Adhyaya 39

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी । उन्मीलिनी वंजुली च त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी

শ্ৰী প্ৰহ্লাদে ক’লে: জয়া, বিজয়া আৰু জয়ন্তী—পাপনাশিনী; উন্মীলিনী, বঞ্জুলী, ত্ৰিস্পৃশা আৰু পক্ষবৰ্ধিনী।

Verse 2

पुण्यं सर्वपुराणानां ते लभंते दिनेदिने । पक्वान्नं ये प्रकुर्वंति हविर्द्धान्यसमुद्भवम्

যিসকলে ভক্তিভাৱে হৱিস-ধান্যৰ পৰা উৎপন্ন পক্বান্ন নৈবেদ্য ৰূপে প্ৰস্তুত কৰে, তেওঁলোকে দিনেদিনে সকলো পুৰাণে প্ৰশংসিত পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 3

जागरे पद्मनाभस्य घृतेनैव सुपाचितम् । वर्तिद्वयसमायुक्तं दीपं घृतसमन्वितम्

পদ্মনাভৰ জাগৰণত ঘিঁউৰ দীপ অৰ্পণ কৰা উচিত—ঘিঁউৰে সুপাচিত, দুটা বতীৰে সংযুক্ত, আৰু ঘিঁউৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 4

यः कुर्य्याज्जागरे विष्णोः शालिग्रामशिलाग्रतः । शालग्रामशिलाग्रे तु ये प्रकुर्वंति जागरम्

যি বিষ্ণুৰ জাগৰণ শালিগ্ৰাম শিলাৰ সন্মুখত কৰে—নিশ্চয়, শালিগ্ৰাম শিলাৰ আগত যিসকলে ৰাতিজাগৰণ পালন কৰে—(তেওঁলোকে বিশেষ পুণ্য লাভ কৰে)।

Verse 5

कुर्वंति नृत्यवाद्ये च लोकानां रंजनाय च । संछादयंति कुसुमैः शालिग्रामशिलां च ये

যিসকলে লোকৰ আনন্দৰ বাবে নৃত্য আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ ব্যৱস্থা কৰে, আৰু যিসকলে শালিগ্ৰাম শিলাক কুসুমেৰে আচ্ছাদিত কৰি পূজা কৰে, তেওঁলোক পুণ্যকৰ্মী বুলি প্ৰশংসিত।

Verse 6

चक्रांकितां विशेषेण प्रतिमां वैष्णवीं द्विजाः । चंदनं च सकर्पूरं कृष्णागुरुसमन्वितम्

হে দ্বিজসকল, বিশেষকৈ চক্ৰচিহ্নিত বৈষ্ণৱ প্ৰতিমাক ভক্তিভাৱে সন্মান কৰা; আৰু চন্দন, কৰ্পূৰ আৰু কৃষ্ণ আগৰু মিশ্ৰিত সুগন্ধি লেপ অৰ্পণ কৰা।

Verse 7

युक्तं मृगमदेनापि यः करोति विलेपनम् । द्वादश्यां देवदेवस्य रात्रौ जागरणे सदा

যি কোনো ব্যক্তি দ্বাদশীৰ ৰাতি দেবদেৱৰ বাবে সদা জাগৰণ কৰি, কস্তূৰী মিশ্ৰিত সুগন্ধি লেপন কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 8

तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण च वोऽग्रतः । तत्फलं कोटितीर्थे तु उज्जयिन्यां महालये

এতিয়া মই তোমালোকৰ আগত সংক্ষেপে আৰু স্পষ্টকৈ সেই আচৰণৰ পুণ্য ক’ম; তাৰ ফল উজ্জয়িনীৰ মহালয়স্থিত কোটিতীৰ্থত লাভ কৰা ফলৰ সমান।

Verse 9

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे मथुरायां त्रिपुष्करे । अयोध्यायां प्रयागे च तीर्थे सागरसंगमे

