচিত; নহ’লে তাৰ বাবে পুথি-শ্ৰৱণ নিষ্ফল হৈ পৰে।

Verse 50

यस्यैव तिष्ठते गेहे शास्त्रमेतत्सदुर्लभम् । तस्य देवि गृहे तीर्थैः सह तिष्ठेच्छिवः स्वयम्

হে দেবী, যাৰ ঘৰত এই অতি দুৰ্লভ শাস্ত্ৰ সংৰক্ষিত থাকে, সেই গৃহত শিৱ স্বয়ং তীৰ্থসমূহৰ সৈতে বাস কৰে।

Verse 51

बहुनात्र किमुक्तेन भवेन्मोक्षस्य भाजनम् । न चैतत्पिशुने देयं नास्तिके दंभसंयुते

ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন? এনে জন মোক্ষ লাভৰ যোগ্য পাত্ৰ হয়। কিন্তু এই উপদেশ নিন্দুকক দিব নালাগে, আৰু দম্ভ-ভণ্ডামিত যুক্ত নাস্তিককো নহয়।

Verse 52

इदं शान्ताय दान्ताय देयं शैवद्विजन्मने

এই উপদেশ শান্ত আৰু দান্ত, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী জনক দিব লাগে—শৈৱ দ্বিজন্মা (দ্বিজ) জনক।

Verse 208

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे दानपात्रब्राह्मणमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ সপ্তম ‘প্ৰভাসখণ্ড’ত, প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ বিভাগত, শ্ৰাদ্ধ-কল্পৰ অন্তৰ্গত ‘দানপাত্ৰ ব্ৰাহ্মণৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ দ্বিশত অষ্টম অধ্যায় সমাপ্ত।