
এই অধ্যায়ত ঋষিসকলে প্ৰহ্লাদক স্তুতি কৰি গোমতী প্ৰবাহিত দেশত, চক্ৰতীৰ্থৰ ওচৰত য’ত ভগৱানৰ সান্নিধ্য কল্পনা কৰা হয়, সেই স্থানৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধি বিস্তাৰে সোধে। প্ৰহ্লাদে ধাপে ধাপে কয়—নদীৰ কাষলৈ গৈ প্ৰণাম, শৌচ-আচমন, কুশ ধাৰণ, আৰু গোমতীক বশিষ্ঠৰ কন্যা তথা পাপনাশিনী বুলি স্তুতি কৰি মন্ত্ৰসহ অৰ্ঘ্য দান। তাৰ পাছত বিষ্ণুৰ বৰাহ অৱতাৰৰ ভূমিউদ্ধাৰ স্মৰণকাৰী মন্ত্ৰে পবিত্ৰ মৃত্তিকা লেপন কৰি পূৰ্বদোষ নাশৰ প্ৰাৰ্থনা, বিধিমতে স্নান আৰু বৈদিক ধাঁচৰ স্নান-মন্ত্ৰ পাঠ, আৰু দেৱ- পিতৃ- মানুহৰ উদ্দেশে তৰ্পণ। তাৰ পিছত শ্ৰাদ্ধবিধান—বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণ আহ্বান, বিশ্বেদেৱ পূজা, শ্ৰদ্ধাৰে শ্ৰাদ্ধকর্ম, সোণ-ৰূপৰ দক্ষিণা, বস্ত্ৰ-অলংকাৰ-ধান্য দান আৰু দীন-দুখীয়াক বিশেষ দান। ‘পাঁচ গকাৰ’ক দুৰ্লভ সাধনা বুলি কোৱা হৈছে—গোমতী, গোময়-স্নান, গো-দান, গোপীচন্দন, আৰু গোপীনাথ দৰ্শন। কাৰ্তিক মাহত নিয়মস্নান আৰু নিত্যপূজা; বোধদিনত পঞ্চামৃতাভিষেক, চন্দনালংকাৰ, তুলসী-পুষ্পাৰ্চনা, গীত-পাঠ, ৰাতিজাগৰণ, ব্ৰাহ্মণভোজন, ৰথপূজা আদি কৰি গোমতী-সমুদ্ৰ সঙ্গমত সমাপন নিৰ্দেশিত। মাঘত স্নান, তিল-হিৰণ্য অৰ্পণ, নিত্য হোম আৰু ব্ৰতান্তে উষ্ণ বস্ত্ৰ, পাদুকা আদি দান কোৱা হৈছে। ফলশ্ৰুতিত গোমতী-বিধিক কুৰুক্ষেত্ৰ-প্ৰয়াগ-গয়া-শ্ৰাদ্ধ-অশ্বমেধফলৰ সমান বুলি কৈ, মহাপাপৰো শুদ্ধি, পিতৃকল্যাণ আৰু কৃষ্ণসান্নিধ্যত স্নানমাত্ৰে বিষ্ণুলোকপ্ৰাপ্তি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 1
ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग प्रह्लादा सुरसत्तम । येन नः कलिमध्ये तु दर्शितो भगवान्हरिः
ঋষিসকলে ক’লে: সাধু সাধু! হে মহাভাগ প্ৰহ্লাদ, হে সুৰসত্তম! তোমাৰ দ্বাৰাই কলিযুগৰ মাজতো আমাক ভগৱান হৰিৰ দৰ্শন হ’ল।
Verse 2
त्वन्मुखक्षीरसिंधूत्था कथेयममृतोपमा । कर्णाभ्यां पिबतां तृप्तिर्मुनीनां न प्रजायते । कथयस्व महाबाहो तीर्थयात्रां सुविस्तराम्
তোমাৰ মুখৰ পৰা ক্ষীৰসাগৰৰ দৰে উদ্ভূত এই কথা অমৃতসমা। মুনিসকলে কাণেৰে পান কৰিলেও তৃপ্তি নাহে। হে মহাবাহো, তীৰ্থযাত্ৰাৰ বৃত্তান্ত বিস্তাৰে কোৱা।
Verse 3
अस्माभिस्तत्र गंतव्यं वहते यत्र गोमती । तिष्ठते यत्र भगवांश्चक्रतीर्थावलोककः
আমি সকলোৱে সেই ঠাইলৈ যাব লাগিব য’ত গোমতী নদী বয়, আৰু য’ত ভগৱান অৱস্থিত—চক্ৰতীৰ্থক দৰ্শন কৰি পবিত্ৰ কৰা প্ৰভু।
Verse 4
भवाब्धौ पतितांस्तात उद्धरस्व भवार्णवात् । तीर्थयात्राविधानं च कथयस्व महामते
হে প্ৰিয়, ভৱ-সাগৰত পতিত লোকসকলক উদ্ধাৰ কৰা; সংসাৰ-অৰ্ণৱৰ পৰা তেওঁলোকক ৰক্ষা কৰা। আৰু হে মহামতে, তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধানো কৃপা কৰি কোৱা।
