
সূতে বৰ্ণনা কৰে—দেৱতাই নিৰ্মাণ কৰা এটা পুখুৰীৰ তীৰত ৰাজা আনর্ত (সুহয় বুলিও পৰিচিত) ‘আনর্তেশ্বৰ’ নামৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। অঙ্গাৰক-ষষ্ঠীৰ দিনা তাত স্নান কৰিলে ৰজাই লাভ কৰা দৰে সিদ্ধি পোৱা যায় বুলি কোৱা হয়; এই কথা শুনি ঋষিসকলে সেই সিদ্ধি কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল সুধে। তাৰ পাছত এটা দৃষ্টান্ত—সিদ্ধসেন নামৰ এজন বণিকৰ কাৰৱাঁনে ক্লান্ত এজন শূদ্ৰ পৰিচাৰকক জনশূন্য মৰুভূমিত এৰি যায়। ৰাতি সেই শূদ্ৰে অনুচৰসহ ‘প্ৰেত-ৰাজ’ক দেখা পায়; তেওঁলোকে আতিথ্য বিচাৰে, শূদ্ৰে অন্ন-জল দিয়ে, আৰু এই ঘটনা প্ৰতি ৰাতি পুনৰাবৃত্তি হয়। প্ৰেত-ৰাজে কয়—গঙ্গা-যমুনা সঙ্গমৰ ওচৰত হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত থকা মহাব্ৰতধাৰী কঠোৰ তপস্বীৰ প্ৰভাৱতহে তাৰ ৰাতিৰ সমৃদ্ধি; সেই তপস্বীয়ে কপাল-পাত্ৰেৰে ৰাতি শুদ্ধিক্ৰিয়া কৰে। মুক্তিৰ বাবে প্ৰেত-ৰাজে অনুৰোধ কৰে—সেই কপাল গুঁড়ি কৰি সঙ্গমত নিক্ষেপ কৰিব লাগে আৰু গয়াশিৰ তীৰ্থত পত্রত লিখা নাম অনুসাৰে শ্রাদ্ধ কৰিব লাগে। শূদ্ৰে গোপন ধন পাই কপাল-বিধি আৰু শ্রাদ্ধ সম্পন্ন কৰে; ফলত প্ৰেতসকলৰ পৰলোকগতি উন্নত হয়। শেষত শূদ্ৰে সেই ক্ষেত্ৰতে থাকি ‘শূদ্ৰকেশ্বৰ’ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—স্নান-পূজাত পাপক্ষয়, দান আৰু ভোজনদানে পিতৃসকলৰ দীঘলীয়া তৃপ্তি, অলপ স্বৰ্ণদানো মহাযজ্ঞসম ফলদায়ক, আৰু তাত উপবাসে দেহত্যাগ পুনর্জন্মৰ পৰা মুক্তিৰ উপায়।
Verse 1
। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति तडागं देवनिर्मितम् । यत्रानर्तो नृपः सिद्धः सुहयो नाम नामतः
সূতে ক’লে: তাত আৰু এটা দেৱ-নির্মিত পুখুৰীও আছে, য’ত আনর্ত নামৰ ৰজা—যাৰ নাম সুহয়—সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Verse 2
तेनैव भूभुजा तत्र लिंगं संस्थापितं शुभम् । आनर्तेश्वरसंज्ञं च सर्व सिद्धिप्रदं नृणाम्
সেই ভূপতিয়েই তাত এটা শুভ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে, যাৰ নাম ‘আনর্তেশ্বৰ’; ই মানুহক সকলো প্ৰকাৰ সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।
Verse 3
तत्रांगारकषष्ठ्यां यस्तडागे स्नानमाचरेत् । स प्राप्नोति नरः सिद्धिं यथाऽनर्ताधिपेन च
তাত অঙ্গাৰক-ষষ্ঠীৰ দিন যি জনে সেই পুখুৰীত স্নান কৰে, সেই মানুহে সিদ্ধি লাভ কৰে—যেনেকৈ আনর্তাধিপতিয়ে লাভ কৰিছিল।
Verse 4
ऋषय ऊचुः । कथं सिद्धिस्तु संप्राप्ता आनर्तेन महात्मना । सर्वं कथय तत्सूत सर्वं वेत्सि न संशयः
