Adhyaya 31

Verse 1

प्रह्लाद उवाच दिव्यस्वप्रभया ध्वांतं भूतानां नाशयन्सदा । जनयन्परमानंदं भक्तानां च भयापहः

প্ৰহ্লাদ ক’লে: নিজৰ দিব্য প্ৰভাৰে তেওঁ সদায় সত্ত্বসমূহৰ অন্ধকাৰ নাশ কৰে; ভক্তসকলৰ অন্তৰত পৰমানন্দ জগায় আৰু তেওঁলোকৰ ভয় অপসাৰণ কৰে।

Verse 2

पताकाभिर्ध्वजस्थाभिर्द्वारकाजयवर्द्धनः । दिव्यपुण्यप्रकाशेन राजते गिरिराडिव

পতাকা আৰু ধ্বজস্তম্ভেৰে সুশোভিত, জয় বৃদ্ধি কৰা দ্বাৰকা দিব্য পুণ্য-প্ৰকাশে উজ্জ্বল হৈ পৰ্বতৰাজৰ দৰে দীপ্যমান।

Verse 3

दृष्ट्वाऽलयं तदा विष्णोस्तदायुधविभूषितम् । विहाय पादुके च्छत्रं दण्डवत्पतिता भुवि

তেতিয়া বিষ্ণুৰ আলয়, তেওঁৰ দিৱ্য আয়ুধে সুসজ্জিত, দেখি তেওঁলোকে পাদুকা আৰু ছত্ৰ ত্যাগ কৰি ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি পৰি গ’ল।

Verse 4

भूमिसंलुठनं तेषां तीर्थानामद्भुतं महत् । अभवद्विप्र शार्दूलाः क्षेत्रादीनां च सर्वशः

হে বিপ্ৰ-শাৰ্দূলসকল! সেই তীৰ্থসমূহৰ ভূমিত গড়াগড়ি খোৱা ক্ৰিয়া আশ্চৰ্য আৰু মহান হৈছিল; তদ্ৰূপে সকলো পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আদি সকলোতে।

Verse 5

वाराणसी कुरुक्षेत्रं प्रयागो जाह्नवी तथा । यमुना नर्मदा पुण्या पुण्या प्राची सरस्वती

বারাণসী, কুৰুক্ষেত্ৰ আৰু প্ৰয়াগ; জাহ্নৱী (গঙ্গা)ও; যমুনা আৰু পবিত্ৰ নর্মদা; পুণ্য প্ৰাচী আৰু সৰস্বতী—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 6

गोदावरी महापुण्या गया तिस्रस्तु मंगलाः । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पुण्या चक्रनदी शुभा

মহাপুণ্য গোদাৱৰী; গয়া; তিনিটা মঙ্গলময় ধাৰা/স্থান; শালিগ্ৰাম নামৰ মহাক্ষেত্ৰ; আৰু শুভ, পুণ্য চক্ৰনদী—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 7

पयोष्णी तपती कृष्णा कावेर्य्याद्याः सुपुण्यदाः । पुष्करादीनि तीर्थानि सागराः पर्वतोत्तमाः

পয়োষ্ণী, তপতী, কৃষ্ণা, আৰু কাবেৰী আদি—উৎকৃষ্ট পুণ্য দানকাৰী; পুষ্কৰ আদি তীৰ্থসমূহ; সাগৰসমূহ; আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতসমূহ—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 8

अयोध्या मथुरा माया अवंत्याद्याश्च मुक्तिदाः । श्रीरंगाख्यमनंतं च प्रभासं च विशेषतः

অযোধ্যা, মথুৰা, মায়া (হৰিদ্বাৰ), আৰু অৱন্তী আদি—মুক্তিদাতা ধামসমূহ; আৰু অনন্ত নামে শ্ৰীৰঙ্গ; আৰু বিশেষকৈ প্ৰভাস—সকলোই মহিমাময়।

Verse 9

पुरुषोत्तमं महाक्षेत्रमरण्यान्यादयः शुभाः । त्रैलोक्ये वर्त्तमानानि सर्वतीर्थानि सर्वशः

পুৰুষোত্তমৰ মহাক্ষেত্ৰ আৰু শুভ অৰণ্য আদি পবিত্ৰ ভূমিসমূহ—এমন যে ত্ৰিলোকত বিদ্যমান সকলো তীৰ্থই সকলো দিশে ইয়াতেই উপস্থিত।