Verse 5
प्रह्लाद उवाच । गत्वा तु गोमतीतीरे प्रणमेद्दंडवच्च ताम् । प्रक्षाल्य पाणिपादौ च कृत्वा च करयोः कुशान्
প্ৰহ্লাদে ক’লে: গোমতীৰ তীৰলৈ গৈ দণ্ডৱৎ ভাৱে সম্পূৰ্ণ প্ৰণাম কৰিব। তাৰ পিছত হাত-পা ধুই, দুহাতে কুশা ধাৰণ কৰিব।
Verse 6
गृहीत्वा तु फलं शुभ्रमक्षतैश्च समन्वितम् । प्राङ्मुखः प्रयतो भूत्वा दद्यादर्घ्यं विधानतः
তাৰ পিছত পবিত্ৰ ফল লৈ, অক্ষত ধান্যসহ, পূবমুখী হৈ সংযমী-শান্তচিত্তে বিধিমতে অৰ্ঘ্য দান কৰিব।
Verse 7
ब्रह्मलोकात्समायाते वसिष्ठतनये शुभे । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं ददाम्यर्घ्यं तु गोमति
হে ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা আগত শুভা, বশিষ্ঠৰ কন্যা—হে গোমতী—সকলো পাপৰ শুদ্ধিৰ অৰ্থে মই তোমাক এই অৰ্ঘ্য দান কৰোঁ।
Verse 8
वसिष्ठतनये देवि सुरवंद्ये यशस्विनि । त्रैलोक्यवंदिते देवि पापं मे हर गोमति
হে দেবী, বশিষ্ঠৰ কন্যা, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা বন্দিত, যশস্বিনী! ত্ৰিলোকত বন্দিত হে দেবী—হে গোমতী, মোৰ পাপ হৰণ কৰা।
Verse 9
इत्युच्चार्य्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । विष्णुं संस्मृत्य मनसा मंत्रमेतमुदीरयेत्
এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, হাতেৰে মাটি স্পৰ্শ কৰি, মনে মনে বিষ্ণুক স্মৰণ কৰি, এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।
Verse 10
अश्वक्रांते रथक्रांते विष्णुक्रांते वसुंधरे । उद्धृताऽसि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना
হে পৃথিৱী, অশ্বপদে পদদলিত, ৰথপদে পদদলিত, বিষ্ণুৰ পদচিহ্নে পদদলিত—হে বসুন্ধৰা, তোমাক বৰাহে, শতবাহু কৃষ্ণে উদ্ধাৰ কৰিছিল।
Verse 11
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्वसंचितम् । त्वया हतेन पापेन पूतः संवत्सरं भवेत्
হে পবিত্ৰ মৃৎ, মোৰ পূৰ্বে সঞ্চিত পাপ হৰণ কৰা। তোমাৰ দ্বাৰা সেই পাপ বিনষ্ট হ’লে মানুহ এক সম্পূৰ্ণ বছৰৰ বাবে পবিত্ৰ হয়।
Verse 12
इत्येवं मृदमालिप्य स्नानं कुर्य्याद्यथाविधि । आपो अस्मानिति स्नात्वा शृणुध्वं यत्फलं लभेत्
এইদৰে মাটি লেপি বিধিমতে স্নান কৰিব লাগে। ‘আপো অসমান…’ বুলি জপ কৰি স্নান কৰি, এতিয়া শুনা—কি ফল লাভ হয়।
Verse 13
कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं राहुग्रस्ते दिवाकरे । स्नानमात्रेण तत्पुण्यं गोमत्यां कृष्णसन्निधौ
কুৰুক্ষেত্ৰত ৰাহুৱে সূৰ্য গ্ৰাস কৰা সময়ত যি পুণ্য লাভ হয়—সেই একে পুণ্য গোমতীত শ্ৰীকৃষ্ণৰ সান্নিধ্যত কেৱল স্নানমাত্ৰে লাভ হয়।
Verse 14
भक्त्या स्नात्वा तु तत्रैवं कुर्यात्कर्म यथोदितम् । देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पयेद्भावसंयुतः
