Adhyaya 239

Verse 1

नारद उवाच । उपचारैः षोडशभिः पूजनं क्रियते कथम् । ते के षोडश भावाः स्युर्नित्यं ये शयने हरेः

নাৰদে ক’লে: ষোড়শ উপচাৰে পূজা কেনেকৈ কৰা হয়? আৰু হৰি পবিত্ৰ শয়ন-অৱস্থাত থাকোঁতে, নিত্য অৰ্ঘ্য কৰিবলগীয়া সেই ষোড়শ ভাৱ-ভক্তি ক’ন ক’ন?

Verse 2

एतद्विस्तरतो ब्रूहि पृच्छतो मे प्रजापते । तव प्रसादमासाद्य जगत्पूज्यो भवाम्यहम्

হে প্ৰজাপতে! মোৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত এই কথা বিস্তাৰকৈ কোৱা। তোমাৰ কৃপা লাভ কৰি মই জগতত পূজনীয় হ’ম।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विष्णुभक्तिर्दृढा कार्या वेदशास्त्रविधानतः । वेदमूलमिदं सर्वं वेदो विष्णुः सनातनः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: বেদ-শাস্ত্ৰৰ বিধান অনুসাৰে বিষ্ণুভক্তি দৃঢ় কৰি তুলিব লাগে। এই সকলো বেদমূলে স্থিত; আৰু বেদ নিজেই সনাতন বিষ্ণু।

Verse 4

ते वेदा ब्राह्मणाधारा ब्राह्मणाश्चाग्निदैवताः । अग्नौ प्रास्ताहुतिर्विप्रो यज्ञे देवं यजन्सदा

বেদসমূহ ব্ৰাহ্মণৰ আধাৰত স্থিত, আৰু ব্ৰাহ্মণসকল অগ্নিদেৱতাত নিবেদিত। বিদ্বান বিপ্ৰ যজ্ঞত অগ্নিত আহুতি নিক্ষেপ কৰি সদায় যজ্ঞৰ দ্বাৰা দেৱতাক পূজা কৰে।

Verse 5

जगत्संधारयेत्सर्वं विष्णुपूजारतः सदा । नारायणः स्मृतो ध्यातः क्लेशदुःखादिनाशनः

যি সদায় বিষ্ণুৰ পূজাত ৰত, সি ধৰ্মৰ বলত সমগ্ৰ জগত ধাৰণ কৰে। নাৰায়ণক স্মৰণ কৰি ধ্যান কৰিলে, তেওঁ ক্লেশ-দুঃখ আদি বিনাশ কৰে।

Verse 6

चातुर्मास्ये विशेषेण जलरूपगतो हरिः । जलादन्नानि जायंते जगतां तृप्तिहेतवे

চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ হৰি জলৰূপে অৱস্থিত থাকে। জলৰ পৰা অন্ন-ধান্য জন্মে, যি জগতৰ তৃপ্তি আৰু পোষণৰ কাৰণ হয়।

Verse 7

विष्णुदेहांशसंभूतं तदन्नं ब्रह्म इष्यते । तदन्नं विष्णवे दत्त्वा ह्यावाहनपुरःसरम्

বিষ্ণুৰ দেহাংশৰ পৰা উৎপন্ন সেই অন্নক ব্ৰহ্ম বুলি মানা হয়। সেয়ে প্ৰথমে আৱাহন কৰি, সেই অন্নই বিষ্ণুলৈ অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 8

पुनर्जन्मजराक्लेशसंस्कारैर्नाभिभूयते । आकाशसंभवो वेद एक एव पुराऽभवत्

সি পুনর্জন্ম, জৰা আৰু ক্লেশলৈ নিয়া সংস্কাৰসমূহেৰে অভিভূত নহয়। প্ৰাচীন কালত আকাশ-সম্ভৱ বেদ একেটাই আছিল।

Verse 9

ततो यजुःसामसंज्ञामृग्वेदः प्राप भूतये । ऋग्वेदोऽभिहितः पूर्वं यजुःसहस्रशीर्षेति च

