Adhyaya 98
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 98

Adhyaya 98

সূতে বৰ্ণনা কৰে—মন্ত্ৰীসকলে বিদায় দিলে ৰজা দশৰথ হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰলৈ আহি ভক্তিভাৱে পৰিক্ৰমা কৰে। পিতৃস্থাপিত দেৱীৰ পূজা, পুণ্যজলত স্নান, মুখ্য মন্দিৰসমূহৰ দৰ্শন, বহু তীৰ্থত স্নান-দান—এইদৰে তেওঁ ধৰ্মাচৰণ সম্পন্ন কৰে। তাৰ পিছত চক্ৰধাৰী বিষ্ণুৰ বাবে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি বৈষ্ণৱ প্ৰতিমা প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু সাধুসকলে প্ৰশংসা কৰা নিৰ্মল জলেৰে ভৰা এক সুন্দৰ বাপী/কূপ নিৰ্মাণ কৰায়। সেই জলস্থানৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ঘোৰ তপস্যা দশৰথে শতবছৰ কৰে। তেতিয়া গৰুড়াৰূঢ় জনাৰ্দন দেৱগণসহ প্ৰকট হৈ বৰ দিবলৈ কয়। বংশবৃদ্ধিৰ বাবে পুত্ৰ প্ৰাৰ্থনা কৰাত বিষ্ণুৱে চাৰিটা ৰূপে তেওঁৰ গৃহত জন্ম ল’ব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে আৰু ধৰ্মৰে ৰাজ্য শাসন কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে। সেই বাপী ‘ৰাজবাপী’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয়। পঞ্চমী তিথিত স্নান-পূজা কৰি এক বছৰ শ্ৰাদ্ধ পালন কৰিলে নিঃসন্তানেও পুত্ৰলাভ কৰে বুলি ব্ৰত কোৱা হৈছে। শেষত এই বৰফলত দশৰথৰ চাৰিজন পুত্ৰ—ৰাম, ভৰত, লক্ষ্মণ, শত্রুঘ্ন—জন্মে; এক কন্যা লোমপাদক দিয়া হয়, আৰু ৰামেশ্বৰ-লক্ষ্মণেশ্বৰ-সীতাপ্ৰতিষ্ঠা আদি ৰাম-স্মৃতিৰ কথাও উল্লেখিত।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । ततो दशरथो राजा मंत्रिभिस्तैर्विसर्जितः । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्तो हर्षसंयुतः

সূতই ক’লে: তাৰ পাছত ৰজা দশৰথ, সেই মন্ত্ৰীসকলে সন্মানেৰে বিদায় দিয়া পাছত, আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 2

तत्रागत्य ततो देवीं पित्रा संस्थापिता पुरा । पूजयित्वाऽथ सद्भक्त्या स्नात्वा कुण्डे शुभोदके

তাত উপস্থিত হৈ, পূৰ্বে পিতৃয়ে স্থাপন কৰা সেই দেৱীক সৎভক্তিৰে পূজা কৰিলে; তাৰ পাছত শুভ জলভৰা কুণ্ডত স্নান কৰিলে।

Verse 3

ततोऽन्यानि च मुख्यानि दृष्ट्वा चायतनानि सः । स्नात्वा तीर्थेष्वनेकेषु दत्त्वा दानान्यनेकशः

তাৰ পাছত সি আন আন মুখ্য আয়তনসমূহো দৰ্শন কৰিলে; বহু তীৰ্থত স্নান কৰি, বাৰে বাৰে নানা দান-পুণ্য দান কৰিলে।

Verse 4

प्रासादं कारयामास देवदेवस्य चक्रिणः । तत्र संस्थापयामास प्रतिमां वैष्णवीं शुभाम्

তেওঁ দেৱদেৱ, চক্ৰধাৰী প্ৰভুৰ বাবে এটা প্ৰাসাদ-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰালে আৰু তাত শুভ বৈষ্ণৱ প্ৰতিমা প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 5

तस्याग्रे कारयामास वापीं स्वच्छोदकान्विताम् । सोपानपंक्तिभिर्युक्तां साधुभिः संप्रशंसिताम्

তেওঁৰ সন্মুখত তেওঁ এটা ৱাপী (সোপানযুক্ত কূপ) নিৰ্মাণ কৰালে, স্বচ্ছ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ, সোপানৰ শাৰীযুক্ত আৰু সাধুসকলৰ দ্বাৰা বহুল প্ৰশংসিত।

