Adhyaya 17

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে যশস্বিনী, এতিয়া মই তোমাক পূজাৰ বিধান ক’ম—যেনে আৰ্কস্থলৰ প্ৰভু দেৱক উত্তম নৰসকলে পূজিব লাগে।

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

সকলো দেৱতাৰ মাজত আদিত্যক ‘আদি’ বুলি কোৱা হয়; কিয়নো তেওঁেই আদিকৰ্তা, সেইবাবে তেওঁক আদিত্য বুলি কোৱা হয়।

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

আদিত্য নাথাকিলে ন ৰাতি থাকে, ন দিন, ন তৰ্পণ-কৰ্ম; ন ধৰ্ম চলে, ন অধৰ্ম, আৰু চল-অচল সমগ্ৰ জগত স্থিৰ নাথাকে।

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

আদিত্যই সকলোকে পালন কৰে, আদিত্যই সদা সৃষ্টি কৰে; আদিত্যই সকলোকে সংহাৰ কৰে—সেইহেতু তেওঁ ত্ৰিবেদ-সাৰময়।

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

হে মহাদেৱী, সেই মহাত্মা ভাস্কৰৰ আৰাধনাৰ বিধি মই বেদোক্ত বিস্তৃত মন্ত্ৰসমূহসহ ক’ম। হে বৰাৰোহে, শুনা—ই সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

হে মহেশ্বৰী, যি বিধানে মূৰ্তিত স্থিত সূৰ্যক পূজা কৰা হয়—যি দ্বাদশাত্মা—সেই সকলো কথা মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম।

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

প্ৰথমে মুখশুদ্ধি কৰি, তাৰ পাছত বিশেষভাৱে স্নান কৰিব; বস্ত্ৰশুদ্ধি আৰু দেহশুদ্ধি কৰি, তেতিয়া সূৰ্যৰ মূৰ্তিক স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

দন্তকাষ্ঠৰ বিধান প্ৰথমে তোমাক কওঁ। মধূক ডাল ব্যৱহাৰ কৰিলে সন্তান-লাভ হয়; আৰু অৰ্ক ডালে, হে প্ৰিয়ে, চকুৰ সুখ আৰু সুস্থতা লাভ হয়।

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

কদম্বৰ আশ্ৰয় ল’লে ৰোগ ক্ষয় হয়; অতিমুক্তক সেবাত ধন-লাভ হয়। আৰু আটাৰুষক-উৎপন্ন অঙ্কুৰে মানুহে সৰ্বত্ৰ মৰুতলোক লাভ কৰে—এইদৰে ফল কোৱা হৈছে।

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

জাতী গছৰ দ্বাৰা অশ্বত্থে নিজৰ জনসমাজত প্ৰধানতা আৰু যশ দান কৰে। আৰু শিৰীষ গছক ভক্তিভাৱে সেবা কৰিলে সম্পূৰ্ণ শ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ হয়।

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

প্ৰিয়ংগু সেবা কৰা জনৰ বাবে পৰম সৌভাগ্য উদয় হয়। আৰু প্লক্ষ গছক নিত্য নিৱাস-সেবা কৰিলে ইচ্ছিত অৰ্থৰ সিদ্ধি সদায় লাভ হয়।

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

ফাটা দন্তকাষ্ঠ নাখাব/নাব্যৱহাৰ কৰিব, আৰু ক্ষত-বিক্ষতটোও নহয়। আধা শুকান, বেঁকা, বা বাকলবিহীন—এনেকুৱা দন্তকাষ্ঠ কেতিয়াও নল’ব।

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

দাঁত-মাজনি কাঠ বিতস্তি (এটা বালিষ্ঠ) পৰিমাণৰেই ল’ব; অতি দীঘল বা অতি হ্ৰস্ব ত্যাগ কৰিব। উত্তৰ-মুখ বা পূৰ্ব-মুখ হৈ সুখাসনত বহি মৌন থাকিব।

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

হৃদয়ত যি ইচ্ছা তেনেকৈ স্থাপন কৰি আৰু সেই দাঁত-মাজনি কাঠক বিধিমতে অভিমন্ত্ৰিত কৰি, বুদ্ধিমান জনে এই মন্ত্র উচ্চাৰি দাঁত ধোৱন কৰিব।

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

হে বনস্পতিয়ে! তুমি বৰ দান কৰোঁতা, কামনাও পূৰ্ণ কৰোঁতা। মোক নিত্য সিদ্ধি দান কৰা; হে দাঁত-কাঠ, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

এইদৰে তিনিবাৰ জপ কৰি দাঁত ধোৱন কৰিব। তাৰ পাছত সেই কাঠ ধুই শুচি ঠাইত থ’ব।

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

হে দেৱেশী! দাঁত-কাঠে জিহ্বা নঘঁহিব। যদি বিপুল যশ ইচ্ছা কৰে, তেন্তে প্ৰতিটো কৰ্ম পৃথক পৃথককৈ কৰিব।

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

আঙুলেৰে শুদ্ধি কৰা, দন্তকাষ্ঠৰ অপব্যৱহাৰ কৰা, প্ৰকাশ্যে লৱণ গ্ৰহণ কৰা আৰু মাটি খোৱা—এই সকলো পাপ গোমাংস ভক্ষণৰ সমান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

মুখত সদায় পুৰণি অৱশিষ্ট থাকিলে দ্বিজ সদায় শুচিতাত অযত্নশীল বুলি গণ্য হয়। সেয়ে দন্তধাৱনৰ বাবে শুকান বা সেঁতসেঁতে তাজা দন্তকাষ্ঠ ভক্ষণ/ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

আৰু যি দিন দন্তকাষ্ঠ বর্জনীয়, সেই দিন ষোড়শবাৰ গডূষ (কুলকুচি/গাৰ্গল) কৰিব লাগে; অথবা পদ্ম-সুগন্ধ আদি পবিত্ৰ সুগন্ধিৰে মুখশুদ্ধি কৰিব লাগে।

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

মুখশুদ্ধি নকৰাকৈ যি দ্বিজ ভাস্কৰক স্পৰ্শ/উপাসনাৰ্থে সন্নিকট হয়, সেই নৰ তিন হাজাৰ বছৰ কুষ্ঠৰোগী হৈ থাকে।

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

এইদৰে বস্ত্ৰ আদি শোধন কৰি তাৰ পাছত স্নান কৰিব লাগে। শুচি আৰু মনোৰম স্থানত ৰক্ষাকাৰী ‘অস্ত্ৰ’ মন্ত্ৰ জপি স্নান-মৃৎতিকাৰ মাটি সংগ্ৰহ কৰিব লাগে।

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰ ‘হোঁ’—হকাৰৰ সৈতে ওকাৰ, অনুস্বাৰযুক্ত, আৰু ‘ফট্’ ধ্বনিসহ। এই অস্ত্ৰেৰে (শুদ্ধ মাটি) সংগ্ৰহ কৰি তাত স্নান কৰিব।

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

ভালদৰে শুদ্ধ কৰা মাটিৰ তিনিখন ভাগ ল’ব—ঘাঁহ আৰু পাথৰবিহীন। এটা ভাগ অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰেৰে স্পৰ্শ কৰি, আনটো ভাগ ভাস্কৰ (সূৰ্য) মন্ত্ৰেৰে স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

তৃতীয় ভাগটো অঙ্গ-মন্ত্ৰেৰে বাৰে বাৰে অভিমন্ত্ৰিত কৰিব। অস্ত্ৰ জপ কৰি তাক দিশাসমূহলৈ নিক্ষেপ কৰিলে জল নিৰ্বিঘ্ন হয়।

