Adhyaya 214

Verse 1

सूत उवाच । तथान्योपि च तत्रास्ति विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । गणनाथो द्विजश्रेष्ठाः सर्वसिद्धिप्रदो नृणाम्

সূত ক’লে: ‘তাত বিশ্বামিত্ৰে প্ৰতিষ্ঠিত আন এজনো আছে—গণনাথ। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তেওঁ মানুহক সকলো সিদ্ধি প্ৰদান কৰে।’

Verse 2

माघमासे चतुर्थ्यां च शुक्लायां पूजयेत्तु यः । स च संवत्सरं यावत्सर्वै विघ्नैर्विमुच्यते ओ

যি কোনোবাই মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্থীত তেওঁৰ পূজা কৰে, সি এক বছৰ পৰ্যন্ত সকলো বিঘ্নৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । गणनाथस्य चोत्पत्तिं सांप्रतं सूत नो वद । कथमेष समुत्पन्नः किं माहात्म्यः प्रकीर्तितः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত, এতিয়া গণনাথৰ উৎপত্তিৰ কথা কোৱা। তেওঁ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল, আৰু তেওঁৰ কোন মহাত্ম্য প্ৰখ্যাত?

Verse 4

सूत उवाच । एष चोत्पादितो गौर्या निजांगमलतः स्वयम् । क्रीडार्थं मानुषैरंगैर्मातंगाननशोभितः

সূতে ক’লে: এইজন গৌৰীয়ে নিজ অঙ্গৰ মলিনতা (অঙ্গমল)ৰ পৰা নিজেই উৎপন্ন কৰিলে। ক্ৰীড়াৰ্থে মানৱসদৃশ অঙ্গৰে গঢ়ি, হাতীৰ মুখেৰে শোভিত কৰিলে।

Verse 5

चतुर्हस्तसमोपेत आखुवाहनगस्तथा । कुठारहस्तश्च तथा मोदकाशनतोषकृत्

তেওঁ চাৰিহাতযুক্ত, আৰু মূষিকক বাহন কৰি গমন কৰে। হাতে কুঠাৰ ধাৰণ কৰে, আৰু মোদক ভক্ষণত আনন্দ লাভ কৰে।

Verse 6

सर्वसिद्धिप्रदो लोके भक्तानां च विशेषतः । एष पूर्वं प्रभोः कार्ये संग्रामे तारकामये

তেওঁ জগতত সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী, বিশেষকৈ ভক্তসকলৰ বাবে। পূৰ্বে প্ৰভুৰ কাৰ্যত, তাৰকা-সম্বন্ধীয় যুদ্ধত,

Verse 7

संग्राममकरोद्रौद्रं न कृतं यच्च केनचित् । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

তেওঁ ভয়ংকৰ যুদ্ধ কৰিলে, যি কেতিয়াও কোনোবাই কৰা নাছিল। সকলো দানৱ নিহত হ’ল—গণনাৰ অতীত।

Verse 8

ततः शक्रेण तुष्टेन प्रोक्तः संग्रामभूमिपः । क्षत विक्षतसर्वांगो रुधिरेण परिप्लुतः

তেতিয়া সন্তুষ্ট শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) যুদ্ধভূমিত তাক সম্বোধন কৰিলে—তাৰ সৰ্বাঙ্গ ক্ষত-বিক্ষত, আৰু ৰক্তেৰে সম্পূৰ্ণ ভিজি আছিল।

Verse 9

अस्मदर्थे त्वया युद्धं यत्कृतं सुगजानन । निहता दानवाः सर्वे संख्यया परिवर्जिताः

‘আমাৰ কাৰণে, হে সুগজানন—উত্তম গজমুখ! তুমি এই যুদ্ধ কৰিলা। সকলো দানৱ সংখ্যা-অতিক্ৰম কৰি নিহিত হ’ল।’

Verse 10

तस्मात्त्वं सर्वदेवानामपि पूज्यो भविष्यसि । किंपुनर्मानुषाणां च ये नित्यं विघ्नसंप्लुताः