তাৰ পাছত সত্ত্বসমূহৰ কল্যাণ আৰু বৃদ্ধি হেতু ঋগ্বেদ ‘যজুঃ’ আৰু ‘সামন’ নামেও পৰিচিত হ’ল। প্ৰথমে ঋগ্বেদ উচ্চাৰিত হৈছিল; আৰু ‘সহস্ৰশীৰ্ষ’ৰে আৰম্ভ হোৱা যজুঃও উপদেশিত হ’ল।

Verse 10

षोडशर्चं महासूक्तं नारायणमयं परम् । तस्यापि पाठमात्रेण ब्रह्महत्या निव र्तते

ষোলোটা ঋচাৰে গঠিত সেই পৰম মহাসূক্ত—নাৰায়ণময়—অতি উত্তম। কেৱল পাঠ-মাত্ৰে তাতেই ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপো উলটি গৈ নিৱৃত্ত হয়।

Verse 11

विप्रः पूर्वं न्यसेद्देहे स्मृत्युक्तेन निजे बुधः । ततस्तु प्रतिमायां च शालग्रामे विशेषतः

প্ৰথমে বুদ্ধিমান বিপ্ৰে স্মৃতিত কোৱা বিধি অনুসাৰে নিজৰ দেহত ন্যাস স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত প্ৰতিমাতো, আৰু বিশেষকৈ শালগ্ৰামত, ন্যাস কৰিব।

Verse 12

क्रमेण च ततः कुर्यात्पश्चादावाहनादिकम् । आवाह्य सकलं रूपं वैकुण्ठस्थानसंस्थितम्

তাৰ পাছত ক্ৰমে আৱাহন আদি কৰি পৰৱৰ্তী বিধিসমূহ সম্পন্ন কৰিব। বৈকুণ্ঠধামত অৱস্থিত সেই সম্পূৰ্ণ ৰূপক আৱাহন কৰি পূজাত প্ৰবৃত্ত হ’ব।

Verse 13

कौस्तुभेन विराजंतं सूर्यकोटिसमप्रभम् । दंडहस्तं शिखासूत्रसहितं पीतवाससम्

কৌস্তুভ মণিৰে দীপ্তিমান, কোটি সূৰ্যৰ সমান প্ৰভাযুক্ত—হাতে দণ্ড ধাৰণ কৰা, শিখা আৰু যজ্ঞোপবীতসহ শোভিত, আৰু পীতবাস পৰিধান কৰা সেই প্ৰভুৰ ধ্যান কৰিব।

Verse 14

महासंन्यासिनं ध्यायेच्चातुर्मास्ये विशेषतः । एवं रूपमयं विष्णुं सर्वपापौघहारिणम्

চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ মহাসন্ন্যাসী-ৰূপী বিষ্ণুক ধ্যান কৰা উচিত; এই ৰূপত চিন্তিত বিষ্ণুৱে সকলো পাপৰ প্ৰৱাহ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ কৰে।

Verse 15

आवाहयेच्च पुरतो ध्यानसंस्थं द्विजोत्तम । ऋचा प्रथमया चास्योंकारादिसमुदीर्णया

হে দ্বিজোত্তম, ধ্যানত স্থিত সেই প্ৰভুক সন্মুখত আহ্বান কৰিব লাগে; আৰু ওঁকাৰ-আদি উচ্চাৰিত প্ৰথম ঋচাৰে সেই আহ্বান সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 16

द्वितीयया चासनं च पार्षदैश्च समन्वितम् । सौवर्णान्यासनान्येषां मनसा परिचिन्तयेत्

দ্বিতীয় ঋচাৰে আসন অৰ্পণ কৰিব লাগে, প্ৰভুৰ পাৰ্ষদসকলসহ; আৰু তেওঁলোকৰ বাবে মনত সুবৰ্ণ আসনসমূহ কল্পনা কৰি ধাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 17

चिन्तनैर्भक्तियोगेन परिपूर्णं च तद्भवेत् । पाद्यं तृतीयया कार्यं गंगां तत्र स्मरेद्बुधः