এই পুণ্য বাৰাণসী, কুরুক্ষেত্ৰ, মথুৰা, ত্ৰিপুষ্কৰ; অযোধ্যা, প্ৰয়াগ আৰু সেই তীৰ্থত—য’ত সাগৰ পবিত্ৰ জলৰ সৈতে মিলিত হয়—লাভ কৰা পুণ্যৰ সমান।

Verse 10

सर्वपुण्येषु तीर्थेषु देवतायतनेषु च । कृतैर्यज्ञायुतैस्तत्र व्रतदानैश्च पुष्कलैः

সকলো পুণ্যতীৰ্থ আৰু দেবতাৰ মন্দিৰসমূহত—যেন তাত অযুত যজ্ঞ সম্পন্ন হৈছে, আৰু প্ৰচুৰ ব্ৰত আৰু উদাৰ দান দিয়া হৈছে—তেনে পুণ্যই লাভ হয়।

Verse 11

वेदैरधीतैर्यत्पुण्यं पुराणैश्चावगाहितैः । तपोभिश्चरितैः पुण्यं सम्यगाश्रम पालनैः

বেদ অধ্যয়ন, পুৰাণ গভীৰভাৱে অনুধ্যান, তপস্যা আচৰণ আৰু নিজৰ আশ্ৰম-ধৰ্ম সঠিকভাৱে পালন কৰি যি পুণ্য লাভ হয়—সেই একেই পুণ্য (ইয়াৰ দ্বাৰা) লাভ হয়।

Verse 12

यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं वेदव्यासेन पुत्रक । तत्फलं जागरे विष्णोः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

হে প্ৰিয় বালক, মুনিসকল আৰু বেদব্যাসে যি ফল ঘোষণা কৰিছে—সেই একেই ফল বিষ্ণুৰ জাগৰণ পালন কৰিলে লাভ হয়, শুক্লপক্ষ হোক বা কৃষ্ণপক্ষ।

Verse 13

हैमवत्यै पुरा प्रोक्तं कैलासे शूलपाणिना । नारदाय पुरा प्रोक्तं ब्रह्मणा मत्समीपतः

পূৰ্বে কৈলাসত শূলধাৰী প্ৰভুৱে এই কথা হৈমৱতীক উপদেশ দিছিল; আৰু বহু আগতে ব্ৰহ্মাই মোৰ সন্মুখতে নাৰদক এই কথা কৈছিল।

Verse 14

अरुणेन वज्रहस्ताय कथितं पृच्छते पुरा । द्वादशीजागरस्योक्तं फलं विप्रा मया च वः । तत्कुरुध्वं द्विजा यूयं जागरं विष्णुवासरे

পূৰ্বে প্ৰশ্ন কৰোঁতে অৰুণে বজ্ৰহস্তক এই কথা কৈছিল। আৰু মইও তোমালোকক, হে বিপ্ৰসকল, দ্বাদশী জাগৰণৰ ফল বৰ্ণনা কৰিলোঁ। সেয়ে, হে দ্বিজসকল, বিষ্ণুৰ পবিত্ৰ দিনত জাগৰণ পালন কৰা।

Verse 15

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणान्प्राह बलिं पौत्रं स्वकं ततः । त्वमपि श्रद्धया पौत्र कुरु जागरणं हरेः

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলক উপদেশ দিলে, তাৰ পিছত নিজৰ নাতি বলীক ক’লে—“তুমিও, হে নাতি, শ্ৰদ্ধাৰে হৰিৰ জাগৰণ কৰা।”

Verse 16

द्वारका मनसा ध्याता पापं वर्षशतान्वितम् । कीर्तनाच्छतजन्मोत्थं दहते नात्र संशयः

দ্বাৰকাক মনতে ধ্যান কৰিলে শত বছৰৰ সঞ্চিত পাপ নাশ হয়; আৰু তাৰ কীৰ্তন কৰিলে শত জন্মৰ পৰা উদ্ভৱ পাপ দগ্ধ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 17

