Adhyaya 274

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति दुर्वासःस्थापितं पुरा । तल्लिंगं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः

সূত ক’লে: তাত আৰু এটা পবিত্ৰ বস্তু আছে, যি পূৰ্বে দুৰ্বাসাই স্থাপন কৰিছিল—সেইটো দেৱদেৱ মহাত্মা ত্ৰিনেত্ৰ প্ৰভুৰ লিঙ্গ।

Verse 2

चैत्रमासि नरो यस्तु तमाराधयते द्विजाः । नृत्यगीतप्रवाद्यैश्च त्रिकालं विहितक्षणः । स नूनं तत्प्रसादेन गन्धर्वाधिपतिर्भवेत् १

হে দ্বিজসকল, যি নৰ চৈত্ৰমাহত ত্ৰিকাল বিধি-নিয়মে নৃত্য-গীত-বাদ্যসহিতে তাম আৰাধনা কৰে, সি নিশ্চয়েই সেই প্ৰভুৰ প্ৰসাদে গন্ধৰ্বসকলৰ অধিপতি হয়।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः । कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

ঋষিসকলে ক’লে: এই লিঙ্গ ‘দুৰ্বাসা’ নামে খ্যাত—এই হৰ (শিৱ)ক কোনে স্থাপন কৰিলে? কোন কালত এই ঘটনা ঘটিল, হে ভাগ্যবান? সকলো কথা বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पुरा निंबशुचो वैदिशे च पुरोत्तमे

সূত ক’লে: পূৰ্বে, বৈদিশা নামৰ উত্তম নগৰত নীম্বশুচা নামৰ এজন পুৰুষ বাস কৰিছিল।

Verse 5

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः । स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

সেইজন, মঠৰ অধিপতি ৰূপে তাতে স্থিত হৈ, লিঙ্গৰ পূজা কৰিছিল। তেওঁ যি কিছুমান লাভ কৰিছিল—বস্ত্ৰ আদি আৰু আন বহু কিছু—

Verse 6

माहेश्वरस्य लोकस्य विक्रीणीते ततस्ततः । ततो गृह्णाति नित्यं स हेम मूल्येन तस्य च

সেইবোৰৰ বিনিময়ত তেওঁ বাৰে বাৰে মাহেশ্বৰ-লোকলৈ গমনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ‘বিক্ৰী’ কৰিছিল, আৰু তাৰ মূল্যস্বৰূপে প্ৰতিদিন সোণ গ্ৰহণ কৰিছিল।

Verse 7

न करोति व्ययं तस्य केवलं संचये रतः । ततः कालेन महता मंजूषाऽस्य निरर्गला । जाता हेममयी विप्राः कार्पण्यनिरतस्य च

তেওঁ একো ব্যয় নকৰিলে, কেৱল সঞ্চয়তেই আসক্ত থাকিল। বহু কাল গ’লত, হে বিপ্ৰসকল, তেওঁৰ সিন্দুক—তালা নথকাকৈয়ে—সোণেৰে ভৰি উঠিল, কিয়নো তেওঁ কৃপণতাত নিমগ্ন আছিল।

Verse 8

अथ संस्थाप्य भूमध्ये मंजूषां तां प्रपूरिताम् । करोति व्यवहारं स कक्षां तां नैव मुंचति

তাৰ পাছত সম্পূৰ্ণ ভৰ্তি মঞ্জূষাখন মজিয়াৰ মাজত স্থাপন কৰি, তেওঁ নিজৰ লেনদেন-কাৰ্য চলাই থাকিল; সেই কোঠা একেবাৰে নাছাড়িলে।

Verse 9

कदाचिद्देवपूजायां सोऽपि ब्राह्मणसत्तमाः । विश्वासं नैव निर्याति कस्यचिच्च कथंचन

কেতিয়াবা দেৱপূজাৰ সময়তো, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, সেই মানুহে কোনো লোকৰ ওপৰত কোনো প্ৰকাৰেই বিশ্বাস নকৰিছিল।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य परवित्तापहारकः । अलक्षद्ब्राह्मणस्तच्च दुःशीलाख्यो व्यचिंतयत्

তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত, পৰৰ ধন অপহৰণকাৰী—দুঃশীল নামেৰে জনাজাত এজন ব্ৰাহ্মণে—এই কথা লক্ষ্য কৰি কৌশল চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 11

ततः शिष्यो भविष्यामि विश्वासार्थं दुरात्मनः । सुदीनैः कृपणैर्वाक्यैश्चाटुकारैः पृथग्विधैः

“তেতিয়া মই সেই দুষ্টাত্মাৰ বিশ্বাস লাভ কৰিবলৈ তেওঁৰ শিষ্য হ’ম—দীন-দৰিদ্ৰৰ দৰে কৃপণ বাক্য আৰু নানা প্ৰকাৰৰ চাটুকাৰিতাৰে।”

Verse 12

आलस्यं च दिवानक्तं साधयिष्याम्यसंशयम् । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते दृष्ट्वा तं मठमध्यगम्

“আৰু মই দিন-ৰাতি আলস্য সাধিম—নিঃসন্দেহে।” তাৰ পাছত অন্য এদিন, তেওঁক মঠৰ ভিতৰত দেখি,

Verse 13

ततः समीपमगमद्दंडाकारं प्रणम्य च । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

তাৰ পাছত তেওঁ ওচৰলৈ গ’ল, দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিলে; আৰু অঞ্জলি ধৰি, বিনয়ত নত হৈ থিয় হৈ ক’লে।

Verse 14

भगवंस्ते प्रभावोऽद्य तपसा वै मया श्रुतः

হে ভগৱান! আজি মই আপোনাৰ তপস্যাৰ বৰ্ণনাৰ জৰিয়তে আপোনাৰ আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱৰ সত্য মহিমা শুনিলোঁ।

Verse 15

यदन्यस्तापसो नास्ति ईदृशोऽत्र धरातले । तेनाहं दूरतः प्राप्तो वैराग्येण समन्वितः

কাৰণ এই ধৰাতলত আপোনাৰ দৰে আন কোনো তপস্বী নাই; সেয়ে মই বৈৰাগ্যৰে সমন্বিত হৈ দূৰৰ পৰা আহিছোঁ, আপোনাৰ শৰণ ল’বলৈ।

