Adhyaya 1

Verse 1

शौनक उवाच । कथं सूत युगे ह्यस्मिन्रौद्रे वै कलिसंज्ञके । बहुपाखंडसंकीर्णे प्राप्स्यामो मधुसूदनम्

শৌনকে ক’লে: হে সূত! এই ৰৌদ্ৰ ‘কলি’ নামে যুগত, বহু পাখণ্ড-মাৰ্গে বিভ্ৰান্ত হৈ, আমি মধুসূদন ভগৱান বিষ্ণুক কেনেকৈ লাভ কৰিম?

Verse 2

युगत्रये व्यतिक्रान्ते धर्माचारपरे सदा । प्राप्ते कलियुगे घोरे क्व विष्णुर्भगवानिति

যেতিয়া তিনিটা যুগ পাৰ হৈ গ’ল আৰু ভয়ংকৰ কলিযুগ উপস্থিত হ’ল, তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণু ক’ত উপলব্ধ—তাঁক ক’ত বিচাৰি পাব?

Verse 3

सूत उवाच । दिवं याते महाराजे रामे दशरथात्मजे । दुष्टराजन्यभारेण पीडिते धरणीतले

সূতে ক’লে: দাশৰথি মহাৰাজ ৰাম স্বৰ্গলৈ গমন কৰাৰ পাছত, দুষ্ট ৰজাসকলৰ ভাৰতে ধৰণীতল পীড়িত হ’ল।

Verse 4

देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं भूभारहरणाय च । वसुदेवगृहे साक्षादाविर्भूते जनार्दने

দেৱতাসকলৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ আৰু ভূ-ভাৰ হৰণ কৰিবলৈ, বসুদেৱৰ গৃহত জনাৰ্দন স্বয়ং সাক্ষাৎ অৱতীৰ্ণ হ’ল।

Verse 5

नंदव्रजं गते देवे पूतनाशोषणे सति । घातिते च तृणावर्ते शकटे परिवर्तिते

যেতিয়া দেৱ নন্দৰ ব্ৰজলৈ গ’ল—পূতনাৰ প্ৰাণ শোষণ কৰি, তৃণাবর্তক বধ কৰি, আৰু শকট (গাড়ী) উলটাই দি—তেতিয়া এই আশ্চৰ্য লীলা সম্পন্ন হ’ল।

Verse 6

दमिते कालिये नागे प्रलंबे च निषूदिते । धृते गोवर्धने शैले परित्राते च गोकुले

কালীয় নাগক দমন কৰি, প্ৰলম্বক নিধন কৰি, গোবৰ্ধন পৰ্বত ধৰি আৰু গোকুলক ৰক্ষা কৰি—প্ৰভুৱে নিজৰ দিৱ্য কাৰ্য আগবঢ়ালে।

Verse 7

सुरभ्या चाभिषिक्ते तु इन्द्रे च विमदीकृते । रासक्रीडारते देवे दारिते केशिदानवे

যেতিয়া সুৰভীয়ে ইন্দ্ৰক অভিষেক কৰিলে আৰু তেওঁৰ গৰ্ব দমন হ’ল—যেতিয়া ৰাসক্ৰীড়াত ৰত দেৱে কেশী দানৱকো বিদীৰ্ণ কৰি নিধন কৰিলে—

Verse 8

अक्रूरवचनाद्देवे मथुरायां गते हरौ । हते कुवलयापीडे मल्लराजे च घातिते

অক্ৰূৰৰ বাক্য অনুসৰি যেতিয়া দেৱ হৰি মথুৰালৈ গ’ল—যেতিয়া কুৱলয়াপীড় নিধন হ’ল আৰু মল্লৰাজাও ঘাতিত হ’ল—

Verse 9

पश्यतां देव दैत्यानां भोजराजे निपातिते । यदुपुर्यामभिषिक्त उग्रसेने नराधिपे

দেৱ-দৈত্যসকলৰ চকুৰ আগতেই যেতিয়া ভোজৰাজা পতিত হ’ল; আৰু যদুপুৰীত নৰাধিপ উগ্ৰসেনৰ অভিষেক হ’ল—

