Adhyaya 174

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि वो वच्मि लिंगं यत्तत्र संस्थितम् । स्थापितं पिप्पलादेन कंसारेश्वरमित्यहो

সূতে ক’লে: তাত অৱস্থিত আন এটা লিঙ্গৰ কথাও মই তোমালোকক ক’ম—যি পিপ্পলাদে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল—আহা, সেয়া নিশ্চিতভাৱে ‘কংসাৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত।

Verse 3

यस्मिन्दृष्टे तु लोकानां पापं याति दिनोद्भवम् । नते षाण्मासिकं चैव पूजिते वर्षसंभवम् । ऋषय ऊचुः । पिप्पलादेन यल्लिंगं स्थापितं सूतनन्दन । कंसारेश्वरमित्युक्तं कस्मात्तच्च ब्रवीहि नः

যাক দেখিলেই লোকসকলৰ দিনেদিনে উদ্ভৱ হোৱা পাপ নাশ হয়; তাক নমস্কাৰ কৰিলে ছয় মাহৰ সঞ্চিত পাপ দূৰ হয়; আৰু তাক পূজা কৰিলে এক বছৰৰ জন্মা পাপো বিনষ্ট হয়। ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতনন্দন! পিপ্পলাদে প্ৰতিষ্ঠা কৰা যি লিঙ্গক ‘কংসাৰেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হয়, সেয়া কিয় সেই নামে খ্যাত—আমাক কওক।

Verse 4

क एष पिप्पलादस्तु कस्य पुत्रो वदस्व नः । किमर्थं स्थापितं लिंगं क्षेत्रे तत्र महात्मना

এই পিপ্পলাদ কোনজন, আৰু তেওঁ কাৰ পুত্ৰ—আমাক কওক। সেই মহাত্মাই কিয় সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে?

Verse 5

सूत उवाच । प्रश्नभारो महानेष भवद्भिः समुदाहृतः । तथापि कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवम्

সূতে ক’লে: তোমালোকৰ উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ এই ভাৰ অতি মহান। তথাপি মই স্বয়ম্ভূ প্ৰভুক নমস্কাৰ কৰি এই কাহিনী ক’ম।

Verse 6

याज्ञवल्क्यस्यभगिनी कंसारीति च विश्रुता । कुमारब्रह्मचर्येण तप स्तेपे सुदारुणम्

যাজ্ঞবল্ক্যৰ ভগ্নী ‘কংসাৰী’ নামে খ্যাত, কুমাৰী অৱস্থাৰ পৰা ব্ৰহ্মচৰ্য্য পালন কৰি অতি দাৰুণ তপস্যা কৰিলে।

Verse 7

याज्ञवल्क्याश्रमे पुण्ये बांधवेन समन्विता । कस्यचित्त्वथ कालस्य याज्ञवल्क्यस्य भो द्विजाः

হে দ্বিজসকল, কিছু কাল পিছত যাজ্ঞবল্ক্যৰ পুণ্য আশ্ৰমত, এজন আত্মীয়সহ এক নাৰী যাজ্ঞবল্ক্যৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verse 8

चस्कन्द रेतः स्वप्नांते दृष्ट्वा कांचिद्वराप्सराम् । तारुण्यभावसंस्थस्य तपोयुक्तस्य सद्द्विजाः

হে সদ্দ্বিজসকল, স্বপ্নৰ অন্তত এজনী শ্ৰেষ্ঠ অপ্সৰাক দেখা পাই, যৌৱন-অৱস্থাত থাকিও তপস্যাত যুক্ত সেই তপস্বীৰ ৰেতঃ স্খলিত হ’ল।

Verse 9

रेतसा तस्य महता परिधानं परिप्लुतम् । तच्च तेन परित्यक्तं प्रभाते समुपस्थिते

তেওঁৰ প্ৰচুৰ ৰেতসে তেওঁৰ পৰিধান সম্পূৰ্ণ ভিজাই দিলে; আৰু প্ৰভাত উপস্থিত হোৱাত তেওঁ সেই বস্ত্ৰ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 10

कंसारिकाऽथ जग्राह स्नानार्थं वसनं च तत् । अमोघरेतसा क्लिन्नमजानन्ती द्विजोत्तमाः

তাৰ পাছত কংসাৰিকাই স্নানাৰ্থে সেই বস্ত্ৰটো ল’লে, হে দ্বিজোত্তমসকল; অমোঘ ৰেতসে ভিজা বুলি নাজানিছিল।

Verse 11

कुर्वन्त्या यजनं तस्या जलं वीर्यसमन्वितम् । प्रविष्टं भगमध्ये तु ऋतुकाल उपस्थिते

তাই যজ্ঞ-কৰ্ম কৰি থাকোঁতে, বীজশক্তিসম্পন্ন জল তেনিৰ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰিলে; ঋতুকাল উপস্থিত হোৱাতেই সেই ঘটনা ঘটিল।