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

তাৰ পাছত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ভাগেৰে ‘সূৰ্যতীৰ্থ’ বুলি বাৰে বাৰে লেপি ঘঁহিব। তাৰ পিছত মানুহে ৰৱিতীৰ্থত স্নান কৰিব।

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

তূৰ্য আৰু শঙ্খৰ নিনাদৰ মাজত দেৱ দিবাকৰক ধ্যান কৰিব। ৰাজোপচাৰেৰে স্নান কৰি, পুনৰ যত্নেৰে আচমন কৰিব।

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

স্নান কৰি, হে দেবী, তাৰ পাছত ‘মন্ত্ৰৰাজ’ জপ কৰিব লাগে—‘হ’ আৰু ৰেফ (ৰ) যুক্ত, বিন্দু (অনুনাসিক) আৰু ‘শ্ৰী/লক্ষ্মী’ সহ, আৰু দীঘল মাত্ৰাযুক্ত অন্য অক্ষৰসহ যথাবিধি গঠিত।

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

মাত্ৰাযুক্ত ৰেফ-সংযুক্ত ‘হ’কাৰ বিন্দুসহ; আৰু ‘স’কাৰ বিসৰ্গসহ—এইয়েই ‘মন্ত্ৰৰাজ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

তাৰ পাছত আঙুলিৰ আগভাগেৰে সেই সকলো মন্ত্ৰক তৰ্পণ দিব। বুকুৰ ওচৰৰ তুলনা-স্থানৰ ওপৰৰ অংশৰ পৰা বাওঁ হাতে দেৱতাসকলক আৰু তেনেদৰে মুনিসকলক তৃপ্ত কৰিব; আৰু অপসব্য বিধিত পিতৃসকলক হৃদ্-বীজেৰে তৰ্পণ কৰিব।

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

মনীষীসকলে যাক জগতত অক্ষৰসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি গাইছে, সেয়া উনৈশ মাত্ৰাযুক্ত অক্ষৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

এইদৰে বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি, নিৰ্দেশমতে সন্ধ্যা-বন্দনা কৰিব। তাৰ পাছত বিদ্বান জনে পিছত ভাস্কৰ (সূৰ্য)লৈ দুহাত জোৰ কৰি জলাঞ্জলি অৰ্পণ কৰিব।

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

তাৰ পিছত যিমান পাৰে ত্ৰ্যক্ষৰ মন্ত্র আৰু ষণ্মুখ (ছয়-মুখীয়া) মন্ত্র জপ কৰিব। হে প্ৰিয়ে, যি মন্ত্রক মই আগতে তোমাক ‘মন্ত্রৰাজ’ বুলি কৈছিলোঁ—

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

তাৰ পিছত তীৰ্থজলৰ সহায়ত মন্ত্রসমূহ সংহৰি হৃদয়ত স্থাপন কৰিব। মন্ত্রেৰে আত্মাক একত্ৰ কৰি, তাৰপিছত অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

শুচি হৈ স্নান কৰি, ৰক্তচন্দনৰ সুগন্ধি লেপি ল’ব। মাটিত এটা বৃত্তাকার মণ্ডল আঁকি, একাগ্ৰচিত্তে তাত স্থিৰ হৈ থাকিব।

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

কৰবীৰ ফুল লৈ তাম্ৰ পাত্ৰত স্থাপন কৰিব। তিল আৰু তণ্ডুল (চাউল) মিহলাই, কুশাঘাঁহে সুগন্ধিত কৰা পানীৰ সৈতে (সেয়া) সাজিব।

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

ৰক্তচন্দন আৰু ধূপেৰে যুক্ত কৰি বিধিপূৰ্বক অৰ্ঘ্য সাজি ল’ব। সেই পাত্ৰ মূৰত ধৰি, দুয়ো হাঁটুতে ভৰ দি ভূমিত নত হ’ব।

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

মূল-মন্ত্ৰেৰে সংযুক্ত অৰ্ঘ্য ভানৱ (সূৰ্য)লৈ অৰ্পণ কৰিব লাগে। যি এইদৰে নিবেদন কৰে, সি নিশ্চয়েই সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

জ্যেষ্ঠ-পুষ্কৰত হাজাৰ যুগাদি দিন, এশ ব্যতীপাত ক্ষণ আৰু হাজাৰ অয়ন-পরিবর্তনে যি পুণ্যফল লাভ হয়, সেই একেই ফল সূৰ্যলৈ অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিলেই লাভ হয়।

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

হে দেবি! দীক্ষা আৰু মন্ত্ৰবিহীন হলেও, যদি কোনোবাই এক বছৰ ভক্তিৰে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰে, তেন্তে অৰ্ঘ্যৰ দ্বাৰাই ফল লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

কিন্তু যি দীক্ষিত আৰু বিদ্বান বিধি অনুসাৰে অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰে, সি পৃথিৱীত পুনৰ জন্ম নলয়; ভাস্কৰক প্ৰাপ্ত হৈ প্ৰলয়সম লয় (মোক্ষ) লাভ কৰে।

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

হে দেবি! এই জন্মতেই সি শীঘ্ৰে সৌভাগ্য, আয়ু আৰু আৰোগ্যৰ সম্পদ লাভ কৰে; পত্নীসহ সি সুখৰ পাত্ৰ হয়।

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

এইদৰে সূৰ্য-স্নানৰ বিধি তোমাক সংক্ষেপে কোৱা হ’ল; ই মানুহৰ ৰজাসকলৰ হিতকাৰী আৰু সকলো পাপ বিনাশকাৰী।

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

অথবা বেদ-মাৰ্গ অনুসাৰে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজে স্নান কৰিব পাৰে; যদি দীক্ষা নথকাকৈ মন্ত্রৰ বিস্তাৰ কৰিবলৈ তেওঁ অক্ষম হয়।

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

ঈশ্বৰ ক’লে: হে যশস্বিনী, এতিয়া মই তোমাক পূজাৰ বিধান ক’ম—দিব্য বেদ-মাৰ্গ অনুসাৰে, নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণসকলৰ হিতৰ বাবে।

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

এইদৰে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি, ফুল আদি সুসজ্জিত কৰি, তাৰ পাছত ভানু (সূৰ্য)ক আহ্বান কৰি কৰ্ণিকাৰ ওপৰত স্থাপন কৰিব।

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

হে সুৱ্ৰতে, এই মন্ত্রেৰে উপস্থান সম্পন্ন কৰি—‘উদুত্যং জাতবেদসম্’ এই মন্ত্র বুলি প্ৰখ্যাতভাৱে কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

হে ভামিনী (উজ্জ্বল নাৰী), ‘অগ্নিং দূত’ এই মন্ত্ৰে অগ্নিদেৱক আহ্বান কৰি, তাৰ পাছত ‘আকৃষ্ণেন ৰজসা’ এই মন্ত্ৰেৰেো অর্চনা কৰিব।

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

‘হংসঃ শুচিসদ…’ৰে আৰম্ভ হোৱা মন্ত্ৰেৰে পূজা কৰিব। আৰু ‘অপত্যেতে…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰেৰে, হে দেবী, সূৰ্যদেৱক বিশেষ ভক্তিভাৱে প্ৰপূজা কৰিব।

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

আৰু ‘অদৃশ্ৰমস্য…’ৰে আৰম্ভ এই মন্ত্ৰেৰে, হে দেবী, সূৰ্যদেৱক বিধিমতে সমৰ্চনা কৰিব। ‘তৰণিৰ্বিশ্বদৰ্শী…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰেৰে সদায় নিৰন্তৰ জপ কৰিব।