ভক্তিযোগে যুক্ত চিন্তনে সেই পূজা পৰিপূৰ্ণ হয়। তৃতীয় ঋচাৰে পাদ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে, আৰু জ্ঞানীজনে সেই অৰ্পণত গঙ্গাক স্মৰণ কৰিব লাগে।

Verse 18

अर्घ्यः कार्यस्ततो विष्णोः सरिद्भिः सप्तसागरैः । पुनराचमनं कार्यममृतेन जगत्पतेः

তাৰ পিছত বিষ্ণুক অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে, যেন সেয়া সকলো নদী আৰু সপ্তসাগৰৰ জল। পুনৰ জগত্পতিৰ বাবে অমৃত-সম জলেৰে আচমন কৰিব লাগে।

Verse 19

त्रिभिराचमनैः शुद्धिर्ब्राह्मणस्य निगद्यते । अद्भिस्तु प्रकृतिस्थाभिर्हीनाभिः फेनबुद्बुदैः

ব্ৰাহ্মণৰ শুদ্ধি তিনিবাৰ আচমন কৰাত সিদ্ধ হয় বুলি কোৱা হৈছে—প্ৰকৃত অৱস্থাত থকা পানীৰে, যি ফেন আৰু বুদবুদৰ পৰা মুক্ত।

Verse 20

हृत्कण्ठ तालुगाभिश्च यथावर्णं द्विजातयः । शुध्येरन्स्त्री च शूद्रश्च सकृत्स्पृष्टाभिरंततः

হৃদয়, কণ্ঠ আৰু তালুক স্পৰ্শ কৰা শুদ্ধিকাৰী জলৰ দ্বাৰা দ্বিজসকল নিজ নিজ বৰ্ণ-ধৰ্ম অনুসাৰে শুদ্ধ হয়; আৰু সেই জল একবাৰ স্পৰ্শ কৰিলেও, সকলো দিশে, নাৰী আৰু শূদ্ৰো শুদ্ধ হয়।

Verse 21

पञ्चम्याऽचमनं कार्यं भक्तियुक्तेन चेतसा । भक्तिग्राह्यो हृषीकेशो भक्त्याऽत्मानं प्रयच्छति

পঞ্চমী তিথিত ভক্তিযুক্ত চিত্তে আচমন কৰা উচিত। হৃষীকেশ কেৱল ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ্য, আৰু ভক্তিৰ দ্বাৰাই তেওঁ নিজৰ আত্মাক দান কৰে।

Verse 22

ततः सुवासितैस्तोयैः सर्वोषधिसमन्वितैः । शेषोदकैः स्वर्णघटैः स्नानं देवस्य कारयेत्

তাৰ পাছত সুগন্ধিত জল, যি সকলো ঔষধিৰে সংযুক্ত, আৰু অৱশিষ্ট পবিত্ৰ জল স্বৰ্ণঘটত সংৰক্ষিত কৰি, দেৱতাক স্নান কৰাব লাগে।

Verse 23

तीर्थोदकैः श्रद्धया च मनसा समुपाहृतैः । अश्रद्धया रत्नराशिः प्रदत्तो निष्फलो भवेत्

তীৰ্থজল শ্ৰদ্ধা আৰু একাগ্ৰ মনৰে সংগ্ৰহ কৰি অৰ্পণ কৰা দান ফলদায়ক হয়; কিন্তু শ্ৰদ্ধাবিহীনভাৱে দিয়া ৰত্নৰ ঢেৰো নিষ্ফল হৈ পৰে।

Verse 24

वार्यपि श्रद्धया दत्तमनंतत्वाय कल्पते । चातुर्मास्ये विशेषेण श्रद्धया पूयते नरः

পানীও যদি শ্ৰদ্ধাৰে দান কৰা হয়, তেন্তে সেয়া অনন্ত পুণ্যৰ কাৰণ হয়। বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত শ্ৰদ্ধাৰ দ্বাৰাই মানুহ শুদ্ধ হয়।