Verse 12

ततो गर्भः समभवत्तस्यास्तूदरमध्यगः । वृद्धिं चाप्यगमन्नित्यं शुक्लपक्षे यथोडुराट्

তাৰ পাছত তেনিৰ উদৰৰ মাজত গৰ্ভ উদ্ভৱ হ’ল; আৰু সি প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পালে, যেন শুক্লপক্ষত চন্দ্ৰমা বাঢ়ে।

Verse 13

साऽपि तं गर्भमादाय स्वोदरस्थं तपस्विनी । दुःखेन महता युक्ता लज्जयाऽथ तदाऽवृता

সেই তপস্বিনীও নিজৰ উদৰত সেই গৰ্ভ ধাৰণ কৰিলে; মহাদুঃখে পীড়িত হৈ, তাৰ পাছত লজ্জাৰে আৱৃত হ’ল।

Verse 14

चिन्तयामास सुचिरं विस्मयेन समन्विता । गोपायन्ती तदाऽत्मानं दर्शनं याति नो नृणाम्

বিস্ময়ে সমন্বিতা হৈ সি বহু সময় চিন্তা কৰিলে; নিজকে গোপন কৰি, তেতিয়া মানুহৰ দৰ্শনত নাযালে।

Verse 15

व्रतचर्यामिषं कृत्वा सदा रहसि संस्थिता । संप्राप्ते दशमे मासि निशीथे समुपस्थिते । तस्याः कुमारको जातो वालार्कसदृशद्युतिः

ব্ৰতৰ আচাৰ পালন কৰি সদায় গোপনে থাকি, দশম মাহ উপস্থিত হোৱাত আৰু নিশীথ অৰ্থাৎ মধ্যৰাতি আহোঁতে, তেনিৰ এটি পুত্ৰ জন্মিল, যাৰ দীপ্তি উদীয়মান সূৰ্যৰ দৰে আছিল।

Verse 16

अथ सा तं समा दाय सूक्ष्मवस्त्रेण वेष्टितम् । कृत्वा जगाम चारण्यं मनुष्यपरिवर्जितम् । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना रुदन्ती गुप्तमेव च

তেতিয়া তাই শিশুটিক কোলাত লৈ সূক্ষ্ম বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই মানুহশূন্য অৰণ্যলৈ গ’ল। চকু অশ্ৰুপূৰ্ণ, দীন হৈ, কান্দি কান্দি সকলো কথা গোপনে ৰাখিলে।

Verse 17

ततो गत्वा च साऽश्वत्थं विजने सुमहत्तरम् । तस्याधस्ताद्विमुच्याथ वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ পাছত তাই নিৰ্জন ঠাইত থকা অতি বৃহৎ অশ্বত্থ (পিপল) গছৰ ওচৰলৈ গ’ল। তাৰ তলত (শিশুটিক) থৈ সি এই বাক্য ক’লে।

Verse 18

अश्वत्थ विष्णुरूपोऽसि त्वं देवेषु प्रतिष्ठितः । तस्माद्रक्षस्व मे पुत्रं सर्वतस्त्वं वनस्पते

হে অশ্বত্থ! তুমি বিষ্ণুৰূপ, দেৱসমূহৰ মাজত প্ৰতিষ্ঠিত। সেয়ে, হে বনস্পতিপতি, মোৰ পুত্ৰক সকলো দিশে ৰক্ষা কৰা।

Verse 19

एष ते शरणं प्राप्तो मम पुत्रस्तु बालकः । पापाया निर्दयायाश्च तस्माद्रक्षां समाचर

এই মোৰ পুত্ৰ, এই সৰু শিশুটি, তোমাৰ শৰণ লৈছে। সেয়ে পাপী আৰু নিৰ্দয় (আপাত)ৰ পৰা তাক ৰক্ষা কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা।

Verse 20

एवमुक्त्वा रुदित्वा च सुचिरं सा तपस्विनी । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्वाष्पव्याकुललोचना

এইদৰে কৈ বহু সময় কান্দি সেই তপস্বিনী পাছত নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল; চকু অশ্ৰুৱে ব্যাকুল আছিল।

Verse 21

यावद्रोदिति सा माता तस्याधस्ताद्वनस्पतेः । तावदाकाशजा वाणी संजाता मेघनिःस्वना

যেতিয়ালৈকে সেই মাতৃয়ে মহাবৃক্ষৰ তলত কান্দি আছিল, তেতিয়ালৈকে আকাশ-জাত এক বাণী মেঘৰ গর্জনৰ দৰে গম্ভীৰকৈ উঠিল।

Verse 22

मा त्वं शोकं कुरुष्वास्य बालकस्य कृते शुभे । एष शापादुतथ्यस्य ज्येष्ठभ्रातुर्बृहस्पतिः । अवतीर्णो धरापृष्ठे योग्यतां समवाप्स्यति