Verse 10

जरासंधबले रौद्रे यवने च हते क्षितौ । राजसूये क्रतुवरे चैद्ये चैव निपातिते

যেতিয়া জরাসন্ধৰ ভয়ংকৰ বল দমন হ’ল আৰু পৃথিৱীত যৱন নিধন হ’ল; যেতিয়া উত্তম ৰাজসূয় ক্ৰতুত চৈদ্যও পতিত হ’ল—

Verse 11

निवृत्ते भारते युद्धे भारे च क्षपिते भुवः । यात्राव्याजसमानीते प्रभासं यादवे कुले

যেতিয়া ভাৰত-যুদ্ধ নিবৃত্ত হ’ল আৰু পৃথিৱীৰ ভাৰ ক্ষয় হ’ল, তীৰ্থযাত্ৰাৰ অজুহাতে যাদৱ কুলক প্ৰভাসলৈ আনিলে।

Verse 12

मद्यपानप्रसक्ते तु परस्परवधो द्यते । कलहेनातिरौद्रेण विनष्टे यादवे कुले

যেতিয়া তেওঁলোকে মদ্যপানত আসক্ত হ’ল, তেতিয়া পৰস্পৰ বধ উঠিল; অতি ভয়ংকৰ কলহে যাদৱ কুল বিনষ্ট হ’ল।

Verse 13

गात्रं संत्यज्य चात्रैव गतेऽनंते धरातलात् । अश्वत्थमूललमाश्रित्य समासीने जनार्दने

আৰু ইয়াতেই, যেতিয়া অনন্তে ধৰাতল ত্যাগ কৰিলে, তেতিয়া জনাৰ্দনে অশ্বত্থ গছৰ মূল আশ্ৰয় কৰি বহিল।

Verse 14

व्याधप्रहारभिन्नांगे परित्यक्ते कलेवरे । स्वधामसंस्थिते देवे पार्थे च पुनरागते

যেতিয়া ব্যাধৰ প্ৰহাৰে অঙ্গ বিদীৰ্ণ হ’ল আৰু দেহ ত্যাগ কৰা হ’ল; যেতিয়া দেৱে নিজ ধামলৈ গ’ল আৰু পাৰ্থও পুনৰ উভতি আহিল।

Verse 15

यदुपुर्य्यां प्लावितायां सागरेण समंततः । शक्रप्रस्थं ततो गत्वा कारयित्वा हरेर्गृहम्

যেতিয়া যদুপুৰী চাৰিওফালে সাগৰে প্লাৱিত হ’ল, তেতিয়া তেওঁ শক্রপ্ৰস্থলৈ গৈ হৰিৰ গৃহ নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 16

द्वापरे च व्यतिक्रांते धर्माधर्मविमिश्रिते । संप्राप्ते च महारौद्रे युगे वै कलिसंज्ञिते

যেতিয়া দ্বাপৰ যুগ অতীত হ’ল, ধৰ্ম-অধৰ্ম মিশ্ৰিত হ’ল, আৰু ক’লি নামে অতি ভয়ংকৰ যুগ উপস্থিত হ’ল।

Verse 17

क्षीयमाणे च सद्धर्मे विधर्मे प्रबले तथा । नष्टधर्मक्रियायोगे वेदवादबहिष्कृते । एकपादे स्थिते धर्मे वर्णाश्रमविवर्जिते

যেতিয়া সদ্ধৰ্ম ক্ষয়মান হয় আৰু বিধৰ্ম প্ৰবল হয়; যেতিয়া ধৰ্মক্ৰিয়াৰ যোগ-অনুশাসিত আচাৰ লুপ্ত হয় আৰু বেদবাণীৰ প্ৰামাণ্যতা ত্যাগ কৰা হয়; যেতিয়া ধৰ্ম একেটা পাদত থিয় হয় আৰু সমাজ বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ বিধানৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয়—তেতিয়া জগত গভীৰ অৱনতিত পতিত হয়।

Verse 18

अस्मिन्युगे विलुलिते ह्यृषयो वनचारिणः । समेत्यामंत्रयन्सर्वे गर्गच्यवनभार्गवाः

এই বিভ্ৰান্ত যুগত বনচাৰী ঋষিসকল একেলগে সমবেত হ’ল আৰু সকলোৱে পৰামৰ্শ কৰিলে—তাত গৰ্গ, চ্যৱন আৰু ভাৰ্গৱসকলো আছিল।