Verse 16

संसारासारतां ज्ञात्वा जन्ममृत्युजरात्मिकाम् । अर्थात्स्वप्नप्रतीकाशं यौवनं च नृणा मिह

সংসাৰৰ অসাৰতাক জানি—যি জন্ম-মৃত্যু-জৰাৰূপ—আৰু বুজি যে ইয়াত মানুহৰ যৌৱনো সপোনৰ ক্ষণিক আভাস সদৃশ…

Verse 17

यद्वत्पर्वतसंजाता नदी च क्षणभंगुरा । पुत्राः कलत्राणि च वा ये चान्ये बांधवादयः

যেনেকৈ পৰ্বতৰ পৰা উৎপন্ন নদী ক্ষণভঙ্গুৰ আৰু নাজুক, তেনেকৈ পুত্ৰ, পত্নী আৰু আন সকলো আত্মীয়-বান্ধৱো অস্থিৰ।

Verse 18

ते सर्वे च परिज्ञेया यथा पाप समागमाः । तत्संसारसमुद्रस्य तारणार्थं ब्रवीहि मे

সেই সকলোকে পাপ-সংগমৰ দৰে কেৱল সংসাৰিক জটিলতা বুলি বুজিব লাগে। সেয়ে, মোক কোৱা—এই সংসাৰ-সমুদ্ৰ পাৰ হ’বলৈ কিহে উপায়?

Verse 19

उपायं कंचिदद्यैव उपदेशे व्यवस्थितम् । तरामि येन संसारं प्रसादात्तव सुव्रत

আজি নিজেই উপদেশত স্থিৰ কৰি দিয়া—এমন কোনো কাৰ্যকৰ উপায়, যাৰ দ্বাৰা তোমাৰ কৃপাতে, হে সুব্ৰত, মই সংসাৰ পাৰ হ’ব পাৰোঁ।

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रोमांचित तनूरुहः । ज्ञात्वा माहेश्वरः कोऽयं चिंतावान्समुपस्थितः

তাঁৰ বাক্য শুনি, আনন্দ-ৰোমাঞ্চত দেহৰ লোম খাড়া হ’ল। তপস্বীয়ে ভাবিলে—“ই মহেশ্বৰৰ কোন ভক্ত?”—আৰু চিন্তামগ্ন হৈ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 21

यथा ब्रवीषि धन्योऽसि यस्य ते मतिरीदृशी । तारुण्ये वर्तमानस्य सुकुमारस्य चैव हि

তুমি যিদৰে কোৱা, তুমি ধন্য—কাৰণ তোমাৰ বুদ্ধি এনেকুৱা; তুমি এতিয়াও যৌৱনত, কোমল আৰু সজীৱ অৱস্থাত থাকিও।

Verse 22

तारुण्ये वर्तमानो यः शांतः सोऽत्र निगद्यते । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

যি যৌৱনত থাকিও শান্ত, তাক ইয়াত বিশেষ বুলি কোৱা হয়। কিয়নো ধাতুসমূহ ক্ষয় হ’ব ধৰিলে, কাহাৰ শান্তি নাজাগে?

Verse 23

यद्येवं सुविरक्तिः स्यात्संसारोपरि संस्थिता । समाराधय देवेशं शंकरं शशिशेखरम्

যদি এনে দৃঢ় বৈৰাগ্য জাগে, সংসাৰৰ দাবীৰ ওপৰত স্থিত হৈ, তেন্তে দেৱেশ্বৰ—চন্দ্ৰশেখৰ শংকৰক সম্পূৰ্ণ ভক্তিৰে আৰাধনা কৰা।

Verse 24

नान्यथा घोरजाप्येन तीर्यते भवसागरः । मया सम्यक्परिज्ञातमेतच्छास्त्रसमागमात्

ঘোৰ জপৰ বাহিৰে আন কোনো উপায়ে ভবসাগৰ পাৰ হ’ব নোৱাৰে। শাস্ত্ৰসমূহৰ একমত সাক্ষ্যৰ পৰা মই এই কথা যথাযথভাৱে বুজিলোঁ।

Verse 25

शूद्रो वा यदि वा विप्रो म्लेछो वा पापकृन्नरः । शिवदीक्षासमोपेतः पुष्पमेकं तु यो न्यसैत्

শূদ্ৰ হওক বা বিপ্ৰ, ম্লেচ্ছ হওক বা পাপকৰ নৰ—যদি তেওঁ শিৱদীক্ষাৰে সংযুক্ত হৈ পূজাত এটা ফুলো অৰ্পণ কৰে,

Verse 27

यो ददाति प्रभक्त्या च शिवदीक्षान्विताय च । वस्त्रोपानहकौपीनं स यज्ञैः किं करिष्यति

যি গভীৰ ভক্তিৰে শিৱদীক্ষাসম্পন্ন জনক বস্ত্ৰ, পাদুকা আৰু কৌপীন দান কৰে—তেওঁৰ বাবে যজ্ঞেৰে পুণ্য সাধনৰ কি প্ৰয়োজন?

Verse 28

तच्छ्रुत्वा चरणौ तस्य दुःशीलोऽसौ तदाऽददे । विन्यस्य स्वशिर स्ताभ्यां ततोवाक्यमुवाच ह

এই কথা শুনি দুৰ্শীলে তেতিয়া তেওঁৰ চৰণ ধৰি ল’লে। নিজৰ মূৰ তাত থৈ, তাৰ পাছত তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 29

शिवदीक्षाप्रमाणेन प्रसादं कुरु मे प्रभो । शुश्रूषां येन ते नित्यं प्रकरोमि समाहितः

হে প্ৰভু! শিৱ-দীক্ষাৰ বিধি অনুসাৰে মোক অনুগ্ৰহ কৰক, যাতে মন একাগ্ৰ কৰি মই সদায় আপোনাৰ সেৱা কৰিব পাৰোঁ।

Verse 30

ततोऽसौ तापसो विप्राश्चिंतयामास चेतमि । दक्षोऽयं दृश्यते कोऽपि पुमांश्चैव समागतः

তেতিয়া সেই তপস্বী ব্ৰাহ্মণে মনে মনে চিন্তা কৰিলে: “ইয়াত অহা এই পুৰুষজন সক্ষম আৰু যোগ্য যেন দেখা যায়।”