হে শুভে, এই শিশুটিৰ বাবে শোক নকৰিবা। ই উতথ্যৰ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা বৃহস্পতিই; উতথ্যৰ শাপৰ ফলত পৃথিৱীত অৱতীৰ্ণ হৈছে, আৰু ইয়াতেই নিজৰ নিৰ্ধাৰিত যোগ্যতা আৰু উৎকৃষ্টতা লাভ কৰিব।

Verse 23

एष चाथर्वणं वेदं शतकल्पं सुविस्तरम् । शतभेदं च नवधा पंचकल्पं करिष्यति

ইয়েও অথৰ্বণ বেদক সু-বিস্তাৰ কৰি শতিকল্পলৈ বিস্তৃত কৰিব; তাক শত শাখাত বিভক্ত কৰি, নৱধা আৰু পঞ্চকল্প ৰূপে সুশৃঙ্খলিত কৰিব।

Verse 24

पिप्पलस्य तरोरेष रसं संभक्षयिष्यति । पिप्पलाद इति ख्यातस्ततो लोके भविष्यति

ই পিপ্পল গছৰ ৰস/সাৰ ভক্ষণ কৰিব; সেয়েহে জগতত ‘পিপ্পলাদ’ নামে খ্যাত হ’ব।

Verse 25

या त्वं विस्मयमापन्ना पुरुषेण विना शिशुः । संजातोऽयं मम प्रांशुस्ततस्तत्कारणं शृणु

তুমি বিস্মিত হৈছা যে পুৰুষ বিনা এই শিশু—মোৰ দীপ্তিমান সন্তান—কেনেকৈ জন্মিল; সেয়ে তাৰ কাৰণ শুনা।

Verse 26

स्नानवस्त्रं च ते भ्रातू रेतसा यत्परिप्लुतम् । तत्त्वया ऋतुकाले तु परिधानं कृतं शुभे

হে শুভে! তোমাৰ ভাতৃৰ স্নানবস্ত্ৰ, যি ৰেতসেৰে পৰিপ্লুত হৈছিল—সেই বস্ত্ৰই তুমি ঋতুকালত পৰিধান কৰিছিলা।

Verse 27

स्नानकाले तु तोयानि रेतोदकमथास्पृशन् । अमोघरेतसा तेन पुत्रोऽयं तव संस्थितः

স্নানকালত জলসমূহে ৰেতোদক সদৃশ জল স্পৰ্শ কৰিলে; সেই অমোঘ ৰেতসৰ বলত তোমাৰ এই পুত্ৰ স্থিত (জন্ম-ধাৰিত) হ’ল।

Verse 28

एवं ज्ञात्वा महाभागे यद्युक्तं तत्समाचर

হে মহাভাগে! এইদৰে জানি, যি যুক্ত আৰু উপযুক্ত, সেইদৰে আচৰণ কৰা।

Verse 29

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा देवलोकस्यवज्रपातोपमं वचः । हाहाकारपरा भूत्वा निपपात धरातले

সূত ক’লে: সেই বাক্য শুনি—দেৱলোকত বজ্ৰপাত সদৃশ—তাই হাহাকাৰ কৰি ভূমিত লুটি পৰিল।

Verse 30

छिन्नवृक्षलता यद्वत्पतिता सा तपस्विनी

সেই তপস্বিনী গছৰ পৰা ছিন্ন লতা যেনেকৈ পৰে, তেনেকৈ পতিত হ’ল।

Verse 31

चिरायन्त्यां तु तस्यां स याज्ञवल्क्यो महामुनिः । शून्यं तमाश्रमं दृष्ट्वा पप्रच्छान्यान्मुनीश्वरान्

তেওঁ বহু সময় ধৰি বিলম্ব কৰাত, মহামুনি যাজ্ঞবল্ক্যই আশ্ৰম শূন্য দেখি অন্য মুনীশ্বৰসকলক সুধিলে।

Verse 32

क्व च मे भगिनी याता कंसारी सुतपस्विनी । तया विनाऽद्य मे सर्वं शून्यमाश्रममंडलम्

‘মোৰ ভগিনী ক’লৈ গ’ল—কংসাৰী, মহাতপস্বিনী? তাই নাথাকিলে আজি মোৰ সমগ্ৰ আশ্ৰম-মণ্ডল শূন্য যেন লাগে।’

Verse 33

आचख्यौ तापसः कश्चिद्भगिनी ते यवीयसी । निश्चेष्टा पतिता भूमावश्वत्थस्य समीपतः

এজন তাপসে ক’লে: ‘তোমাৰ কনিষ্ঠা ভগিনী অশ্বত্থ গছৰ ওচৰত ভূমিত নিস্তেজ হৈ পৰি আছে।’

Verse 34

मया दृष्टा मुनिश्रेष्ठ तां त्वं भावय मा चिरम् । अथासौ त्वरया युक्तः संभ्रांतस्तु प्रधावितः