पापं जन्मसहस्रोत्थं पदमात्रेण गच्छताम् । द्वारका हरते नूनं मुक्तिः कृष्णस्य दर्शनात्

যিসকলে তাৰ ফালে মাত্ৰ এটা পদক্ষেপ লয়, দ্বাৰকাই নিশ্চয় সহস্ৰ জন্মৰ পৰা উদ্ভৱ পাপ হৰণ কৰে; আৰু কৃষ্ণৰ দর্শনে মুক্তি লাভ হয়।

Verse 18

न शक्नोति यदा गंतुं द्वारकां चैव मानवः । माहात्म्यं पठनीयं तु द्वारकासंभवं गृहे

যেতিয়া কোনো মানুহে দ্বাৰকাত যাব নোৱাৰে, তেতিয়া দ্বাৰকাৰ বিষয়ে উদ্ভৱ এই মাহাত্ম্য নিশ্চয় ঘৰত পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 19

दातव्यं वैष्णवानां तु श्रोतव्यं भक्तिभावतः । द्वादश्यां च विशेषेण पठनीयं तु जागरे

ইয়াক বৈষ্ণৱসকলক দান কৰিব লাগে আৰু ভক্তিভাৱে শুনিব লাগে; আৰু বিশেষকৈ দ্বাদশীত ৰাত্ৰি জাগৰণত ইয়াৰ পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 20

द्वारका संभवं पुण्यं स संप्राप्नोति मानवः । प्रसादाद्वासुदेवस्य सत्यंसत्यं च भाषितम्

মানুহে দ্বাৰকা-সম্বন্ধীয় এই পুণ্য নিশ্চয় লাভ কৰে, বাসুদেৱৰ কৃপাৰে; এই বাক্য সত্য—সত্যই কোৱা হৈছে।

Verse 21

गृहे संतिष्ठते नित्यं मथुरा द्वारका तथा । अवंती च तथा माया प्रयागं कुरुजांगलम्

যাৰ গৃহত সদায় মথুৰা আৰু দ্বাৰকা নিবাস কৰে; তেনেদৰে অৱন্তী আৰু মায়া, প্ৰয়াগ আৰু কুরুজাঙ্গলও নিত্য উপস্থিত থাকে।

Verse 22

त्रिपुष्करं नैमिषं च गंगाद्वारं च सौकरम् । चंद्रेशं चैव केदारं तथा रुद्रमहालयम्

ত্ৰিপুষ্কৰ, নৈমিষ, গঙ্গাদ্বাৰ আৰু সৌকৰ; তেনেদৰে চন্দ্ৰেশ আৰু কেদাৰ, আৰু ৰুদ্ৰৰ মহাধাম—এই সকলো প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থ ইয়াত অন্তর্ভুক্ত।

Verse 23

वस्त्रापथं महादेवं महाकालं तथैव च । भूतेश्वरं भस्मगात्रं सोमनाथमुमापतिम्

বস্ত্ৰাপথ, মহাদেৱ আৰু মহাকাল; ভূতেশ্বৰ—ভস্মলিপ্ত প্ৰভু—আৰু সোমনাথ, উমাপতি—শিৱৰ এই সকলো পবিত্ৰ ৰূপ আৰু আসন ইয়াত স্মৰণ কৰা হৈছে।

Verse 24

कोटिलिंगं त्रिनेत्रं च देवं भृगुवनेचरम् । दीपेश्वरं महानादं देवं चैवाचलेश्वरम्

কোটিলিঙ্গ, ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভু, আৰু ভৃগুবনত নিবাসী দেৱ; দীপেশ্বৰ, মহানাদ, আৰু অচলেশ্বৰ—এই শৈৱ তীৰ্থ আৰু ৰূপসমূহ ইয়াত কীৰ্তিত।