ঋষিসকলে ক’লে: মহাত্মা আনর্তে কেনেকৈ সিদ্ধি লাভ কৰিলে? হে সূত, সকলো কথা কোৱা; তুমি সকলো জানো, সন্দেহ নাই।
Verse 5
सूत उवाच । आनर्तः सुहयो नाम पुरासीत्पृथिवीपतिः । सर्वारिभिर्हतो युद्धे पलायनपरायणः । उच्छिष्टो म्लेच्छसंस्पृष्ट एकाकी बहुभिर्वृतः
সূতে ক’লে: পূৰ্বতে পৃথিৱীপতি আনর্ত নামে এক ৰজা আছিল, যাৰ নাম সুহয়। সকলো শত্রুৰে সৈতে যুঁজত পৰাজিত হৈ পলায়নৰ আশ্ৰয় ল’লে। ম্লেচ্ছ-সংস্পৰ্শে কলুষিত হৈ, একাকী হয়েও বহু দুখ-শত্রুৰে ঘেৰাওত পৰিল।
Verse 6
अथ तस्य कपालं च कापालिक व्रतान्वितः । जगृहे निजकर्मार्थं ज्ञात्वा तं वीरसंभवम्
তাৰ পাছত কাপালিক-ব্ৰত পালন কৰি, নিজৰ কৰ্মধৰ্মৰ নিমিত্তে সেই কপাল-পাত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু বুজিলে যে ই বীৰ-ভাগ্যৰ পৰা জন্মা এক পাত্ৰ।
Verse 7
आनर्तेश्वरसांनिध्ये वसमानो वने स्थितः । स रात्रौ तेन तोयेन सर्वदेवमयेन च
আনর্তেশ্বৰ সান্নিধ্যত, বনমাজত বাস কৰি, সি ৰাতি সেই জল ব্যৱহাৰ কৰিছিল—যি সকলো দেৱতাৰ উপস্থিতিৰে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 8
तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः
তডাগৰ পৰা তোলা জলেৰে ৰাতি সেই পাত্ৰ পূৰ্ণ কৰি, পাছত সি তাক ঢালি দিত। পূৰ্বতে সিদ্ধসেন নামে এজন বণিক আছিল—ধনী, দাস-চাকৰেৰে সহিত, আৰু সদায় পুণ্যকৰ্মত নিবিষ্ট।
Verse 9
कस्यचित्त्वथ कालस्य पण्यबुद्ध्या द्विजोत्तमाः । प्रस्थितश्चोत्तरां काष्ठां स सार्थेन समन्वितः
কিছু কাল পাছত, হে দ্বিজোত্তমসকল, বাণিজ্যৰ বুদ্ধিৰে সি নিজৰ সাৰ্থসহ উত্তৰ দিশলৈ যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 10
अथ प्राप्तः क्रमात्सर्वैः स गच्छन्मरुमंडल म् । वृक्षोदकपरित्यक्तं सर्वसत्त्वविवर्जितम्
তাৰ পাছত সকলোৱে ক্ৰমে ক্ৰমে আগবাঢ়ি তেওঁ মৰুমণ্ডলত উপনীত হ’ল—য’ত গছ-জল পৰিত্যক্ত, আৰু সকলো জীৱৰ পৰা শূন্য।
Verse 11
तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा
সেই ঠাইত ৰাতি আহিল; চাৰিওফালে ক্লান্ত পথিকসকলে নিজৰ নিজৰ ঠাই ল’লে শুই পৰিল আৰু তেনেকৈ নিদ্ৰাৰ অধীন হ’ল।
Verse 12
ततः प्रत्यूषमासाद्य समुत्थाय च सत्वरम् । प्रस्थिता उत्तरां काष्ठां मुक्त्वैकं शूद्रसेवकम्
তাৰ পাছত প্ৰভাত হোৱাত তেওঁলোকে সোনকালে উঠি উত্তৰ দিশলৈ যাত্ৰা কৰিলে, আৰু এজন শূদ্ৰ সেৱকক পিছে এৰি গ’ল।
Verse 13
स वै मार्गपरिश्रांतो गत्वा निद्रावशं भृशम् । न जजागार जातेऽपि प्रयाणे बहुशब्दिते
সেইজন পথৰ ক্লান্তিত অতিশয় নিদ্ৰাৰ অধীন হ’ল; বহু শব্দেৰে যাত্ৰা আৰম্ভ হ’লেও তেওঁ জাগি নুঠিল।
Verse 14