Verse 31

ममास्ति नापरः शिष्यस्तस्मादेनं करोम्यहम् । ततोऽब्रवीत्करे गृह्य यद्येवं वत्स मे समम् । समयं कुरु येन त्वां दीक्षयाम्यद्य चैव हि

“মোৰ আন কোনো শিষ্য নাই; সেয়ে মই একে গ্ৰহণ কৰিম।” তাৰ পাছত হাত ধৰি ক’লে: “যদি তেনেহ’লে, বৎস, নিয়ম-সময়ত সন্মতি দে, যাতে মই আজি তোমাক দীক্ষা দিব পাৰোঁ।”

Verse 32

त्वया कुटीरकं कार्यं मठस्यास्य विदूरतः । प्रवेशो नैव कार्यस्तु ममात्रास्तं गते रवौ

তুমি এই মঠৰ পৰা অলপ দূৰত এটা সৰু কুটীৰ সাজিব লাগিব। আৰু মই ইয়াত থাকোঁতে—সূৰ্য অস্ত নোহোৱালৈকে—ইয়াত প্ৰৱেশ নকৰিবা।

Verse 33

दुःशील उवाच । तवादेशः प्रमाणं मे केवलं तापसोत्तम । किं मठेन करिष्यामि विशेषाद्रा त्रिसंगमे

দুঃশীলে ক’লে: “হে তপস্বীশ্ৰেষ্ঠ! আপোনাৰ আদেশেই মোৰ বাবে প্ৰমাণ। এই ত্ৰিবেণী-সঙ্গমৰ পবিত্ৰ স্থলত মঠৰ বিশেষ কি প্ৰয়োজন?”

Verse 34

यः शिष्यो गुरुवाक्यं तु न करोति यथोदितम् । तस्य व्रतं च तद्व्यर्थं नरकं च ततः परम्

যি শিষ্য গুৰুবাক্য যথোক্তভাৱে পালন নকৰে, তাৰ ব্ৰত নিষ্ফল হয় আৰু তাৰ পাছত সি নৰকলৈ পতিত হয়।

Verse 35

तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नः शिवदीक्षां ततो ददौ । तस्मै विनययुक्ताय तदा निंबशुचो मुनिः

সেই বাক্য শুনি মুনি নিম্বশুচা সন্তুষ্ট হ’ল; তেতিয়া বিনয়যুক্ত আৰু শিষ্ট সেই ব্যক্তিক তেওঁ শিৱদীক্ষা প্ৰদান কৰিলে।

Verse 36

ततःप्रभृति सोऽतीव तस्य शुश्रूषणे रतः । रंजयामास तच्चित्तं परिचर्यापरायणः

সেই সময়ৰ পৰা সি তেওঁৰ শুশ্ৰূষাত অতি ৰত হ’ল; পৰিচৰ্যাৰ পৰায়ণ হৈ গুৰুৰ চিত্ত আনন্দিত কৰিলে।

Verse 37

मनसा चिन्तयानस्तु तन्मात्रार्थं दिनेदिने । न च्छिद्रं वीक्षते किंचिद्वीक्षमाणोऽपि यत्नतः

সি মনত দিনেদিনে কেৱল সেই এক লক্ষ্যই চিন্তা কৰিছিল; আৰু যত্নে চাই থাকিলেও কোনো ছিদ্ৰ—কোনো দোষ—একেবাৰে নেদেখিলে।

Verse 38

शैवोऽपि च स कक्ष्यां तां तां मात्रां हेमसंभवाम् । कथंचिन्मोक्षते भूमौ भोज्ये देवार्चनेऽपि न

শৈৱচিহ্নধাৰী হ’লেও, কাষত ৰখা সেই সুৱৰ্ণময় থলি/মাপটো সি কেতিয়াও মাটিত নথৈছিল—না ভোজনত, না দেৱাৰ্চনতো।

Verse 39

ततोऽसौ चिन्तयामास दुःशीलो निजचेतसि । मठे तावत्प्रवेशोऽस्ति नैव रात्रौ कथंचन

তাৰ পাছত সেই দুৰাচাৰীয়ে নিজৰ মনতে ভাবিলে: 'মঠত এতিয়া প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি, কিন্তু ৰাতি কোনো প্ৰকাৰেই সম্ভৱ নহয়।'

Verse 40

सूर्यास्तमानवेलायां यत्प्रयच्छति तत्क्षणात् । परिघं सुदृढं पापस्तत्करोमि च किं पुनः

সূৰ্যাস্তৰ সময়ত, যেতিয়াই তেওঁ দুৱাৰ বন্ধ কৰে, তেতিয়াই সেই পাপীয়ে এটা অতি শক্তিশালী শলখা লগাই দিয়ে—এতিয়া মই কি কৰিব পাৰো?

Verse 41

मठोऽयं सुशिलाबद्धो नैव खातं प्रजायते । तुंगत्वान्न प्रवेशः स्यादुपायैर्विविधैः परैः

এই মঠটো সুদৃঢ় শিলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত, ইয়াত কোনো সুৰংগ খন্দা সম্ভৱ নহয়। ইয়াৰ উচ্চতাৰ বাবে, অন্য কোনো উপায়েৰেও প্ৰৱেশ কৰা সম্ভৱ নহয়।

Verse 42

तत्किं विषं प्रयच्छामि शस्त्रैर्व्यापादयामि किम् । दिवापि पशुमारेण पंचत्वं वा नयामि किम्

তেনেহলে মই কি বিষ প্ৰয়োগ কৰিম? নে অস্ত্ৰৰে হত্যা কৰিম? নে দিনৰ পোহৰতে পশুবধৰ দৰে কিবা হিংস্ৰ উপায়েৰে তেওঁক মাৰিম?