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

‘চিত্ৰং দেৱানামুদেতি…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰেৰে উপাসকে সদায় ভদ্ৰা (মঙ্গলশক্তি)ক অর্চনা কৰিব। আৰু ‘যেন পাৱক-চক্ষসা…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰেৰে নিত্য বিভূতিৰ পূজা কৰিব।

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

‘বিদ্যামেপি ৰজস্পৃথ্বি…’ৰে আৰম্ভ মন্ত্ৰেৰে সদায় বিমলা দেবীক পূজা কৰিব। আৰু হে সুৱ্ৰতে (উত্তম ব্ৰতধাৰিণী), এই মন্ত্ৰেৰে নিত্য অমোঘা দেবীকো অর্চনা কৰিব।

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

“সপ্ত ত্বা হৰিতো…” এই মন্ত্ৰেৰে সকলো কৰ্মত সিদ্ধি দানকাৰিণী দেবী সিদ্ধিদাক পূজা কৰিব লাগে। আৰু “সপ্ত ত্বা হৰিত…” মন্ত্ৰেৰে দেবী বিদ্যুতাকো আৰাধনা কৰিব।

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

সৰ্বদিশে প্ৰকাশিত, সৰ্বতো-মুখী দেবী নবমীক সদায় পূজা কৰিব লাগে। হে দেবি, “উদ্বয়ন্তম…”ৰে আৰম্ভ হোৱা এই মন্ত্ৰেৰে নিশ্চয়কৈ তেওঁৰ আৰাধনা কৰিব।

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

“উদ্যন্নদ্য মিত্ৰমহঃ…” মন্ত্ৰেৰে প্ৰথম বীজাক্ষৰ জপ কৰিব। হে দেবি, দ্বিতীয়টোক “শুকেষু মে হৰিমেতি…” মন্ত্ৰেৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

“উদগাদয়মাদিত্যঃ…” মন্ত্ৰেৰে তৃতীয় (বীজ)টোও স্থাপন কৰিব লাগে। আৰু চতুৰ্থটো “তৎ সৱিতুৰ্ বৰেণ্যং…” দ্বাৰা ঘোষিত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

পঞ্চমটো “মহাহিৱো মহায়ে…”ৰে ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু ষষ্ঠ বীজ “হিৰণ্যগৰ্ভঃ সমৱৰ্তত…”ৰে প্ৰখ্যাত বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

“সৱিতা পশ্চাতাত্ সৱিতা…” এই মন্ত্রে, হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, সপ্তম বীজ দিয়া হয়। এইদৰে বীজ-মন্ত্রসমূহ বিন্যাস কৰি, হে শুভে, আদিত্যদেৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰিব।

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

প্ৰথমে আদিত্যদেৱক প্ৰতিষ্ঠা কৰি, তাৰ পাছত অঙ্গসমূহৰ বিন্যাস কৰিব; যথাক্ৰমে অঙ্গ-ন্যাস সম্পন্ন কৰিব।

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

আগ্নেয় দিশাত হৃদয়-মন্ত্র ন্যাস কৰি, ঐশান দিশাত শিৰ ন্যাস কৰিব। নৈঋত্যত শিখা আৰু বায়ু-গোচৰত (উত্তৰ-পশ্চিম) কবচ ন্যাস কৰিব।

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

অস্ত্ৰ-মন্ত্র দিশাসমূহত বিন্যাস কৰি, নিজৰ বীজেৰে কৰ্ণিকা (মধ্য অংশ) ন্যাস কৰিব। তাৰ পাছত ‘অমোऽসি প্ৰাণিতেনেতি’ এই বাক্যে হৃদয় পূজা কৰিব।

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

হে দেবি, ‘আয়ুষ্যং বৰ্চসে’ এই মন্ত্রে শিৰ পূজা কৰিব। আৰু গায়ত্ৰীৰে নৈঋত্য দিশাত অৱস্থিত শিখা পূজা কৰিব।

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

ই বৰষাৰ মেঘৰ দৰে আৱৰণ-আশ্ৰয় হয়; প্ৰতিটো কবচ পৃথকে পৃথকে পূজা কৰিব লাগে। ‘ধন্বন্নাগা ধন্বনে’ এই মন্ত্রেৰে অস্ত্ৰক সদায় অর্চনা কৰিব।

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

হে দেবী, ‘অশ্বিনা তেজসে’ মন্ত্রেৰে নেত্ৰৰ পূজা কৰিব। তাৰ পাছত পূৰ্ব দিশে সোমক, আৰু দক্ষিণ দিশে বুধকো তদ্ৰূপে স্থাপন কৰি পূজা কৰিব।

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

পশ্চিম দিশে গুৰুক (বৃহস্পতিকে) স্থাপন কৰি, আৰু উত্তৰ দিশে ভাৰ্গৱক (শুক্ৰক) স্থাপন কৰিব। আগ্নেয় কোণত মঙ্গলক, আৰু নৈঋত্য কোণত শনৈশ্চৰক (শনিক) স্থাপন কৰিব।

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

বায়ব্য কোণত ৰাহুক স্থাপন কৰিব, আৰু ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) ক্ষেত্ৰত কেতুক। হে দেবী, ‘আপ্যায়স্ব’ মন্ত্রেৰে সোমক (চন্দ্ৰক) সদায় অর্চনা কৰিব।

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

‘উদ্বুধ্যধ্বং’—হে মহাদেবী—এইদৰে তাত বুধক সদায় অর্চনা কৰিব। ‘বৃহস্পতেঃ’ মন্ত্রেৰে গুৰুক (বৃহস্পতিকে) সতত পূজা কৰিব।

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

হে দেবী, ‘শুক্ৰঃ শুশুক্বান্’ মন্ত্ৰে ভাৰ্গৱ (শুক্ৰ)ক পূজা কৰিব। ‘অগ্নিৰ্ মূৰ্ধ্নি’ মন্ত্ৰে সদায় মঙ্গল (মঙ্গল গ্ৰহ)ক অর্চনা কৰিব।

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

‘শমগ্নিৰি’ মন্ত্ৰে ভাস্কৰ-আত্মজ (সূৰ্য্য-পুত্ৰ)ক পূজা কৰিব। আৰু হে দেবী, ‘কয়া নশ্চিত্রে’ মন্ত্ৰে সদায় ৰাহুক অর্চনা কৰিব।

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

‘কেতুং কৃণ্বে’ মন্ত্ৰে জ্ঞানীজন সদায় কেতুক পূজা কৰিব। বাহিৰফালে পূৰ্বত শুক্ৰ, আৰু দক্ষিণফালে তদ্ৰূপ যম অৱস্থিত।

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

ঈশান কোণত ঈশ্বৰক চিনিব; আগ্নেয় কোণত অগ্নি বুলি কোৱা হয়। নৈঋত কোণত বিৰূপাক্ষ; আৰু বায়ুৰ দিশত পৱন (বতাহ) অৱস্থিত।

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

‘তমুষ্টৱাম’ এই মন্ত্ৰে ইন্দ্ৰক অর্চনা কৰিব। ‘উদীৰতাম অৱৰে’ মন্ত্ৰে সদায় বৈৱস্বত (যম)ক যজন কৰিব।

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

হে দেবী, “তত্ত্বায়ামী…” মন্ত্ৰেৰে বৰুণ দেৱক পূজা কৰিব। “ইন্দ্ৰাসোমাৱত…” মন্ত্ৰেৰে ধনদ (কুবেৰ)ক যজন-অৰ্চনা কৰিব।