Verse 6

उदकेन ततस्तस्या देवाराधनतत्परः । प्रकारैर्बहुभिस्तीव्रं चकार सुमहत्तपः

তাৰ পাছত সেই পানীৰে, দেৱাৰাধনাত নিমগ্ন হৈ, তেওঁ বহু প্ৰকাৰৰে অতি তীব্ৰ আৰু মহৎ তপস্যা সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 7

ततो वर्षशतेऽतीते तस्य तुष्टो जनार्दनः । विलोक्य च तपस्तीव्रं विहितं तेन भूभुजा

তাৰ পাছত শত বছৰ পাৰ হোৱাত, সেই ৰজাই কৰা তীব্ৰ তপস্যা দেখি জনাৰ্দন তেওঁৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 8

प्रोवाच दर्शनं गत्वा पक्षिराजं समाश्रितः । मेघगम्भीरयावाचा बहुदेवगणैर्वृतः

দৰ্শন দান কৰি, পক্ষিৰাজ (গৰুড়) আশ্ৰয় কৰি থকা প্ৰভুৱে ক’লে—মেঘগম্ভীৰ কণ্ঠে, আৰু বহু দেৱগণৰে পৰিবেষ্টিত হৈ।

Verse 9

श्रीविष्णुरुवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अपि ते दुर्लभं काममहं दास्यामि कृत्स्नशः

শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: হে বৎস, মই তোমাত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। হে সুব্ৰত, বৰ বাছি লোৱা; দুষ্প্ৰাপ্য কামনাও মই তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে দিম।

Verse 10

राजोवाच । पुत्रार्थोऽयं समारंभो मया देव कृतोऽखिलः । तपसो देहि मे पुत्रांस्तस्माद्वंशविवृद्धिदान्

ৰাজাই ক’লে: হে দেৱ, এই সমগ্ৰ উদ্যোগ মই পুত্ৰলাভৰ বাবে কৰিছোঁ। মোৰ তপস্যাৰ ফলস্বৰূপে মোক পুত্ৰ দান কৰা, যাতে মোৰ বংশ বৃদ্ধি পায়।

Verse 11

अन्यत्सर्वं सुराधीश ध्रुवमस्ति गृहे स्थितम् । प्रसादात्तव यत्किंचिद्वैभवं विद्यते मम

হে সুৰাধীশ, আন সকলো নিশ্চয়েই মোৰ ঘৰত স্থিত। মোৰ যি কোনো ঐশ্বৰ্য আছে, সেয়া সকলো তোমাৰ প্ৰসাদৰ ফল।

Verse 12

विष्णुरुवाच । अहं तव गृहे राजन्स्वयमेव न संशयः । अवतारं करिष्यामि कृत्वा रूपचतुष्टयम्

বিষ্ণুৱে ক’লে: হে ৰাজন, নিঃসন্দেহে মই নিজেই তোমাৰ ঘৰত জন্ম ল’ম। চাৰিটা ৰূপ ধৰি মই অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰিম।

Verse 13

देवकार्याय तस्मात्त्वं गृहं गत्वा महीपते । कुरु राज्यं यथान्यायं पितृपैतामहं महत्

সেয়ে, হে মহীপতি, দেৱকাৰ্যৰ নিমিত্তে তুমি ঘৰলৈ উভতি যোৱা। পিতৃ-পৈতামহিক মহান ৰাজ্য ন্যায়মতে শাসন কৰা।

Verse 14

तथेयं या त्वया वापी निर्मिता विमलोदका । राजवापीति विख्याता लोके सेयं भविष्यति

আৰু তুমি নিৰ্মাণ কৰা এই নিৰ্মল জলযুক্ত বাপীখন, লোকসমাজত ‘ৰাজা-বাপী’ বুলি খ্যাত হ’ব।

Verse 15

अस्यां स्नात्वा नरो भक्त्या य एनां पूजयिष्यति । श्रद्धया परया युक्तः संप्राप्ते पंचमीदिने

যি নৰে ইয়াত ভক্তিভাৱে স্নান কৰি, পঞ্চমীৰ দিনা পৰম শ্ৰদ্ধাৰে এই পবিত্ৰ তীৰ্থ/দেৱীক পূজা কৰে, সি এই ধৰ্মাচৰণৰ নিৰ্ধাৰিত পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 16

ततः करिष्यति श्राद्धं यावत्संवत्सरं नृप । अपुत्रः प्राप्स्यते पुत्रान्वंशवृद्धिकरान्स हि