‘সেইহেতু তুমি সকলো দেৱতাৰো পূজ্য হ’বা; তেন্তে মানুহৰ কথা ক’ইবা, যিসকল সদায় বিঘ্নেৰে আৱৃত।’

Verse 11

ये त्वां संपूजयिष्यंति कार्यारंभेषु सर्वतः । कार्यसिद्धिर्न संदेहस्तेषां भूयाद्गिरा मम

‘যিসকলে সকলো কাৰ্যৰ আৰম্ভণিতে, সকলো ঠাইতে, তোমাক পূজা কৰিব—মোৰ বাক্য অনুসাৰে—তেওঁলোকৰ কাৰ্যসিদ্ধি নিশ্চয় হ’ব, সন্দেহ নাই।’

Verse 12

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विससर्जाथ तं तदा । संमान्य बहुमानेन गौरीशंकरपार्श्वतः

এইদৰে কৈ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) তেতিয়াই তাক বিদায় দিলে, আৰু গৌৰী-শংকৰৰ পাৰ্শ্বত মহা সন্মানৰে সন্মানিত কৰিলে।

Verse 13

अयमर्थः पुरा पृष्टो रोहिताश्वेन धीमता । सर्वविप्रविनाशार्थं मार्कंडेयं महामुनिम्

এই বিষয়টো পূৰ্বে ধীমান ৰোহিতাশ্বে মহামুনি মাৰ্কণ্ডেয়ক সুধিছিল, সকলো ব্ৰাহ্মণৰ বিনাশ নোহোৱাকৈ ৰক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে।

Verse 14

तमेवार्थं महाभागाः कथयिष्ये यथार्थतः । तच्छृणुध्वं पुरावृत्तं सर्वं सर्वे समाहिताः

সেই একে বিষয়, হে ভাগ্যবানসকল, মই যথাৰ্থভাৱে সত্যকৈ ক’ম। সেয়ে তোমালোক সকলোৱে একাগ্ৰচিত্তে সম্পূৰ্ণ পুৰাবৃত্তান্ত শুনা।

Verse 15

रोहिताश्व उवाच । भगवन्नत्र ये मर्त्याः सर्वे विघ्नसमन्विताः । शुभकृत्येषु सर्वेषु जायंते शुचयोऽपि च

ৰোহিতাশ্ব ক’লে: হে ভগৱন, ইয়াত থকা মর্ত্যসকল সকলোয়ে বিঘ্নেৰে আৱৃত। সকলো শুভকাৰ্যত বাধা জন্মে—শুচি লোকৰো ক্ষেত্ৰতো।

Verse 16

प्रारब्धेषु च कार्येषु धर्मजेषु विशेषतः । तानि विघ्नानि जायन्ते यैस्तत्कार्यं न सिध्यति

বিশেষকৈ ধৰ্মজাত কাৰ্যসমূহত, কাম আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত সেই বিঘ্নসমূহেই জন্মে যাৰ ফলত সেই কাৰ্য সিদ্ধ নহয়।

Verse 17

तस्माद्विघ्नविनाशाय किंचिन्मे व्रतमा दिश । व्रतं वा नियमो वाऽथ तपो वा दानमेव च

সেয়ে বিঘ্ননাশৰ বাবে মোক কোনো এটা ব্ৰত আদেশ দিয়া—ব্ৰত হওক বা নিয়ম, তপ হওক বা দানেই হওক।

Verse 18

सकृच्चीर्णेन येनात्र यावज्जीवति मानवः । तावन्न जायते विघ्नमाजन्ममरणांतिकम्

ইয়াত একবাৰো এই আচৰণ কৰিলে, মানুহে যিমান দিন জীয়াই থাকে, জন্মৰ পৰা মৃত্যুৰ অন্তলৈকে কোনো বিঘ্ন নাপায়।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि सर्वविघ्नविनाशनम् । व्रतं सर्वगुणोपेतं सर्वपापप्रणाशनम् । विश्वामित्रेण सञ्चीर्णं यत्पुरा भावितात्मना

