Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । प्रदाय वै शिवस्तस्मै तां विद्यां नृपसत्तम । अब्रवीच्च पुनः शुक्रं वरमन्यं वृणीष्व मे

Transliteration

pulastya uvāca | pradāya vai śivastasmai tāṃ vidyāṃ nṛpasattama | abravīcca punaḥ śukraṃ varamanyaṃ vṛṇīṣva me

Translation

পূলস্ত্যই ক’লে: "হে ৰাজেন্দ্ৰ! তেওঁক সেই বিদ্যা প্ৰদান কৰি শিৱই পুনৰ শুক্ৰক ক’লে: ‘মোৰ পৰা আন এটা বৰ বিচাৰা’৷"

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रदाय: having given
• प्रदाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-दा (धातु) → प्रदाय (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-रूप कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम (विद्याम् प्रति)

• विद्याम्: vidyā
• विद्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• शुक्रम्: Śukra
• शुक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (वरम्)

• वृणीष्व: choose
• वृणीष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• मे: of me / from me
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Pulastya

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpasattama (unnamed king)

Visual Art Cues

Scene: Śiva, serene and radiant, grants a secret vidyā to Śukra; Pulastya narrates to a king, framing the scene as sacred history.

Characters & Entities

• Pulastya
• Śiva
• Śukra
• Nṛpasattama (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace is abundant—when devotion is accepted, divine gifts may flow beyond the first request.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda-khaṇḍa’s sacred context continues, preparing for later praise of a purifying kuṇḍa and observances.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it marks the completion of receiving vidyā and the opening for an additional boon.