‘মই তাইক দেখিছোঁ, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ—বিলম্ব নকৰিবা, সোনকালে খবৰ লোৱা।’ তেতিয়া তেওঁ তড়িঘড়ি আৰু উদ্বিগ্ন হৈ দৌৰি গ’ল।

Verse 35

यत्र सा कथिता तेन तापसेन तपस्विनी । वीक्षते यावत्तत्रस्था श्वसमाना व्यवस्थिता

য’ত সেই তাপসে কৈছিল, তাতেই তপস্বিনী তাতেই পৰি আছিল; দেখা গ’ল, শুই থাকিও তাই শ্বাস লৈ আছিল।

Verse 36

अथ तोयेन शीतेन सेचयित्वा मुहुर्मुहुः । दत्त्वा भूयोऽपि वातं च यावच्चक्रे सचेतनाम् । तावत्कात्यायनी प्राप्ता मैत्रेयी च ससंभ्रमम्

তেতিয়া তেওঁ শীতল জলেৰে বাৰে বাৰে ছিটাই, পুনৰ বায়ু কৰি তাইক চেতনালৈ আনিলে। ঠিক সেই সময়তে কাত্যায়নী আহিল, আৰু মৈত্ৰেয়ীও অতি ব্যাকুলতাৰে উপস্থিত হ’ল।

Verse 37

किमिदं किमिदं जातं ननांदर्वद मा चिरम्

“এইটো কি, এইটো কি ঘটিল? সোনকালে কোৱা; দেৰী নকৰিবা।”

Verse 38

किं वा भूतगृहीताऽसि माहेंद्रेण ज्वरेण वा

“নচেৎ কি কথা—তুমি কি কোনো ভূতে ধৰা পৰিছা, নে মাহেন্দ্ৰ জ্বৰে পীড়িত হৈছা?”

Verse 39

अथ सा चेतनां लब्ध्वा याज्ञ वल्क्यं पुरः स्थितम् । भार्यया सहितं दृष्ट्वा व्रीडयाऽसून्मुमोच ह

তাৰ পাছত তাই চেতনা লাভ কৰি সন্মুখত যাজ্ঞৱল্ক্যক তেওঁৰ পত্নীৰ সৈতে থিয় হোৱা দেখিলে; লাজত আচ্ছন্ন হৈ তাই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে।

Verse 40

अथ तां च मृतां दृष्ट्वा रुदित्वा च चिरं द्विजाः । याज्ञवल्क्यः सभार्यस्तु दत्त्वा वह्निं च शोकधृक् । जगाम स्वाश्रमं पश्चाद्दत्त्वा च सलिलाञ्जलिम्

তাই মৃতা হোৱা দেখি দ্বিজসকলে বহুক্ষণ কন্দিলে। তাৰ পাছত যাজ্ঞৱল্ক্যই পত্নীৰ সৈতে হৃদয়ত শোক ধৰি, অগ্নিত সমৰ্পণ কৰি অন্ত্যেষ্টি সম্পন্ন কৰিলে; আৰু সালিলাঞ্জলি অৰ্পণ কৰি পিছত নিজৰ আশ্ৰমলৈ উভতি গ’ল।

Verse 41

सोऽपि बालोऽथ ववृधे पिप्पलास्वादपुष्टिधृक् । अश्वत्थस्य तले तस्य वृद्धिं याति शनैःशनैः

সেই বালকো তেতিয়া বাঢ়ি উঠিল; পিপ্পল ফলৰ স্বাদে পুষ্ট হ’ল। সেই অশ্বত্থ গছৰ তলত সি ধীৰে ধীৰে, ক্ৰমে ক্ৰমে দেহত বৃদ্ধি পালে।

Verse 42

कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन मार्गेण चागतः

কিছু সময় পাৰ হোৱাৰ পাছত, মুনিশ্ৰেষ্ঠ নাৰদ ঋষি তীৰ্থযাত্ৰাৰ উপলক্ষে সেই পথেদিয়েই আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 43

स दृष्ट्वा बालकं तत्र द्वादशार्कसमप्रभम् । एकाकिनं वने शून्ये पिप्पलास्वादतत्परम् । पप्रच्छ विस्मयाविष्ट एकाकी को भवानिह

তাতে তেওঁ তাত দ্বাদশ সূৰ্যসম প্ৰভাযুক্ত বালকক দেখিলে—শূন্য বনত একাকী, পিপ্পল ফলৰ স্বাদত নিমগ্ন। বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হৈ সুধিলে, “আপুনি কোন, ইয়াত একেলগে কিয়?”

Verse 44

वने शून्ये महारौद्रे सिंहव्याघ्रसमाकुले । क्व ते माता पिता चैव किमर्थं चेह तिष्ठसि

“এই শূন্য, অতিভয়ংকৰ বনত, য’ত সিংহ-ব্যাঘ্ৰে ভৰি আছে—তোমাৰ মাতা-পিতা ক’ত? আৰু কিয় তুমি ইয়াত থাকিছা?”

