Adhyaya 224

Verse 1

आनर्तौवाच । श्रुता मया महाभाग श्राद्धार्हा ब्राह्मणाश्च ये । ये च त्याज्यास्तथा पुत्रा बहवश्चैव सुव्रत

আনর্তা ক’লে: “হে মহাভাগ, মই শ্ৰাদ্ধ গ্ৰহণৰ যোগ্য ব্ৰাহ্মণসকলৰ কথা শুনিছোঁ, আৰু যিসকল ত্যাজ্য সেয়াও; তদুপৰি পুত্ৰৰ বহু প্ৰকাৰো শুনিছোঁ—হে সুৱ্ৰত!”

Verse 2

सांप्रतं कथयाऽस्माकं मन्त्रपूर्वश्च यो विधिः । गृहस्थेन सदा कार्यः पितॄणां परितुष्टये

“এতিয়া অনুগ্ৰহ কৰি আমাক সেই মন্ত্ৰপূৰ্বক বিধি কওক, যি গৃহস্থে সদায় পিতৃসকলৰ সম্পূৰ্ণ তৃপ্তিৰ বাবে কৰিব লাগে।”

Verse 3

भर्तृयज्ञ उवाच । प्रणम्यामंत्रिता ये च श्राद्रार्थं ब्राह्मणोत्तमाः । आनीय कुतपे काले तान्सर्वान्प्रार्थयेदि दम्

ভৰ্তৃযজ্ঞ ক’লে: “শ্ৰাদ্ধৰ উদ্দেশ্যে উত্তম ব্ৰাহ্মণসকলক নিমন্ত্ৰণ কৰি আৰু প্ৰণাম কৰি, কুটপ-কালে উপযুক্ত সময়ত তেওঁলোক সকলোকে আনিব; তাৰ পাছত এইদৰে বিনয়েৰে সকলোকে প্ৰাৰ্থনা কৰিব।”

Verse 4

आगच्छंतु महाभागा विश्वेदेवा महाबलाः । ये यत्र विहिताः श्राद्धे सावधाना भवंतु ते

হে মহাভাগসকল, মহাবলী বিশ্বেদেৱাসকল আগমন কৰক। শ্ৰাদ্ধত যি য’ত যি বিধান কৰা হৈছে, সেই অনুসাৰে সকলোৱে সাৱধান হওক।

Verse 5

एवमभ्यर्च्य तान्सर्वांस्ततः कृत्वा प्रदक्षिणाम् । जानुनी भूतले न्यस्य ततश्चार्घं प्रदापयेत्

এইদৰে সকলোকে পূজা কৰি, তাৰ পাছত প্ৰদক্ষিণা কৰিব। বিনয়ে হাঁটু মাটিত থৈ, তাৰ পাছত অৰ্ঘ্য (সম্মান-জল) অৰ্পণ কৰিব।

Verse 6

मंत्रेणानेन राजेंद्र सपुष्पाक्षतचंदनैः । अर्घमेनं प्रगृह्णंतु मया दत्तं द्विजोत्तमाः । पादप्रक्षालनार्थाय प्रकुर्वंतु मम प्रियम्

হে ৰাজেন্দ্ৰ, এই মন্ত্ৰেৰে—ফুল, অক্ষত ধান আৰু চন্দনসহ—মই দিয়া এই অৰ্ঘ্য দ্বিজোত্তমসকলে গ্ৰহণ কৰক; আৰু পাদপ্ৰক্ষালনৰ বাবে মোৰ প্ৰিয় কাৰ্য সম্পন্ন কৰক।

Verse 7

एवमुक्त्वा महीपृष्ठे अनुलिप्ते ततः परम् । साक्षतान्प्रक्षिपेद्दर्भान्विश्वेदेवान्प्रकीर्तयन्

এইদৰে কৈ, ভালদৰে লেপা-সাজা কৰা ভূমিত তাৰ পাছত বিশ্বেদেৱাসকলৰ নাম কীৰ্তন কৰি, অক্ষতসহ দৰ্ভা স্থাপন কৰিব।