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: ইয়াত মই তোমাক সকলো বিঘ্ন নাশ কৰা, সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ আৰু সকলো পাপ বিনাশ কৰা এক ব্ৰত বৰ্ণনা কৰিম—যি পূৰ্বকালে সংযমী আৰু শুদ্ধচিত্ত বিশ্বামিত্ৰে আচৰণ কৰিছিল।

Verse 20

विश्वामित्र इति ख्यातो गाधिपुत्रः प्रतापवान् । वसिष्ठेन समं तस्य वैरमासीन्महात्मनः

গাধিৰ প্ৰতাপৱান পুত্ৰ, বিশ্বামিত্ৰ নামে খ্যাত আছিল; আৰু সেই মহাত্মাৰ সৈতে বশিষ্ঠৰ বৈৰ জন্মিল।

Verse 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

সেই মহাতপস্বী হ’লেও, ব্ৰাহ্মণ্য-পদৰ বিষয়ে বশিষ্ঠে কোনোপধ্যায়ে তেওঁক ‘ব্ৰাহ্মণ’ বুলি স্বীকাৰ নকৰিলে; তাৰ পৰাই বৈৰ জন্মিল।

Verse 22

रोहिताश्व उवाच । कस्मान्न प्रोक्तवान्विप्रो वसिष्ठस्तु कथंचन । ब्राह्मणः स परं प्रोक्तोब्रह्मादिभिरपि स्वयम्

ৰোহিতাশ্ব ক’লে: বশিষ্ঠ ঋষিয়ে কিয় কোনোপধ্যায়ে তেওঁক ‘ব্ৰাহ্মণ’ বুলি ঘোষণা নকৰিলে? কিয়নো তেওঁক ত পৰম ব্ৰাহ্মণ বুলি স্বয়ং ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলেও ঘোষণা কৰিছে।

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच । क्षत्रियश्च स्थितः पूर्वं विश्वामित्रो महीपतिः । मृगयासु परिभ्रांतो वसिष्ठस्य तदाऽश्रमम् । प्रविष्टः क्षुत्पिपासार्त्तः स तेनाथ प्रपूजितः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: পূৰ্বতে ক্ষত্ৰিয় ধৰ্মত স্থিত মহীপতি বিশ্বামিত্ৰ মৃগয়াত ভ্ৰমি, ক্ষুধা-পিপাসাত কাতৰ হৈ, তেতিয়া বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমত প্ৰবেশ কৰিলে; আৰু বশিষ্ঠে বিধিমতে অতিথি-সৎকাৰ কৰি তেওঁক পূজিলে।

Verse 24

तस्यासीन्नन्दिनीनाम धेनुः कामदुघा सदा । सा सूते वाञ्छितं सद्यो यद्वसिष्ठोऽभिवाञ्छति

তেওঁৰ ওচৰত নন্দিনী নামৰ ধেনু আছিল, যি সদায় কামধেনুৰ দৰে ইচ্ছা-পূৰণকাৰিণী। বশিষ্ঠে যি কামনা কৰে, সেয়া তাই তৎক্ষণাৎ উৎপন্ন কৰি দিয়ে।

Verse 25

तत्प्रभावात्स भूपालः सभृत्यबलवाहनः । तेन तृप्तिपरा नीतो मिष्टान्नैर्विविधैस्ततः

তাৰ প্ৰভাৱত সেই ভূপাল নিজৰ ভৃত্য, সৈন্যবল আৰু বাহনসহ তেতিয়া নানাবিধ মিষ্ট আৰু উত্তম আহাৰে সম্পূৰ্ণ তৃপ্তিলৈ নীত হ’ল।

Verse 26

पार्थिवोऽयमिति ज्ञात्वा ह्यर्घ्याद्यैर्भोजनैः स च । सोऽपि दृष्ट्वा प्रभावं तं सर्वं धेनोश्च संभवम् । प्रार्थयामास तां मूल्यैर्गजवाजिसमु द्भवैः