Verse 10

दृष्ट्वा कृष्णालयं पुण्यं मुहुर्मुहुः प्रहर्षिताः । जय शब्दैर्नमःशब्दैर्गर्जंतो हरिनामभिः

কৃষ্ণৰ পুণ্য আলয় দৰ্শন কৰি তেওঁলোকে বাৰে বাৰে আনন্দে উল্লসিত হ’ল; ‘জয়’ আৰু ‘নমঃ’ ধ্বনিৰে গর্জন কৰি, হৰিৰ নাম উচ্চস্বৰে জপিলে।

Verse 11

आनंदाश्रूणि मुंचंतः प्रेम्णा गद्गदया गिरा । स्तुवंति मुनयः सर्वे तीर्थादीनि च सर्वशः

আনন্দাশ্ৰু ঝৰাই, প্ৰেমে গদগদ কণ্ঠে, সকলো মুনিয়ে তীৰ্থ আৰু পবিত্ৰ স্থানসমূহক সকলোফালে সম্পূৰ্ণভাবে স্তৱন কৰিলে।

Verse 12

अथ संस्तुवतां तेषामन्योन्यं मुदितात्मनाम् । वीक्ष्य वक्त्राणि सर्वेषां महर्षिर्नारदोऽब्रवीत्

তাৰ পাছত, তেওঁলোকে আনন্দচিত্তে পৰস্পৰে স্তৱন কৰি থাকোঁতে, মহর্ষি নাৰদে সকলোৰে মুখমণ্ডল চাই বচন ক’লে।

Verse 13

श्रीनारद उवाच । राशयः पुण्य पुंजानां कृता युष्माभिरुत्तमाः । तज्जन्मना सहस्रैस्तु यद्दृष्टं कृष्णमंदिरम्

শ্ৰী নাৰদে ক’লে: “হে উত্তমসকল, তোমালোকে পুণ্যৰ মহা-সঞ্চয় গঢ়িছা; কিয়নো হাজাৰ হাজাৰ জন্মৰ পাছতেহে কৃষ্ণ-মন্দিৰৰ দৰ্শন লাভ হয়।”

Verse 14

दर्शनं कृष्णदेवस्य द्वारकागमने मतिः । दृढभक्तिर्महाविष्णोर्नाल्पस्य तपसः फलम्

কৃষ্ণদেৱৰ দৰ্শন, দ্বাৰকাত গমন কৰিবলৈ দৃঢ় সংকল্প, আৰু মহাবিষ্ণুত অটল ভক্তি—এইবোৰ সামান্য তপস্যাৰ ফল নহয়।

Verse 16

धन्येयं गौतमी गंगा गौतमोऽयं महातपाः । यत्प्रसादेन सर्वेषां कल्याणं समुपस्थितम्

ধন্য এই গৌতামী গঙ্গা, ধন্য এই মহাতপস্বী গৌতম; যাঁৰ প্ৰসাদে সকলোৰে কল্যাণ এতিয়া সম্পূৰ্ণতা লাভ কৰিলে।

Verse 17

यज्ञाध्ययनदानानां तपोव्रतसमाधिनाम् । संप्राप्तफलमस्माभिर्युष्माभिः सर्वतीर्थकाः

যজ্ঞ, বেদ-অধ্যয়ন, দান, তপ, ব্ৰত আৰু সমাধি—এই সকলোৰ ফল আমি আৰু তোমালোকেও লাভ কৰিলোঁ, হে সকলো তীৰ্থৰ মূৰ্তিস্বৰূপসকল।

Verse 18

यूयं सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि चैव कृत्स्नशः । कृष्णाज्ञया सर्वकालं तिष्ठध्वं सर्वदैवतैः

তোমালোকেই সম্পূৰ্ণৰূপে সকলো তীৰ্থ আৰু সকলো পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ। কৃষ্ণৰ আজ্ঞাত, সকলো দেৱতাৰ সৈতে, সকলো কালতে ইয়াতেই অৱস্থান কৰা।

Verse 19

धन्या वै पूर्वजास्तेषां वंशजाः कृष्णदर्शनं । सोत्सवा द्वारकां यांति पश्यंति च हरिप्रियाम्