তাত ভক্তিৰে স্নান কৰি, যিদৰে বিধি কোৱা হৈছে তেনেদৰে কৰ্ম সম্পাদন কৰিব; আৰু আন্তৰিক ভাৱসহ দেৱতা, পিতৃলোক আৰু মানুহসকলকো তৰ্পণ দিব।
Verse 15
ये च रौरवसंस्था हि ये च कीटत्वमागताः । गोमतीनीरदानेन मुक्तिं यांति न संशयः
যিসকলে ৰৌৰৱ নৰকত বাস কৰে আৰু যিসকলে কীট অৱস্থালৈ পতিত হৈছে—গোমতীৰ জল-দানৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে মুক্তি লাভ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 16
विनाप्यक्षतदर्भैर्वा विना भावनया तथा । वारिमात्रेण गोमत्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्
অক্ষত (চাউল) আৰু দৰ্ভা ঘাঁহ নাথাকিলেও, তদুপৰি বিস্তৃত মানসিক কল্পনা নকৰিলেও—গোমতীত কেৱল জলমাত্ৰে গয়া-শ্ৰাদ্ধৰ ফল লাভ হয়।
Verse 17
ततश्च विप्रानाहूय वेदज्ञांस्तीरसंश्रयान् । विश्वेदेवादि संपूज्य पितॄणां श्राद्धमाचरेत्
তাৰ পাছত পবিত্ৰ তীৰত বাস কৰা বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰি, বিশ্বেদেৱ আদি সকলক বিধিমতে পূজা কৰি, পিতৃসকলৰ বাবে শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰিব।
Verse 18
श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कृत्वा विधानतः । दक्षिणां च ततो दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा
পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ বিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত দক্ষিণা স্বৰূপে সোণ আৰু ৰূপো দান কৰিব।
Verse 20
दद्याद्विप्रं समभ्यर्च्य वस्त्रालंकारभूषणैः । सप्तधान्ययुतां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति
বিপ্ৰক সন্মানেৰে পূজা কৰি বস্ত্ৰ, অলংকাৰ আৰু ভূষণেৰে সন্মানিত কৰিব; সাত ধান্যসহ দান দি ক’ব: “বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”
Verse 21
आसीमांतं विसृज्यैतान्ब्राह्मणान्नियतेंद्रियः । दीनांधकृपणेभ्यश्च दानं दद्यात्स्वशक्तितः
এই ব্ৰাহ্মণসকলক সীমালৈকে সন্মানেৰে বিদায় দি, ইন্দ্ৰিয় সংযম কৰি, দীন-অন্ধ-দৰিদ্ৰসকলকো নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব।
Verse 22
गोमती गोमयस्नानं गोदानं गोपिचन्दनम् । दर्शनं गोपिनाथस्य गकाराः पंच दुर्लभाः
গোমতী, গোবৰ-স্নান, গো-দান, গোপী-চন্দন, আৰু গোপীনাথৰ দর্শন—‘গ’কাৰ-আৰম্ভ এই পাঁচটি অতি দুৰ্লভ।
Verse 23
तस्माच्चैव प्रकर्तव्यं गोदानं गोमतीतटे । एवं कृत्वा द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः
সেইহেতু গোমতীৰ তীৰত নিশ্চয় গো-দান কৰ্তব্য। এইদৰে কৰিলে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, মানুহ কৃতকৃত্য হয়।
Verse 24