Verse 19

असितो देवलो धौम्यः क्रतुरुद्दालकस्तथा । एते चान्ये च बहवः परस्परमथाब्रुवन्

অসিত, দেৱল, ধৌম্য, ক্ৰতু আৰু লগতে উদ্ধালক—এইসকল আৰু আন বহু ঋষিয়ে তেতিয়া পৰস্পৰে কথা ক’লে।

Verse 20

पश्यध्वं मुनयः सर्वे कलिव्याप्तं दिगंतरम् । समंतात्परिधावद्भिर्दस्युभिर्बाध्यते प्रजा

“চোৱা, হে মুনিসকল, ক’লিয়ে সকলো দিশ-দিগন্ত আৱৰি ধৰিছে। চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰা দস্যুসকলে প্ৰজাক পীড়া দিছে।”

Verse 21

अधर्मपरमैः पुंभिः सत्यार्जवनिराकृतैः । कथं स भगवान्विष्णुः संप्राप्यो मुनिसत्तमाः

অধৰ্মত পৰায়ণ, সত্য আৰু সৰলতা ত্যাগ কৰা মানুহে—হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল—সেই ভগৱান বিষ্ণুক কেনেকৈ লাভ কৰিব পাৰে?

Verse 22

को वा भवाब्धौ पततस्तारयिष्यति संगतान् । न कलौ संभवस्तस्य त्रियुगो मधुसूदनः । तं विना पुंडरीकाक्षं कथं स्याम कलौ युगे

তেন্তে কোনে আমাক—একেলগে ভবসাগৰত পতিতক—পাৰ কৰাব? কলিত ত্ৰিযুগী মধুসূদনৰ প্ৰকাশ্য অৱতাৰ নাই। সেই পদ্মনয়ন প্ৰভু বিনা কলিযুগত আমি কেনেকৈ টিকিম?

Verse 23

तेषां चिंतयतामेवं दुःखितानां तपस्विनाम् । उवाच वचनं तत्र ऋषिरुद्दालकस्तदा

এইদৰে দুখিত তপস্বীসকলে চিন্তা কৰি থাকোঁতে, তেতিয়া তাত ঋষি উদ্দালকে বচন ক’লে।

Verse 24

उद्दालक उवाच । यावन्न कलिदोषेण लिप्यामो मुनिसत्तमाः । अपापा ब्रह्मसदनं गच्छामः परिसंगताः

উদ্দালক ক’লে: কলিৰ দোষে আমাক লিপ্ত কৰাৰ আগতেই, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, আহা—পাপৰহিত হৈ একেলগে—ব্ৰহ্মাৰ সদনলৈ যাওঁ।

Verse 25

पृच्छामो लोकधातारं स्थितं विष्णुं कलौ युगे । यदि विष्णुः कलौ न स्याद्रुद्रेण ब्रह्मणाऽसह

আহা, লোকধাতাক সুধোঁ—কলিযুগত বিষ্ণু কেনেদৰে স্থিত থাকে। যদি কলিযুগত বিষ্ণু নাথাকে, তেন্তে ৰুদ্ৰ আৰু ব্ৰহ্মাৰ সৈতে…

Verse 26

तं विना पुंडरीकाक्षं त्यक्ष्यामः स्वकलेवरम् । विना भगवता लोके कः स्थास्यति कलौ युगे

সেই পুণ্ডৰীকাক্ষ, পদ্মনয়ন প্ৰভু বিনা আমি নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিম। ভগৱান বিনা এই জগতত কলিযুগত কোনে স্থিৰ হৈ থাকিব পাৰে?

Verse 27

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ऋषयः संशितव्रताः । साधुसाध्विति ते चोक्त्वा प्रस्थिता ब्रह्मणोंऽतिकम्

তাঁৰ বাক্য শুনি, দৃঢ়ব্ৰত ঋষিসকলে ‘সাধু সাধু’ বুলি প্ৰশংসা কৰি, তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাৰ সান্নিধ্যলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 28

कथयन्तः कथां विष्णोः स्वरूपमनुवर्णनम् । तापसाः प्रययुः सर्वे संहृष्टा ब्रह्मणोंऽतिकम्

যাত্ৰাপথত সকলো তাপস আনন্দে বিষ্ণুৰ কথা ক’লে—তাঁৰ স্বৰূপৰ বৰ্ণনা কৰি—আৰু ব্ৰহ্মাৰ সান্নিধ্যলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 29

