Adhyaya 15
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 15

Adhyaya 15

পুলস্ত্য মুনিয়ে ৰজাক কয়—দেৱতাসকলে দানৱসকলক পৰাজিত কৰা দেখি ভৃগুবংশীয় শুক্ৰই তেওঁলোকৰ পুনৰ বললাভৰ উপায় চিন্তা কৰি শংকৰৰ আৰাধনাৰে সিদ্ধি লাভৰ সংকল্প ল’লে। তেওঁ অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গৈ গুহাসদৃশ এটা মুখ পায় আৰু ঘোৰ তপস্যা কৰে; শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ধূপ, গন্ধ আৰু লেপন আদিৰে নিৰন্তৰ পূজা চলাই যায়। হাজাৰ বছৰৰ পাছত মহাদেৱ প্ৰত্যক্ষ হৈ শুক্ৰৰ ভক্তি প্ৰশংসা কৰি বৰ বিচাৰিলে। শুক্ৰই মৃত প্ৰাণীকো পুনৰ জীৱিত কৰিব পৰা ‘সঞ্জীৱনী’ বিদ্যা প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; শিৱে সেই বিদ্যা দান কৰি আৰু এটা বৰো বিচাৰিবলৈ ক’লে। তেতিয়া শুক্ৰই বিধান স্থাপন কৰিলে—কাৰ্ত্তিক শুক্ল অষ্টমীত যিয়ে শ্ৰদ্ধাৰে সেই লিঙ্গ স্পৰ্শ কৰি পূজা কৰে, সি সূক্ষ্ম মৃত্যুভয়ৰ পৰাও মুক্ত হৈ ইহ-পরলোকে ইষ্টফল লাভ কৰিব। শিৱ অন্তৰ্ধান হোৱাৰ পাছত শুক্ৰই সেই বিদ্যাৰে যুদ্ধত নিহত বহু দানৱক পুনৰ্জীৱিত কৰিলে। শেষত কোৱা হয়—সেই স্থানৰ সন্মুখত এটা শুদ্ধ পাপনাশক মহাকুণ্ড আছে; তাত স্নান কৰিলে পাপক্ষয় হয়, তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে পিতৃসকল তৃপ্ত হয়, সৰল তৰ্পণো ফলদায়ক—সেয়ে তাত স্নানৰ বাবে আন্তৰিক চেষ্টা কৰা উচিত।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः शुक्रेश्वरं गच्छेच्छुक्रेण स्थापितं पुरा । यं दृष्ट्वा मानवः सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত শুক্ৰে পুৰ্বে স্থাপন কৰা শুক্ৰেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত। যাক দৰ্শন কৰিলেই মানুহ তৎক্ষণাৎ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

दृष्ट्वा दैत्यान्पुरा देवैर्निर्जितान्नृपसत्तम । चिन्तयामास मेधावी भार्गवस्तान्प्रति द्विजः

হে নৃপসত্তম! পুৰ্বকালত দেৱতাই দৈত্যসকলক পৰাজিত কৰা দেখি, মেধাৱী ভাৰ্গৱ ব্ৰাহ্মণে তেওঁলোকৰ প্ৰতি কি কৰা উচিত—সেই বিষয়ে চিন্তা কৰিলে।

Verse 3

कथं दैत्याः सुराञ्जित्वा प्राप्स्यंति च महायशः । आराध्य शंकरं सिद्धिं गच्छामि मनसेप्सितम्

(তেওঁ ভাবিলে:) ‘দৈত্যসকলে কেনেকৈ সুৰসকলক জয় কৰি মহাযশ লাভ কৰিব? শংকৰক আৰাধনা কৰি মই মন-ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰিম।’

Verse 4

एवं स निश्चयं कृत्वा गतोऽर्बुदमथाचलम् । भूमे विवरमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

এইদৰে দৃঢ় সংকল্প কৰি তেওঁ অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গ’ল। ভূমিৰ এটা ফাটত উপনীত হৈ তেওঁ অতি ভয়ংকৰ তপস্যা কৰিলে।

Verse 5

शिवलिंगं प्रतिष्ठाप्य धूपगंधानुलेपनैः । अनिशं पूजयामास श्रद्धया परयान्वितः

শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ধূপ, সুগন্ধি দ্ৰব্য আৰু অনুলেপনেৰে তেওঁ অনিশং পূজা কৰিলে, পৰম শ্ৰদ্ধাৰে সমন্বিত হৈ।