Verse 45

निवससि कथं चैव सर्वं मे विस्तराद्वद

“তুমি ইয়াত কেনেকৈ জীৱন ধাৰণ কৰিছা? সকলো কথা মোক বিস্তাৰে কোৱা।”

Verse 46

पिप्पलाद उवाच । नाहं जानामि पितरं मातरं न च बांधवम् । नापि त्वां कोऽत्र चा यातो मम पार्श्वे तु सांप्रतम्

পিপ্পলাদে ক’লে: মই মোৰ পিতাকো নাজানো, মাতাকো নাজানো, আৰু কোনো আত্মীয়-স্বজনকো নাজানো। তোমাকো মই নাজানো—তুমি কোন, যি এতিয়া মোৰ কাষলৈ আহি উপস্থিত হ’লা?

Verse 47

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । ततस्तं प्रहसन्प्राह ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

সূতে ক’লে: তাৰ কথা শুনি মুনীশ্বৰ বহুক্ষণ ধ্যান কৰিলে। তাৰপিছত দিব্য দৃষ্টিৰে বিষয় বুজি, মৃদু হাসি সহিতে তাক ক’লে।

Verse 48

नारद उवाच । मया ज्ञातोऽसि वत्स त्वं याज्ञवल्क्यस्य रेतसा । दैवयोगात्समुत्पन्नो भगिन्या उदरे ह्यृतौ

নারদে ক’লে: বৎস, মই তোমাক চিনিলোঁ—তুমি যাজ্ঞবল্ক্যৰ বীৰ্যৰ পৰা জন্ম লোৱা। দেৱীয় যোগে, ঋতুকালত, তেওঁৰ ভগ্নীৰ গৰ্ভত তোমাৰ উৎপত্তি হ’ল।

Verse 49

उतथ्यशापदोषेण देवाचार्यो बृहस्पतिः । देवकार्यस्य सिद्ध्यर्थं तस्मात्तच्छृणु कारणम्

উতথ্যৰ শাপৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দোষৰ কাৰণে দেৱাচাৰ্য বृहস্পতিয়ে (বাধা পাইছিল)। সেয়ে দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ নিমিত্তে, ইয়াৰ কাৰণ শুনা।

Verse 51

नवशाखः पंचकल्पस्त्वया कार्यः सुखावहः

তুমি ‘নৱশাখা’ আৰু ‘পঞ্চকল্প’ নামৰ অনুশাসন-অনুষ্ঠান পালন কৰিবা; ই সুখ আৰু কল্যাণ দানকাৰী।

Verse 52

तव मात्रा महाभाग रेतसा च परिप्लुतम् । यद्वस्त्रं याज्ञवल्क्यस्य परिधानं कृतं च यत्

হে মহাভাগ, তোমাৰ মাতৃয়ে যাজ্ঞবল্ক্যৰ পৰিধানৰূপে যি বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল, সেয়া তেওঁৰ ৰেতসেৰে সম্পূৰ্ণ ভিজি আছিল।

Verse 53

भगिन्या सुतपस्विन्या स्नानार्थं न च काम्यया । तद्रेतो जलमिश्रं तु भगमध्ये विनिर्गतम्

উত্তম তপস্বিনী ভগ্নীয়ে ইচ্ছাৰ বশত নহয়, কেৱল স্নানাৰ্থে এই কৰিল। সেই ৰেতস জলৰ সৈতে মিশি তেতিয়া গৰ্ভমধ্যে নিৰ্গত হ’ল।

Verse 54

अमोघं तेन संभूतस्त्वमत्र जगतीतले । माता वै मृत्युमापन्ना ज्ञात्वैवं लज्जया तया

এইদৰে তুমি পৃথিৱীত জন্মিলা—তোমাৰ আগমন নিষ্ফল নহ’ল। কিন্তু মাতৃয়ে ঘটনাটো জানি লজ্জাত আচ্ছন্ন হৈ মৃত্যুক বৰণ কৰিলে।

Verse 55

चमत्कारपुरे तुभ्यं मातुलो जनकस्तथा । संतिष्ठते महाभाग तत्पार्श्वे त्वमितो वज

চমৎকাৰপুৰত তোমাৰ মাতুল—জনক—বাস কৰে। হে মহাভাগ, ইয়াৰ পৰা গৈ তেওঁৰ কাষতে থাক।

Verse 56

सांप्रतं व्रतकालस्ते वर्षं चैवाष्टमं स्थितम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

এতিয়া তোমাৰ ব্ৰতৰ সময় আহিল; তোমাৰ অষ্টম বছৰো উপস্থিত। তেওঁৰ বাক্য শুনি সি লজ্জাত অধোমুখ হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 57

ततश्चिरेण दीनं स वाक्यमेतदुवाच तम् । किं मया पापमाख्याहि पूर्वदेहांतरे कृतम्

তাৰ পাছত, বহু সময়ৰ মূৰত তেওঁ দুখেৰে এই কথা ক’লে: “মোক কওক, মই পূৰ্বজন্মত কি পাপ কৰিছিলো?”