Verse 25

षष्ठ्या स्नानं ततः कार्यं पुनराचमनं भवेत् । दद्याच्च वाससी स्वर्णसहिते भक्तिशक्तितः

তাৰ পিছত ষষ্ঠী তিথিত স্নান কৰিব লাগে আৰু পুনৰ আচমন কৰিব। ভক্তিশক্তি অনুসাৰে সোণসহ এক জোৰ বস্ত্ৰ দান কৰিব।

Verse 26

आच्छादितं जगत्सर्वं वस्त्रेणाच्छादितो हरिः । चातुर्मास्ये विशेषेण वस्त्रदानं महाफलम्

সমগ্ৰ জগত বস্ত্ৰে আচ্ছাদিত, আৰু হৰিও বস্ত্ৰে আচ্ছাদিত। সেয়ে বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত বস্ত্ৰদান মহাফলদায়ক।

Verse 27

पुनराचमनं देयं यतये विष्णुरूपिणे । वस्त्रदानं च सप्तम्या कार्यं विष्णोर्मुनीश्वर

পুনৰ আচমন সেই যতিক দিয়া উচিত, যি বিষ্ণুৰূপী। আৰু সপ্তমী তিথিত, হে মুনীশ্বৰ, বিষ্ণুৰ উদ্দেশ্যে বস্ত্ৰদান কৰিব লাগে।

Verse 28

यज्ञोपवीतमष्टम्या तच्चाध्यात्मतया शृणु । सूर्यकोटिसमस्पर्शं तेजसा भास्वरं तथा

অষ্টমী তিথিত যজ্ঞোপবীত (জনেউ) অৰ্পণ কৰিব লাগে; আৰু তাৰ আধ্যাত্মিক অৰ্থ শুনা। ই কোটিসূৰ্যৰ স্পৰ্শসম, তেজে দীপ্তিমান।

Verse 29

क्रोधाभिभूते विप्रे तु तडित्कोटिसभप्रभम् । सूर्येन्दुवह्निसंयोगाद्गुणत्रयसमन्वितम्

ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হোৱা বিপ্ৰৰ বাবে ই কোটিকোটি বিদ্যুৎ-ঝলকৰ দৰে তেজে জ্বলে। সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু অগ্নিৰ সংযোগে ই ত্ৰিগুণে সমন্বিত হয়।

Verse 30

त्रयीमयं ब्रह्मविष्णुरुद्ररूपं त्रिविष्टपम् । यस्य प्रभावाद्विप्रेंद्र मानवो द्विज उच्यते

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! যি ত্ৰিবেদময়, ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-ৰুদ্ৰৰূপে প্ৰকাশিত, আৰু নিজেই ত্ৰিৱিষ্টপ (স্বৰ্গলোক), তাৰ প্ৰভাৱতে মানুহক ‘দ্বিজ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

जन्मना जायते शूद्रः संस्काराद्द्विज उच्यते । शापानुग्रहसामर्थ्यं तथा क्रोधः प्रसन्नता

জন্মত মানুহ শূদ্ৰ ৰূপে জন্মে; সংস্কাৰদ্বাৰা ‘দ্বিজ’ বুলি কোৱা হয়। তাৰ পৰাই শাপ দিয়া আৰু অনুগ্ৰহ কৰাৰ সামৰ্থ্য জন্মে—তদ্ৰূপ ক্ৰোধ আৰু প্ৰসন্নতাৰ শক্তিও।

Verse 32

त्रैलोक्यप्रवरत्वं च ब्राह्मणादेव जायते । न ब्राह्मणसमो बन्धुर्न ब्राह्मणसमा गतिः

ত্ৰিলোকত শ্ৰেষ্ঠত্ব কেৱল ব্ৰাহ্মণৰ পৰাই জন্মে। ব্ৰাহ্মণসম কোনো আত্মীয় নাই, ব্ৰাহ্মণসম কোনো গতি (পৰম প্ৰাপ্তি) নাই।

Verse 33

न ब्राह्मणसमः कश्चित्त्रैलोक्ये सचराचरे । दत्तोपवीते ब्रह्मण्ये सुप्ते देवे जनार्दने