সঁচাকৈ ধন্য তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ, যিসকলৰ বংশধৰে শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৰ্শন লাভ কৰে। উৎসৱমুখৰ হৈ তেওঁলোকে দ্বাৰকা যায় আৰু হৰিৰ প্ৰিয় নগৰীখন দৰ্শন কৰে।

Verse 20

इयं च शोभते पुण्या द्वारका कृष्ण वल्लभा । प्रपश्यंतु महाभागास्तथा वाराणसीं शुभाम्

এই পুণ্যময় দ্বাৰকা শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰিয়, উজ্জ্বল শোভাৰে দীপ্তিময়। মহাভাগ্যবানসকলে ইয়াৰ দৰ্শন কৰক, আৰু তেনেদৰে শুভ বাৰাণসীৰো দৰ্শন কৰক।

Verse 21

क्षेत्राणि कुरुमुख्यानि पश्यंतु द्वारकां प्रभोः । तादृशी मथुरा काशी मायाऽध्योध्या च राजते

কুৰুক্ষেত্ৰ আদি শ্ৰেষ্ঠ ক্ষেত্ৰসমূহে প্ৰভুৰ দ্বাৰকাৰ দৰ্শন কৰক। তেনেদৰে মথুৰা, কাশী, মায়া (হৰিদ্বাৰ) আৰু অযোধ্যাও মহিমাৰে দীপ্তিময় হৈ ৰয়।

Verse 22

अवन्ती न च कांची च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । सूर्योपरागकालेऽपि कुरुक्षेत्रं न राजते

অৱন্তী (উজ্জয়িনী) নহয়, কাঁচীও নহয়, আৰু পুৰুষোত্তম (পুৰী)ৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰও নহয়—ইয়াৰ দৰে শোভা নাপায়। সূৰ্যগ্ৰহণৰ সময়তো কুৰুক্ষেত্ৰ ইমান দীপ্ত নহয়।

Verse 23

ईदृशं न गयातीर्थं यादृगेतत्प्रकाशते

গয়া-তীৰ্থও ইয়াৰ দৰে দীপ্তিময় বুলি দেখা নাযায়, যিদৰে এই ক্ষেত্ৰ প্ৰকাশিত হৈছে।

Verse 24

ग्रहनक्षत्रताराणां यथा सूर्य्यो विराजते । सक्षेत्रतीर्थराजानां द्वारकार्को विराजते

যেনেকৈ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ-তাৰাসকলৰ মাজত সূৰ্যই সৰ্বাধিক দীপ্তিৰে বিৰাজ কৰে, তেনেকৈ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থ-ৰাজাসকলৰ মাজত ‘দ্বাৰকা-সূৰ্য’ বিৰাজমান।

Verse 25

प्रह्लाद उवाच । निशम्य नारदेनोक्तं प्रहृष्टाश्च तथा द्विजाः । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि पुरस्कृत्य च गौतमम्

প্ৰহ্লাদ ক’লে: নাৰদে কোৱা কথা শুনি ব্ৰাহ্মণসকলেও অতিশয় আনন্দিত হ’ল। সকলো পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থক আগত ৰাখি, আৰু গৌতমক নেতা ৰূপে সন্মান কৰি, তেওঁলোকে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 26

विहाय गौतमीं तत्र प्रययुर्ह्यग्रतोग्रतः । प्रहृष्टा गौतमी तत्र प्रणम्य त्वरिता ययौ

তাত গৌতমীক ত্যাগ কৰি তেওঁলোকে আগলৈ আগলৈ উৎকণ্ঠিত তাড়নাৰে আগবাঢ়িল। আৰু গৌতমীয়ো আনন্দিত হৈ তাত প্ৰণাম কৰি শীঘ্ৰে তেওঁলোকৰ পিছে পিছে গ’ল।

Verse 27

गीतवाद्यैश्च नृत्यैश्च पताकाभिः समंततः । प्रययुः स्तोत्रपाठैश्च सर्वे ते द्वारकाश्रये

গীত, বাদ্য আৰু নৃত্যৰ সৈতে, চাৰিওফালে পতাকা উৰুৱাই, স্তোত্ৰপাঠ কৰি তেওঁলোক সকলোৱে দ্বাৰকাৰ আশ্ৰয়লৈ আগবাঢ়িল।