‘ইজন ৰজা’ বুলি জানি তেওঁ অৰ্ঘ্য আদি নিবেদন আৰু ভোজনেৰে সৎকাৰ কৰিলে। ৰজাইও সেই আশ্চৰ্য প্ৰভাৱ দেখি, আৰু সকলো ধেনুৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা বুজি, হাতী-ঘোঁৰাৰ মূল্য আগবঢ়াই সেই ধেনুটিক প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 27

न ददौ स तदा विप्रः साम्ना दानेन वा पुनः । भेदेन च ततो दण्डं योजयामास वै नृपः

তেতিয়া সেই বিপ্ৰে ন দান কৰিলে—না সাম (মধুৰ বাক্য) দ্বাৰা, না দানৰ বিনিময়ে। সেয়ে নৃপে ভেদ-বল অৱলম্বন কৰি দণ্ড প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 28

कालयामास तां धेनुं ततः कोपात्स पार्थिवः

তেতিয়া ক্ৰোধত পৰি সেই পাৰ্থিৱ ৰজাই সেই ধেনুটিক খেদাই পঠিয়ালে।

Verse 29

साऽब्रवीन्नीयमानाऽथ वसिष्ठं किं त्वया विभो । दत्ताहमस्य नृपतेर्यन्मां नयति यत्नतः

নিয়া যোৱা অৱস্থাত সি ক’লে— “হে বিভো বসিষ্ঠ! তুমি কি কৰিলা? এই নৃপতিয়ে যি মোক ইমান যত্নে লৈ যায়, তুমি কি মোক তাক দান কৰিলা নেকি?”

Verse 30

वसिष्ठ उवाच । न मया त्वं महाभागे दत्ता चास्य महीपतेः । बलान्नयति यद्येष तस्माद्युक्तं समाचर

বসিষ্ঠ ক’লে— “হে মহাভাগে, মই তোমাক এই মহীপতিক দান কৰা নাই। যদি সি বলপূৰ্বক তোমাক লৈ যায়, তেন্তে যি যুক্তিসংগত, সেয়াই কৰা।”

Verse 31

तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्ता नन्दिनी धेनुरुत्तमा । जृंभां चकार तत्सैन्यं समुद्दिश्य नृपोद्भवम्

এই কথা শুনি ক্ৰোধে ভৰি উঠা উত্তম ধেনু নন্দিনীয়ে ৰজাৰ সেই সেনাৰ প্ৰতি লক্ষ্য কৰি এক মহা প্ৰকাশ ঘটালে।

Verse 32

धूमावर्तिस्ततो जाता तस्या वक्त्रात्ततः परम् । ततो ज्वाला महारौद्रास्ततो योधाः सहस्रशः

তেতিয়া তাইৰ মুখৰ পৰা প্ৰথমে ধোঁৱাৰ ঘূৰ্ণি উঠিল; তাৰ পাছত অতি ভয়ংকৰ জ্বালা প্ৰকাশ পালে; আৰু তাৰ পাছত সহস্ৰ সহস্ৰ যোদ্ধা ওলাই আহিল।

Verse 33

नानाशस्त्रधरा रौद्रा यमदूता यथा च ते । पुलिन्दा बर्बराभीराः किराता यवनाः शकाः

বহু অস্ত্ৰধাৰী, ৰৌদ্ৰ স্বভাৱৰ—যমদূতৰ দৰে—তাত পুলিন্দ, বৰ্বৰ, আভীৰ, কিৰাত, যৱন আৰু শকসকল প্ৰকাশ পালে।

Verse 34

ते प्रोचुस्तां वदास्माकं कस्मात्सृष्टा वयं शुभे

তেওঁলোকে তাই ক’লে: “হে শুভে দেৱী, কোৱা—কোন কাৰণত আমি সৃষ্টি হ’লোঁ?”