Verse 8

अपसव्यं ततः कृत्वा दर्भांस्तिलसमन्वितान् । द्विगुणान्प्रक्षिपेद्भूमौ पितॄनुद्दिश्य चात्मनः

তাৰ পাছত অপসব্য কৰি (যজ্ঞোপবীত সোঁফালে), তিলযুক্ত দৰ্ভা দ্বিগুণ পৰিমাণে ভূমিত স্থাপন কৰি, নিজৰ পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি অৰ্পণ কৰিব।

Verse 9

एवं सर्वाः क्रियाः कार्या दैविका सव्यपूर्विकाः । पैतृकाश्चापसव्येन मुक्त्वा नांदीमुखान्पितॄन्

এইদৰে সকলো দৈৱিক ক্ৰিয়া সৱ্য-পদ্ধতিত, অৰ্থাৎ সোঁফালৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কৰিব লাগে; আৰু পিতৃকাৰ্য্য অপসৱ্য ৰীতিত কৰিব লাগে—কিন্তু নান্দীমুখ পিতৃসকলক বাদ দি।

Verse 10

सर्वे पूर्वामुखाः स्थाप्या युग्माश्च शक्तितो नृप । पितरो मातृपक्षीयाः स्थाप्याश्चोदङ्मुखास्तथा

হে নৃপ, সকলো আহ্বান-স্থান পূৰ্বমুখী কৰি স্থাপন কৰিব লাগে, আৰু যিমান শক্তি তিমান জোৰে জোৰে। কিন্তু মাতৃপক্ষীয় পিতৃসকলকো উত্তৰমুখী কৰি স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 11

एकैकं वा त्रयो वाऽपि स्युरेकैकं वा पृथक्पृथक । पैतृकान्स्थाप्प चक्रेण पितॄणां परितुष्टये

এটা এটা কৰি হওক, বা তিনিটা একেলগে হওক, বা পৃথক পৃথক এটা এটা কৰি হওক—পিতৃসকলৰ সম্পূৰ্ণ তুষ্টিৰ বাবে পিতৃপক্ষীয় পূৰ্বপুৰুষসকলক চক্ৰাকাৰ ক্ৰমে স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 12

षष्ठ्या विभक्त्या तु तेषामासनं च प्रदापयेत् । ऋजुभिः साक्षतैर्दर्भैः सोदकैर्दक्षिणांगतः

ষষ্ঠী বিভক্তিৰ (সম্বন্ধবাচক) মন্ত্রে তেওঁলোকক আসন অৰ্পণ কৰিব লাগে। সোজা দৰ্ভ, অখণ্ড অক্ষত আৰু জলসহ, দক্ষিণ দিশলৈ আগবাঢ়িব লাগে।

Verse 13

विषमौ द्विगुणैर्दर्भैः सतिलैर्वामपार्श्वतः । पाणौ तोयं परिक्षिप्य न दर्भांस्तु कथं चन

বাওঁফালে বিধি অনুসাৰে বিষম বিন্যাস কৰিব লাগে, দৰ্ভ দ্বিগুণ কৰি আৰু তিলসহ। হাতত জল ছটিয়াই, কোনোপধ্যেই দৰ্ভক অনুচিতভাৱে নাৰাখিব নাছোঁব।

Verse 14

यो हस्ते चासनं दद्याच्चेद्दार्भं बुद्धिवर्जितः । पितरो नासने तत्र प्रकुर्वंति निवेशनम्

যদি কোনো ব্যক্তি যথোচিত বোধ নথকা অৱস্থাত দৰ্ভাৰ আসন হাতত (ভুলকৈ) দি দিয়ে, তেন্তে তাত পিতৃসকলে সেই আসনত আসন গ্ৰহণ নকৰে।

Verse 15

आवाहनं प्रकर्तव्यं विभक्त्या च द्वितीयया । येनागच्छंति ते सर्वे समाहूताः पृथक्पृथक्