Verse 43

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रावृट्काल उपस्थितः । श्रावणस्यासिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

তেওঁ এইদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতেই বৰ্ষাকাল উপস্থিত হ’ল—শ্ৰাৱণ মাহৰ কৃষ্ণ পক্ষত, যেতিয়া সূৰ্য কৰ্কট ৰাশিত আছিল।

Verse 44

प्राप्तो महेश्वरस्तस्य कोऽपि तत्र धनी द्रुतम् । तेनोक्तं प्रणिपत्योच्चैः करिष्यामि पवित्रकम्

তেতিয়া এজন ধনী লোক তৎক্ষণাৎ সেই মহেশ্বৰ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ আহিল। প্ৰণিপাত কৰি উচ্চস্বৰে ক’লে: “মই পবিত্ৰক ব্ৰত/বিধি পালন কৰিম।”

Verse 45

चतुर्द्दश्यामहं स्वामिन्यद्यादेशो भवेत्तव । यद्यागच्छसि मे ग्रामं प्रसादेन सम न्वितः

“হে পূজনীয়া মাতৃ, আজি চতুৰ্দশী তিথিত তোমাৰ আদেশ মোৰ ওপৰত হওক। যদি তুমি কৃপা-প্ৰসাদে সমন্বিত হৈ মোৰ গাঁৱলৈ আহা…”

Verse 46

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नस्ततो निंबशुचो मुनिः । तथेति चैवमुक्त्वा तं प्रेषयामास तत्क्षणात्

সূত ক’লে: এই কথা শুনি মুনি নিম্বশুচ সন্তুষ্ট হ’ল। “তথাই হওক,” বুলি কৈ তেওঁক সেই মুহূর্ততে পঠাই দিলে।

Verse 47

आगमिष्याम्यहं काले स्वशिष्येण समन्वितः । करिष्यामि परं श्रेयस्तव वत्स न संशयः

“মই সময়মতে মোৰ শিষ্যসহ আহিম। হে বৎস, তোমাৰ পৰম কল্যাণ মই সাধন কৰিম—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 48

अथ काले तु संप्राप्ते चिन्तयित्वा प्रभातिकम् । प्रभातसमये प्राप्ते स शैवः प्रस्थितस्तदा । दुःशीलेन समायुक्तः संप्रहृष्टतनूरुहः

তাৰ পিছত নিৰ্ধাৰিত সময় আহিলত, প্ৰভাতৰ কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, দিন ফুটি উঠা সময়ত সেই শৈৱ যাত্ৰা কৰিলে। দুḥশীলৰ সৈতে আছিল; আনন্দ-উৎসাহত দেহৰ ৰোম খাড়া হৈছিল।

Verse 49

ततो वै गच्छमानस्य तस्य मार्गे व्यवस्थिता । पुण्या नदी सुविख्याता मुरला सागरंगमा

তাৰ পাছত তেওঁ পথত আগবাঢ়োঁতে, তেওঁৰ পথৰ মাজতে পুণ্যময় আৰু বহুখ্যাত মুৰলা নামৰ নদী আছিল, যি সাগৰলৈ গৈ বয়।

Verse 50

स तां दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वत्स शिष्य करोम्यहम् । भवता सह देवार्चां मुरलायां स्थिरो भव

সেই নদীখন দেখি তেওঁ ক’লে: “হে বৎস, মই তোমাক মোৰ শিষ্য কৰিম। মুৰলাত স্থিৰ হৈ থাকি, মোৰ সৈতে একেলগে দেৱাৰ্চনা কৰা।”

Verse 51

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा संस्थितोऽस्यास्तटे शुभे । सोऽपि निंबशुचस्तस्य रंजितः सर्वदा गुणैः

“বাঢ়ম” বুলি কৈ তেওঁ সেই শুভ তীৰত অৱস্থান কৰিলে। নীম্বশুচো তেওঁৰ গুণে গুণে সদায় আনন্দিত আছিল।

Verse 52

सुशिष्यं तं परिज्ञाय विश्वासं परमं गतः । स्थगितां तां समादाय हेममात्रासमुद्भवाम्

তাক সু-শিষ্য বুলি জানি তেওঁ পৰম বিশ্বাস লাভ কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁ লুকুৱাই থোৱা সেই বস্তুটো উঠাই ল’লে, যি সোণৰ মাত্ৰা সমানকৈ উৎপন্ন হৈছিল।

Verse 53

जागेश्वरसमोपेतां स कन्थां व्याक्षिपत्क्षितौ । पुरीषोत्सर्गकार्येण ततस्तोकांतरं गतः

জাগেশ্বৰ-সম্বন্ধীয় সেই কন্থাখন তেওঁ মাটিত পেলাই দিলে। তাৰ পাছত মলত্যাগৰ অজুহাতে তেওঁ অলপ দূৰলৈ গ’ল।

Verse 54

यावच्चादर्शनं प्राप्तो वेतसैः परिवारितः । तावन्मात्रां समादाय दुःशीलः प्रस्थितो द्रुतम् । उत्तरां दिशमाश्रित्य प्रहृष्टेनांतरात्मना

যেতিয়া তেওঁ বেতৰ আঁৰত অদৃশ্য হৈ পৰিল, দুঃশীলে সেইখিনি লৈ উত্তৰ দিশলৈ আনন্দিত মনেৰে পলাই গ’ল।

Verse 55

अथासौ चागतो यावद्दुःशीलं नैव पश्यति । केवलं दृश्यते कन्था जागेश्वरसमन्विता

তাৰ পাছত যেতিয়া তেওঁ আহিল, তেওঁ দুঃশীলক দেখাই নাপলে; কেৱল জাগেশ্বৰৰ চিহ্ন থকা কঁথাখনহে দেখা গ’ল।

Verse 56

षडक्षरेण मंत्रेण लिंगस्योपरि भक्तितः । स तां गतिमवाप्नोति यांयां यांतीह यज्विनः

শিৱলিংগৰ ওপৰত ভক্তিৰে ষডাক্ষৰ মন্ত্ৰ জপ কৰি, তেওঁ যজ্ঞকাৰীসকলে লাভ কৰা সেই একেই পৱিত্ৰ গতি লাভ কৰে।

Verse 57

यावन्मात्राविहीनां च ततो ज्ञात्वा च तां हृताम् । तेन शिष्येण मूर्च्छाढ्यो निपपात महीतले

তাৰ পাছত তেওঁৰ ‘মাত্ৰা’ (ধন) নাইকিয়া হোৱা আৰু চুৰি হোৱা বুলি জানি, সেই শিষ্যজন মূৰ্ছা গৈ মাটিত ঢলি পৰিল।

Verse 58

ततश्च चेतनां प्राप्य कृच्छ्राच्चोत्थाय तत्क्षणात् । शिलायां ताडयामास निजांगानि शिरस्तथा

তাৰ পাছত চেতনা ঘূৰাই পাই আৰু বৰ কষ্টেৰে থিয় হৈ, তেওঁ লগে লগে শিলত নিজৰ হাত-ভৰি আৰু মূৰ খুন্দিয়াবলৈ ধৰিলে।

Verse 59

हा हतोऽस्मि विनष्टोऽस्मि मुष्टस्तेन दुरात्मना । किं करोमि क्व गच्छामि कथं तं वीक्षयाम्यहम्

হায়! মই নিহত, মই বিনষ্ট—সেই দুষ্টচিত্ত মানুহে মোক লুটি নিলে। এতিয়া মই কি কৰিম? ক’লৈ যাম? মই কেনেকৈ তাক দেখা পাম?