न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः
যিসকল সাৰ্থীৰ সৈতে তেওঁ ঘৰ পৰা একেলগে ওলাইছিল, তেওঁলোকে তেওঁক মনত নপেলালে; কোনোবাইও তেওঁক নেদেখিলে—তেওঁ তীৰবন্ধ/কূলত তেনেই ৰৈ গ’ল।
Verse 15
एवं गते ततः सार्थे प्रोद्गते सूर्यमंडले । तीव्रतापपरिस्पृष्टो जजागार ततः परम्
এইদৰে কাফেলা আগবাঢ়ি গ’ল আৰু সূৰ্য-মণ্ডল উদিত হ’ল; তীব্ৰ তাপত দগ্ধ হৈ সি তাৰ পাছত পুনৰ জাগি উঠিল।
Verse 18
एवं तस्य तृषार्तस्य पतितस्य धरातले । धृतप्राणस्य कृच्छ्रेण संयातोऽस्ताचलं रविः
এইদৰে তৃষ্ণাত কাতৰ সি মাটিত পৰি আছিল; কষ্টেৰে প্ৰাণ ধৰি ৰাখোঁতে ৰাখোঁতে অৱশেষত ৰবি অস্তাচলৰ আঁৰত অস্ত গ’ল।
Verse 19
ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्
তাৰ পাছত দিৱাকৰ ম্লান হ’লে সি অলপ সংজ্ঞা ঘূৰি পালে আৰু মনতে ভাবিলে, “এতিয়া মই ক’লৈ যাম?”
Verse 20
न लक्ष्यते क्वचिन्मार्गो दृश्यते न च मानुषम् । नात्र तोयं न च च्छाया नूनं मे मृत्यु रागतः
ক’তো পথ দেখা নাযায়, মানুহো দেখা নাযায়। ইয়াত ন পানী আছে ন ছাঁ—নিশ্চয় মোৰ ওপৰত মৃত্যু আহি পৰিছে।
Verse 21
एवं चिन्ताप्रपन्नस्य तस्य शूद्रस्य निर्जने । मरौ तस्मिन्समायाता शर्वरी तदनन्तरम्
এইদৰে চিন্তাত নিমগ্ন সেই শূদ্ৰজন নিৰ্জন মৰুভূমিত একেলগে থাকোঁতে, তাৰ পাছতেই তৎক্ষণাৎ ৰাত্ৰি নামি আহিল।
Verse 22
अथ क्षणेन शुश्राव स गीतं मधुरध्वनि । पठतां नन्दिवृद्धानां तथा शब्दं मनोहरम्
তেতিয়াই ক্ষণমাত্ৰতে সি মধুৰ সুৰৰ গীত শুনিলে, আৰু নন্দিবৃদ্ধসকলৰ পাঠৰ মনোহৰ ধ্বনিও শুনিলে।
Verse 23
अथापश्यत्क्षणेनैव प्रेतसंघैः सभावृतम् । प्रेतमेकं च सर्वेषामाधिपत्ये व्यव स्थितम्
তাৰ পাছত সি ক্ষণতে প্ৰেতসঙ্ঘেৰে ঘেৰাও কৰা এক সভা দেখিলে, আৰু সিহঁতৰ সকলোৰে ওপৰত আধিপত্যত স্থিত এক প্ৰেতকো দেখিলে।
Verse 24
ततस्ते पार्श्वगाः प्रेता एके नृत्यं प्रचक्रिरे । तत्पुरो गीतमन्ये तु स्तुतिं चैव तथा परे
তেতিয়া তাৰ কাষত থকা সহচৰ প্ৰেতসকলৰ কিছুমানে নৃত্য আৰম্ভ কৰিলে; কিছুমানে তাৰ আগত গীত গালে; আৰু আন কিছুমানে স্তৱ-স্তুতি নিবেদন কৰিলে।
Verse 25
अथासौ प्राह तं शूद्रमतिथे कुरु भोजनम् । स्वेच्छया पिब तोयं च श्रेयो येन भवेन्मम
তেতিয়া সি সেই শূদ্ৰক ক’লে, “হে অতিথি, ভোজন প্ৰস্তুত কৰা; আৰু নিজৰ ইচ্ছামতে জল পান কৰা—যাৰ দ্বাৰা মোৰ কল্যাণ নিশ্চিত হয়।”
Verse 26
ततः स भोजनं चक्रे क्षुधार्तश्च पपौ जलम् । भयं त्यक्त्वा सुविश्रब्धः प्रेतराजस्य शासनात्
তাৰ পাছত সি ভোজন প্ৰস্তুত কৰিলে আৰু ক্ষুধাত কাতৰ হৈ জল পান কৰিলে। প্ৰেতৰাজৰ আদেশত ভয় ত্যাগ কৰি সি নিশ্চিন্ত আৰু বিশ্বাসভাজন হ’ল।