Verse 35

नन्दिन्युवाच । एते मां ये बलात्पापा नयंति नृपसेवकाः । तान्निघ्नन्तु समादेशान्नान्यद्वांछामि किंचन

নন্দিনী ক’লে: “এই পাপী ৰজা-সেৱকসকলে বলপূৰ্বক মোক টানি লৈ গৈছে—আদেশ অনুসাৰে সিহঁতক নিধন কৰা। মোৰ আন একো কামনা নাই।”

Verse 36

ततस्तैस्तस्य तत्सैन्यं विश्वामित्रस्य सूदितम् । युध्यमानं महाराज दशरात्रेण संयुगे

তাৰ পাছত তেওঁলোকৰ দ্বাৰা বিশ্বামিত্ৰৰ সেই সেনা যুঁজত চূর্ণ হ’ল, হে মহাৰাজ; সংঘৰ্ষ দহ ৰাতি ধৰি চলিল।

Verse 37

विश्वामित्रोऽपि तद्दृष्ट्वा ब्राह्म्यं बलमनुत्तमम् । प्रतिज्ञामकरोत्तत्र तारेण सुस्वरेण च

বিশ্বামিত্ৰেও সেই অনুত্তম ব্ৰাহ্ম্য বল দেখি, তাতেই স্পষ্ট আৰু গম্ভীৰ সুৰে প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে।

Verse 38

अथाहं संभविष्यामि ब्राह्मणो नात्र संशयः । ममापि जायते येन प्रभावश्चेदृशोऽद्भुतः

এতিয়া মই নিশ্চয়েই ব্ৰাহ্মণ হ’ম; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই, যাতে মোৰ ভিতৰতো এনে আশ্চৰ্য আধ্যাত্মিক প্ৰভাৱ-শক্তি উদ্ভৱ হয়।

Verse 39

तस्मात्तपः करिष्यामि यदसाध्यं सुरैरपि । स्वपुत्रं स्वे पदे धृत्वा ततश्चक्रे तपो महत्

সেয়েহে মই তেনে তপস্যা কৰিম, যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অসাধ্য। নিজৰ পুত্ৰক নিজৰ পদত স্থাপন কৰি, তেতিয়া তেওঁ মহাতপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 40

ब्राह्मण्यार्थं महारौद्रं सुमहद्दुष्करं तपः । ब्राह्मण्यं तेन नैवाप्तं वैलक्ष्यं परमं गतः

ব্ৰাহ্মণ্য লাভৰ বাবে তেওঁ অতি ভয়ংকৰ, অতি মহান আৰু দুৰূহ তপস্যা কৰিলে। তথাপি সেই তপস্যাৰে ব্ৰাহ্মণ্য নাপালে, আৰু পৰম হতাশাত পতিত হ’ল।

Verse 41

ततः कैलासमासाद्य देवदेवं महेश्वरम् । सम्यगाराधयामास गौरीयुक्तं महेश्वरम्

তাৰ পাছত কৈলাসত উপস্থিত হৈ, তেওঁ দেৱদেৱ মহেশ্বৰক যথাযথভাৱে আৰাধনা কৰিলে—গৌৰীৰ সৈতে যুক্ত মহেশ্বৰক।

Verse 42

अहं तपः करिष्यामि ब्राह्मण्यस्य कृते प्रभो । त्वदीये पर्वतश्रेष्ठे कैलासे शरणं गतः

হে প্ৰভু! ব্ৰাহ্মণ্যৰ বাবে মই তপস্যা কৰিম। আপোনাৰেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ কৈলাসত মই শৰণ লৈ আহিছোঁ।

Verse 43

तस्माद्विघ्नस्य मे रक्षां देवदेवः प्रयच्छतु । यथा नो नाशमायाति तपः सर्वं कृतं महत्

সেয়ে দেৱদেৱ ভগৱানে মোক বিঘ্নৰ পৰা ৰক্ষা দান কৰক, যাতে মই কৰা এই মহৎ তপস্যা কেতিয়াও বিনাশলৈ নাযায়।

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । शुद्ध्यर्थं चैव यत्कार्यं कार्येस्मिन्नृपसत्तम । विनायकसमुद्भूतां तत्त्वं पूजां समाचर