Verse 58

येनेदं गर्हितं जन्म वियोगो मातृसंभवः । परित्यक्ष्यामि जीवं स्वं दुःखेनानेन सन्मुने

“যাৰ বাবে এই নিন্দনীয় জন্ম আৰু মাতৃৰ পৰা বিচ্ছেদ ঘটিল, হে মুনিবৰ, এই দুখত মই মোৰ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।”

Verse 59

नारद उवाच । न त्वया दुष्कृतं किंचित्पूर्वदेहांतरे कृतम् । परं येन सुसंजातं तवेदं व्यसनं शृणु

নাৰদে ক’লে: “তুমি পূৰ্বজন্মত কোনো পাপ কৰা নাছিলা। বৰঞ্চ, তোমাৰ ওপৰত এই বিপৰ্যয় কিহৰ বাবে আহিছে, সেয়া শুনা।”

Verse 60

जन्मस्थेन भवाञ्जातः शनिना नाऽत्र संशयः । तेनावस्थामिमां प्राप्तो नान्यदस्ति हि कारणम्

“তোমাৰ জন্মৰ সময়ত শনি গ্ৰহৰ অৱস্থানৰ বাবে তোমাৰ এই অৱস্থা হৈছে, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। কেৱল সেইবাবেই তুমি এই দশা পাইছা; ইয়াৰ আন কোনো কাৰণ নাই।”

Verse 61

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कोपसंरक्तलोचनः । ऊर्ध्वमालोकयामास समुद्दिश्य शनैश्चरम्

তেওঁৰ কথা শুনি, খঙত চকু ৰঙা কৰি, তেওঁ ওপৰলৈ চাই শনি দেৱৰ ফালে দৃষ্টি নিবদ্ধ কৰিলে।

Verse 62

तस्य दृष्टिनिपातेन न्यपतत्स तु तत्क्षणात् । विमानात्स्वाद्रवेः पुत्रो ययातिरिव नाहुषः

তাঁৰ দৃষ্টিপাত মাত্ৰতেই সি (শনি) সেই ক্ষণতে নিজৰ দিৱ্য বিমানৰ পৰা খহি পৰিল—নাহুষৰ পুত্ৰ যযাতি যেন পতিত হয়।

Verse 63

अधोवक्त्रो द्विजश्रेष्ठाः पितुरादेशमाश्रितः । बालभावेऽपि तेनैव दग्धौ पादौ तदा रवेः

“হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! সি অধোমুখে আছিল, পিতৃ-আদেশ আশ্ৰয় কৰি কৰ্ম কৰিছিল; তথাপি বাল্যাৱস্থাতো সেই কৰ্মতেই তেতিয়া ৰবি (সূৰ্য)ৰ পদদ্বয় দগ্ধ হ’ল।”

Verse 64

अथ तं नारदः प्राह पतमानमधोमुखम् । बाल्यभावादनेन त्वं पातितोऽसि शनैश्चर

তাৰ পাছত নাৰদে অধোমুখে পতিত হোৱা তাক ক’লে: “হে শনৈশ্চৰ! এই বাল্যসুলভ কৰ্মৰ কাৰণেই তুমি পতিত হ’লা।”

Verse 65

तस्मान्मा वीक्षयस्वैनं भविष्यति प्रकोपभाक् । मा पतस्व तथा भूमौ बलान्मद्वाक्यसंभवात्

“সেয়ে এইজন্য তাক নাচাবা; নচেৎ সি ক্ৰোধগ্ৰস্ত হ’ব। আৰু মোৰ বাক্যবলৰ দ্বাৰা ৰুদ্ধ হৈ, তেনে ধৰণে ভূমিত নপৰিবা।”

Verse 66

स्तंभयित्वा तथाप्येवं गगनस्थं शनैश्चरम् । ततः प्रोवाच तं बालं पिप्पलादं मुनीश्वरः

এইদৰে আকাশতে থকা শনৈশ্চৰকো স্তম্ভিত কৰি, তাৰ পাছত মহামুনিয়ে সেই বালক পিপ্পলাদক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 67

मा कोपं कुरु बाल त्वमेष सूर्यसुतो ग्रहः । देवानामपि पीडां च कुरुतेऽष्टमराशिगः

হে বালক, ক্ৰোধ নকৰিবা। এইজন সূৰ্য্য-পুত্ৰ গ্ৰহদেৱ; অষ্টম ৰাশিত অৱস্থিত হ’লে ই দেৱতাসকলকো দুখ-কষ্ট দিয়ে।

Verse 68

जन्मस्थस्तु विशेषेण द्वितीयस्तु तथापरः । यद्येष कुपितस्त्वां तु वीक्षयिष्यति कर्हिचित्