আৱাহন দ্ৱিতীয়া বিভক্তিৰে কৰ্তব্য; যাৰ দ্বাৰা পৃথক পৃথককৈ আহ্বান কৰা তেওঁলোক সকলোৱে নিশ্চয় আহি উপস্থিত হয়।

Verse 16

अन्यया च विभक्त्या चेत्पितॄनावाहयेत्क्वचित् । नागच्छंति महाभागा यद्यपि स्युर्बुभुक्षिताः

কিন্তু যদি অন্য কোনো বিভক্তিৰে কেতিয়াবা পিতৃসকলক আহ্বান কৰা হয়, তেন্তে সেই মহাভাগ্যৱানসকল নাহে—যদিও তেওঁলোক অর্ঘ্যৰ বাবে ক্ষুধিত হ’ব পাৰে।

Verse 17

विश्वेदेवास आगत मंत्रेणानेन पार्थिव । तेषामावाहनं कार्यमक्षतैश्च शिरोंऽतिकात्

হে পাৰ্থিৱ (ৰাজা), ‘বিশ্বেদেৱাস আগত’ এই মন্ত্রে বিশ্বেদেৱসকলক আহ্বান কৰিব লাগে। তেওঁলোকৰ আৱাহন অক্ষত ধানৰে, মূৰৰ ওপৰৰ পৰা অৰ্পণ কৰি, কৰ্তব্য।

Verse 18

उशंतस्त्वेति च तिलैः पितॄनावाहयेत्ततः । आयंतु न इति जपेत्ततः पार्थिवसत्तम

তাৰ পাছত ‘উশন্তস্ত্বে…’ আদি মন্ত্রে তিলসহ পিতৃসকলক আহ্বান কৰিব। তাৰ পিছত, হে পাৰ্থিৱসত্তম, ‘আয়ন্তু ন’—‘আমালৈ আহক’—বুলি জপ কৰিব।

Verse 19

शन्नो देवीति मंत्रेण स्वाहाकारसमन्वितम् । पितॄणामर्घपात्रेषु तथैव च जलं क्षिपेत्

‘শন্নো দেবী…’ মন্ত্ৰ ‘স্বাহা’ উচ্চাৰণসহ পাঠ কৰি, পিতৃসকলৰ অৰ্ঘ্য-পাত্ৰসমূহত তেনেদৰে জল নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 20

यवोऽसि यवयास्मद्द्वेत्यक्षतांस्तत्र निक्षिपेत् । चंदनं गंधपुष्पाणि धूपं दद्याद्यथाक्रमम् । सपवित्रेषु हस्तेषु दद्यादर्घ्यं समाहितः

“তুমি যৱ; যৱেৰে আমাৰ পৰা (অমঙ্গল) দূৰ কৰা”—এই মন্ত্ৰ পাঠ কৰি তাত অক্ষত ধান্য ৰাখিব। তাৰ পিছত ক্ৰমে চন্দন, সুগন্ধি পুষ্প আৰু ধূপ অৰ্পণ কৰিব। পৱিত্ৰ-মুদ্ৰাৰে পবিত্ৰ কৰা হাতে, মন একাগ্ৰ কৰি, অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 21

या दिव्या इति मन्त्रेण स्वाहाकारसमन्वितम् । पितॄणामर्घपात्रेषु तथैव च जलं क्षिपेत्

‘য়া দিব্যা…’ আদি মন্ত্ৰ ‘স্বাহা’সহ পাঠ কৰি, পিতৃসকলৰ অৰ্ঘ্য-পাত্ৰসমূহত তেনেদৰে জল নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 22

तिलोऽसि सोमदैवत्यो गोसवे देवनिर्मितः । प्रत्नवद्भिः पृक्तः स्वधया पितॄनिमांल्लोकान्प्रीणाहि नः स्वधेति प्रक्षिपेत्तिलान्

“তুমি তিল; তোমাৰ দেৱতা সোম; গোসৱ (গো-যজ্ঞ)ৰ বাবে দেৱতাসকলে নিৰ্মাণ কৰিছে; স্বধাৰ দ্বাৰা প্ৰাচীন পিতৃসকলৰ সৈতে মিশ্ৰিত—হে স্বধে, এই লোকসমূহত আমাৰ পিতৃসকলক তৃপ্ত কৰা”—এইদৰে পাঠ কৰি তিল নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 23