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, এই কাৰ্যত শুদ্ধিৰ বাবে বিনায়ক (গণেশ)ৰ তত্ত্বৰ পৰা উদ্ভূত পূজা বিধিপূৰ্বক আচৰণ কৰা।

Verse 45

येन ते जायते सिद्धिः सम्यग्ब्राह्मण्यसंभवा

যাৰ দ্বাৰা তই সিদ্ধি লাভ কৰিস—সেই সিদ্ধি সত্যই যথাযথ ব্ৰাহ্মণ্য (ধাৰ্মিক শুচিতা-মৰ্যাদা)ৰ পৰা উদ্ভৱ হয়।

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । तद्वदस्व सुरश्रेष्ठ तथा तस्य करोम्यहम् । पूर्वं पूजां गणेशस्य सर्वविघ्नप्रशान्तये

বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, সেই কথা মোক কোৱা; মই তেনেকৈয়ে কৰিম। প্ৰথমে সকলো বিঘ্ন সম্পূৰ্ণ শান্তিৰ বাবে গণেশৰ পূজা কৰিম।

Verse 47

श्रीभगवानुवाच । एष गौर्या पुरा कृत्वा निजांगोद्वर्तनं कृतः । निर्मलेन कृतः पश्चान्नराकारश्चतुर्भुजः

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: বহু আগতে গৌৰী দেৱীয়ে নিজৰ অঙ্গৰ উবটনৰ লেপ কৰি তাক গঢ়িছিল। তাৰ পাছত সেই নিৰ্মল পদাৰ্থৰ পৰা তেওঁ গঠিত হ’ল—মানৱাকৃতি আৰু চতুৰ্ভুজ।

Verse 49

ततोऽहमनया प्रोक्तः सजीवः क्रियतामयम् । पुत्रको मे यथा भावी लोके पूज्य तमो विभो

তেতিয়া তাই মোক ক’লে: ‘ইয়াক জীৱন্ত কৰি দিয়া। ই মোৰ পুত্ৰ হওক, আৰু হে প্ৰভু, জগতত পূজিত হওক।’

Verse 50

ततो मयापि संस्पृष्टः सृष्टिसूक्तेन पार्थिव । जीवसूक्तेन सम्यक्स प्राणवान्समजायत

তেতিয়া মইও, হে ৰাজা, সৃষ্টিসূক্তেৰে তাক স্পৰ্শ কৰিলোঁ আৰু যথাযথভাবে জীৱসূক্তেৰে; তেনে কৰাত সি প্ৰাণযুক্ত হ’ল।

Verse 51

ततो मया प्रहृष्टेन प्रोक्ता देवी हिमाद्रिजा । चतुर्थीदिवसे प्राप्ते मयाऽद्यायं विनिर्मितः

তেতিয়া আনন্দিত হৈ মই হিমালয়-কন্যা দেৱীক ক’লোঁ: ‘চতুৰ্থীৰ দিন আহিলে, আজি মই ইয়াক বিধিমতে সৃষ্টি কৰি উলিয়ালোঁ।’

Verse 52

पुत्रस्तव महाभागे जीवसूक्तप्रभावतः । एष सर्वागणानां च मदीयानां सुरेश्वरि । भविष्यति सदाऽध्यक्ष स्तस्माच्च गणनायकः

হে মহাভাগা দেৱী, জীৱসূক্তৰ প্ৰভাৱত ই তোমাৰ পুত্ৰ হ’ব। হে সুৰেশ্বৰী, ই মোৰ সকলো গণৰ সদা অধীক্ষক হ’ব; সেয়েহে ই গণনায়ক নামে পৰিচিত হ’ব।

Verse 53

पठ्यमानेन यश्चैनं जीवसूक्तेन सुन्दरि । पूजयिष्यति सद्भक्त्या चतुर्थीदिवसे शुभे

হে সুন্দৰী, যি কোনো শুভ চতুৰ্থীৰ দিন জীৱসূক্ত পাঠ চলি থাকোঁতে সত্য ভক্তিৰে ইয়াক পূজা কৰিব…