Verse 60

ततस्तु पदवीं वीक्ष्य तस्य तां चलितो ध्रुवम् । वृद्ध भावात्परिश्रांतो वावृत्य स मठं गतः

তাৰ পথৰ চিহ্ন দেখি তেওঁ নিশ্চয়েই পিছে পিছে ওলাই গ’ল; কিন্তু বৃদ্ধাৱস্থাৰ ক্লান্তিত তেওঁ ঘূৰি আহি মঠলৈ গ’ল।

Verse 61

दुःशीलोऽपि समादाय मात्रां स्थानांतरं गतः । ततस्तेन सुवर्णेन व्यवहारान्करोति सः

সেই দুষ্ট লোকেও ধন-ৰাশি লৈ আন ঠাইলৈ গ’ল; তাৰ পাছত সেই সোণৰে সি লেনদেন আৰু বেপাৰ চলাবলৈ ধৰিলে।

Verse 62

ततो गृहस्थतां प्राप्तः कृतदारपरिग्रहः । वृद्धभावं समापन्नः संतानेन विवर्जितः

তাৰ পাছত সি গৃহস্থাশ্ৰমত প্ৰৱেশ কৰি পত্নী গ্ৰহণ কৰিলে; বয়স বাঢ়ি বৃদ্ধ হ’ল, তথাপি সন্তানহীনেই থাকিল।

Verse 63

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रापरायणः । भार्यया सहितो विप्रश्चमत्कारपुरं गतः

তাৰ পাছত কিছু সময় গ’লত, তীৰ্থযাত্ৰাত নিবিষ্ট সেই ব্ৰাহ্মণজন পত্নীৰ সৈতে চমৎকাৰপুৰলৈ গ’ল।

Verse 64

स्नात्वा तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च । भ्रममाणेन संदृष्टो दुर्वासा नाम सन्मुनिः

সকলো তীৰ্থত স্নান কৰি আৰু দেৱতাৰ মন্দিৰসমূহতো, ভ্ৰমণ কৰি থাকোঁতে তেওঁ দুৰ্বাসা নামৰ সৎ মুনিক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 65

निजदेवस्य सद्भक्त्या नृत्यगीतपरायणः । तं च दृष्ट्वा नमस्कृत्य वाक्यमेतदुवाच सः

নিজ ইষ্টদেৱৰ প্ৰকৃত ভক্তিত নৃত্য-গীতত নিমগ্ন হৈ, তেওঁক দেখি নমস্কাৰ কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 66

केनैतत्स्थापितं लिंगं निर्मलं शंकरोद्भवम् । किं त्वं नृत्यसि गीतं च पुरोऽस्य प्रकरोषि च । मुनीनां युज्यते नैव यदेतत्तव चेष्टितम्

“শংকৰোদ্ভৱ এই নিৰ্মল লিঙ্গ কোনে স্থাপন কৰিলে? তুমি কিয় ইয়াৰ আগত নাচো আৰু গীত গাওঁ? তোমাৰ এই আচৰণ মুনিসকলৰ বাবে একেবাৰে শোভন নহয়।”

Verse 67

दुर्वासा उवाच । मयैतत्स्थापितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । नृत्यगीतप्रियो यस्माद्देवदेवो महेश्वरः

দুৰ্বাসা ক’লে: “দেৱদেৱ শূলিনৰ বাবে এই লিঙ্গ মইয়ে স্থাপন কৰিছোঁ; কিয়নো মহেশ্বৰ, দেৱসকলৰ প্ৰভু, নৃত্য আৰু গীতক প্ৰিয় কৰে।”

Verse 68

न मेऽस्ति विभवः कश्चिद्येन भोगं करोम्यहम्

“মোৰ কোনো ধন-সম্পদ নাই, যাৰ দ্বাৰা মই ভোগ-বিলাস কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 69

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् । तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

ইতিমধ্যে যোগবিদ্ চিৰ্ভটি নামৰ এজন আহিল। তেওঁৰ প্ৰশ্নত দুৰ্বাসা মুনিয়ে এই বেদান্তীয় উপদেশবাণী ক’লে।

Verse 70

असूर्या नाम ते लोका अंधेन तमसा वृताः । तांस्ते प्रेत्याऽभिगच्छंति ये केचात्महनो जनाः

‘সেই লোকসমূহ সূৰ্যহীন, অন্ধকাৰ তমসে আৱৃত; যিসকল আত্মহন জন, মৃত্যুৰ পিছত তেওঁলোকেই তাত গমন কৰে।’

Verse 71

उपविश्य ततस्तेन तस्य दत्तस्तु निर्णयः । दुःशीलेनापि तत्सर्व विज्ञातं तस्य संस्तुतम्

তাৰ পাছত তেওঁ বহি থাকোঁতে, সেই (গুৰুৱে) তেওঁক স্পষ্ট সিদ্ধান্ত দিলে। দুঃশীল লোকেও সেই সকলো বুজি পালে আৰু তেওঁৰ (উপদেশ) প্ৰশংসা কৰিলে।

Verse 72

ततो विशेषतो जाता भक्तिस्तस्य हरं प्रति । तं प्रणम्य ततश्चोच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ পাছত হৰ (শিৱ) প্ৰতি তেওঁৰ ভক্তি বিশেষ তীব্ৰ হৈ উঠিল। তেওঁক প্ৰণাম কৰি, তেওঁ উচ্চস্বৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 74

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

‘ভগৱন, মই জন্মৰ দ্বাৰাই ব্ৰাহ্মণ, কৰ্মৰ দ্বাৰা নহয়। মই কেতিয়াও কাকো আহাৰ দান কৰা নাই। বৰঞ্চ দেৱ আৰু ব্ৰাহ্মণকো প্ৰতাৰণা কৰি ধন হৰণ কৰিছোঁ—জুৱাৰ আসক্তি আৰু বেশ্যাসঙ্গৰ পৰা জন্মা দোষে মোক আচ্ছন্ন কৰিছে।’