তাৰ পাছত, হে নৃপ, সি এক সম্পূৰ্ণ বছৰ শ্ৰাদ্ধ কৰিব; নিশ্চয়েই যিজন অপুত্ৰ, সিও বংশবৃদ্ধিকৰ পুত্ৰ লাভ কৰিব।

Verse 17

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । प्रहृष्टवदनो भूत्वा सोऽपि राजा ययौ गृहम्

এইদৰে কৈ সেই ভগৱান তেতিয়াই দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল। আৰু ৰজাও আনন্দিত মুখে নিজৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 18

ततः स्तोकेन कालेन तस्य पुत्रचतुष्टयम् । संजातं लोके विख्यातं कलत्रत्रितयस्य च

তাৰ পাছত অলপ সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁৰ চাৰিজন পুত্ৰ জন্মিল, যিসকল লোকত খ্যাত হ’ল; আৰু (সেইসকল) তেওঁৰ তিনিগৰাকী ৰাণীৰ পৰা জন্মিল।

Verse 19

कौशल्यानाम विख्याता तस्य भार्या सुशोभना । ज्येष्ठा तस्यां सुतो जज्ञे रामाख्यः प्रथमः सुतः

কৌশল্যা নামে খ্যাত তেওঁৰ জ্যেষ্ঠা আৰু শোভাময়ী মহাৰাণী আছিল; তেঁওৰ গৰ্ভতে প্ৰথম পুত্ৰ ৰাম নামে জন্মিল।

Verse 20

तथान्या कैकयी नाम तस्य भार्या कनिष्ठिका । भरतो नाम विख्यातस्तस्याः पुत्रोऽभवत्त्वसौ

তদ্ৰূপে তেওঁৰ আন এগৰাকী কনিষ্ঠা ৰাণী কেকেয়ী নামে আছিল; তেঁওৰ গৰ্ভতে ভৰত নামে খ্যাত পুত্ৰ জন্মিল।

Verse 21

सुमित्राख्या तथा चान्या पत्नी या मध्यमा स्थिता । शत्रुघ्नलक्ष्मणौ पुत्रौ तस्यां जातौ महाबलौ

আৰু আন এগৰাকী ৰাণী সুমিত্ৰা নামে, যি মধ্যমা আছিল; তেঁওৰ গৰ্ভতে মহাবলী দুই পুত্ৰ লক্ষ্মণ আৰু শত্রুঘ্ন জন্মিল।

Verse 22

तथान्या कन्यका चैका बभूव वरवर्णिनी । ददौ यां पुत्रहीनस्य लोमपादस्य भूपतेः

তদ্ৰূপে একেগৰাকী কন্যাও আছিল, উত্তম বৰ্ণৰ; পুত্ৰহীন ভূপতি লোমপাদক তেঁও সেই কন্যা দান কৰিলে।

Verse 23

आनृण्यं भूपतिः प्राप्य एवं दशरथस्तदा । पितॄणां प्रययौ स्वर्गं कृतकृत्यस्तथा द्विजाः

এইদৰে পিতৃঋণমুক্তি লাভ কৰি ভূপতি দশৰথে তেতিয়া পিতৃলোকলৈ গমন কৰিলে; কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰি, হে দ্বিজসকল।

Verse 24

अथ राजाऽभवद्रामः सार्वभौमस्ततः परम् । रावणो येन दुर्धर्षो निहतो देवकंटकः

তাৰ পাছত ৰাম ৰজা হ’ল, সৰ্বভৌম চক্রৱৰ্তী। তেওঁৰ দ্বাৰাই অদম্য ৰাৱণ—দেৱতাসকলৰ কণ্টক আৰু পীড়ক—নিহত হ’ল।

Verse 25

येन रामेश्वरश्चात्र निर्मितो लक्ष्मणेश्वरः । सीतादेवी तथा मूर्ता येन चात्र प्रतिष्ठिता

যিজনে ইয়াত ৰামেশ্বৰ স্থাপন কৰিলে, তেঁৱেই লক্ষ্মণেশ্বৰো নিৰ্মাণ কৰিলে; আৰু এই স্থানতেই দেৱী সীতাৰ মূৰ্তিৰূপো তেঁৱেই প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 98

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये राजस्वामिराजवापीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टनवतितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকীয়া সংহিতাৰ ষষ্ঠ বিভাগ—নাগৰখণ্ড—ৰ হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত “ৰাজস্বামী আৰু ৰাজৱাপীৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নাম অষ্টনৱতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।