চৰ-অচৰসহ ত্ৰিলোকত ব্ৰাহ্মণসম কোনো নাই—বিশেষকৈ যেতিয়া যজ্ঞোপবীত (উপবীত) দান কৰা হয়, যেতিয়া তেওঁ ব্ৰহ্মনিষ্ঠ, আৰু যেতিয়া দেব জনাৰ্দন (বিষ্ণু) যোগনিদ্ৰাত শয়ন কৰে।

Verse 34

सर्वजगद्ब्रह्ममयं संजातं नात्र संशयः । नवम्या च सुलेपश्च कर्तव्यो यज्ञमूर्तये

নিশ্চয়েই সমগ্ৰ জগত ব্ৰহ্মময় হৈ উঠিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু নবমী তিথিত যজ্ঞমূৰ্তি ভগৱানৰ বাবে সুন্দৰ বিধিপূৰ্বক লেপ (অভিষেক) কৰাটো উচিত।

Verse 35

सुयक्षकर्दमैर्लिप्तो विष्णुर्येन जगद्गुरुः । तेना प्यायितमेतद्धि वासितं यशसा जगत्

যিজনে উৎকৃষ্ট সুগন্ধি লেপে জগতগুৰু বিষ্ণুক অভিষেক কৰিলে, সেই কৰ্মে এই ধাম সত্যই পুষ্ট হয় আৰু জগত তেওঁৰ যশৰ সুবাসে সুবাসিত হয়।

Verse 36

तेजसा भास्करो लोके देवत्वं प्राप्य मानवः । ब्रह्मलोकादिके लोके मोदते चंदनप्रदः

লোকত সূৰ্যৰ দৰে তেজস্বী হৈ মানুহে দেৱত্ব লাভ কৰে। চন্দন দানকাৰী ব্ৰহ্মলোক আদি উচ্চ লোকসমূহত আনন্দেৰে মুদিত হয়।

Verse 37

चंदनालेपसुभगं विष्णुं पश्यंति मानवाः । न ते यमपुरं यांति चातुर्मास्ये विशेषतः

যিসকল মানুহে চন্দন-লেপে সুসজ্জিত বিষ্ণুৰ দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকে যমপুৰীলৈ নাযায়—বিশেষকৈ পবিত্ৰ চাতুৰ্মাস্য কালত।

Verse 39

लक्ष्म्याः सर्वत्र गामिन्या दोषो नैव प्रजायते । यथा सर्वमयो विष्णुर्न दोषैरनुभूयते

সৰ্বত্ৰ গমনশীলা লক্ষ্মীৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াও দোষ উৎপন্ন নহয়; যেনেকৈ সৰ্বৰূপে বিদ্যমান বিষ্ণুও দোষেৰে লিপ্ত বা সীমাবদ্ধ নহয়।

Verse 40

तथा सर्वमयी लक्ष्मीः सतीत्वान्नैव हीयते । प्रतिमासु च सर्वासु सर्वभूतेषु नित्यदा

তেনেদৰে সৰ্বব্যাপিনী লক্ষ্মী সতীত্ব আৰু পবিত্ৰতাৰ বলত কেতিয়াও ক্ষয় নাপায়। তেওঁ সদায় সকলো প্ৰতিমাত আৰু সকলো জীৱত, সকলো সময়তে অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 41

मनुष्यदेवपितृषु पुष्पपूजा विधीयते । पुष्पैः संपूजितो येन हरिरेकः श्रिया सह

মানৱ, দেৱতা আৰু পিতৃলোকৰ বাবে পুষ্প-পূজা বিধান কৰা হৈছে। যিয়ে শ্ৰী (লক্ষ্মী) সহ হৰিক ফুলেৰে পূজা কৰে, তাৰ দ্বাৰাই সকলোৰে সন্মান সম্পন্ন হয়।

Verse 42

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं पूजितं तेन वै जगत् । अतः सुश्वेतकुसुमैर्विष्णुं संपूजयेत्सदा