यादिव्येति च मन्त्रेण ततो ह्यर्घ्यं प्रदापयेत् । पितृपात्रे समादाय अर्घ्यपात्राणि कृत्स्नशः

তাৰ পিছত “য়া দিব্যা…” মন্ত্ৰেৰে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰাব; পিতৃ-পাত্ৰ হাতত লৈ, সকলো অৰ্ঘ্য-পাত্ৰ সম্পূৰ্ণৰূপে বিধিমতে সজাব।

Verse 24

अधोमुखं च तत्पात्रं मन्त्रवत्स्थापयेत्ततः । आयुष्कामस्तु तत्तोयं लोचनाभ्यां न वीक्षयेत्

তাৰ পাছত মন্ত্রসহ সেই পাত্ৰটো উল্টোমুখ কৰি স্থাপন কৰিব। যি দীৰ্ঘায়ু কামনা কৰে, সি সেই জল চকুৰে নাচাব।

Verse 25

ततस्तु चन्दनादीनि दीपांतानि समाददेत् । ततः पाकं समादाय पृच्छेद्विप्रान्द्विजो त्तमान्

তাৰ পাছত চন্দন আদি লৈ দীপ পৰ্যন্ত উপচাৰসমূহ গ্ৰহণ কৰিব। তাৰ পাছত শ্রাদ্ধৰ বাবে ৰন্ধা অন্ন লৈ দ্বিজে উত্তম ব্ৰাহ্মণসকলক সন্মানেৰে বিধি সুধিব।

Verse 26

अहमग्नौ करिष्यामि होमं पितृसमुद्भवम् । अनुज्ञा दीयतां मह्यमपसव्याश्रितस्य भोः

“মই অগ্নিত পিতৃসম্বন্ধীয় হোম কৰিম। হে পূজনীয়সকল, মোক অনুমতি দিয়ক—মই অপসব্য বিধিত অৱস্থিত আছোঁ।”

Verse 27

कुरुष्वेति च तैः प्रोक्ते गत्वाग्नि शरणं ततः । अग्नये कव्यवाहनाय स्वाहेति प्रथमाहुतिः

তেওঁলোকে “কৰা” বুলি ক’লে, তেতিয়া সি অগ্নিৰ শৰণলৈ গৈ পায়। প্ৰথম আহুতি—“কব্যবাহন অগ্নয়ৈ স্বাহা।”

Verse 28

सोमाय पितृमते स्वधेति च ततः परम् । हुतमन्नं च शेषं च श्राद्धार्हेभ्यः प्रदीयते

তাৰ পাছত—“পিতৃমত সোমায় স্বধা।” আৰু অগ্নিত হুত অন্ন আৰু যি শিষ্ট থাকে, সেয়া শ্রাদ্ধাৰ্হসকলক দিয়া উচিত।

Verse 29

इष्टमन्नं ततो दत्त्वा पात्रमालभ्य संजपेत् । विप्रांगुष्ठं समादाय पाकमध्ये निधाय च

তাৰ পিছত ইষ্ট অন্ন দান কৰি পাত্ৰ স্পৰ্শ কৰি মৃদু জপ কৰিব। ব্ৰাহ্মণৰ বুঢ়া আঙুলি লৈ পকা অন্নৰ মাজত স্থাপন কৰিব।

Verse 30

पृथिवी ते पात्रमादाय वैष्ण व्या च ऋचा तथा । स्वहस्तेन न वै दद्यात्प्रत्यक्षं लवणं तथा

পৃথিৱীকেই পাত্ৰ কৰি বৈষ্ণৱী ঋচা পাঠ কৰি, শ্ৰাদ্ধত নিজৰ হাতেৰে লৱণ সোজাকৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে নেদিব।