ददृशुस्ते तदा देवमासीनं परमासने । पितामहभूतगणैर्मूर्तामूर्तैर्वृतं तथा

তেতিয়া তেওঁলোকে দেৱতাক পৰম আসনত আসীন দেখিলে, আৰু পিতামহৰ গণসমূহে—মূৰ্ত আৰু অমূৰ্ত উভয়ে—তাঁক ঘিৰি আছিল।

Verse 30

दृष्ट्वा चतुर्मुखं देवं दंडवत्प्रणताः क्षितौ । प्रणम्य देवदेवं तु स्तोत्रेण तुषुवुस्तदा

চতুৰ্মুখ দেৱক দেখি তেওঁলোকে ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে। দেৱদেৱক প্ৰণতি জনাই, তেতিয়া স্তোত্ৰেৰে স্তুতি কৰিলে।

Verse 31

ऋषय ऊचुः । नमस्ते पद्मसंभूत चतुर्वक्त्राक्षयाव्यय । नमस्ते सृष्टिकर्त्रे तु पितामह नमोऽस्तु ते

ঋষিসকলে ক’লে: হে পদ্মসম্ভূত চতুৰ্মুখ, অক্ষয় অব্যয়! তোমাক নমস্কাৰ। হে সৃষ্টিকৰ্তা পিতামহ, তোমালৈ প্ৰণাম হওক।

Verse 32

एवं स्तुतः सन्मुनिभिः सुप्रीतः कमलोद्भवः । पाद्यार्घ्येणाभिवन्द्यैतान्पप्रच्छ मुनिपुंगवान्

এইদৰে সৎ মুনিসকলৰ স্তৱ শুনি পদ্মোদ্ভৱ অতি সন্তুষ্ট হ’ল। পাদ্য আৰু অৰ্ঘ্য অৰ্ঘ্য দান কৰি তেওঁলোকক অভিবাদন কৰি, সেই মুনিপুঙ্গৱে তেওঁলোকক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत तत्त्वेन पुत्रकाः । कुशलं वो महाभागाः पुत्रशिष्याग्निबन्धुषु

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে পুত্ৰসকল, সত্যকৈ কোৱা—তোমালোকৰ আগমনৰ উদ্দেশ্য কি? হে মহাভাগ্যবানসকল, পুত্ৰ, শিষ্য, যজ্ঞাগ্নি আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ সৈতে তোমালোক কুশলনে?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । भवत्प्रसादात्सकलं प्राप्तं नस्तपसः फलम् । यद्भवंतं प्रपश्यामः सर्वदेवगुरुं प्रभुम्

ঋষিসকলে ক’লে: আপোনাৰ প্ৰসাদে আমাৰ তপস্যাৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ হ’ল, কিয়নো আমি আপোনাক—সকলো দেৱতাৰ গুৰু আৰু প্ৰভু—দৰ্শন কৰিছোঁ।

Verse 35

शृण्वेतत्कारणं शंभो एते प्राप्तास्तवांतिकम् । युगत्रये व्यतिक्रांते कृतादिद्वापरांतके

“হে শম্ভো, আমি কিয় আপোনাৰ সান্নিধ্যলৈ আহিছোঁ তাৰ কাৰণ শুনক। কৃতৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দ্বাপৰৰ অন্তলৈ তিনিও যুগ অতিক্ৰম হোৱাৰ পিছত—”

Verse 36

प्राप्ते कलियुगे घोरे क्व विष्णुः पृथिवीतले । यं दृष्ट्वा परमां मुक्तिं यास्यामो मुक्तबन्धनाः

ভয়ংকৰ কলিযুগ উপস্থিত হ’ল; পৃথিৱীত বিষ্ণু ক’ত আছেন? যাঁৰ দৰ্শনে আমি বন্ধনমুক্ত হৈ পৰম মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰোঁ।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । मत्स्यकूर्मादिरूपैश्च भगवाञ्ज्ञायते मया । विष्णोः पारमिकां मूर्तिं न जानामि द्विजोत्तमाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: মৎস্য-কূৰ্ম আদি ৰূপে মই ভগৱানক চিনোঁ। কিন্তু হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল, বিষ্ণুৰ পৰম, অতীত মূৰ্তি মই নাজানো।