তেওঁৰ দ্বাৰাই ব্ৰহ্মাৰ পৰা ঘাঁহৰ তৃণলৈকে সমগ্ৰ জগত সত্যই পূজিত হয়। সেয়ে সদায় শুদ্ধ শুভ্ৰ ফুলেৰে বিষ্ণুক পূজা কৰা উচিত।

Verse 43

चातुर्मास्ये विशेषेण भक्तियुक्तः सदा शुचिः । भक्त्या सुविहिता ब्रह्मन्पुष्पपूजा नरैर्यदि

চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ, সদায় শুচি আৰু ভক্তিযুক্ত লোকসকলে যদি, হে ব্ৰাহ্মণ, ভক্তিৰে বিধিপূৰ্বক পুষ্প-পূজা কৰে, তেন্তে সেয়া অতি মহাপুণ্যদায়ক হয়।

Verse 44

यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिर्निरंतरा । पुष्पैरुपचितं विष्णुं यद्यन्ये प्रणमंति च

যি যি কামনা মনত ধ্যায়, তাৰ সিদ্ধি অবিচ্ছিন্ন হয়। আৰু যিসকল অন্য লোকেও ফুলেৰে অলংকৃত বিষ্ণুক প্ৰণাম কৰে, তেওঁলোকেও সেই মঙ্গলত অংশীদাৰ হয়।

Verse 45

तेषामप्यक्षया लोकाश्चातुर्मास्येऽधिकं फलम् । एकादश्या धूपदानं कर्तव्यं यतये हरौ

তেওঁলোকৰ বাবেও লাভ কৰা লোকসমূহ অক্ষয়; চাতুৰ্মাস্যত ফল অধিক হয়। হে যতি, একাদশীত হৰিৰ উদ্দেশে ধূপ দান কৰাটো কৰ্তব্য।

Verse 46

वनस्पति रसो दिव्यो गंधाढ्यो गन्ध उत्तमः । आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्

এই ধূপ বনস্পতিসমূহৰ দিৱ্য ৰস, সুগন্ধে সমৃদ্ধ—উত্তম গন্ধ। সকলো দেৱতাৰ বাবে আঘ্ৰেয়; এই ধূপ গ্ৰহণ কৰা হওক।

Verse 47

इमं मंत्रं समुच्चार्य धूपमागुरुजं शुभम् । दद्याद्भगवते नित्यं चातुर्मास्ये महाफलम्

এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি, আগৰুজ শুভ ধূপ নিত্য ভগৱানলৈ অৰ্পণ কৰিব লাগে; চাতুৰ্মাস্যত ই মহাফল দান কৰে।

Verse 48

कर्पूरचन्दनदलैः सितामधुसमन्वितम् । मांसीजटाभिः सहितं सुप्ते देवेऽथ सत्तम

কৰ্পূৰ আৰু চন্দনৰ কণিকা, শ্বেত মধুৰ সৈতে মিশ্ৰিত, আৰু মাংসী আৰু জটা সহ—যেতিয়া দেৱ শয়ন কৰে, হে সত্তম, (এইটো অৰ্পণীয়)।

Verse 49

देवा घ्राणेन तुष्यंति धूपं घ्राणहरं शुभम् । द्वादश्या दीपदानं तु कर्तव्यं मुक्तिमिच्छुभिः

দেৱতাসকল গন্ধৰ দ্বাৰা তুষ্ট হয়; ধূপ শুভ আৰু দুৰ্গন্ধ নাশ কৰে। দ্বাদশীত মুক্তি ইচ্ছুকসকলে দীপদান কৰ্তব্য।

Verse 50

दीपः सर्वेषु कार्येषु प्रथमस्तेजसां पतिः । दीपस्तमौघनाशाय दीपः कांतिं प्रयच्छति

দীপ সকলো কৰ্মত অগ্ৰগণ্য—জ্যোতিসকলৰ অধিপতি। দীপ অন্ধকাৰৰ গুচ্ছ নাশ কৰে; দীপ কান্তি প্ৰদান কৰে।