Verse 25

ब्रह्मादयः सुरगणा गृहे तिष्ठंति सर्वदा । पितरो नागगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

সেই গৃহত ব্ৰহ্মা আদি দেৱগণ সদায় বাস কৰে; তেনেদৰে পিতৃগণ, নাগ, গন্ধৰ্ব, মুনি, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলও।

Verse 26

तीर्थानि यानि कानि स्युरश्वमेधादयो मखाः । कृष्णजन्माष्टमीं पौत्र यः करोति विशेषतः

হে পৌত্ৰ! যিমানেই তীৰ্থ থাকক আৰু অশ্বমেধ আদি যজ্ঞ থাকক—যি জনে বিশেষ ভক্তিৰে শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্মাষ্টমী পালন কৰে, সি সেই সকলোৰে একত্ৰিত পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 27

यथा भागवतं शास्त्रं तथा भागवतो नरः । उभयोरंतरं नास्ति हरहर्योस्तथैव च

যেনে ভাগৱত শাস্ত্ৰ, তেনেই ভাগৱত ভক্ত; দুয়োৰ মাজত কোনো অন্তৰ নাই। তেনেদৰে হৰ (শিৱ) আৰু হৰি (বিষ্ণু)ৰ মাজতো কোনো ভেদ নাই।

Verse 28

नीलीक्षेत्रं तु यो याति मूलकं भक्षयेत्तु यः । नैवास्ति नरकोद्धारं कल्पकोटिशतैरपि

কিন্তু যি জন নীলী-ক্ষেত্ৰলৈ যায় আৰু মূলক (মুলা) ভক্ষণ কৰে—তাৰ নৰকৰ পৰা উদ্ধাৰ নাই, শত কোটি কল্প বুলিও।

Verse 29

नीलीकर्म तु यः कुर्य्याद्ब्राह्मणो लोभमोहितः । नाप्नोति सुकृतं किंचित्कुर्य्याद्वा रसविक्रयम्

কিন্তু লোভে মোহিত কোনো ব্ৰাহ্মণে যদি ‘নীলী-কর্ম’ কৰে, তেন্তে সি একেবাৰে কোনো পুণ্য নাপায়; তদ্ৰূপ যদি সি ‘ৰস’ৰ বিক্ৰয়-বাণিজ্য (ৰস-বিক্ৰয়) কৰে, তেন্তেও তেনেই।

Verse 30

प्रसीदति न विश्वात्मा वैष्णवे चापमानिते । अश्वत्थं छेदयेद्यो वै एकैकस्मिंश्च पर्वणि

যেতিয়া কোনো বৈষ্ণৱৰ অপমান হয়, তেতিয়া বিশ্বাত্মা প্ৰসন্ন নহয়। আৰু যি জনে অশ্বত্থ (অশ্বত্থ গছ) কাটি পেলায়—বিশেষকৈ প্ৰতিটো পবিত্ৰ পৰ্বণত—সি মহাপাপৰ ভাগী হয়।

Verse 31

मन्वंतराणि तावंति रौरवे वसतिर्भवेत् । अरिष्टकाष्ठैर्दैत्येंद्र कार्य्यं यः कुरुते क्वचित् । न पूजामर्घदानं च तस्य गृह्णाति भास्करः

যিমান মন্বন্তৰ, সিমান মন্বন্তৰলৈকে তাৰ বাস ৰৌৰৱ নৰকত হয়। হে দৈত্যেন্দ্ৰ! যি কোনো সময়ত অরিষ্ট কাঠেৰে কোনো কাৰ্য কৰে, ভাস্কৰ (সূৰ্য) তাৰ পূজা আৰু অৰ্ঘ্য-দান গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 32