Verse 38

ऋषय ऊचुः । यदि त्वं न विजानासि तात विष्णोरवस्थितिम् । गत्वा प्रयागं तत्रैव संत्यक्ष्यामः कलेवरम्

ঋষিসকলে ক’লে: যদি আপুনি, হে পিতৃসম, বিষ্ণুৰ সত্য অৱস্থিতি নাজানে, তেন্তে আমি প্ৰয়াগলৈ গৈ তাতেই দেহ ত্যাগ কৰিম।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । मा विषादं व्रजध्वं हि उपदेक्ष्यामि वो हितम् । इतो व्रजध्वं पातालं यत्रास्ते दैत्यसत्तमः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: বিষাদ নকৰিবা; তোমালোকৰ মঙ্গলৰ বাবে মই উপদেশ দিম। ইয়াৰ পৰা পাতাললৈ যোৱা, য’ত দৈত্যসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজন বাস কৰে।

Verse 40

तं गत्वा परिपृच्छध्वं प्रह्लादं दैत्यसत्तमम् । स ज्ञास्यति हरेः स्थानं याथातथ्येन भो द्विजाः

তাত গৈ দৈত্যসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰহ্লাদক সুধিবা। হে দ্বিজসকল, তেওঁ সত্য আৰু যথাযথভাৱে হৰিৰ ধাম জানিব।

Verse 41

तच्छुत्वा वचनं तस्य ब्रह्मणः परमात्मनः । प्रणिपत्य च देवेशं प्रस्थितास्ते तपोधनाः

ব্ৰহ্মা পৰমাত্মাৰ সেই বাক্য শুনি, তপস্যাধনে সমৃদ্ধ ঋষিসকলে দেবেশ্বৰক প্ৰণাম কৰি যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 42

जग्मुः संहृष्टमनसः स्तुवन्तो दैत्यसत्तमम् । धन्यः स दैत्यराजोऽयं यो जानाति जनार्द्दनम्

আনন্দিত মনে তেওঁলোকে আগবাঢ়িল, দৈত্যসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনক স্তৱ কৰি ক’লে— “ধন্য এই দৈত্যৰাজা, যি জনাৰ্দনক জানে!”

Verse 43

इति संचिंतयानास्ते प्राप्ता वै सुतलं द्विजाः

এইদৰে চিন্তা কৰি, সেই দ্বিজ ঋষিসকলে নিশ্চয়েই সুতললৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 44

गत्वा ते तस्य नगरं विविशुर्भवनोत्तमम् । दूरादेव स तान्दृष्ट्वा बलिर्वैरोचनिस्तदा । प्रत्युत्थायार्हयाञ्चक्रे प्रह्लादेन समन्वितः

তেওঁলোকে তেওঁৰ নগৰত গৈ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰাসাদত প্ৰৱেশ কৰিলে। দূৰতে তেওঁলোকক দেখি বালি বৈৰোচনী তেতিয়া উঠি আহি, প্ৰহ্লাদসহ তেওঁলোকক যথোচিত সন্মান জনালে।

Verse 45

मधुपर्कं च गां चैव दत्त्वा चार्घ्यं तथैव च । उवाच प्रांजलिर्भूत्वा प्रहृष्टेनांतरात्मना

মধুপৰ্ক, গাই আৰু অৰ্ঘ্য দান কৰি, তেওঁ হাত জোৰ কৰি ক’লে; অন্তৰত গভীৰ আনন্দে উল্লসিত আছিল।

Verse 46

स्वागतं वो महाभागाः सुव्युष्टा रजनी मम । भवतो यत्प्रपश्यामि ब्रूत किं करवाणि च

হে মহাভাগসকল, তোমালোকক স্বাগতম; তোমালোকৰ দৰ্শনে মোৰ ৰজনী সাৰ্থক হ’ল। কোৱা—মই তোমালোকৰ বাবে কি কৰিম?