এজন বিশেষকৈ জন্মস্থানত অৱস্থিত থাকে, আৰু আনজনো তেনেদৰে আন ঠাইত। যদি এইজন ক্ৰুদ্ধ হৈ কেতিয়াবা তোমালৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰে,

Verse 69

करिष्यति न संदेहो भस्मराशिं ममाग्रतः । अनेन वीक्षितौ पादौ जातमात्रेण सूर्यकौ

তেন্তে নিঃসন্দেহে—কোনো সন্দেহ নাই—তোমাৰ চকুৰ আগতে মোক ছাইৰ ঢিপলৈ পৰিণত কৰিব। ইয়াৰ দৃষ্টিত, জন্মমাত্ৰেই দুটা ভৰি সূৰ্য্যসম দগ্ধ-দীপ্ত হ’ল।

Verse 70

आयातस्य तु तुष्टस्य पुत्रदर्शनवाञ्छया । अन्तर्धानीकृते वस्त्रे ज्ञात्वा तं रौद्रचक्षुषम्

যেতিয়া তেওঁ আহিল—প্ৰসন্ন, পুত্ৰদৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে—আৰু বস্ত্ৰ অন্তৰ্ধান কৰাত, তেতিয়া তেওঁ তাক ৰৌদ্ৰ-নয়নধাৰী বুলি চিনিলে।

Verse 71

ततो दग्धावुभौ चापि तिष्ठतश्चर्म वेष्टितौ । दृश्येतेऽद्यापि मूर्त्तौ तौ घटितायां धरातले

তেতিয়া দুয়োটা, চামৰাৰে মেৰিয়াই থিয় হৈ থাকোঁতেই দগ্ধ হ’ল। আজিও পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত স্থিৰ হৈ থকা সেই দুটা মূৰ্তি দেখা যায়।

Verse 72

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः पप्रच्छ तं मुनिम्

সূতে ক’লে: নাৰদ মুনিৰ সেই বাক্য শুনি বালকজন মহাভয়ে আচ্ছন্ন হৈ তেতিয়া সেই ঋষিক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 73

कथं यास्यति मे तुष्टिं वदैष मम सन्मुने । अज्ञानात्पातितो व्योम्नः शक्तिं चास्याविजानता

“হে সজ্জন মুনি, মোক কওক—তেওঁ মোৰ ওপৰত কেনেকৈ সন্তুষ্ট হ’ব? অজ্ঞতাবশতঃ তেওঁৰ শক্তি নাজানি মই তেওঁক আকাশৰ পৰা পেলাই দিলোঁ।”

Verse 74

नारद उवाच । ग्रहा गावो नरेंद्राश्च ब्राह्मणाश्च विशेषतः । पूजिताः प्रतिपूज्यंते निर्दहंत्यपमानिताः

নাৰদে ক’লে: “গ্ৰহসমূহ, গাভী, নৃপতি আৰু বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণ—সন্মান পালে সন্মানেই উভটাই দিয়ে; অপমানিত হ’লে অপমানকাৰীক দগ্ধ কৰে।”

Verse 75

तस्मात्कुरु स्तुतिं चास्य स्वशक्त्या भास्करेः प्रभो । प्रसादं गच्छते येन कोपं त्यजति पातजम्

“সেয়ে হে প্ৰভু, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ভাস্কৰদেৱৰ স্তৱ কৰ; তাতে তেওঁ প্ৰসন্নতা লাভ কৰি অপৰাধ-জাত ক্ৰোধ ত্যাগ কৰিব।”

Verse 76

ततः कृतांजलिर्भूत्वा स्तुतिं चक्रे स बालकः । भयेन महता युक्तस्ततः संपृच्छ्य तं मुनिम्

তেতিয়া বালকজনে কৰযোৰ কৰি স্তৱ ৰচনা কৰিলে। মহাভয়ে আচ্ছন্ন হৈ, পুনৰ সেই মুনিক অধিককৈ সুধিলে।

Verse 77

पिप्पलादो द्विजश्रेष्ठाः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । नमस्ते क्रोधसंस्थाय पिंगलाय नमोऽस्तु ते

পিপ্পলাদে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলক প্ৰণিপাত কৰি বাৰে বাৰে ক’লে: “ক্ৰোধত অধিষ্ঠিত তোমাক নমস্কাৰ; হে পিঙ্গলবৰ্ণ, তোমালৈ নমো নমঃ।”

Verse 78

नमस्ते वसुरूपाय कृष्णाय च नमोऽस्तु ते । नमस्ते रौद्रदेहाय नमस्ते चांतकाय च

বসুৰূপধাৰী তোমাক নমস্কাৰ; হে কৃষ্ণ, তোমালৈ নমো নমঃ। ৰৌদ্ৰদেহধাৰী তোমাক নমস্কাৰ; আৰু হে অন্তক (মৃত্যু), তোমাকো নমস্কাৰ।