Verse 51

तस्माद्दीपप्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । अयं पौराणजो मंत्रो वेदर्चेन समन्वितः । दीपप्रदाने सकलः प्रयुक्तो नाशयेदघम्

সেয়ে দীপ দান কৰি মোৰ জনাৰ্দন প্ৰসন্ন হওক। এই পুৰাণীয় মন্ত্ৰ, বৈদিক স্তৱে সমন্বিত; দীপ-দানৰ বিধিত সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰয়োগ কৰিলে পাপ নাশ কৰে।

Verse 52

चातुर्मास्ये दीपदानं कुरुते यो हरेः पुरः । तस्य पापमयो राशिर्निमेषादपि दह्यते

যি চাতুৰ্মাস্যত হৰিৰ সন্মুখত দীপ-দান কৰে, তাৰ পাপৰ ৰাশি নিমেষতে দগ্ধ হয়।

Verse 53

तावत्पापानि गर्जंति तावद्बिभेति पातकी । यावन्न विहितो भास्वान्दीपो नारायणालये

যেতিয়ালৈকে নাৰায়ণালয়ত বিধিমতে দীপ্ত দীপ স্থাপন নহয়, তেতিয়ালৈকে পাপ গর্জে আৰু পাপী ভয়ত কঁপে।

Verse 54

दर्शनादपि दीपस्य सर्वसिद्धिर्नृणां भवेत्

দীপৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই মানুহৰ সকলো সিদ্ধি লাভ হ’ব পাৰে।

Verse 55

कामनां यां समुद्दिश्य दीपं कारयते हरौ । सासा सिद्ध्यति निर्विघ्ना सुप्तेऽनंते गुणोत्तरम्

যি কামনা মনত ধৰি হৰিক উদ্দেশ্য কৰি দীপ প্ৰস্তুত কৰি অৰ্পণ কৰে, সেই কামনা বাধাহীনভাৱে সিদ্ধ হয়—বিশেষকৈ অনন্ত (বিষ্ণু) যোগনিদ্ৰাত শয়ন কৰি, উত্তম গুণেৰে পৰিপূৰ্ণ থাকোঁতে।

Verse 56

पंचायतनसंस्थेषु तथा देवेषु पंचसु । विहितं दीपदानं च चातुर्मास्ये महाफलम्

চাতুৰ্মাস্যত বিধি অনুসাৰে কৰা দীপদান মহাফলদায়ক—পঞ্চায়তন-সংস্থাত হওক বা পঞ্চদেৱতালৈ অৰ্পণ কৰা হওক।

Verse 57

एको विष्णुस्तुष्यते मुक्तिदाता नित्यं ध्यातः पूजितः संस्तुतश्च । यच्चाभीष्टं यच्च गेहे शुभं वा तत्तद्देयं मुक्तिहेतोर्नृवर्यैः

কেৱল বিষ্ণু—মুক্তিদাতা—নিত্য ধ্যান, পূজা আৰু স্তৱ-স্তুতিত সন্তুষ্ট হন। সেয়ে যি প্ৰিয় বস্তু, আৰু ঘৰত যি শুভ বস্তু আছে, নৰশ্ৰেষ্ঠসকলে মুক্তিৰ হেতু সেইবোৰ দান কৰিব লাগে।

Verse 239

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तपोऽधिकारषोडशोपचारदीपमहिमवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য, শেষশায়ী উপাখ্যান, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদৰ চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্যত—‘তপো-অধিকার আৰু ষোড়শ উপচাৰৰ মাজত দীপৰ মহিমা বৰ্ণনা’ নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ২৩৯তম অধ্যায়, সমাপ্ত।

Verse 381

दशम्या पुष्पपूजा च भक्तिपूजा तथैव च । पुष्पे चैव सदा लक्ष्मीर्वसत्येव निरंतरम्

দশমী তিথিত ফুলেৰে পূজা আৰু ভক্তিপূজা কৰিব লাগে। নিশ্চয়েই ফুলত লক্ষ্মী সদায় নিৰন্তৰ বাস কৰে।