Verse 27
ततः प्रेताश्च ते सर्वे प्रेतत्वेन समन्विताः । यथाज्येष्ठं यथान्यायं प्रचक्रुर्भोजनक्रियाम्
তাৰ পাছত সেই সকলো প্ৰেত, প্ৰেতত্বেৰে সংযুক্ত হৈ, জ্যেষ্ঠতা অনুসাৰে আৰু ধৰ্মবিধি মতে ভোজন-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 28
एवं तेषां समस्तानां विलासैः पार्थिवोचितैः । अतिक्रान्ता निशा सर्वा क्रीडतां द्विजसत्तमाः
এইদৰে তেওঁলোকে সকলোৱে ৰজাসুলভ বিনোদন আৰু ক্ৰীড়াত মগ্ন থাকোঁতে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, ক্ৰীড়া কৰোঁতেই সমগ্ৰ নিশা পাৰ হৈ গ’ল।
Verse 29
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । यावत्पश्यति शूद्रः स तावत्तत्र न किञ्चन
তাৰ পাছত নিৰ্মল প্ৰভাতত, সূৰ্য্যমণ্ডল উদিত হোৱাত, সেই শূদ্ৰে যিমান সময় চাৰিওফালে চাই থাকিল, তিমান সময় তাত একোও নেদেখিলে।
Verse 30
ततश्च चिन्तयामास किमेतत्स्वप्नदर्शनम् । चित्तभ्रमोऽथवाऽस्माकमिन्द्रजालमथापि वा
তেতিয়া সি ভাবিবলৈ ধৰিলে— “ই কি স্বপ্নদৰ্শন? নে আমাৰ চিত্তভ্ৰম? নে ইন্দ্ৰজালৰ দৰে কোনো মায়া?”
Verse 32
एवं चिन्तयमानस्य भास्करो गगनांगणम् । समारुरोह तापेन तापयन्धरणीतलम्
এইদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতেই ভাস্কৰ আকাশৰ অঙ্গণত উঠি আহিল আৰু নিজৰ তাপে ধৰণীতল দগ্ধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 33
ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः
তাৰ পাছত সি অলপ ছাঁ দিয়া এটা গছৰ আশ্ৰয় লৈ, ক্ষুধা-পিপাসাত কাতৰ হৈ দিনৰ অন্তলৈকে সহ্য কৰি থাকিল।
Verse 34
ततो निशामुखे प्राप्ते भूयोऽपि प्रेतराजकम् । प्रेतैस्तैश्चसमोपेतं तथारूपं व्यलोकयत्
তাৰ পাছত নিশাৰ আগমন হোৱাত, সি পুনৰ প্ৰেতৰাজক দেখিলে—সেই একে প্ৰেতসকলৰ সৈতে সংযুক্ত, আগৰ দৰে একে ৰূপে প্ৰকাশিত।
Verse 35
तथैव भोजनं चक्रे तस्यातिथ्यसमुद्भवम् । भयेन रहितः शूद्रो हर्षेण महतान्वितः
সেইদৰে সি আতিথ্যৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলে; ভয়মুক্ত সেই শূদ্ৰ মহা আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।
Verse 36
एवं तस्य निशावक्त्रे नित्यमेव स भूपतिः । आतिथ्यं प्रकरोत्येव समागत्य तथैव च
এইদৰে নিশা নামিলে সেই ৰজা সদায়েই আহি, একে ধৰণে আতিথ্য সম্পাদন কৰি থাকিল।
Verse 37
ततोऽन्यदिवसे प्राप्ते तेन शूद्रेण भूपतिः । पृष्टः किमेतदाश्चर्यं दृश्यते रजनीमुखे
তাৰ পাছত আন এটা দিন আহিলে, সেই শূদ্ৰে ৰজাক সুধিলে—“ৰজনীমুখত দেখা পোৱা এই আশ্চৰ্য কি?”