ये गता नरकं घोरं ये च प्रेतत्वमागताः । पूर्वकर्मविपाकेन स्थावरत्वं गताश्च ये
যিসকল ভয়ংকৰ নৰকলৈ গৈছে, যিসকল প্ৰেতত্ব লাভ কৰিছে, আৰু যিসকল পূৰ্বকৰ্মৰ বিপাকত স্থাৱৰ যোনি (উদ্ভিদ আদি)ত পতিত হৈছে…
Verse 25
पितृपक्षे च ये केचिन्मातृपक्षे कुलोद्भवाः । सर्वे ते मुक्तिमायांति गोमत्या दर्शनात्कलौ
পিতৃপক্ষত আৰু মাতৃপক্ষত, বংশত যিসকল পূৰ্বপুৰুষ উদ্ভৱ হৈছে—কলিযুগত গোমতীৰ শুভ দৰ্শন মাত্ৰে তেওঁলোক সকলোৱে মুক্তি লাভ কৰে।
Verse 26
कृतं श्राद्धं नरैर्यैस्तु गोमत्यां भूसुरोत्तमाः । हयमेधस्य यज्ञस्य फलमायांत्यसंशयम्
হে ভূসুৰোত্তম ব্ৰাহ্মণসকল! যিসকল মানুহে গোমতীত শ্ৰাদ্ধ কৰে, তেওঁলোকে নিঃসন্দেহে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 27
गंगास्नानेन यत्पुण्यं प्रयागे परिकीर्त्तितम् । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां श्राद्धकृन्नरः
প্ৰয়াগত গঙ্গাস্নানৰ যি পুণ্য কীৰ্তিত, সেই একে পুণ্য গোমতীত শ্ৰাদ্ধ কৰা মানুহে লাভ কৰে।
Verse 28
विष्णुलोकं हि गच्छंति पितरस्तत्कुलोद्भवाः । अनेकजन्मसाहस्रं पापं याति न संशयः
নিশ্চয়েই সেই বংশত জন্মা পিতৃসকল বিষ্ণুলোকলৈ যায়; আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ জন্মৰ সঞ্চিত পাপ নাশ হয়—সন্দেহ নাই।
Verse 29
सुवर्णशृंगसहितां राजतखुरभूषिताम् । रत्नपुच्छां वस्त्रयुतां ताम्रपृष्ठां सवत्सकाम्
গোদানৰ বাবে গাইখন এইদৰে অলংকৃত কৰা উচিত—সুৱৰ্ণশৃংগসহ, ৰূপে অলংকৃত খুৰযুক্ত, ৰত্নে শোভিত পুচ্ছযুক্ত, বস্ত্ৰে আৱৃত, তাম্ৰপৃষ্ঠ-আৱৰণযুক্ত, আৰু বাছুৰসহ।
Verse 30
यो नरः कार्त्तिके स्नानं गोमत्यां कुरुते द्विजाः । प्रसन्नो भगवांस्तस्य लक्ष्म्या सह न संशयः
হে দ্বিজসকল! যি নৰে কাৰ্ত্তিক মাহত গোমতীত স্নান কৰে, তাৰ ওপৰত ভগৱান শ্ৰীহৰিৰ লগতে লক্ষ্মীদেৱীসহ প্ৰসন্ন হন—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 31
प्रत्यहं हुतं भोक्तारं तर्पयेत्सुसमाहितः । प्रत्यहं षड्रसं देयं भोजनं च द्विजातये
প্ৰতিদিন সুসমাহিতচিত্তে হুতভোক্তাক আহুতি দি তৃপ্ত কৰিব লাগে; আৰু প্ৰতিদিন ছয় ৰসযুক্ত আহাৰ দান কৰিব লাগে, লগতে দ্বিজাত (ব্ৰাহ্মণ)ক অন্ন-দান কৰিব লাগে।
Verse 32
पूजयेत्कृष्णदेवं च प्रत्यहं भक्तितत्परः । येन केनापि विप्रेन्द्राः स्थातव्यं नियमेन तु
ভক্তিত তৎপৰ হৈ প্ৰতিদিন কৃষ্ণদেৱক পূজা কৰিব লাগে। হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! যিকোনো উপায়ে সম্ভৱ হওক, নিয়ম-পালনত স্থিৰ হৈ থাকিবই লাগে।
Verse 33
ब्राह्मणानुज्ञया तत्र गृह्णीयान्नियमान्नरः । संपूर्णे कार्त्तिके मासि संप्राप्ते बोधवासरे