Verse 31

स्वहस्तेन च यद्दत्तं प्रत्यक्षलवणं नृप । तच्छ्राद्धं व्यर्थतां याति धृते दत्तेर्द्धभुक्तके । तृप्ताञ्ज्ञात्वा ततो विप्रानग्रे त्वन्नं परिक्षिपेत्

হে নৃপ, নিজৰ হাতেৰে প্ৰত্যক্ষ লৱণ দিলে সেই শ্ৰাদ্ধ নিষ্ফল হয়। ভোজন পৰিবেশন কৰি আধা ভোগ হোৱাৰ পিছত, ব্ৰাহ্মণসকল তৃপ্ত বুলি জানি, তাৰ পাছত আগত অৱশিষ্ট অন্ন স্থাপন কৰিব।

Verse 32

अग्निदग्धाश्च ये जीवा येप्यदग्धाः कुले मम । भूमौ दत्तेन तृप्यंतु तृप्ता यांतु परां गतिम्

মোৰ কুলৰ যিসকল জীৱ অগ্নিদগ্ধ আৰু যিসকল অদগ্ধ, তেওঁলোক সকলোৱে ভূমিত দিয়া দানে তৃপ্ত হওক; তৃপ্ত হৈ তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰক।

Verse 33

सकृत्सकृज्जलं दत्त्वा गायत्रीत्रितयं जपेत् । मधुवातेति संकीर्त्य ततः पृच्छेद्द्विजोत्तमान्

এবাৰ আৰু পুনৰ জল অৰ্পণ কৰি গায়ত্ৰী ত্ৰয় জপ কৰিব। ‘মধুৱাতা’ বুলি উচ্চাৰণ কৰি, তাৰ পিছত শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক (তৃপ্তিৰ বিষয়ে) সুধিব।

Verse 34

तृप्ताः स्थ इति राजेन्द्र अनुज्ञां प्रार्थयेत्ततः । बन्धूनां भोजनार्थाय शेषस्यान्नस्य भक्तिमान्

‘আপুনি তৃপ্ত নে?’—এইদৰে সুধি, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তাৰ পাছত অনুমতি প্ৰাৰ্থনা কৰিব; আৰু ভক্তিভাৱে অৱশিষ্ট অন্ন বংশীয়-আত্মীয়ক ভোজন কৰাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব।

Verse 35

उच्छिष्टसन्निधौ पश्चात्पितृवेदिं समाचरेत् । पितृविप्रासनस्थानां नोच्छिष्टं द्विजसन्निधौ

তাৰ পাছত অৱশিষ্ট ভোজনৰ সন্নিধানত পিতৃৱেদীৰ আচাৰ পালন কৰিব। কিন্তু দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণৰ সন্মুখত পিতৃস্থান আৰু ব্ৰাহ্মণস্থানৰ ওচৰত উচ্ছিষ্ট নাৰাখিব।

Verse 36

ततो वेदिं समाधाय पैतृकीं दक्षिणाप्लवाम् । तस्यां दर्भान्समाधाय कुर्याच्चैवावनेजनम्

তাৰ পাছত দক্ষিণাভিমুখী পৈতৃকী বেদী যথাযথভাৱে স্থাপন কৰি, তাত দৰ্ভা ঘাঁহ বিছাই আৱনেজন (শুদ্ধি-ধৌত) কৰিব।

Verse 37

विभक्त्या पूर्वया पश्चात्पिंडान्दद्याद्यथाक्रमम् । भूयोऽप्यत्र जलं दद्यात्पितृतीर्थेन पार्थिव । सूत्रं च प्रतिपिण्डे वै दयात्तेषु पृथक्पृथक्

বিধি অনুসাৰে ভাগ কৰি ক্ৰমে পিণ্ড দান কৰিব। পুনৰ, হে পাৰ্থিৱ (ৰাজা), পিতৃতীৰ্থ বিধিৰে তাত জল অৰ্পণ কৰিব; আৰু প্ৰতিটো পিণ্ডত পৃথক পৃথক সূত্ৰ (ধাগা) স্থাপন কৰিব।