Verse 54

तस्य सर्वेषु कृत्येषु सर्वविघ्रानि कृत्स्नशः । प्रयास्यंति क्षयं देवि तमः सूर्योदये यथा

হে দেবী, তাৰ সকলো কৰ্মত সকলো বিঘ্ন সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষয় হয়; যেনেকৈ সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ লয় পায়।

Verse 55

नमो लंबोदरायेति नमो गणविभो तथा । कुठारधारिणे नित्यं तथा वाक्संगताय च

লম্বোদৰায় নমস্কাৰ, গণবিভু প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ; কুঠাৰধাৰীলৈ সদা নমস্কাৰ, আৰু বাক্যক সুসংগত কৰা প্ৰভুলৈও নমস্কাৰ।

Verse 56

नमो मोदकभक्षाय नमो दन्तैकधारिणे

মোদকভক্ষকলৈ নমস্কাৰ; একদন্তধাৰীলৈ নমস্কাৰ।

Verse 57

एभिर्मन्त्रैः समभ्यर्च्य पश्चान्मोद कजंशुभम् । नैवेद्यं च प्रदातव्यं ततश्चार्घ्यं निवेदयेत्

এই মন্ত্ৰসমূহেৰে বিধিপূৰ্বক অৰ্চনা কৰি, তাৰ পাছত শুভ মোদক নৈবেদ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰিব; তদনন্তৰ অৰ্ঘ্য (আদৰ-জল) নিবেদন কৰিব।

Verse 58

अहं कर्म करिष्यामि यत्किचिच्छंभुसंभवम् । अविघ्नं तत्र कर्तव्यं सर्वदैव त्वया विभो

মই সেই কৰ্ম সম্পাদন কৰিম, যি কিছুমান শম্ভু (শিৱ)ৰ সৈতে সম্পৰ্কিতভাৱে উদ্ভৱ হয়। হে বিভো, তুমি সদায় তাক নিৰ্বিঘ্ন কৰি দিয়া।

Verse 59

ततस्तु ब्राह्मणानां च भोजनं मोदकोद्भवम् । यथाशक्त्या प्रदातव्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

তাৰ পাছত ব্ৰাহ্মণসকলক মোদক আদি মিষ্টান্নসহ ভোজন দিয়া উচিত। নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব, আৰু ধনৰ কৃপণতা পৰিত্যাগ কৰিব।

Verse 60

एवमुक्तं मया पूर्वं स्वयमेव नृपोत्तम । गणनाथं समुद्दिश्य गौर्याः पुरत एव च

হে নৃপোত্তম! এই কথাই মই আগতেই নিজে কৈছিলোঁ—গণনাথ (গণেশ)ক উদ্দেশ্য কৰি, আৰু গৌৰী (পাৰ্বতী)ৰ সন্মুখতেই।

Verse 61

ततः प्रहृष्टा सा देवी वाक्यमेतदुवाच ह । अद्यप्रभृति यः पुत्रं मदीयं गणनाय कम्

তাৰ পাছত আনন্দিত সেই দেবীয়ে এই বাক্য ক’লে: “আজিৰ পৰা যি কোনোবাই মোৰ পুত্ৰ গণনায়ক (গণসমূহৰ নেতা)ক…”

Verse 62

अनेन विधिना सम्यक्चतुर्थ्यां पूजयिष्यति । तस्य विघ्नानि सर्वाणि नाशं यास्यंत्यसंशयम्

যি এই বিধি অনুসাৰে চতুৰ্থীত সঠিকভাৱে পূজা কৰিব, তাৰ সকলো বিঘ্ন নিঃসন্দেহে নাশ হ’ব।

Verse 63

स्मृत्वा वा पूजयित्वा वा यः कार्याणि करिष्यति । भविष्यंति न संदेहस्ततोस्याविचलानि च

কেৱল স্মৰণ কৰি বা পূজা কৰি যি কোনোবাই নিজৰ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিব, সেয়া নিঃসন্দেহে সফল হ’ব আৰু স্থিৰ থাকিব।