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

হে দেবী, “অগ্নিমীঌে পুরোহিতম্” মন্ত্ৰেৰে পাৱক (অগ্নি)ক পূজা কৰিব। “ৰক্ষোহণং ৱাজিনে…” মন্ত্ৰেৰে বিৰূপাক্ষক সদা অৰ্চনা কৰিব।

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

হে দেবী, “ৱায়ৱায়াহি…” মন্ত্ৰেৰে বায়ু দেৱক সদা পূজা কৰিব। এইদৰে যথাক্ৰমে, হে দেবী, বুধজনে সকলো দেৱতাক পূজা কৰিব।

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

হে দেবী, বাহিৰফালে পূব দিশত—ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাই চাৰিওফালে বেষ্টিত—ৰক্তবৰ্ণ, মহাতেজস্বী, শ্বেত পদ্মৰ ওপৰত আসীন (ৰূপ) আছে।

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

সকলো শুভ লক্ষণেৰে সংযুক্ত আৰু সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত; দ্বিভুজ আৰু একবক্ত্ৰ; হাতে সৌম্য পঞ্চক—পাঁচ মঙ্গল চিহ্ন/গুণ—ধাৰণকাৰী।

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

মধ্যত স্থিত বৃত্তাকাৰ তেজোময় বিম্ব, ৰক্ত বস্ত্ৰধাৰী—ইয়াই আদিত্যৰ ৰূপ, যি সকলো লোকতে পূজিত। এই ৰূপ ধ্যান কৰি নিত্য স্হণ্ডিলত মণ্ডল স্থাপন কৰি পূজা কৰিব।

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

দেৱীয়ে ক’লে: “হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, পবিত্ৰ মণ্ডলত স্থিত ভাস্কৰক মানুহে ভক্তিৰে যি বিধিত পূজা কৰে, সেই বিধি তুমি ক’লা।”

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

“হে শংকৰ, পদ্মসম্ভৱ ভাস্কৰক যি বিধিৰে পূজা কৰিব লাগে, সেই কথা মোক ক’বা—যি মূৰ্তিত স্থিত হৈও সৰ্বব্যাপী দেৱ।”

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

ঈশ্বৰে ক’লে: “সাধু সাধু, হে মহাদেৱী; হে সুৱ্ৰতে, তুমি ভালেই সুধিছা। হে দেৱী, একাগ্ৰ মনে শুনা—মূৰ্তিত স্থিত দেৱক যি বিধিৰে পূজা কৰা হয়।”

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

“‘ইষেত্ব…’ মন্ত্ৰে সদায় উত্তমাঙ্গ (শিৰ) অর্চনা কৰিব। ‘অগ্নিমীঌে…’ মন্ত্ৰে দক্ষিণ হাত পূজা কৰিব।”

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

‘অগ্ন আয়াহি…’ মন্ত্ৰেৰে দেৱতাৰ চৰণদ্বয় পূজা কৰিব। আৰু ‘আজিঘ্রে…’ মন্ত্ৰেৰে ফুলৰ মালা অৰ্পণ কৰি পূজা কৰিব।

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

‘যোগে যোগে…’ মন্ত্ৰেৰে খোলা ফুলৰ অঞ্জলি অৰ্পণ কৰি নিক্ষেপ কৰিব। আৰু ‘সমুদ্ৰাগচ্ছ…’ বুলি শিকোৱা বাক্যৰে ৰৱি (সূৰ্য)ক স্নান কৰাব।

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

হে সুন্দৰী, ‘ইমং মে গঙ্গে…’ বুলি যি শিকোৱা হৈছে, আৰু ‘সমুদ্ৰজ্যে…’ মন্ত্ৰেৰে বিধি অনুসাৰে ৰৱি (সূৰ্য)ক ধুই পৰিষ্কাৰ কৰিব।

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

‘সিনীৱালী…’ মন্ত্ৰেৰে শঙ্খৰ পানীৰে (সূৰ্য)ক স্নান কৰাব। ‘যজ্ঞং যজ্ঞে…’ মন্ত্ৰেৰে কষায় (কষা ৰস) দ্বাৰা বিধি অনুসাৰে ৰক্ষা কৰিব।

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

হে দেবী, ‘আপ্যায়স্ব…’ মন্ত্ৰ জপ কৰি দুধেৰে (সূৰ্য)ক স্নান কৰাব। আৰু ‘দধিক্ৰাৱণ…’ জপ কৰি দইৰে বিধি অনুসাৰে ৰৱিক স্নান কৰাব।

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

হে সুন্দৰী, ‘ইমং মে গঙ্গে…’ বুলি যি উপদেশ দিয়া হৈছে, আৰু ‘সমুদ্ৰজ্যে…’ মন্ত্রেৰে, ঔষধি-গছ-গছনি সহ স্নান কৰাও বিধান কৰা হৈছে।

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

তাৰ পাছত, হে সু-মুখী, দ্বিপদ শ্লোকসমূহেৰে ভানু (সূৰ্য)ৰ মূৰ্তিত লেপ দি ঘঁহি দিব লাগে; আৰু ‘মানস্তোকে…’ মন্ত্রেৰে একেলগে স্নান-কৰ্ম আচৰণ কৰিব লাগে।

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

‘বিষ্ণোৰৰাট…’ নামৰ মন্ত্রেৰে সুগন্ধি জলেৰে দেৱতাক স্নান কৰাব; আৰু ‘সৌৱৰ্ণ…’ মন্ত্রেৰে অৰ্ঘ্য আৰু পাদ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

‘ইদং বিষ্ণুৰ্বিচক্রমে…’ মন্ত্রেৰে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব; আৰু ‘বেদোসি…’ মন্ত্রেৰে উপবীত (যজ্ঞোপবীত) প্ৰদান কৰিব।

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

‘বৃহস্পতে়…’ মন্ত্রেৰে ভানু (সূৰ্য)ক বস্ত্ৰ দান কৰিব; আৰু তাৰ পাছত শ্ৰী-সমৃদ্ধি উদ্ভৱ কৰাবলৈ ইচ্ছা কৰি ফুলৰ মালাৰে যথাবিধি পূজা কৰিব।

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

“ধূৰসীতি” মন্ত্ৰে গুগ্গুলসহ ধূপ অৰ্পণ কৰিব; আৰু “সমিদ্ধোঁজন” মন্ত্ৰে অঞ্জন (কাজল)ো নিবেদন কৰিব।

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

“যুঞ্জান” আদি মন্ত্ৰে ভানুত ৰোচনা (শুভ দীপ্ত ৰং) লেপন কৰিব; আৰু দীঘায়ুৰ বাবে পুনৰ আৰতি কৰিব।

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

পুৰুষসূক্তৰ “সহস্ৰশীৰ্ষা পুৰুষঃ…” মন্ত্ৰে শিৰত সূৰ্যক পূজা কৰিব; আৰু “শম্ভৱায়…” মন্ত্ৰে ৰৱিৰ নেত্ৰ স্পৰ্শ কৰি সন্মান কৰিব।

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

এইদৰে “বিশ্বতশ্চক্ষুৰ্…” মন্ত্ৰে ভানুৰ দেহ স্পৰ্শ কৰি সন্মান কৰিব; আৰু “শ্ৰীশ্চ তে লক্ষ্মীশ্চ…” মন্ত্ৰে ৰৱিক সৰ্বাঙ্গে পূজা কৰিব।

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

ঈশ্বৰে ক’লে: এতিয়া, হে মহাদেৱী, হে সুৱ্ৰতে, মই মেৰুৰ অষ্টশৃংগ (আঠ শিখৰযুক্ত ৰূপ)ৰ পূজাবিধি আৰু মন্ত্ৰসমূহ তোমাক সংক্ষেপে ক’ম।