তাত ব্ৰাহ্মণসকলৰ অনুমতিত নৰে নিয়মসমূহ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। কাৰ্ত্তিক মাহ সম্পূৰ্ণ হ’লে আৰু বোধৱাৰ নামৰ দিন আহিলে, তেতিয়া এই বিধিৰ যথাযথ সমাপ্তিৰ সময় উপস্থিত হয়।
Verse 34
पंचामृतेन देवेशं स्नापयेत्तीर्थवारिणा । श्रीखण्डं कुंकुमोन्मिश्रं मृगनाभिसमन्वितम् । विलेपयेच्च देवेशं भक्त्या दामोदरं हरिम्
পঞ্চামৃত আৰু তীৰ্থজলেৰে দেৱেশ্বৰক স্নান কৰাব। কেশৰ-মিশ্ৰিত শ্ৰীখণ্ড চন্দন, কস্তুৰীসহ দেৱেশ্বৰক লেপন কৰিব; আৰু ভক্তিৰে দামোদৰ হৰিক সুগন্ধি লেপ অৰ্ঘ্য দিব।
Verse 35
कुसुमैर्वारिसंभूतैस्तुलस्या करवीरकैः । तद्देशसंभवैः पुष्पैः पूजयेद्गरुडध्वजम्
জলত জন্ম লোৱা ফুলেৰে, তুলসীৰে, কৰবীৰ (কনেৰ) ফুলেৰে, আৰু সেই পবিত্ৰ দেশত উৎপন্ন ফুলেৰে গৰুড়ধ্বজ বিষ্ণুক পূজা কৰিব।
Verse 36
नैवेद्यं रुचिरं दद्याद्वि ष्णुर्मे प्रीयतामिति । गीतवाद्यादिनृत्येन तथा पुस्तकवाचनैः
ৰুচিকৰ নৈবেদ্য দান কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰিব—“বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।” আৰু গীত, বাদ্য, নৃত্য, লগতে ধৰ্মগ্ৰন্থ পাঠেৰে (তাঁক) সন্মান কৰিব।
Verse 37
रात्रौ जागरणं कार्य्यं स्तोत्रैर्नानाविधैरपि । आहूय ब्राह्मणान्भक्त्या भोजयेच्च स्वशक्तितः
ৰাতি জাগৰণ কৰিব আৰু নানা বিধ স্তোত্ৰ জপ কৰিব। ভক্তিৰে ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰি, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ভোজন কৰাব।
Verse 38
ततो रथस्थितं देवं पूजयेद्गरुडध्वजम् । कार्त्तिकांते च विप्रेंद्रा गोमत्युदधिसंगमे
তাৰ পাছত ৰথত অৱস্থিত দেৱ, গৰুড়ধ্বজ প্ৰভুক পূজা কৰিব। আৰু কাৰ্ত্তিকৰ অন্তত, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত (এই পূজা কৰিব)।
Verse 39
स्नात्वा पितॄंश्च संतर्प्य पूजयेच्च जनार्द्दनम् । सुवस्त्रैर्भूषणैश्चापि समभ्यर्च्य रमापतिम् । अनुज्ञया तु विप्राणां व्रतं संपूर्णतां नयेत्
স্নান কৰি পিতৃসকলক তৰ্পণ দি জনাৰ্দনক পূজা কৰিব। সুন্দৰ বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে ৰমাপতিকো সম্যক অর্চনা কৰি, ব্ৰাহ্মণসকলৰ অনুমতিত ব্ৰতক সম্পূৰ্ণতালৈ নিবলৈ লাগে।
Verse 40
एवं यः स्नाति विप्रेन्द्राः कार्त्तिके कृष्णसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति
এইদৰে, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, যি কোনোবাই কাৰ্ত্তিক মাহত কৃষ্ণৰ সন্নিধিত স্নান কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 41
माघस्नानं नरो भक्त्या गोमत्यां कुरुते तु यः । वैनतेयोदये नित्यं संतुष्टः सह भार्यया
কিন্তু যি নৰে ভক্তিৰে গোমতীত মাঘস্নান কৰে—বৈনতেয়োদয়ত নিত্য, অৰ্থাৎ সূৰ্যোদয়ত—সি পত্নীৰ সৈতে সন্তুষ্টচিত্তে (প্ৰশংসিত আচাৰ) পালন কৰে।