Verse 38

यः सूत्रं पूर्वपिण्डेषु सततं विनियोजयेत् । स विरोधं चरेत्तेषां त्रोटनाच्च परस्परम्

যি জনে আগৰ পিণ্ডসমূহত একেটা সূত্ৰ সদায় লাগি ৰাখে, সি সিহঁতৰ মাজত পৰস্পৰ-বিৰোধ জন্মায়; আৰু তাত ভাঙন ঘটাই সিহঁতক একে-আনেৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কৰে।

Verse 39

ततः संपूजयेत्सर्वान्पिंडान्यद्वद्द्विजोत्तमान् । आचम्य प्रक्षाल्य तथा हस्तौ पादौ च पार्थिव

তাৰ পিছত বিধিমতে সকলো পিণ্ড আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলকো পূজা কৰিব। আচমন কৰি শুচি হৈ ধুই, হে ৰাজন, হাত-পাো ধুই ল’ব।

Verse 40

नमस्कृत्य पितॄन्पश्चात्सुप्रोक्षितं ततः परम् । कृत्वा सव्येन राजेन्द्र याचयित्वा वराशिषः

তাৰ পিছত পিতৃসকলক নমস্কাৰ কৰি, তাৰ পাছত পৱিত্ৰ জলেৰে বিধিমতে ছিটাই দিব। হে ৰাজেন্দ্ৰ, সৱ্য (বাওঁ দিশ) অনুসৰি কৰ্ম কৰি শুভ আশীৰ্বাদ প্ৰাৰ্থনা কৰিব।

Verse 41

अक्षय्यसलिलं देयं षष्ठ्या चैव ततः परम् । पवित्राणि समादाय ऊर्ध्वं स्वधेति कीर्तयेत् । अस्तु स्वधेति तैरुक्ते पिंडोपरि परिक्षिपेत्

অক্ষয়্য সলিল (অশেষ জল) দান কৰিব, আৰু তাৰ পাছত ষষ্ঠ অংশ/পদতেও। পৱিত্ৰ ধৰি উৰ্ধ্বস্বৰে ‘স্বধা’ উচ্চাৰণ কৰিব। তেওঁলোকে ‘অস্তু স্বধা’ ক’লে পিণ্ডৰ ওপৰত ছিটাই দিব।

Verse 42

ततो मधु समादाय पायसं च तिलोदकम् । ऊर्जस्वेति च मन्त्रेण पितॄणामुपरिक्षिपेत् ओ

তাৰ পিছত মধু, পায়স (ক্ষীৰ) আৰু তিলোদক লৈ ‘ঊৰ্জস্ব’ মন্ত্ৰেৰে পিতৃসকলৰ বাবে ছিটাই দিব।

Verse 43

उत्तानमर्घपात्रं तु कृत्वा दद्याच्च दक्षिणाम् । हिरण्यं देवतानां च पितॄणां रजतं तथा

অৰ্ঘ্যপাত্ৰ উৰ্ধ্বমুখ কৰি স্থাপন কৰি, দক্ষিণাও দিব। দেৱতাসকলৰ বাবে সোণ, আৰু পিতৃসকলৰ বাবে তেনেদৰে ৰূপা দিব।

Verse 44

ततः स्वस्त्युदकं दद्यात्पितृपूर्वं च सव्यतः । न स्त्रीभिर्न च बालेन नान्ये नैव च केनचित्

তাৰ পিছত ‘স্বস্ত্যুদক’ (কল্যাণ-জল) পিতৃসকলৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বাওঁফাল (সব্যতঃ) দিশে দান কৰিব। এই কৰ্ম নাৰীয়ে, নাবালকে, বা অন্য কোনো ব্যক্তিয়ে যোগ্য কৰ্তাৰ সলনি কৰিব নালাগে।

Verse 45

श्राद्धीयविप्रपात्रं च स्वयमेव प्रचालयेत्

আৰু শ্রাদ্ধত ব্ৰাহ্মণ গ্ৰাহকৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত পাত্ৰ/ব্যৱস্থা নিজেই একান্তভাৱে চলাই-চালনা আৰু পৰিচালনা কৰিব।