Verse 28

स तीर्थान्यग्रतः कृत्वा मध्ये कृत्वा तु शोभनम् । प्रयागं तीर्थराजं च प्रहृष्टं क्षेत्रदर्शनात्

তেওঁ তীৰ্থসমূহক আগত ৰাখিলে, আৰু মাজত শোভন প্ৰয়াগ—তীৰ্থৰাজ—ক স্থাপন কৰিলে; পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰদৰ্শনত সি আনন্দে উল্লসিত হৈছিল।

Verse 29

ततः पश्चात्सरित्स्नानं चकार ऋषिसत्तमः । जाह्नवी गौतमी रेवा यमुनाप्राक्सरस्वती

তাৰ পাছত ঋষিসত্তমে নদীস্নান কৰিলে—জাহ্নৱী (গঙ্গা), গৌতমী, ৰেৱা (নৰ্মদা), যমুনা আৰু প্ৰাচীন সৰস্বতীত।

Verse 30

सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी यमुना तथा । कृष्णा भीमरथी गंगा कावेरी चाघनाशिनी

সৰয়ূ, গণ্ডকী, তাপী, পয়োষ্ণী আৰু যমুনা; কৃ্ষ্ণা, ভীমৰথী, গঙ্গা আৰু কাবেৰী—পাপনাশিনী—এই সকলো পবিত্ৰ নদীৰ কথা কোৱা হৈছে।

Verse 31

मंदाकिनी महापुण्या पुण्या भोगवती नदी । व्रजंति युगपत्सर्वाः पश्यंत्यो द्वारकां पुरीम्

মন্দাকিনী—মহাপুণ্যময়ী—আৰু পুণ্যৱতী ভোগৱতী নদী; সকলো একেলগে আগবাঢ়ে, দ্বাৰকা নগৰী দৰ্শন কৰি।

Verse 32

ततस्ते सागराः सप्त स्वैःस्वैस्तीर्थैः समन्विताः । ततः पश्चादरण्यान्याश्रमैः पुण्यैयुतानि च

তাৰ পাছত সাত সাগৰ আহিল, নিজ নিজ তীৰ্থসহ সমন্বিত; আৰু তাৰ পিছত অৰণ্যসমূহো আহিল, পবিত্ৰ আশ্ৰমেৰে সমৃদ্ধ।

Verse 33

ततस्तु पर्वता रम्या मेर्वाद्यास्तु सुशोभनाः । नृत्यंतो गायमानाश्च स्तवाद्यैस्तु महर्षिभिः

তাৰ পাছত মনোমোহা পৰ্বতসমূহ—মেৰু আদি—অতি শোভন ৰূপে প্ৰকাশ পালে; মহাৰ্ষিসকলে স্তৱ-স্তোত্ৰে নৃত্য কৰি গীত গাই থাকিল।

Verse 34

ततश्च ऋषयो देवाः समंताद्धृष्टमानसाः । गायंतो नृत्यमानाश्च गर्जंतो हरिनामभिः

তেতিয়া ঋষি আৰু দেৱতাসকল চাৰিওফালে আনন্দচিত্তে, গাই নাচি উঠিল আৰু হৰিৰ নাম উচ্চস্বৰে গৰ্জন কৰি ক’লে।

Verse 35

वादित्रनिनदैरुच्चैर्जयशब्दैः प्रहर्षिताः । प्राप्तास्ते गोमतीतीरं सर्वयज्ञसमन्विताः । ववंदिरे महापुण्याः सर्वे ते हृष्टमानसाः

বাদ্যযন্ত্ৰৰ উচ্চ ধ্বনি আৰু ‘জয়’ ধ্বনিত প্ৰহৰ্ষিত হৈ তেওঁলোকে গোমতীৰ তীৰত উপস্থিত হ’ল, সকলো যজ্ঞৰ ফলসমৃদ্ধ; আৰু সেই মহাপুণ্যবানসকল আনন্দচিত্তে সশ্ৰদ্ধ প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 36

श्रीनारद उवाच । हे भागीरथि हे रेवे यमुने शृणु गौतमि । श्रेष्ठा श्रीगोमतीदेवी विख्याता भुवनत्रये