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

হে মহাদেৱী, এই বিধি অনুসাৰে অষ্টশৃংগক আৰাধনা কৰিব লাগে। হে সুৱ্ৰতে, প্ৰথমে মধ্যভাগত এই মন্ত্ৰেৰে পূজা কৰিব।

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

বহু প্ৰকাৰ ফুলৰ গুচ্ছৰে, “মহাহিৱো মহাযেতি” মন্ত্ৰ জপি পূৰ্ব শৃংগ সদায় আৰাধনা কৰিব; আৰু ইন্দ্ৰ-মন্ত্ৰ “ত্ৰাতাৰমিন্দ্ৰম্…”ৰে তাক ৰক্ষাকৰ প্ৰভু বুলি বন্দনা কৰিব।

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

হে সুৰসুন্দৰি, “তমুষ্টৱাম্…” মন্ত্ৰেৰে পূজা কৰিব। আৰু “অগ্নিমীঌে পুৰোহিতম্”ৰে আগ্নেয় (দক্ষিণ-পূৰ্ব) শৃংগ আৰাধনা কৰিব।

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

আগ্নেয়ী গায়ত্ৰী অথবা এই উক্ত বিধানেৰে পূজা কৰিব। “যমায় ত্বা, মখায় ত্বা” মন্ত্ৰেৰে দক্ষিণ শৃংগ আৰাধনা কৰিব।

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

“উদীৰতাম্…” মন্ত্ৰেৰে, অথবা এই উক্ত বিধানেৰে পূজা কৰিব। “আয়ং গৌঃ…” মন্ত্ৰেৰে নৈৰৃত্য (দক্ষিণ-পশ্চিম) শৃংগ আৰাধনা কৰিব।

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

ৰাক্ষস-হনন, অথবা বেগবান বিজয়ী অশ্বসম, অথবা অসুৰান্তক ৰূপে তেঁওক পূজা কৰিব। নতুবা ‘ইন্দ্ৰা-সোমা…’ বুলি আৰম্ভ হোৱা যি মন্ত্র, সেই মন্ত্রেৰে পূজন সম্পন্ন কৰিব।

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

‘অভি ত্বা সূৰ…’ মন্ত্রেৰে ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) শৃঙ্গক অৰ্চনা কৰিব। অথবা ‘যেনেদং ভূতম…’ মন্ত্রেৰে, নতুবা এই (দিয়া) বিধানেৰে পূজা কৰিব।

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

‘নমোস্তু সৰ্পেভ্যঃ’ এই উক্তিৰে মেরুপীঠ সদায় অৰ্চনা কৰিব। পুনৰ মধ্যভাগত ‘হিৰণ্যগৰ্ভঃ সমৱৰ্ততে…’ মন্ত্রেৰে সদায় পূজা কৰিব।

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

পুষ্পমালাৰে ‘সৱিতা পশ্চাতাত…’ মন্ত্রেৰে নিশ্চয় পূজা কৰিব। হে দেবী, ত্ৰিকাল অৰ্চনা কৰিব আৰু আদৰে অৰ্ঘ্যজল অৰ্পণ কৰিব।

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

পূৰ্বাহ্নত ‘মাতা ৰুদ্ৰাণাং, দুহিতা বসূনাং…’ মন্ত্রেৰে পূজা কৰিব। মধ্যাহ্নত, হে দেবী, ‘তদ্ বিষ্ণোঃ পৰমং পদম্…’ মন্ত্রেৰে পূজা কৰিব।

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

অপৰাহ্ণ সময়ত ‘হংসঃ শুচিসদ্…’ মন্ত্ৰে সদায় অৰ্চনা কৰিব লাগে। এইদৰে, হে সুবৰ্ণবৰ্ণা, ভানু (সূৰ্য)ক গ্ৰহসমূহসহ পূজা কৰিবা।

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱেশ, ভাস্কৰ (সূৰ্য)ৰ নিত্য পূজাত কোন কোন ফুল সৰ্বাধিক প্ৰিয় বুলি গণ্য? কৃপা কৰি ক’বা।

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেৱি, শুনা; মই ফুলসম্বন্ধীয় অনুত্তম অধ্যায় ক’ম। যাৰ দ্বাৰা, হে দেৱি, অৰ্কৰ পবিত্ৰ স্থলত পূজিত সূৰ্য শীঘ্ৰে সন্তুষ্ট হয়।

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

মালতী ফুলে কৰা পূজাই দেৱতাৰ সান্নিধ্য আনে। মল্লিকা ফুল অৰ্পণ কৰিলে মানুহ ভোগ-ঐশ্বৰ্যত সমৃদ্ধ হয়।

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

পুণ্ডৰীক পদুমে সৌভাগ্য জন্মে আৰু চিৰস্থায়ী ধনো লাভ হয়। কদম্ব ফুলে, হে দেৱেশি, পৰম ঐশ্বৰ্য আৰু দীপ্তি লাভ হয়।

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

বকুল ফুলে ৰবি-দেৱৰ অৰ্চনা কৰিলে অক্ষয় অন্ন আৰু জীৱিকা লাভ হয়। মদাৰ ফুলে কৰা পূজাই সকলো কুষ্ঠ-ৰোগ বিনাশ কৰে।

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

বিল্ব পাত আৰু ফুলে পূজা কৰিলে মহৎ শ্ৰী-সমৃদ্ধি লাভ হয়। অৰ্কৰ মালাৰে ধন-সম্পদ উদয় হয়, যি সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

বকুল-মালাৰে পূজিত সূৰ্যই সুন্দৰ ৰূপিণী কন্যা (যোগ্য বধূ) দান কৰে। হে দেবি, কিংশুক ফুলে অৰ্চিত হলে ভাস্কৰ ভক্তক কষ্ট নিদিয়ে।

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

অগস্তি ফুলে তদ্বৎ সূৰ্যই অনুকূলতা আৰু কৃপা প্ৰদান কৰে। হে দেবেশি, কৰবীৰ ফুলে পূজা কৰিলে সূৰ্যৰ অনুচৰ, অৰ্থাৎ সেৱক, হৈ পৰে।

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

হে দেবি, শতপত্ৰ (শতদল) ফুলৰ মালাৰে সূৰ্যৰ সালোখ্য লাভ হয়। হে মহাদেবি, বকা ফুলে অৰ্চনা কৰিলে দাৰিদ্ৰ্য কেতিয়াও জন্মে নাহে।

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

যি ভক্তিভাৱে সূৰ্যদেৱৰ আয়তন গৈৰিকে (ৰঙা গেৰু)ৰে লেপন কৰে, সি মহালক্ষ্মী (সমৃদ্ধি) লাভ কৰে আৰু ৰোগৰ পৰাো মুক্ত হয়।

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

ইয়াত অষ্টাদশ প্ৰকাৰ কুষ্ঠ আৰু মানুহক পীড়া দিয়া আন সকলো ব্যাধি নাশ হয়, যদি কোনোবাই এই স্থানৰ পবিত্ৰ মৃদা দেহত লেপন কৰে।

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

হে সুন্দৰ-মুখী, সকলো লেপনৰ ভিতৰত কুঙ্কুম আৰু ৰক্তচন্দন সৰ্বোত্তম; আৰু ফুলৰ ভিতৰত কৰবীৰ (কনেৰ) বিশেষভাৱে প্ৰশংসিত।