Verse 46

ततः कृतांजलिर्भूत्वा प्रार्थयेत्पार्थिवोत्तम । अघोराः पितरः सन्तु अस्मद्गोत्रं विवर्द्धताम्

তাৰ পিছত অঞ্জলি বদ্ধ কৰি, হে উত্তম নৃপতি, এইদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰিব: “আমাৰ পিতৃসকল অঘোৰ, শান্ত হৌক; আমাৰ গোত্ৰ বৃদ্ধি-পুষ্টি লাভ কৰক।”

Verse 47

दातारो नोऽभिवर्धंतां वेदाः सन्ततिरेव नः । श्रद्धा च नो मा व्यगमद्बहुधेयं च नोऽस्त्विति

“আমাৰ মাজত দাতাসকল বৃদ্ধি পাওক; বেদ আৰু বেদবিদ্যা আমাৰ সৈতে স্থিৰ থাকক; আমাৰ সন্ততি ধাৰা অব্যাহত থাকক। আমাৰ শ্ৰদ্ধা কেতিয়াও নাহেৰুৱাওক, আৰু আমাৰ ওচৰত ভাগ-বতৰা কৰিবলৈ প্ৰচুৰতা থাকক।”

Verse 48

अन्नं च नो बहु भवेदतिथींश्च लभेमद्दि । याचितारश्च नः सन्तु मा च याचिष्म कश्चन

“আমাৰ অন্ন বহুত হওক, আৰু সন্মান কৰিবলগীয়া অতিথি আমি লাভ কৰোঁ। আমাৰ ওচৰত যাচকসকল থাকক যাতে আমি দান কৰিব পাৰোঁ; আৰু আমাৰ মাজৰ কোনোজনো কেতিয়াও ভিক্ষা কৰিবলৈ বাধ্য নহওক।”

Verse 49

एता एवाशिषः सन्तु विश्वेदेवाः प्रीयंतां ततः । स्वस्त्यर्थमुदकं दद्यात्पितृपूर्वं च सव्यतः

এই আশীৰ্বাদসমূহ সিদ্ধ হওক; বিশ্বেদেৱাসকল সন্তুষ্ট হওক। তাৰ পাছত মঙ্গলাৰ্থে উদক দান কৰিব—প্ৰথমে পিতৃসকলক, আৰু বাওঁফালৰ পৰা (সব্যতঃ)।

Verse 51

पादावमर्दनं कृत्वा आसीमांतमनुव्रजेत् । बलिं च निक्षिपेत्तस्माद्भोजनं च समाचरेत्

পদসেৱা কৰি (পাদাৱমৰ্দন) সন্মানেৰে নিৰ্দিষ্ট সীমালৈকে অনুসৰণ কৰিব। তাৰ পাছত বলি স্থাপন কৰিব; তাৰ পিছত বিধিমতে ভোজন কৰিব।

Verse 52

मौनेन दृश्यते सूर्यो यावत्तावन्नराधिप

হে নৰাধিপ, যিমানক্ষণ সূৰ্য দেখা যায়, তিমানক্ষণ মৌন অৱলম্বন কৰা উচিত।

Verse 53

यश्चैवास्तमिते सूर्ये भुंक्ते च श्राद्धकृन्नरः । व्यर्थतां याति तच्छ्राद्धं तस्माद्भुंजीत नो निशि

যি শ্ৰাদ্ধকাৰী নৰে সূৰ্য অস্ত যোৱাৰ পাছত ভোজন কৰে, তাৰ শ্ৰাদ্ধ নিষ্ফল হয়। সেয়ে ৰাতি ভোজন নকৰিব।

Verse 224

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धविधिवर्णनंनाम चतुर्विंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ইতি শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ শ্ৰাদ্ধকল্পত, “শ্ৰাদ্ধবিধিৰ বৰ্ণনা” নাম অধ্যায়—অধ্যায় ২২৪—সমাপ্ত।