শ্ৰী নাৰদ ক’লে: “হে ভাগীৰথী, হে ৰেৱা, হে যমুনা—শুনা, হে গৌতমী। ধন্যা শ্ৰী গোমতী দেৱী ত্ৰিভুবনত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি খ্যাত।”

Verse 37

यस्याः सकृज्जलस्नानं स्पर्द्धते ब्रह्मविद्यया । तेन वै गोमती सेयं सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । ब्रह्मज्ञानेन मुच्यंते प्रयागमरणेन वा । स्नानमात्रेण गोमत्यां मुच्यते पूर्वजैः सह

যাৰ জলে একবাৰ স্নান কৰিলেই ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ উদ্ধাৰশক্তিৰ সৈতে স্পৰ্ধা কৰে; সেয়ে এই গোমতী সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত তীৰ্থোত্তম। ব্ৰহ্মজ্ঞান লাভে বা প্ৰয়াগত মৃত্যু হ’লে মুক্তি হয়; কিন্তু গোমতীত কেৱল স্নানমাত্ৰেই মানুহ পিতৃপুরুষসহ মুক্ত হয়।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । निशम्य तानि तीर्थानि माहात्म्यं महदद्भुतम् । गोमत्याः श्रद्धया स्नात्वा उत्सवैरग्रतो ययुः

প্ৰহ্লাদ ক’লে: “সেই তীৰ্থসমূহৰ কথা আৰু গোমতীৰ মহান, আশ্চৰ্য মহিমা শুনি, তেওঁলোকে শ্ৰদ্ধাৰে গোমতীত স্নান কৰিলে আৰু উৎসৱৰ সৈতে আগবাঢ়ি শোভাযাত্ৰাৰ দৰে আগলৈ গ’ল।”

Verse 39

ततः क्षेत्राणि तीर्थानि सरितः सागरादयः । ददृशुर्द्वारकां रम्यामागता द्वारमण्डपे

তেতিয়া পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু তীৰ্থসমূহ—নদী, সাগৰ আদি—দ্বাৰ-মণ্ডপত উপস্থিত হৈ মনোহৰ দ্বাৰকাক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 40

स्थितां सिंहासने दिव्ये मणिकांचनभूषिते । सुन्दरां शुक्ल वर्णां च रुद्रादित्यसमप्रभाम्

তেওঁলোকে তাইক দিৱ্য সিংহাসনত স্থিত দেখিলে, মণি আৰু স্বৰ্ণে বিভূষিত—সুন্দৰী, শুভ্ৰবৰ্ণা, আৰু ৰুদ্ৰ-আদিত্যসম দীপ্তিময়।

Verse 41

दिव्यवस्त्रां सुगंधाढ्यां रत्नाभरणभूषिताम् । किरीटकुण्डलैर्दिव्यैः शोभितां कंकणादिभिः

দিৱ্য বস্ত্ৰে আবৃত, পবিত্ৰ সুগন্ধে পৰিপূৰ্ণ, ৰত্নাভৰণে বিভূষিতা—দিৱ্য কিৰীট আৰু কুণ্ডলে দীপ্ত, কঙ্কণ আদি অলংকাৰে শোভিতা।

Verse 42

वरदाभयहस्तां च शंखचक्रगदायुधाम् । श्वेतातपत्रशोभाढ्यां चामरव्यजनादिभिः

তাঁৰ হাতে বৰদ আৰু অভয় মুদ্ৰা, আৰু শঙ্খ-চক্ৰ-গদা আয়ুধ ধাৰণ কৰিছিল। শুভ্ৰ ৰাজছত্ৰৰ শোভা, চামৰ-বিজনী আদি সেবক-চিহ্নে অধিক শোভিত হৈছিল।

Verse 43

संस्तवैः स्तूयमानां च गीतवाद्यादिहर्षिताम् । महासिंहासनस्थां तु दृष्ट्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाणि च सुभक्तितः

স্তৱে স্তূয়মানা আৰু গীত-বাদ্যৰ আনন্দে হৰ্ষিতা, তাই মহাসিংহাসনত উপবিষ্ট আছিল। এইদৰে দ্বাৰৱতী নগৰী দৰ্শন কৰি, সকলোৱে একেলগে নিজ নিজ বিধিৰে গভীৰ ভক্তিত প্ৰণাম কৰিলে।