Verse 42
तिला हिरण्यसहिता देया ब्राह्मणसत्तमे । मोदका गुडसंमिश्राः प्रत्यहं दक्षिणान्विताः
হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, তিল আৰু হিৰণ্য (সোণ) সহ দান দিব লাগে। আৰু প্ৰতিদিন গুড়-মিশ্ৰিত মোদক দক্ষিণাসহ প্ৰদান কৰিব লাগে।
Verse 43
तिलैराज्याप्लुतैर्होमः कर्त्तव्यः प्रत्यहं नरैः । होमार्थं सेवयेद्वह्निं न शीतार्थं कदाचन
নৰে প্ৰতিদিন ঘৃতত ভিজোৱা তিলৰে হোম কৰিব লাগে। হোমৰ উদ্দেশ্যেই অগ্নিৰ সেবা কৰিব; কেতিয়াও কেৱল শীত নিবারণৰ বাবে নহয়।
Verse 44
गोमत्यां स्नाति यो भक्त्या माघं माधववल्लभम् । समाप्तौ रक्तवस्त्राणि कञ्चुकोष्णीषमेव च
যি ভক্তিভাৱে গোমতীত মাঘমাসজুৰি—মাধৱৰ প্ৰিয়—স্নান কৰে, ব্ৰতৰ সমাপ্তিত ৰক্তবস্ত্ৰ, লগতে কঞ্চুক আৰু উষ্ণীষ (পাগুৰি) দান কৰিব।
Verse 45
दद्यादुपानहौ भक्त्या कुंकुमं च विशेषतः । कम्बलं तैलपक्वं च विष्णुर्मे प्रीयतामिति
ভক্তিভাৱে উপানহ (জোতা-চপ্পল) দান কৰিব, আৰু বিশেষকৈ কুঙ্কুম (কেশৰ/সিন্দুৰ); লগতে কম্বল আৰু তেলত ৰন্ধা আহাৰো দিব। এইদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰিব: “বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”
Verse 46
स्वामिकार्य्यमृतानां च संग्रामे शस्त्रसंकुले । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च मृतानां या गतिः स्मृता
স্বামীৰ কাৰ্য্যত প্ৰাণ ত্যাগ কৰা, অথবা অস্ত্ৰেৰে ভৰা যুদ্ধক্ষেত্ৰত, অথবা গোৰ হিতত, অথবা ব্ৰাহ্মণৰ হিতত মৃত্যুবৰণ কৰা লোকসকলৰ বাবে শাস্ত্ৰে যি পুণ্যময় পৰলোকগতি স্মৰণ কৰিছে—
Verse 47
माघस्नाने च सा प्रोक्ता गोमत्यां नात्र संशयः । सर्वदानफलं तस्य सर्व तीर्थफलं तथा
সেই একে (উচ্চ) গতি গোমতীত মাঘস্নানৰ বাবেো ঘোষণা কৰা হৈছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। তাৰ বাবে সকলো দানৰ ফল আৰু তদ্ৰূপ সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়।
Verse 48
माघस्नानान्नरो याति विष्णुलोकं सनातनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति समभ्यर्च्य जनार्द्दनम्
মাঘস্নানৰ দ্বাৰা নৰ বিষ্ণুলোক—সনাতন ধাম—লৈ যায়। আৰু জনাৰ্দনক বিধিমতে আৰাধনা কৰি সি সকলো কামনা লাভ কৰে।
Verse 49
माघं यः क्षपते सर्वं गोमत्युदधिसंगमे । ब्राह्मणानुज्ञया विप्राः सर्वं संपूर्णतां व्रजेत्
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, যি জনে ব্ৰাহ্মণসকলৰ অনুমতি লৈ গোমতী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত মাঘ মাহ সম্পূৰ্ণকৈ কটায়, সি সকলো দিশত সম্পূৰ্ণ সিদ্ধি লাভ কৰে।
Verse 50
पापिनोऽपि द्विजश्रेष्ठा ये स्नाता गोमतीजले । यज्विनां च गतिं यांति प्रसादाच्चक्रपाणिनः