Verse 75

तथा च ब्राह्मणेनापि मया शैवो गुरुः कृतः । वंचितश्च तथानेकैश्चाटुभिर्विहृतं धनम्

এইদৰে, ব্ৰাহ্মণ হৈও মই এজন শৈৱ গুৰুক অজুহাত কৰি ল’লোঁ আৰু তেওঁক প্ৰতাৰণা কৰিলোঁ; তদুপৰি বহু চাটুকাৰে মোক ঠগিলে, মোৰ ধনো অপচয় হৈ গ’ল।

Verse 76

तस्य सक्तं धनं भूयः साधुमार्गेण चाहृतम् । स चापि च गुरुर्मह्यं परलोकमिहागतः

পুনৰায়, ধৰ্মমাৰ্গেৰে মই সেই বাঁধ খাই হেৰোৱা ধন পুনৰ উদ্ধাৰ কৰিলোঁ। আৰু সেই একেই ব্যক্তি—যিজনে মোৰ গুৰুৰূপে হৈছিল—এতিয়া পৰলোকৰ পৰা ইয়ালৈ আহিছে।

Verse 77

पश्चात्तापेन तेनैव प्रदह्यामि दिवानिशम् । पुरश्चरणदानेन तत्प्रसादं कुरुष्व मे

সেই অনুতাপেই মই দিন-ৰাতি দগ্ধ হৈ আছোঁ। পুৰশ্চৰণ-সম্পৰ্কীয় দান কৰি, অনুগ্ৰহ কৰি মোৰ বাবে সেই প্ৰসাদ লাভ কৰাই দিয়া।

Verse 78

अस्ति मे विपुलं वित्तं न संतानं मुनीश्वर । तन्मे वद मुने श्रेयस्तद्वित्तस्य यथा भवेत् । इह लोके परे चैव येन सर्वं करोम्यहम्

হে মুনীশ্বৰ, মোৰ ওচৰত বিপুল ধন আছে, কিন্তু সন্তান নাই। হে মুনি, ক’বা—সেই ধনৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্যৱহাৰ কেনেকৈ হ’ব, যাতে ই ধন ফলপ্ৰসূ হয় আৰু মই ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে উচিত কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 79

दुर्वासा उवाच । कृत्वा पापसहस्राणि पश्चाद्धर्मपरो भवेत् । यः पुमान्सोऽतिकृच्छ्रेण तरेत्संसारसागरम्

দুৰ্বাসা ক’লে: হাজাৰ হাজাৰ পাপ কৰি পেলালেও মানুহে পাছত ধৰ্মপৰায়ণ হ’ব পাৰে; তথাপি সি অতি কষ্টেৰে সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হয়।

Verse 80

दिनेनापि गुरुर्योऽसौ त्वया शैवो विनिर्मितः । अधर्मेणापि संजातः स गुरुस्तेन संशयः

যদিও কেৱল এদিনতেই তুমি সেই শৈৱ ‘গুৰু’ক গঢ়িছিলা; অধৰ্মৰ দ্বাৰা জন্মিলেও তেওঁ তোমাৰ গুৰু—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 81

ब्राह्मणो ब्रह्मचारी स्याद्ग्रहस्थस्तदनंतरम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव तत श्चैव कुटीचरः

এজন ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমে ব্ৰহ্মচাৰী হওক; তাৰ পিছত গৃহস্থ হ’ব। তাৰপিছত বনপ্ৰস্থ আৰু যতি হ’ব; আৰু তাৰপিছত নিশ্চয় কুটীচৰ—কুটীৰত একান্তবাসী।

Verse 82

बहूदकस्ततो हंसः परमश्च ततो भवेत् । ततश्च मुक्तिमायाति मार्गमेनं समाश्रितः

তাৰ পিছত তেওঁ বহূদক হয়; তাৰ পিছত হংস; আৰু তাৰ পিছত পৰম। এই পথ আশ্ৰয় কৰি তেওঁ অৱশেষে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 83

त्वया पुनः कुमार्गेण यद्व्रतं ब्राह्मणेन च । शैवमार्गं समास्थाय तन्महापातकं कृतम्

কিন্তু তুমি পুনৰ কুমাৰ্গেৰে, এজন ব্ৰাহ্মণৰ সৈতে, শৈৱমাৰ্গ আশ্ৰয় কৰি যি ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলা—সেয়া মহাপাতক হৈ পৰিল।

Verse 84

दुःशील उवाच । सर्वेष्वेव हि वेदेषु रुद्रः संकीर्त्यते प्रभुः । तत्किं दोषस्त्वया प्रोक्तस्तस्य दीक्षासमुद्भवः

দুঃশীল ক’লে: নিশ্চয় সকলো বেদতেই ৰুদ্ৰ প্ৰভুক কীৰ্তন কৰা হয়। তেন্তে তেওঁৰ দীক্ষাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি তুমি যি দোষ ক’লা, সেয়া কি?

Verse 85

दुर्वासा उवाच । सत्यमेतत्त्वया ख्यातं वेदे रुद्रः प्रकीर्तितः । बहुधा वासुदेवोऽपि ब्रह्मा चैव विशेषतः

দুৰ্বাসা ক’লে: তুমি যি কৈছা সেয়া সত্য—বেদত ৰুদ্ৰৰ কীৰ্তন প্ৰসিদ্ধ। তেনেদৰে বাসুদেৱো নানাভাৱে প্ৰশংসিত, আৰু বিশেষকৈ ব্ৰহ্মাও কীৰ্তিত।

Verse 86

परं विप्रस्य या दीक्षा व्रतवंधसमुद्भवा । गायत्री परमा जाप्ये गुरुर्व्रतपरो हि सः । वैष्णवीं चाथ शैवीं च योऽन्यां दीक्षां समाचरेत्

ব্ৰাহ্মণৰ বাবে পৰম দীক্ষা সেইটোৱে, যি ব্ৰত-বন্ধনৰ শৃঙ্খলাৰ পৰা উদ্ভৱ হয়। জপত পৰম মন্ত্র গায়ত্ৰী; আৰু তেওঁৰ সত্য গুৰুও ব্ৰতনিষ্ঠ জন। কিন্তু যি জনে বৈষ্ণৱী বা শৈৱী দীক্ষা লৈ পুনৰ চঞ্চলতাৰে আন দীক্ষা গ্ৰহণ কৰে,