Verse 47

एवं हि दैत्यराजेन सत्कृतास्ते द्विजोत्तमाः । ऊचुः प्रहृष्टमनसो दानवेन्द्रसुतं तदा

দৈত্যৰাজে সন্মান কৰি আদৰ কৰাৰ পাছত সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল অন্তৰত আনন্দিত হৈ তেতিয়া দানৱৰাজৰ পুত্ৰক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 48

ऋषय ऊचुः । कार्यार्थिनस्तु संप्राप्ताः प्रह्लाद हरिवल्लभ । तदस्माकं महाबाहो भवांस्त्राता भवार्णवात्

ঋষিসকলে ক’লে: হে প্ৰহ্লাদ, হৰিৰ প্ৰিয়! আমি কাৰ্য সিদ্ধিৰ আশাৰে আহিছোঁ। সেয়ে, হে মহাবাহু, সংসাৰ-ভৱসাগৰৰ পৰা তুমি আমাৰ ত্ৰাতা হোৱা।

Verse 49

कथं दैत्य युगे ह्यस्मिन्रौद्रे वै कलिसंज्ञके । भविष्यामो विना विष्णुं भीतानामभयप्रदम्

হে দৈত্য, এই ৰৌদ্ৰ ক’লিযুগত আমি বিষ্ণু বিনা কেনেকৈ থাকিম—যিজনে ভীতজনক অভয় দান কৰে?

Verse 50

अस्मिन्युगे ह्यधर्मेण जितो धर्मः सनातनः । अनृतेन जितं सत्यं विप्राश्च वृषलैर्जिताः

এই যুগত অধৰ্মে সনাতন ধৰ্মক জয় কৰিছে; অনৃত্যে সত্যক পৰাভূত কৰিছে; আৰু বিপ্ৰসকলকো নীচলোকেই দমন কৰিছে।

Verse 51

विटैर्जिता वेदमार्गाः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः । ब्राह्मणाश्चापि वध्यन्ते म्लेच्छ राजन्यरूपिभिः

নীচ লোকৰ দ্বাৰা বেদ-মাৰ্গ দমিত হয়; পুৰুষসকল স্ত্ৰীৰ অধীন হয়; আৰু ৰজাৰ বেশ ধৰা ম্লেচ্ছসকলে ব্ৰাহ্মণকো বধ কৰে।

Verse 52

अस्मिन्विलुलितप्राये वर्णाश्रमविवर्जिते । अविलुप्ते वेदमार्गे क्व विष्णुर्भगवानिति

যেতিয়া এই জগত প্ৰায় সম্পূৰ্ণভাৱে বিধ্বস্ত, বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ বিধান ত্যাগ কৰা হয়, আৰু বেদ-মাৰ্গ আচ্ছন্ন হয়—তেতিয়া ভগৱান বিষ্ণু ক’ত পোৱা যায়?

Verse 53

विना ज्ञानाद्विना ध्यानाद्विना चेंद्रियनिग्रहात् । प्राप्यते भगवान्यत्र तद्गुह्यं कथयस्व नः

সেই গুহ্য কথা আমাক কওক: কোন ঠাইত ভগৱানক জ্ঞান নোহোৱাকৈ, ধ্যান নকৰাকৈ, আৰু ইন্দ্ৰিয়-নিগ্ৰহ নকৰাকৈও লাভ কৰা যায়?

Verse 54

दैत्यराज त्वमस्माकं सुहृन्मार्गप्रदर्शकः । कथयस्व महाभाग यत्र तिष्ठति केशवः

হে দৈত্যৰাজ! তুমি আমাৰ সুহৃদ আৰু পথ-প্ৰদৰ্শক। হে মহাভাগ! কেশৱ য’ত অৱস্থিত, সেই স্থান কওক।

Verse 55

एवं स द्विजमुख्यैश्च संपृष्टो दैत्यसत्तमः । प्रणम्य ब्राह्मणान्सर्वान्भक्त्या संहृष्टमानसः

এইদৰে দ্বিজমুখ্যসকলৰ প্ৰশ্নত, সেই দৈত্যশ্ৰেষ্ঠই আনন্দিতচিত্তে ভক্তিসহ সকলো ব্ৰাহ্মণক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 56

स नमस्कृत्य देवेभ्यो ब्रह्मणे परमात्मने । भगवद्भक्तिर्युक्तः सन्व्याहर्त्तुमुपचक्रमे

তেওঁ দেৱসকলক আৰু পৰমাত্মা ব্ৰহ্মাক নমস্কাৰ কৰি, ভগৱানৰ ভক্তিত যুক্ত হৈ, তাৰ পিছত কথা ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।