Verse 38
विभवस्ते महाभाग प्रणश्यति निशाक्षये । एतत्कीर्तय मे गुह्यं न चेत्प्रेतप संस्थितम् । अत्र कौतूहलं जातं दृष्ट्वेदं सुविचेष्टितम्
হে মহাভাগ! নিশা শেষ হ’লে তোমাৰ বিভৱ লয় হয়। এই গুহ্য কথা মোক কোৱা—নচেৎ তুমি প্ৰেতলোকৰ অধিপতি ৰূপে স্থিত বুলি ধৰা যায়। এই সু-ব্যৱস্থিত আশ্চৰ্য দেখি মোৰ অন্তৰত গভীৰ কৌতূহল জাগিছে।
Verse 39
प्रेत उवाच । अस्ति पुण्यं महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । गंगा च यमुना चैव स्थिते तत्र च संगमे
প্ৰেত ক’লে: হাটকেশ্বৰ নামে এক অতি পুণ্যময় মহাক্ষেত্ৰ আছে। তাত, সঙ্গমস্থলে গঙ্গা আৰু যমুনা দুয়ো উপস্থিত।
Verse 40
ताभ्यामतिसमीपस्थं शिवस्यायतनं शुभम् । महाव्रतधरस्तत्र तपस्यति सुनैष्ठिकः
সেই দুয়ো নদীৰ অতি নিকটতে শিৱৰ এক শুভ আয়তন আছে। তাত মহাব্ৰতধাৰী, সুদৃঢ় নিষ্ঠাৰ তপস্বী তপস্যা কৰে।
Verse 41
स सदा रात्रिशौचार्थं कपालं जलपूरितम् । मदीयं शयने चक्रे तत्र कृत्वा निजां क्रियाम्
সেইজন সদায় ৰাত্ৰিৰ শৌচাৰ্থে জলভৰ্তি কপাল-পাত্ৰ লয়। তাত নিজৰ নিয়ম-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, মোৰ শয়নস্থানৰ কাষতে তাক থৈ দিত।
Verse 42
तत्प्रभावान्ममेयं हि विभूतिर्जायते निशि । दिवा रिक्ते कृते याति भूय एव महामते
সেই প্ৰভাৱতেই মোৰ এই বিভূতি ৰাত্ৰিতে উৎপন্ন হয়। দিনত যেতিয়া ই খালী কৰা হয়, তেতিয়া ই লয় হয়—পুনৰায়, হে মহামতে, আকৌ উদ্ভৱ হয়।
Verse 43
तस्मात्कुरु प्रसादं मे तत्र गत्वा कपालकम् । चूर्णं कृत्वा मदीयं तत्तस्मिंस्तोये विनिक्षिप
সেয়েহে মোৰ প্ৰতি দয়া কৰক: তালৈ যাওক, মোৰ লাওখোলা (অস্থি) লওক, তাক গুৰি কৰক আৰু সেই পানীত বিসৰ্জন দিয়ক।
Verse 44
येन मे जायते मोक्षः प्रेतभावात्सुदारुणात्
যাতে মই মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰো - প্ৰেত হোৱাৰ এই অতি ভয়ানক অৱস্থাৰ পৰা।
Verse 45
तथा तत्रास्ति पूर्वस्यां दिशि तत्तीर्थमुत्तमम् । गयाशिर इति ख्यातं प्रेतत्वान्मुक्तिदा यकम्
তদুপৰি, সেই ঠাইৰ পূব দিশত গয়াশিৰ নামেৰে জনাজাত এক উত্তম তীৰ্থ আছে, যিয়ে প্ৰেতত্বৰ পৰা মুক্তি প্ৰদান কৰে।
Verse 46
तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्
হে জ্ঞানী, তালৈ গৈ সকলোৰে (মৃতকৰ) বাবে শ্ৰাদ্ধ কৰক। আৰু চাওক - আপোনাৰ কাষত, হে মহানুভৱ, এটা শুভ পেৰা (সম্পুটিকা) আছে।
Verse 47
अस्यां नामानि सर्वेषां यथाज्येष्ठं समालिख । ततः श्राद्धं कुरुष्वाशु दयां कृत्वा गरीयसीम्
ইয়াত, জ্যেষ্ঠতাৰ ক্ৰমত সকলোৰে (মৃতকৰ) নাম লিখক। তাৰ পিছত পৰম দয়া দেখুৱাই শীঘ্ৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰক।
Verse 48
वयं त्वां तत्र नेष्यामः सुखोपायेन भद्रक । निधिं च दर्शयिष्यामः श्राद्धार्थं सुमहत्तरम्
হে ভদ্ৰক, আমি তোমাক সহজ উপায়ে তাত লৈ যাম; আৰু শ্ৰাদ্ধৰ অৰ্থে নিৰ্দিষ্ট অতি মহান ধন-নিধি তোমাক দেখুৱাম।