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, পাপী হলেও যিসকলে গোমতীৰ জলে স্নান কৰে, চক্ৰপাণি ভগৱান (বিষ্ণু)ৰ কৃপাতে তেওঁলোকে যজ্ঞকাৰীসকলৰ গতি লাভ কৰে।
Verse 51
ब्रह्मरुद्रपदादूर्ध्वं यत्पदं चक्रपाणिनः । स्नानमात्रेण गोमत्यां तत्प्रोक्तं कृष्णसंनिधौ
চক্ৰপাণি ভগৱানৰ যি ধাম ব্ৰহ্মা আৰু ৰুদ্ৰৰ পদতকৈও ঊৰ্ধ্ব, সেয়া গোমতীত কেৱল স্নানমাত্ৰে, কৃষ্ণৰ সন্নিধানত (দ্বাৰকাত), লাভ হয় বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 52
मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुघातिनि । तत्पापं समवाप्नोति यात्राभंगं करोति यः
মিত্ৰদ্ৰোহৰ যি পাপ আৰু গুৰুহত্যাৰ যি পাপ—সেই একেই পাপ লাভ কৰে যি জনে তীৰ্থযাত্ৰা ভাঙে বা বাধা দিয়ে।
Verse 53
ब्रह्मस्वहारिणः पापास्तथा देवस्वहारिणः । स्नानमात्रेण शुद्ध्यंति गोमत्यां नात्र संशयः
ব্ৰাহ্মণৰ ধন চুৰ কৰা পাপী আৰু দেৱধন (মন্দিৰৰ সম্পত্তি) চুৰ কৰা পাপীসকলেও—গোমতীত কেৱল স্নানমাত্ৰে শুদ্ধ হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 54
भीताऽभयप्रदानेन यत्पुण्यं लभते नरः । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां स्नानमात्रतः
ভীতজনক অভয় দান কৰি মানুহে যি পুণ্য লাভ কৰে, গোমতীত কেৱল স্নান কৰিলেই সেই একে পুণ্য লাভ হয়।
Verse 55
भीताभय प्रदानेन पुत्रानिष्टान्न संशयः । धनकामस्तु विपुलं लभते धनमूर्जितम्
ভীতজনক অভয় দান কৰিলে নিঃসন্দেহে উত্তম পুত্ৰ লাভ হয়; আৰু ধন কামনা কৰা জনে প্ৰচুৰ, সুদৃঢ় ধন-সম্পদ লাভ কৰে।
Verse 56
प्राप्नुयादीप्सितान्कामान्गोमतीनीरसंगमे । कृतकृत्यो भवेद्विप्रा ऋणान्मुच्येत पैतृकात्
গোমতীৰ জল-সঙ্গমত ইচ্ছিত কামনা লাভ হয়। হে ব্ৰাহ্মণ, মানুহে কৰ্তব্যত কৃতকৃত্য হয় আৰু পিতৃঋণৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 57
मनसा वचसा चैव कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नश्यते पापं गोमतीनीरसंगमात्
মন, বাক্য আৰু কৰ্মেৰে যি পাপ সঞ্চিত হৈছে, গোমতীৰ জল-সঙ্গমৰ প্ৰভাৱত সেই সকলো পাপ নাশ হয়।
Verse 58
पीतांबरधरो भूत्वा तथा गरुडवाहनः । वनमाली चतुर्बाहुर्दिव्यगन्धानुलेपनः । याति विष्ण्वालयं विप्रा अपुनर्भवलक्षणम्
পীতাম্বৰ পৰিধান কৰি, গৰুড়বাহন ৰূপে, বনমালা ধাৰণ কৰি, চতুৰ্ভুজ আৰু দিব্য সুগন্ধি লেপনে অভিষিক্ত হৈ—হে ব্ৰাহ্মণ, মানুহে বিষ্ণুৰ ধামলৈ যায়, যি পুনৰ্জন্মৰ পৰা মুক্তিৰ লক্ষণযুক্ত।
Verse 59
गोमतीस्नानमात्रेण मानवो नात्र संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णुं सनातनम्
গোমতীত কেৱল স্নান কৰিলেই—ইয়াত সন্দেহ নাই—মানৱ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ সনাতন বিষ্ণুক লাভ কৰে।