Verse 64

न सन्देहस्ततोऽस्य श्रीरचलैव भविष्यति

ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; তাৰ পাছত তেওঁৰ শ্ৰী-সমৃদ্ধি নিশ্চয়েই অচল হৈ থাকিব।

Verse 65

श्रीभगवानुवाच । तस्मात्त्वं हि महाभाग चतुर्थ्यां सम्यगाचर । विनायकोद्भवां पूजां येनाभीष्टेन युज्यसे

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: সেয়ে, হে মহাভাগ্যবান, চতুৰ্থী তিথিত বিধিমতে আচৰণ কৰা; বিনায়কৰ পৰা উদ্ভূত পূজা সম্পাদন কৰা, যাৰ দ্বাৰা তুমি ইষ্টফল লাভ কৰিবা।

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महीपतिः । गणनाथसमुद्भूतां पूजां कृत्वा यथोचिताम्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তেওঁৰ সেই বাক্য শুনি, মহীপতি বিশ্বামিত্ৰে গণনাথ (গণেশ)ৰ পৰা উদ্ভূত পূজা যথোচিতভাৱে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 67

तपश्चचार विपुलं सर्वविघ्नविवर्जितम् । ब्राह्मण्यं च ततः प्राप्तं सर्वेषामपि दुर्लभम् ओ

তাৰ পাছত তেওঁ সকলো বিঘ্নৰ পৰা মুক্ত হৈ বিপুল তপস্যা কৰিলে; আৰু তদনন্তৰে ব্ৰাহ্মণ্য (আধ্যাত্মিক পদ) লাভ কৰিলে, যি সকলোৰে বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 68

तस्मात्त्वं हि महाभाग विनायकसमुद्भवाम् । पूजां कुरु चतुर्थ्यां च संप्राप्तायां विशेषतः । संप्राप्नोषि महाभोगान्हृदिस्थान्नात्र संशयः

সেয়ে, হে মহাভাগ্যবান, বিনায়কৰ সৈতে সম্পৰ্কিত পূজা কৰা—বিশেষকৈ চতুৰ্থী উপস্থিত হ’লে। তুমি হৃদয়স্থিত ইষ্ট মহাভোগ আৰু প্ৰিয় সিদ্ধি লাভ কৰিবা; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 69

यो यं काममभिध्याय गणनाथं प्रपूजयेत् । स तं सर्वमवाप्नोति महेश्वरवचो यथा

যি কোনো লোকে মনত যি কামনা ধৰি গণনাথক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, সি সেই সকলোকে লাভ কৰে—মহেশ্বৰৰ বচন অনুসাৰে।

Verse 70

अपुत्रो लभते पुत्रं धनहीनो महद्धनम् । शत्रूञ्जयति संग्रामे स्मृत्वा तं गणनायकम्

অপুত্ৰ লোকে পুত্ৰ লাভ কৰে, ধনহীন লোকে মহাধন পায়। সেই গণনায়কক স্মৰণ কৰিলে যুদ্ধত শত্রুক জয় কৰে।

Verse 71

या नारी पतिना त्यक्ता दुर्भगा च विरूपिता । सा सौभाग्यमवाप्नोति गणनाथस्य पूजया

যি নাৰী স্বামীয়ে ত্যাগ কৰা, দুর্ভাগিনী আৰু বিকৃত ৰূপধাৰী, সি গণনাথৰ পূজাৰ দ্বাৰা সৌভাগ্য লাভ কৰে।

Verse 72

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । न विघ्नं जायते तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा

যি এই পাঠ নিত্য পঢ়ে বা একাগ্ৰচিত্তে শুনে, তাৰ সকলো কৰ্মত কেতিয়াও কোনো বিঘ্ন জন্মে নাহে।

Verse 214

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रोपाख्यानप्रसंगेन गणपतिपूजाविधिमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশি-হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত, বিশ্বামিত্ৰ উপাখ্যানৰ প্ৰসঙ্গত গণপতি-পূজাবিধিৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰা ২১৪তম অধ্যায় সমাপ্ত।