Verse 87

ब्राह्मणो न भवेत्सोऽत्र यद्यपि स्यात्षडंगवित् । अपरं लिंगभेदस्ते संजातः कपटादिषु

সেয়া ইয়াত সত্য ব্ৰাহ্মণ নহয়—যদিও ছয় অঙ্গ (বেদাঙ্গ)ত নিপুণ হয়। আৰু তোমাৰ বাবে অধিক এক লিঙ্গভেদ, পতনৰ চিহ্ন, জন্মিছে—কপট আদি।

Verse 88

व्रतत्यागान्न संदेहस्तत्र ते नास्ति किंचन । प्रायश्चित्तं मया सम्यक्स्मृतिमार्गेण चिंतितम्

ব্ৰত ত্যাগৰ পৰা—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—তোমাৰ বাবে ইয়াত একো অনিশ্চয়তা নাথাকে। স্মৃতিমাৰ্গ অনুসৰি মই যথাযথ প্ৰায়শ্চিত্ত চিন্তা কৰি ৰাখিছোঁ।

Verse 89

दुःशील उवाच । सतां सप्तपदीं मैत्रीं प्रवदंति मनीषिणः । मित्रतां तु पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

দুঃশীল ক’লে: সজ্জনৰ মাজত সাত পদক্ষেপ একেলগে চলাৰ পিছত মৈত্ৰী দৃঢ় হয় বুলি মনীষীগণে কয়। সেই মিত্ৰতাক আগত ৰাখি মই কিছুমান কথা ক’ম—সেয়া শুনা।

Verse 90

अस्ति मे विपुलं वित्तं यदि तेन प्रसिद्ध्यति । तद्वदस्व महाभाग येन सर्वं करोम्यहम्

মোৰ ওচৰত প্ৰচুৰ ধন আছে—যদি তাৰ দ্বাৰা যশ লাভ হয়। হে মহাভাগ, মোক সেই উপায় কোৱা, যাৰ দ্বাৰা মই সকলো কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 91

दुर्वासा उवाच । एक एव ह्युपायोऽस्ति तव पातकनाशने । तं चेत्करोषि मे वाक्याद्विशुद्धः संभविष्यसि

দুৰ্বাসা ক’লে: তোমাৰ পাপ নাশৰ বাবে একমাত্ৰ উপায় আছে। মোৰ বাক্য অনুসৰি যদি তুমি তাক কৰ, তেন্তে তুমি নিশ্চয় বিশুদ্ধ হ’বা।

Verse 92

तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च । द्वापरे तीर्थयात्रां च दानमेव कलौ युगे

কৃতযুগত তপস্যা প্ৰশংসিত; ত্ৰেতাত কেৱল জ্ঞান; দ্বাপৰত তীৰ্থযাত্ৰা; কিন্তু কলিযুগত দানেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 93

सांप्रतं कलिकालोऽयं वर्तते दारुणाकृतिः । तस्मात्कृष्णाजिनं देहि सर्वपापविशुद्धये

এতিয়া এই কলিকাল ভয়ংকৰ ৰূপে প্ৰৱৰ্তমান। সেয়ে সকলো পাপৰ পৰা বিশুদ্ধিৰ বাবে কৃষ্ণাজিন—ক’লা হৰিণৰ চামৰা—দান কৰা।

Verse 94

तथा च ते घृणाऽप्यस्ति गुरुवित्तसमुद्भवा । तदर्थं कुरु तन्नाम्ना शंकरस्य निवेशनम्

আৰু তোমাৰ ভিতৰত গুৰুৰ ধনৰ প্ৰতি আসক্তিৰ পৰা জন্মা ঘৃণাও আছে। সেই কাৰণেই, শংকৰৰ নামত তেওঁৰ বাবে এটা নিবাস নিৰ্মাণ কৰা।

Verse 95

येन तस्मादपि त्वं हि आनृण्यं यासि तत्क्षणात् । अन्यत्रापि च तद्वित्तं यत्किंचिच्च प्रपद्यते

সেই কৰ্মৰ দ্বাৰা তুমি তৎক্ষণাৎ তেওঁৰ প্ৰতিও ঋণমুক্ত হ’বা। আৰু সেই ধনৰ যি অংশ অন্য কোনো উপায়ে তোমাৰ হাতত আহে,

Verse 96

ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो नित्यं देहि समाहितः । तिलपात्रं सदा देहि सहिरण्यं विशेषतः

সমাহিত চিত্তে নিত্যই বিশিষ্ট ব্ৰাহ্মণসকলক দান দিয়া। সদায় তিলৰ পাত্ৰ দান কৰা, আৰু বিশেষকৈ সোণসহ দান কৰা।

Verse 97

येन ते सकलं पापं देहान्नाशं प्रगच्छति । अपरं चैत्रमासेऽहं सदाऽगच्छामि भक्तितः

ইয়াৰ দ্বাৰা তোমাৰ সকলো পাপ দেহৰ পৰা দূৰ হৈ বিনাশ পায়। তদুপৰি চৈত্ৰমাহত মই ভক্তিভাৱে সদায় ইয়ালৈ আহোঁ।

Verse 98

कल्पग्रामात्सुदूराच्च प्रासादेऽत्र स्वयं कृते । पुनर्यामि च तत्रैव व्रतमेतद्धि मे स्थितम्

সুদূৰ কল্পগ্ৰামৰ পৰা মই ইয়ালৈ আহোঁ, ইয়াত মোৰ নিজে নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদত। তাৰ পাছত মই পুনৰ সেই ঠাইলৈয়ে ঘূৰি যাওঁ—এইয়েই মোৰ স্থিৰ ব্ৰত।

Verse 99

तस्माच्चिंत्यस्त्वयाह्येष प्रासादो यो मया कृतः । चिंतनीयं सदैवेह स्नानादिभिरनेकशः

সেয়ে তুমি নিশ্চয়ই মোৰ নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদখন মনত ৰাখিবা। ইয়াত স্নান আদি নানা পবিত্ৰ কৰ্মসহ ইয়াক সদায় বাৰে বাৰে স্মৰণ কৰিব লাগে।