Verse 49
तथेति समनुज्ञाते तेन शूद्रेण सत्वरम् । निन्युस्तं स्कन्धमारोप्य शूद्रं क्षेत्रे यथोदितम्
সেই শূদ্ৰে ‘তথাস্তु’ বুলি অনুমতি দিতেই, তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ তাক কাঁধত তুলি, যিদৰে কোৱা হৈছিল, সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ লৈ গ’ল।
Verse 50
दर्शयामासुरेवास्य निधानं भूरिवित्तजम् । तदादाय गतस्तत्र यत्रासौ नैष्ठिकः स्थितः
তাৰ পাছত তেওঁলোকে তাক ভুৰি ধনসম্পদে ভৰা গোপন নিধি দেখুৱালে; সেই নিধি লৈ সি তাত গ’ল, য’ত সেই নৈষ্ঠিক তপস্বী অৱস্থিত আছিল।
Verse 51
ततः प्रणम्य तं भक्त्या कथ यामास विस्तरात् । तस्य भूतपतेः सर्वं वृत्तांतं विनयान्वितः
তাৰ পাছত সি ভক্তিভাৱে তেওঁক প্ৰণাম কৰি, বিনয়সহ ভূতপতিৰ বিষয়ে সমগ্ৰ বৃত্তান্ত বিস্তাৰে ক’লে।
Verse 52
ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः
তাৰ পাছত কপাল (কপাল-পাত্ৰ) লাভ কৰি, একাগ্ৰচিত্তে তাক গুড়ি কৰি, আনন্দসহ গঙ্গা-যমুনাৰ মধ্যৱৰ্তী জলে নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 53
एतस्मिन्नंतरे प्रेतो दिव्यरूपवपुर्धरः । विमानस्थोऽब्रवीद्वाक्यं शूद्रं तं हर्षसंयुतः
সেই মুহূর্ততে প্ৰেতজনে দিৱ্য দীপ্তিময় ৰূপ ধৰি, বিমানে আসীন হৈ, হর্ষেৰে সেই শূদ্ৰজনক বচন ক’লে।
Verse 54
प्रसादात्तव मुक्तोऽहं प्रेतत्वाद्दारुणादितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्
সেই প্ৰেত ক’লে—“তোমাৰ প্ৰসাদে মই ভয়ংকৰ প্ৰেতত্ব অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ। তোমাৰ মঙ্গল হওক; এতিয়া মই ত্ৰিদিৱৰ ধামলৈ গমন কৰিম।”
Verse 55
एतेषामेव सर्वेषामिदानीं श्राद्धमाचर । गत्वा गयाशिरः पुण्यं येन मुक्तिः प्रजायते
“এতিয়া এই সকলোৰে বাবে শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰা। আৰু পুণ্যময় গয়াশিৰলৈ যোৱা, যাৰ দ্বাৰা মুক্তি লাভ হয়।”
Verse 56
ततः स विस्मयाविष्टस्तेषामेव पृथक्पृथक् । श्राद्धं चक्रे च भूतानां नित्यमेव समाहितः
তাৰ পাছত তেওঁ বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ, সেই প্ৰয়াত ভুতসকলৰ বাবে পৃথক পৃথককৈ শ্ৰাদ্ধ কৰিলে, আৰু সদায় একাগ্ৰচিত্তে বিধি-কৰ্মত স্থিৰ থাকিল।
Verse 57
तेऽपि सर्वे गताः स्वर्गं प्रेतास्तस्य प्रभावतः । ददुश्च दर्शनं तस्य स्वप्रे हर्षसमन्विताः
তেওঁৰ কৰ্মৰ প্ৰভাৱত সেই সকলো প্ৰেতো স্বৰ্গলৈ গ’ল; আৰু হর্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, সপোনত তেওঁক নিজৰ দৰ্শন দিলে।
Verse 58
ततः शूद्रः स विज्ञाय तत्क्षेत्रं पुण्यवर्ध नम् । न जगाम गृहं भूयस्तत्रैव तपसि स्थितः
তেতিয়া সেই শূদ্ৰে বুজিলে যে সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ পুণ্য বৃদ্ধি কৰে; সি পুনৰ ঘৰলৈ নগ’ল, তাতেই তপস্যাত স্থিৰ হৈ থাকিল।
Verse 59
गंगायमुनयोः पार्श्वे शूद्रकेश्वरसंज्ञितम् । लिगं संस्थापितं तेन सर्वपातकनाशनम्