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

ভাস্বত সূৰ্যক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ ইয়াতকৈ উত্তম একো জনা নাযায়—কুঙ্কুম, জাতী (জুঁই), শতপত্ৰ পদ্ম, আৰু লগতে অগৰু (আগৰু কাঠ)।

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

যি এই উপচাৰসমূহেৰে ৰৱি-দেৱক অৰ্চনা কৰে, তাৰ বাবে এই জগতত কি অপ্ৰাপ্য থাকিব? আৰু যি মন্দিৰ লেপন কৰি শুদ্ধ কৰি শুভ মণ্ডলক ৰচনা কৰে, তাৰ পুণ্য নিশ্চিত হয়।

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

এটা (মণ্ডল/ব্ৰত) কৰিলে অৰ্থ-সমৃদ্ধি লাভ হয়; দুটা কৰিলে আৰোগ্য পায়। তিনিটা কৰিলে সকলো বিদ্যাত পাৰদৰ্শী হয়; চাৰিটা কৰিলে ভোগ-সুখেৰে সমৃদ্ধ হয়।

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

পাঁচটা কৰিলে প্ৰচুৰ ধান্য লাভ হয়; ছয়টা কৰিলে আয়ু, বল আৰু যশ পায়। সাতটা কৰিলে সি ‘সপ্ত-মণ্ডল-তাৰী’ হয়—অর্থাৎ মণ্ডলাধিপতি, এক অঞ্চলৰ অধিপতি।

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

ঘিউভৰা দীপ দান কৰিলে মানুহ চকুৰ জ্যোতি লাভ কৰে। কটু তেলৰ দীপ অৰ্পণ কৰিলে মানুহে নিজৰ শত্রুক জয় কৰে।

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

তেলৰ দীপ দান কৰিলে সুৰ্যলোকত সন্মান লাভ হয়। মধূকা-তেলৰ দীপ অৰ্পণ কৰিলে পৰম সৌভাগ্য লাভ হয়।

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

ফুলৰ মাজত জাতী (জুঁই) সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; ধূপৰ মাজত ‘বিজয়’ পৰম উত্তম। গন্ধৰ মাজত কুঙ্কুম সৰ্বোত্তম; আৰু লেপৰ মাজত ৰক্তচন্দন উৎকৃষ্ট।

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

দীপদানত ঘৃত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; নৈবেদ্যত মোদক পৰম। এইবোৰে দেৱেশ প্ৰসন্ন হয় আৰু উপাসকক নিজৰ সান্নিধ্য দান কৰে।

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

এইদৰে বিধিমতে পূজা সম্পন্ন কৰি আৰু পিতৃসকলৰ বাবে প্ৰদক্ষিণা কৰি, মূৰ নোৱাই দেৱতাক প্ৰণাম কৰিব লাগে; তাৰ পাছত, হে প্ৰিয়ে, তাতেই আৰ্কস্থল—সূৰ্যৰ পবিত্ৰ স্থানলৈ আগবাঢ়িব।

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

তাৰ পাছত সুখে বহি, সূৰ্যৰ সন্মুখে মুখ কৰি চাব। এটা সিদ্ধাৰ্থক (বগা সৰিষাৰ দানা) পানীৰ সৈতে সাজি হাতত ধৰি ৰাখিব।

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

আৰ্কস্থলৰ সান্নিধ্যত, হে দেৱী, হৃদয়ত যি ইচ্ছা তেনে ধৰি, সেই পানী একেবাৰ পান কৰিব—দাঁতে নাছোঁৱাকৈ।

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

এইদৰে কৰিলে, হে দেৱী, মানুহে কোটিযাত্ৰাৰ ফল লাভ কৰে। ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, মহাদেৱ, জ্বলন (অগ্নি) আৰু ধনদ (কুবেৰ) আদি…

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

ভানু (সূৰ্য)ক আশ্ৰয় কৰি সেই সকলো দেৱতা স্বৰ্গত আনন্দিত হয়, হে উত্তম ব্ৰতধাৰিণী। সেয়ে সূৰ্যৰ সমান কোনো দেৱতাক মই নেদেখোঁ।

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

এইদৰে কৰি, হে মহাদেৱী, পুনৰ ভানু (সূৰ্য)ৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিব। হে দেৱেশী, হে সুন্দৰ-মুখী, মন্ত্রসহ সাতবাৰ এইদৰে কৰিব।

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

‘তামুষ্ঠৱাম’—ইয়াক প্ৰথম ঋক্-মন্ত্র বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু ‘এতোন্বিন্দ্ৰং স্তৱামে’—ইয়াক দ্বিতীয় বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ইন্দ্ৰ শুদ্ধো ন আগহি’—ইয়াক তৃতীয় বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু ‘ইন্দ্ৰং শুদ্ধো হি নো ৰয়িং’—ইয়াক চতুৰ্থ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

‘অস্য ৱামস্য’—এই শুভ পঞ্চম বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু ‘ত্ৰিভিষ্ট্বং দেৱ’—ইয়াক নিশ্চয়েই ষষ্ঠ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

হে সুন্দৰী, আজি মই তোমাক সেই দহটা সাম-গান ক’ম—হুঙ্কাৰ, প্ৰণৱ-উদ্গীথ, আৰু প্ৰস্তাৱ; এইবোৰে চাৰিটাৰ এক গোট গঠন কৰে।

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

সেই ক্ৰমত পঞ্চমটোক ‘প্ৰহৰ’ বোলা হয়, ষষ্ঠটো ‘আৰণ্যক’, আৰু সামনসমূহৰ মাজত সপ্তমটো ‘নিধন’; ইয়াক ‘সপ্তসিদ্ধি’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

হ্ৰীংকাৰ আৰু প্ৰণৱ (ওঁ)ৰ সৈতে সংযোগৰ দ্বাৰা ইয়াক ‘পঞ্চবিধ’ বুলি কোৱা হৈছে। অষ্টমটোও ‘সাধ্য’ বুলি ধৰা হয়, আৰু নবমটো ‘বামদেৱক’।

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

দশম সামনটোক ‘জ্যেষ্ঠ’ বুলি কোৱা হয়—সৰ্বোত্তম, উৎকৃষ্ট আৰু বেধস (স্ৰষ্টা)ৰ প্ৰিয়। হে দেবী, এই সামনসমূহৰ জপ বিধি অনুসাৰে নিশ্চয় কৰিব লাগে।

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

জ্যেষ্ঠ-সামনৰ পিছত যি দ্বিতীয় মন্ত্র, সেয়া মোৰ মুখৰ পৰা শুনা। এই দ্বিতীয়টো জনসমক্ষে পাঠ কৰিব নালাগে; মুক্তি ইচ্ছা কৰা জনে গোপনে ইয়াৰ জপ কৰিব লাগে।

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

এই জপক পৰম শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে—দেৱ সূৰ্য ভানুৱে নিজে উপদেশ দিছে। ইয়াৰ বিনিয়োগ আৰু লক্ষণ মোৰ পৰা শুনা: ইয়াৰ সাৰ স্তোভ-অক্ষৰত নিহিত, ই শ্বাসৰ সৈতে লীন, আৰু ওঁকাৰৰ পৰা আৰম্ভ হয়—এইদৰে জ্ঞানীসকলে স্মৰণ কৰিছে।

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

‘ঊৰ্ভানু’ আৰু তেনেদৰে ‘ধৰ্ম’; আৰু ধৰ্মেই সত্য, নিশ্চয়, আৰু ঋত—বিশ্ব-নিয়মো। যিসকলে ধৰ্মত স্থিত হৈ ধৰ্মমতে জীৱন যাপন কৰে, আৰু ধৰ্মতেই মৃত্যুকো গ্ৰহণ কৰে—তেওঁলোকে ধৰ্মজ সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