छेदापकस्य चार्के तु च्छेदकस्य च दैत्यज । शतं जन्मानि दारिद्यं जायते च सरोगता

হে দৈত্যপুত্ৰ! যি অর্কা (সূৰ্য-উদ্ভিদ) কটোৱায় আৰু যি নিজে কটে, সি শত জন্ম ধৰি দাৰিদ্ৰ্যত জন্মে আৰু ৰোগাক্ৰান্ত হয়।

Verse 33

रोपयेत्पालयेद्यो वै सूर्य्यवृक्षं नरोत्तमः । सप्तकल्पं वसेत्सोऽत्र समीपे भास्करस्य हि

নৰৰ শ্ৰেষ্ঠ যি সূৰ্য্যবৃক্ষ পুঁতে আৰু পালন কৰে, সি ইয়াত সাত কল্প ধৰি নিশ্চয় ভাস্কৰ (সূৰ্য)ৰ সান্নিধ্যত বাস কৰে।

Verse 34

रोपितैर्देववृक्षैस्तु यत्फलं लक्षकोटिभिः । न्यग्रोधवृक्षेणैकेन रोपितेन फलं हि तत्

দশ-কোটি দেববৃক্ষ ৰোপণ কৰি যি ফল লাভ হয়, একেটা ন্যগ্ৰোধ (বট) গছ ৰোপণ কৰিলেই সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 35

धात्रीद्रुमेऽप्येवमेव फलं भवति रोपिते । तुलसीरोपणे चैव अधिकं चापि सुव्रत । अमरत्वं च ते यांति नात्र कार्य्या विचारणा

ধাত্ৰীদ্ৰুম (আমলখী) ৰোপণ কৰিলেও তেনেকৈয়ে ফল হয়। কিন্তু হে সুৱ্ৰত! তুলসী ৰোপণত তাতো অধিক পুণ্য; তেওঁলোকে অমৰত্বলৈও যায়—ইয়াত সন্দেহৰ স্থান নাই।

Verse 36

द्वारकां कलिकाले तु प्रातरुत्थाय कीर्तयेत् । स सर्वपापनिर्मुक्तः स्वर्गं याति न संशयः

কলিযুগত পুৱা উঠি দ্বাৰকাৰ কীৰ্তন কৰা উচিত; তেনে কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ নিঃসন্দেহে স্বৰ্গলৈ যায়।

Verse 37

रोहिणीसहिता ये न द्वादशी समुपोषिता । महापातकसंयुक्तः कल्पांते नाकमाप्नुयात्

ৰোহিণী নক্ষত্ৰযুক্ত দ্বাদশীত যি বিধিমতে উপবাস নকৰে, সি মহাপাতকৰ দোষে লিপ্ত থাকে আৰু কল্পান্ততো স্বৰ্গ নাপায়।

Verse 38

वासरः को विना सूर्य्यं विना सोमेन का निशा । विना वृक्षेण को ग्रामो द्वादशी किं व्रतं विना

সূৰ্য্য নাথাকিলে দিন কিহে? সোম (চন্দ্ৰ) নাথাকিলে নিশা কিহে? গছ নাথাকিলে গাঁও কিহে? আৰু ব্ৰত নাথাকিলে দ্বাদশী কিহে?

Verse 39

गृहं च नरकं तस्य यमदण्डं द्वितीयकम् । न यत्र पठते नित्यं विष्णोर्नामसहस्रकम्

যি ঘৰত নিত্য বিষ্ণোৰ নামসহস্ৰ পাঠ নকৰে, সেই ঘৰেই নৰক, আৰু সেয়া যমদণ্ডৰ দ্বিতীয় ৰূপ।

Verse 40

नरकं च भवेत्तस्य द्वितीयं यमशासनम् । नैव भागवतं यत्र पुराणं गीयते कलौ । अन्धकूपेषु क्षिप्यंते ज्वलितेषु हुताशने

যি ঠাইত কলিযুগত ভাগৱত পুৰাণ গীত নহয়, সেই ঠাই নৰক হয়—যমশাসনৰ দ্বিতীয় ৰূপ; তেনে লোকক অন্ধ কূপত নিক্ষেপ কৰে, জ্বলন্ত অগ্নিত পেলাই দিয়ে।