Verse 100

दुःशील उवाच । करिष्यामि वचस्तेऽहं यथा वदसि सन्मुने

দুঃশীল ক’লে: “হে সৎমুনি, আপুনি যেনেকৈ ক’ব, তেনেকৈয়ে মই আপোনাৰ বাক্য পালন কৰিম।”

Verse 101

दुर्वासा उवाच । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः । प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

দুৰ্বাসা ক’লে: “সৰ্বপাপৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে, যেতিয়া এজন দ্বিজ ব্ৰাহ্মণে কৃষ্ণাজিন দান কৰে, তেতিয়া গোপন পাপৰো শুদ্ধিৰ নিমিত্তে তিলৰ পাত্ৰসমূহো দান কৰিব লাগে।”

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दत्तं तेन महात्मना । ततः कृष्णाजिनं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये

সূত ক’লে: তেওঁৰ বাক্য শুনি সেই মহাত্মাই তদনুসাৰে দান কৰিলে। তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে কৃষ্ণাজিন সেই আহিতাগ্নি ব্ৰাহ্মণক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 103

दुर्वाससः समा देशाद्यथोक्तविधिना द्विजाः । यच्छतस्तिलपात्राणि तस्य नित्यं प्रभक्तितः

তাৰ পাছত দুৰ্বাসাৰ আজ্ঞা অনুসাৰে, সেই দেশৰ দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলে নিত্যই গভীৰ ভক্তিৰে তেওঁক তিলৰ পাত্ৰসমূহ দান কৰি থাকিল।

Verse 104

गतपापस्य दीक्षां च ददौ निर्वाणसंभवाम् । तथासौ गतपापस्य दीक्षां दत्त्वा यथाविधि

যাৰ পাপ নাশ হৈছিল, তেওঁক মুক্তিলৈ নিবলৈ সক্ষম এনে দীক্ষা তেওঁ দান কৰিলে। এইদৰে বিধি অনুসাৰে শুদ্ধ হোৱা জনক দীক্ষা প্ৰদান কৰি,

Verse 105

ततः प्रोवाच मधुरं देहि मे गुरुदक्षिणाम्

তেতিয়া তেওঁ মধুৰ বাক্যে ক’লে: “মোক গুৰু-দক্ষিণা দিয়া।”

Verse 106

दुःशील उवाच । याचस्व त्वं प्रभो शीघ्रं यां ते यच्छामि दक्षिणाम् । तां प्रदास्यामि चेच्छक्तिर्वित्तशाठ्यविवर्जिताम्

দুঃশীল ক’লে: “হে প্ৰভু, মই আপোনাক যি গুৰু-দক্ষিণা অৰ্পণ কৰোঁ, সেয়া শীঘ্ৰে বিচাৰক। সামৰ্থ্য থাকিলে মই তাক দিম—ধনৰ বিষয়ে কোনো ছলনা নথকা।”

Verse 107

दुर्वासा उवाच । कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः । नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

দুৰ্বাসা ক’লে: “এতিয়া মই কল্পগ্ৰামলৈ যাম, কিয়নো এতিয়া কলিৰ প্ৰভাৱ। যেতিয়ালৈকে ই নিশ্চিতভাৱে সম্পূৰ্ণ নহয়, মই ইয়ালৈ ঘূৰি নাহিম।”

Verse 108

अर्धनिष्पादितो ह्येष प्रासादो यो मया कृतः । परिपूर्तिं त्वया नेय एषा मे गुरुदक्षिणा

“মই যি প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিলোঁ, সেয়া এতিয়াও আধা-মাত্ৰ সম্পন্ন। তুমি ইয়াক পূৰ্ণতা লৈ যাবা—এইয়াই মোৰ গুৰু-দক্ষিণা।”

Verse 109

नृत्यगीतादिकं यच्च तथा कार्यं स्वशक्तितः । पुरतोऽस्य बलिर्देयस्तथान्यत्कुसुमादिकम्

“নৃত্য-গীত আদি যি কিছু আছে, নিজৰ শক্তি অনুসাৰে ব্যৱস্থা কৰিবা। ইয়াৰ সন্মুখত বলি অৰ্পণ কৰিবা, আৰু কুসুম আদি অন্য নিবেদনো দিবা।”

Verse 110

एवमुक्त्वा गतः सोऽथ कल्पग्रामं मुनीश्वरः । दुःशीलोऽपि तथा चक्रे यत्तेन समुदाहृतम्

এইদৰে কৈ সেই মুনীশ্বৰ কল্পগ্ৰামলৈ গ’ল। দুঃশীলেও তেওঁৰ উপদেশ অনুসাৰে তেনেদৰেই সকলো কৰ্ম কৰিলে।

Verse 111

सूत उवाच । एवं तस्य प्रभक्तस्य तत्कार्याणि प्रकुर्वतः । तन्नाम्ना कीर्त्यते सोऽथ दुःशील इति संज्ञितः

সূত ক’লে: তেওঁ ভক্তি-শ্ৰদ্ধাৰে সেই কৰ্মসমূহ সম্পন্ন কৰোঁতে থাকিল; সেয়েহে তেওঁ সেই নামেই খ্যাত হ’ল আৰু ‘দুঃশীল’ বুলি পৰিচিত হ’ল।

Verse 112

चैत्रमासे च यो नित्यं तं च देवं प्रपश्यति । क्षणं कृत्वा स पापेन वार्षिकेण प्रमुच्यते

যি চৈত্ৰমাহত নিত্য সেই দেৱতাৰ দৰ্শন কৰে, ক্ষণমাত্ৰ হলেও, সি বছৰৰ সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 113

यः पुनः स्नपनं तस्य सर्वं चैव करोति च । त्रिंशद्वर्षोद्भवं पापं तस्य गात्रात्प्रणश्यति

আৰু যি পুনৰ সেই দেৱতাৰ স্নাপন-বিধি সম্পূৰ্ণৰূপে, সকলো অংশসহ, সম্পন্ন কৰে, তাৰ দেহৰ পৰা ত্ৰিশ বছৰৰ পাপ বিনষ্ট হয়।

Verse 114

यः पुनर्नृत्यगीताद्यं कुरुते च तदग्रतः । आजन्ममरणात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

আৰু যি পুনৰ তেওঁৰ সম্মুখত নৃত্য, গীত আদি নিবেদন কৰে, সিও জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈ সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ মোক্ষ লাভ কৰে।