ইয়াই সেই বস্তু, যি এই ‘যজেত’ উচ্চাৰণসমূহৰ দ্বাৰা সামগান গোৱা দ্বিজসকলে যজ্ঞত যথোচিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে। এইটোও পৰম জপ বুলি কোৱা হৈছে—দেৱ সূৰ্য ভানুৱে নিজে উপদেশ দিছে।

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

নিশ্চয়, যি এই জপ অবিৰত জপে, সি পুনৰ উভতি নাহে (পুনর্জন্ম নলয়)। সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হৈ, সি ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপৰ পৰাও মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

‘আজ্যদোহাদ্যদোহ’—ইয়াকো জ্যেষ্ঠ-সামনৰ এক লক্ষণ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

এইদৰে দেৱেশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, তাৰ পাছত পৰম স্তৱ গাইব লাগে—পাঁচটা ঋগ্বেদীয় ঋচাৰে। একাগ্ৰচিত্তে সিহঁত শুনা।

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

‘উক্ষাণং পৃশ্নিম’ বুলিয়েই প্ৰথম ঋচা ঘোষণা কৰা হৈছে। ‘চত্বাৰি ৱাক্পৰী’ বুলিয়েই দ্বিতীয় ঋচা ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

‘ইন্দ্ৰং মিত্ৰং’ তৃতীয় ঋচা বুলি কীৰ্তিত। আৰু ‘কৃষ্ণং নিয়ানং’ো চতুৰ্থ ঋচা বুলি কীৰ্তিত।

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

‘দ্বাদশ-প্ৰথম’ পঞ্চম ঋচা বুলি কীৰ্তিত। ‘ৰত্নৱাহী’ মন্ত্রেৰে ৰৱি (সূৰ্য)ৰ ওপৰত মুকুট স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

‘গতেহনাম’ মন্ত্রেৰে নিৰ্দোষ ভাস্কৰক স্থাপন কৰিব লাগে। হে দেৱী, এই বিধিৰে ৰৱিক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

এইদৰে, প্ৰতিমা-পূজনৰ এই বিধি মই তোমাক বৰ্ণনা কৰি ক’লোঁ।

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

যি এই বিধিৰে সদায় ৰৱিক পূজা কৰে, সি এই লোকত আৰু পৰলোকতো অধিক কামনা-ফল লাভ কৰে।

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

পুত্ৰ কামনা কৰা পুত্ৰ লাভ কৰে; ধন কামনা কৰা ধন লাভ কৰে। কন্যা কামনা কৰা কন্যা লাভ কৰে; বিদ্যাৰ্থী বেদজ্ঞ হয়।

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

কিন্তু যি নিষ্কামভাৱে পূজা কৰে, সি নিশ্চয় মোক্ষ লাভ কৰে। এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্য আৰু অৰ্ক-সূৰ্যৰ প্ৰভাৱৰ ফল।

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

অন্য ঠাইত ব্ৰাহ্মণৰ এক কোটি জনক ভোজন কৰোৱালে যি পুণ্যফল পোৱা যায়, অৰ্কস্থলত এজনক ভোজন কৰোৱালেই সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

সূৰ্য-পৰ্বৰ দিনত যি স্নান, দান, জপ আৰু হোম কৰা হয়, সূৰ্যদেৱৰ মহাপ্ৰভাৱত সেই সকলো কৰ্ম কোটি গুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

হে মহাদেৱী! মাঘ মাহত, কৃষ্ণপক্ষত ৰবিবাৰে পৰা সপ্তমীত যি নৰে আৰ্কস্থলৰ ওচৰত শ্ৰদ্ধাৰে জাগৰণ কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

কুৰুক্ষেত্ৰত এশ গাই দান দিলে যি পুণ্যফল হয়, তাত আৰ্কস্থলৰ দৰ্শন মাত্ৰে সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

সেই অঞ্চলত বাস কৰা লোকসকলে আৰ্কস্থলক পূজা কৰিব লাগে—জবা ফুল আৰু আৰ্ক ফুলেৰে; বিশেষকৈ ৰোগীয়ে অধিক শ্ৰদ্ধাৰে।

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

দিবাকৰ (সূৰ্যদেৱ)ক পাত্ৰোৰ্ণ ফুলেৰে, উন্মত্তা গছৰ পৰা জন্মা ফুলেৰে, আৰু আম্ৰাতক ফুলেৰে অর্চনা কৰা উচিত নহয়।

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

আম্ৰাতক গছৰ ফুল নীৰ্মাল্য যেন পৰিত্যক্ত অৱশিষ্টৰ দৰে দেখা যায়; বাহিৰে তাজা নহয় বুলিয়েই তাক ত্যাগ কৰা উচিত।

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

যি ভূতি (সমৃদ্ধি) বিচাৰে, সি অজ্ঞাত বস্তু নেদিব, ন ম্লান ন দূষিত; আৰু পৰ্যুষিত (বাসি) মাল্যো দান নকৰিব।

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

কিন্তু যদি কোনো ভোজক ফুলৰ লোভত দেৱতাৰ অৰ্পিত বস্তু উলিয়াই লয়, তেন্তে সেই ক্ষণতেই—ফুল সুগন্ধি হ’লেও, বা আন প্ৰকাৰৰ হ’লেও—

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

লোভে মোহিত সেই ভোজক ব্রহ্মহত্যাৰ পাপ লাভ কৰে; আৰু মহাৰৌৰৱ নৰকত উপনীত হৈ অনন্ত বছৰ ধৰি দগ্ধ হয়।

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

এতিয়া শুনা, মই তোমাক ধূপ-দানৰ পৰম বিধি কীৰ্তন কৰিম; দেৱদেৱক সেই ধূপ অৰ্ঘ্য দিলে কি ফল লাভ হয়।

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

ধূপেৰে সদা অৰ্চনা কৰিলে ৰৱি-দেৱে নিজৰ সান্নিধ্য দান কৰে; আৰু মানুহে যি যি ইচ্ছা কৰে, সেই সকলো কামনা পূৰণ কৰে।

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

তদ্ৰূপে আগৰু-ধূপ অৰ্পণ কৰিলে ইচ্ছিত নিধি-ধন লাভ হয়। আৰু যি আৰোগ্য বিচাৰে, যি ধন বিচাৰে—সকলোয়ে নিত্য গুগ্গুলু জ্বলাই অৰ্পণ কৰিব।

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

পিণ্ডাত-ধূপ দান কৰিলে ভানুমান সদায় সন্তুষ্ট হয়। তেওঁ নিজেই আৰোগ্য দান কৰে, আৰু পৰম সুখ উদ্ভৱ হয়।

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

শ্ৰীৱাসক ধূপেৰে সকলো ধৰণৰ বাণিজ্যত সফলতা লাভ হয়। আৰু যি ৰস, বিশেষকৈ সৰ্জ-ৰস, জ্বলাই—তাৰ ধনাগম ঘটে।

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

দেৱদাৰু জ্বলাই দিলে অন্ন অক্ষয় হয়। আৰু কুঙ্কুমেৰে লেপন কৰিলে সকলো কামনাৰ ফল দান কৰে।

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

এই লোকতেই সুখী হৈ মানুহে অক্ষয় স্বৰ্গ লাভ কৰে। চন্দনৰ লেপে শ্ৰী-সমৃদ্ধি আৰু দীঘল আয়ু প্ৰদান কৰে।

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

ৰক্তচন্দনৰ লেপে দিবাকৰ (সূৰ্য) সকলো দান কৰে। শত শত ৰোগে পীড়িত হলেও মানুহে ক্ষেম আৰু আৰোগ্য লাভ কৰে।

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

মানুহে মনোমোহা সুগন্ধ আৰু পৰম সৌভাগ্য লাভ কৰে। কস্তূৰী মর্দন কৰি লেপ দিলে অতুল ঐশ্বৰ্য আৰু প্ৰভুত্ব পায়।

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

কপূৰ মিশ্ৰিত সুগন্ধে মানুহে ৰজাসকলৰ ওপৰত অধিপতি হয়। চাৰিভাগে সমব্যালান্স সুগন্ধে সকলো কামনা পূৰ্ণ হয়।

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

হে দেবী, সূৰ্যৰ উত্তম মাহাত্ম্য তোমাক কোৱা হ’ল। মই বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিলোঁ—এতিয়া আৰু কি সুধিব খোজা?