Verse 41

द्विषंति ये भागवतं न कुर्वंति दिनं हरेः । यमदूतैश्च नीयन्ते तथा भूमौ भवंति ते

যিসকলে ভাগৱতক দ্বেষ কৰে আৰু হৰিৰ পবিত্ৰ দিন পালন নকৰে, তেওঁলোকক যমদূতে টানি লৈ যায়; আৰু তেওঁলোকে পুনৰ পৃথিৱীত জন্ম গ্ৰহণ কৰে।

Verse 42

वाच्यमानं न शृण्वंति हरेश्चरितमुत्तमम् । करपत्रैश्च पीड्यंते सुतीव्रैर्यम शासनात्

হৰিৰ অতি উত্তম চৰিত্ৰ পাঠ কৰা সময়ত যিসকলে শুনিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, যমৰ আদেশত তেওঁলোকক অতি তীক্ষ্ণ হাত-সদৃশ ধাৰেৰে যন্ত্ৰণা দিয়া হয়।

Verse 43

निन्दां कुर्वंति ये पापा वैष्णवानां महात्मनाम् । तेषां निरयपातस्तु यावदाभूतसंप्लवम्

যিসকল পাপীয়ে মহাত্মা বৈষ্ণৱসকলক নিন্দা কৰে, তেওঁলোক নৰকত পতিত হয়; আৰু সেই পতন মহাপ্ৰলয় পৰ্যন্ত স্থায়ী হয়।

Verse 44

गोकोटितीर्थादधिकं स्नानं तत्राधिकं भवेत् । ये पश्यंति महापुण्या गोपीचंदनमृत्तिकाम् । गंगास्नानफलं तेषां जायते नात्र संशयः

তাত স্নানৰ পুণ্য কোটি কোটি তীৰ্থতকৈও অধিক বুলি কোৱা হয়। যিসকল মহাপুণ্যৱানে গোপীচন্দনৰ মৃত্তিকা দর্শন কৰে, তেওঁলোকে গঙ্গাস্নানৰ ফল লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 45

वैष्णवानां प्रयच्छंति गोपीचं दनमृत्तिकाम् । येषां ललाटे तिलकः गोपीचंदनसंभवम्

তেওঁলোকে বৈষ্ণৱসকলক গোপীচন্দনৰ মৃত্তিকা দান কৰে—যিসকলৰ ললাটত গোপীচন্দনজাত তিলক শোভা পায়।

Verse 46

गोपीचंदनपुंड्रेण द्वादश्यां जागरे कृते । विष्णोर्नामसहस्रस्य पाठेन मुक्तिमाप्नुयात्

গোপীচন্দনৰ বৈষ্ণৱ তিলক ললাটত ধৰি, দ্বাদশীত জাগৰণ কৰি আৰু বিষ্ণুৰ সহস্ৰনাম পাঠ কৰিলে মানুহে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 47

ये नित्यं प्रातरुत्थाय वैष्णवानां तु कीर्तनम् । गोमतीस्मरणं कुर्युः कृष्णतुल्या न संशयः

যিসকলে নিত্য পুৱাতে উঠি বৈষ্ণৱসকলৰ কীৰ্তন কৰে আৰু গোমতী নদীৰ স্মৰণ কৰে, তেওঁলোক কৃষ্ণসমান হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 48

ये नित्यं प्रातरुत्थाय द्वारकेति वदंति च । तीर्थकोटिभवं पुण्यं लभंते च दिनेदिने

যিসকলে নিত্য পুৱাতে উঠি ‘দ্বাৰকা’ নাম উচ্চাৰণ কৰে, তেওঁলোকে দিনেদিনে কোটি কোটি তীৰ্থযাত্ৰাৰ সমান পুণ্য লাভ কৰে।