Verse 6

ततो वर्षसहस्रांते तुतोष भगवाञ्छिवः । तस्य संदर्शनं दत्त्वा वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ পাছত সহস্ৰ বছৰৰ অন্তত ভগৱান শিৱ সন্তুষ্ট হ’ল। তেওঁক দৰ্শন দান কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 7

श्रीमहादेव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र भक्त्या तव द्विजोत्तम । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

শ্ৰী মহাদেৱ ক’লে: হে বিপ্ৰ, হে দ্বিজোত্তম! তোমাৰ ভক্তিত মই সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। বৰ বাছি লোৱা—তোমাৰ মঙ্গল হওক—যদিও সি অতি দুৰ্লভ হয়।

Verse 8

शुक्र उवाच । यदि तुष्टो महादेव विद्यां देहि महेश्वर । यया जीवंति संप्राप्ता मृत्युं संख्येपि जंतवः

শুক্ৰ ক’লে: যদি আপুনি সন্তুষ্ট, হে মহাদেৱ, হে মহেশ্বৰ! মোক সেই পবিত্ৰ বিদ্যা দান কৰক, যাৰ দ্বাৰা প্ৰাণীসকল মৃত্যু লাভ কৰিলেও পুনৰ জীৱিত হ’ব পাৰে।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । प्रदाय वै शिवस्तस्मै तां विद्यां नृपसत्तम । अब्रवीच्च पुनः शुक्रं वरमन्यं वृणीष्व मे

পূলস্ত্যই ক’লে: "হে ৰাজেন্দ্ৰ! তেওঁক সেই বিদ্যা প্ৰদান কৰি শিৱই পুনৰ শুক্ৰক ক’লে: ‘মোৰ পৰা আন এটা বৰ বিচাৰা’৷"

Verse 10

शुक्र उवाच । एतत्कार्तिकमासस्य शुक्लाष्टम्यां तु यः स्पृशेत् । ततो लिंगं पूजयेच्च यः पुमाञ्छ्रद्धयान्वितः

শুক্ৰই ক’লে: "যিজন ব্যক্তিয়ে কাতি মাহৰ শুক্লা অষ্টমী তিথিত (এই পবিত্ৰ স্থান) স্পৰ্শ কৰিব আৰু তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাৰে শিৱলিংগ পূজা কৰিব..."

Verse 11

अल्पमृत्युभयं तस्य मा भूत्तव प्रसादतः । इष्टान्कामानवाप्नोतु इहलोके परत्र च

"আপোনাৰ কৃপাত তেওঁৰ অকাল মৃত্যুৰ ভয় নাথাকক; আৰু তেওঁ ইহলোক আৰু পৰলোকত নিজৰ বাঞ্ছিত কামনা লাভ কৰক।"

Verse 12

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । शुक्रोपि दानवान्संख्ये हतान्देवैरनेकशः

পূলস্ত্যই ক’লে: "‘তথাস্তু’ বুলি কৈ তেওঁ তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। আৰু শুক্ৰয়ো যুদ্ধত দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা অনেক প্ৰকাৰে নিহত হোৱা দানৱসকলক দেখিলে।"

Verse 13

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान्मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन्महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम्

সেই বিদ্যাৰ প্ৰভাৱত মুনিয়ে তেওঁলোকক পুনৰুজ্জীৱিত কৰিলে। তেওঁৰ সন্মুখত ইয়াত এটা মহান পবিত্ৰ কুণ্ড (মহাকুণ্ড) আছে, যি নিৰ্মল আৰু পাপ নাশক।

Verse 14

तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकैश्च प्रमुच्यते । तत्र श्राद्धेन राजेंद्र तुष्टा यांति पितामहाः

তাত যি নৰে বিধিমতে স্নান কৰে, সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে পিতৃগণ সন্তুষ্ট হৈ তৃপ্তচিত্তে গমন কৰে।

Verse 15

तर्पिताः सलिलेनैव किं पुनः पिंडदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्

যদি পিতৃগণ কেৱল জল-তৰ্পণেই তৃপ্ত হয়, তেন্তে পিণ্ডদান কৰিলে কিমান অধিক তৃপ্ত হ’ব! সেয়ে সকলো প্ৰয়াসে সেই তীৰ্থত বিধিমতে স্নান কৰা উচিত।