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

দেৱীয়ে ক’লে: যদি ভগৱান সূৰ্য সকলো তেজস্বী সত্তাৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হয়, তেন্তে হে প্ৰভু, সিংহিকাৰ পুত্ৰ ৰাহুৱে তেওঁক কেনেকৈ গিলি পেলায়?

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেৱী, মই ক’ম সেই কথা যি সকলো পাপ নাশ কৰে—গ্ৰহণৰ সত্য কাৰণো—যাৰ দ্বাৰা মোহ ছিন্ন হয়।

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

হে দীপ্তিমতী নাৰী, ৰাহু সূৰ্যবিম্বৰ তলত থিয় হৈ থাকে; অমৃতৰ আকাঙ্ক্ষাত নিজৰ বিমানত অৱস্থিত থাকে, যেতিয়ালৈকে অমৃতৰ ধাৰা বয়।

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

হে দেৱী, বিম্বে আৱৰিত হ’লে সূৰ্যগ্ৰহণ বুলিয়েই তাক কোৱা হয়। কিন্তু কোনোবাই সত্যকৈ সূৰ্যক গিলিব নোৱাৰে, কিয়নো আদিত্য নিশ্চিতভাৱে দহি তোলে।

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

আদিত্যৰ দেহৰ পৰাই সকলো দেৱতা জন্মে; তেনেদৰে দানৱসকল আৰু আন সকলোও।

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

যিহেতু তেওঁ নিজেই আদিকৰ্তা, সেয়েহে তেওঁ ‘আদিত্য’ বুলি কোৱা হয়। প্ৰভাসত অৱস্থিত সেই দেৱতা সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

সেই দেৱে ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে, ৰোগ আৰু দুষ্কৃত্য বিনাশ কৰে। তাত, হে দেবী, প্ৰাচীন কালে সিদ্ধসকল, লোকপালসকল আৰু মহর্ষিসকল সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

সিদ্ধ, বিদ্যাধৰ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু মুনিসকল; তদুপৰি ধনদ (কুবেৰ), আৰু ভীষ্ম, যযাতি, তথা গালৱ—(সকলেই সেই পবিত্ৰ স্থানৰ সিদ্ধিলাভৰ সৈতে যুক্ত)।

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

আৰু সাম্বও, হে দেবী, ইয়াৰ পৰা পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে। হে দেৱেশী, এইটো পৰম গোপন—সূৰ্যৰ উত্তম মাহাত্ম্য।

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

ইয়াক দুষ্টবুদ্ধিসম্পন্ন লোকক, বিশেষকৈ পাপীসকলক দিব নালাগে। নাস্তিকক, অশ্ৰদ্ধালুক, বা নিষ্ঠুৰ লোকক—কোনো পৰিস্থিতিতেই নহয়।

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

এই পবিত্ৰ কাহিনী ভক্ত আৰু অসূয়াহীন শৈৱক ক’ব লাগে; ই পুত্ৰ বা শিষ্য—ধাৰ্মিক আৰু ন্যায়পথত স্থিত—লোককেই দিয়া উচিত।

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

হে মহাব্ৰহ্মা, সূৰ্যভক্ত আৰু সুব্ৰত-সংযমী সাধকক এই উত্তম মাহাত্ম্য—অর্কস্থলৰ দেৱস্বামীৰ—কথা ক’ব লাগে।

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

হে দেবী, শ্ৰাদ্ধত যদি কোনো পুৰুষে সংযত-ব্ৰতধাৰী ব্ৰাহ্মণসকলক এই কাহিনী শুনুৱায়, তেন্তে হে দেবী, তাৰ দানফল অনন্ত হয়।

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

ভয়ত কঁপা যাতুধানাসকলে সেই শ্ৰাদ্ধক ক্ষতি নকৰে।

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

যিসকলে পংক্তি দুষিত কৰে বুলিও জনা যায়, সিহঁতেও পংক্তি-পাৱন হয়; আৰু মানুহে পুত্ৰলাভ কৰি উত্তম জন্ম পায়, সকলো ইচ্ছিত কামনাত আনন্দ লাভ কৰে।

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

মানুহ সদায় প্ৰবাসত থকা আত্মীয়-স্বজনৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হয়; হেৰোৱা ধন আৰু বহুদিন ধৰি কামনা কৰা আন লাভো পুনৰ লাভ কৰে।

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

তেওঁ যাগিনীসকলৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত হয় আৰু প্ৰিয় বস্তুৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নহয়। আচমন কৰি শুচি হৈ ব্ৰাহ্মণে সদায় শ্ৰৱণ কৰিব; তেওঁ সকলো কামনা লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহৰ স্থান নাই।

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

হে সুন্দৰ-মুখী, সূৰ্যদেৱৰ প্ৰকাশ-গাথাৰ এই কীৰ্তন কৰিলে বৈশ্য অ তুলনীয় সমৃদ্ধি পায়; ক্ষত্ৰিয় পৃথিৱীৰ অধিপতি হয়; আৰু বণিকৰ বাণিজ্য অখণ্ডভাৱে শতগুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

হে দীপ্তিমতী, শূদ্ৰসকলেও নিজৰ ইচ্ছিত কামনা লাভ কৰে; আৰু অকালমৃত্যুৰ ভয়ংকৰ আশংকা—যি মৃত্যুতকৈও অধিক ভয়াবহ—দূৰ হয়।

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই: ৰাজদ্বাৰত কৰা অপকৰ্মও নাশ হয়। যাৰ অন্তৰ সকলো কামনা-সমৃদ্ধিত পূৰ্ণ, তেওঁ সূৰ্যলোকত মহিমান্বিত হয়।

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

এইদৰে, হে দেবী, অৰ্কস্থলৰ প্ৰসঙ্গত সূৰ্যদেৱতাৰ পবিত্ৰ মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল। এতিয়া আৰু কি শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা?

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

তোমালোকক ৰক্ষা কৰক সূৰ্যৰ দীপ্তিমান বিম্বে—যি তেজৰ শাশ্বত স্থান, জলৰ গতি আৰু আশ্ৰয়, দিশাসমূহৰ অক্ষয় দীপ, অপবিত্ৰতা ভেদি সিদ্ধিৰ দ্বাৰ, আৰু সকলো জগতৰ সাধাৰণ নয়ন। ই মধ্যাকাশ-সৰোবৰত সুৱৰ্ণ পদ্ম সদৃশ, দ্যুলোকৰ দীপ্ত কুণ্ডল সদৃশ, আৰু কাল-পরিমাপৰ প্ৰকাশ—যাৰ সন্মুখত অখণ্ডতাও শেষত লয় পায়।