গঙ্গা-যমুনাৰ কাষতে সি ‘শূদ্ৰকেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত শিৱলিঙ্গ স্থাপন কৰিলে, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 60
यस्तयोर्विधिवत्स्नानं कृत्वा पूजयते नरः । शूद्रकेश्वरसंज्ञं च लिंगं श्रद्धासमन्वितः
যি মানুহে সেই পবিত্ৰ জলত বিধিমতে স্নান কৰি, শ্ৰদ্ধাসহ ‘শূদ্ৰকেশ্বৰ’ নামে লিঙ্গক পূজা কৰে—
Verse 61
स सर्वैः पातकैर्मुक्तः प्रयाति शिव मंदिरम् । स्तूयमानश्च गंधर्वैर्विमानवरमाश्रितः
সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শিৱধামলৈ যায়; গন্ধৰ্বসকলে স্তৱ কৰি থাকোঁতে সি শ্ৰেষ্ঠ বিমানে আৰূঢ় হয়।
Verse 62
यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् । न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति ।मानवः
যি জনে তাত প্ৰায়োপৱেশন (উপবাসে প্ৰাণ ত্যাগ) কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, সেই মানুহে এই সংসাৰচক্ৰত পুনৰ জন্ম নাপায়।
Verse 63
गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत् । सोऽपि संमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्
যি তাত বাস কৰি সেই তীৰ্থজলৰ কেৱল এক গণ্ডূষ, মুখভৰ পান কৰে, সিও পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈ লাগি থকা বন্ধনৰ পৰাও।
Verse 64
यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम् । पितरस्तस्य तृप्यंति यावत्कल्पशतत्रयम्
যি তাত ব্ৰাহ্মণেন্দ্ৰসকলক ভোজন অৰ্পণ কৰে, তাৰ পিতৃলোক ত্ৰিশত কল্প পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকে।
Verse 65
त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः
আৰু যি তাত একাগ্ৰচিত্তে সোণৰ অতি ক্ষুদ্ৰ পৰিমাণো দান কৰে, সি ৰাজসূয় আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।
Verse 66
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत् । य इच्छेच्छाश्वतं स्वर्गं सदैव मनुजो द्विजाः
সেয়ে, সকলো প্ৰচেষ্টাৰে সেই উত্তম তীৰ্থৰ আশ্ৰয় লোৱা উচিত; হে দ্বিজসকল, যি মানুহে চিৰস্থায়ী স্বৰ্গ কামনা কৰে।
Verse 67
अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा । गंगायमुनयोस्तं च प्रभावं वीक्ष्य विस्मयात्
ইয়াত পূৰ্বে মহর্ষি গৌতমে এক গাথা গাইছিল, গঙ্গা-যমুনাৰ সেই একে প্ৰভাৱ দেখি বিস্মিত হৈ।
Verse 68
गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः । शूद्रेश्वरं समालोक्य सद्यः स्वर्गमवाप्नुयात्
গঙ্গা-যমুনাৰ সঙ্গমত যি ব্যক্তি একাগ্ৰচিত্তে স্নান কৰি শূদ্ৰেশ্বৰক দৰ্শন কৰে, সি তৎক্ষণাৎ স্বৰ্গ লাভ কৰে।
Verse 69
एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्
হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল! গঙ্গা-যমুনাৰ সমগ্ৰ মাহাত্ম্য মই তোমালোকক ক’লোঁ—ই পবিত্ৰ গৌৰৱ সকলো পাপ বিনাশ কৰে।