Verse 79

नमस्ते यमसंज्ञाय नमस्ते सौरये विभो । नमस्ते मन्दसंज्ञाय शनैश्चर नमोऽस्तु ते

যম নামে পৰিচিত তোমাক নমস্কাৰ; হে বিভো, সূৰ্যৰ পুত্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ। মন্দ নামে আখ্যাত তোমাক নমস্কাৰ; হে শনৈশ্চৰ, তোমালৈ নমো নমঃ।

Verse 81

शनैश्चर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । वरं वरय भद्रं ते येन यच्छामि सांप्रतम्

শনৈশ্চৰে ক’লে: “বৎস, এই স্তোত্ৰেৰে মই এতিয়া তোমাৰ ওপৰত সন্তুষ্ট। তোমাৰ মঙ্গল হওক—এটা বৰ বাছি লোৱা, যাতে মই তৎক্ষণাৎ দিওঁ।”

Verse 82

पिप्पलाद उवाच । अद्यप्रभृति नो पीडा बालानां सूर्यनन्दन । त्वया कार्या महाभाग स्वकीया च कथंचन

পিপ্পলাদে ক’লে: “আজিৰ পৰা, হে সূৰ্যনন্দন, শিশুসকলক কোনো প্ৰকাৰৰ কষ্ট নিদিবা—মোৰ নিজৰ হওক বা আনৰ, হে মহাভাগ, কোনোভাৱেই নহয়।”

Verse 83

यावद्वर्षाष्टमं जातं मम वाक्येन सूर्यज । स्तोत्रेणानेन योऽत्र त्वां स्तूयात्प्रातः समुत्थितः

হে সূৰ্যপুত্ৰ! মোৰ বাক্য অনুসাৰে, অষ্টম বৰ্ষ সম্পূৰ্ণ নোহোৱালৈকে, যি কোনোবাই ইয়াত প্ৰাতে উঠি এই স্তোত্ৰেৰে তোমাক স্তৱ কৰে—

Verse 84

तस्य पीडा न कर्तव्या त्वया भास्करनन्दन । तव वारे च संजाते तैलाभ्यंगं करोति यः

—হে ভাস্কৰনন্দন! তুমি সেই ব্যক্তিক কষ্ট নিদিবা। আৰু তোমাৰ বাৰ (শনিবাৰ) আহিলে, যি কোনোবাই তেল-অভ্যংগ কৰে—

Verse 85

दिनाष्टकं न कर्तव्या तस्य पीडा कथंचन । यस्त्वां लोहमयं कृत्वा तैलमध्ये ह्यधोमुखम्

তাৰ ক্ষেত্ৰত আঠ দিনলৈ কোনো প্ৰকাৰেই কষ্ট কৰা উচিত নহয়। আৰু যি তোমাৰ লোহাময় মূর্তি গঢ়ি তেলৰ মাজত অধোমুখে স্থাপন কৰে—

Verse 88

स्वशक्त्या राति नो तस्य पीडा कार्या त्वया विभो । कृष्णां गां यस्तु विप्राय तवोद्देशेन यच्छति

হে প্ৰভু! যি নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰে, তুমি তাক কষ্ট নিদিবা। আৰু যি কোনোবাই তোমাৰ উদ্দেশ্যে এজন ব্ৰাহ্মণক ক’লা গাই দান কৰে—

Verse 90

तथा कृष्णतिलैश्चैव कृष्णपुष्पानुलेपनैः । पूजां करोति यस्तुभ्यं धूपं वै गुग्गुलं दहेत् । कृष्णवस्त्रेण संवेष्ट्य त्याज्या तस्य व्यथा त्वया

তদ্ৰূপ, যি ক’লা তিল আৰু ক’লা ফুলৰ অনুলেপেৰে তোমাৰ পূজা কৰে, আৰু গুগ্গুল ধূপ জ্বলাই; আৰু ক’লা বস্ত্ৰেৰে আৱৃত থাকে—তুমি তাৰ ব্যথা ত্যাগ কৰা।

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्तः शनिस्तेन बाढमित्येव जल्प्य च । नारदं समनुज्ञाप्य जगाम निजसं श्रयम्

সূত গোস্বামীয়ে ক’লে: তেওঁৰ দ্বাৰা এনেদৰে কোৱাত শনি দেৱে উত্তৰ দিলে, “তথাস্তু,” আৰু নাৰদৰ পৰা বিদায় লৈ নিজৰ ধামলৈ গমন কৰিলে।

Verse 92

नारदोऽपि तमादाय वालकं कृपयान्वितः । चमत्कारपुरं गत्वा याज्ञवल्क्याय चार्पयत्

কৰুণাৰে ভৰি পৰা নাৰদে লৰাটোক লগত লৈ গ’ল; চমৎকাৰপুৰলৈ গৈ তেওঁ লৰাটোক যাজ্ঞবল্ক্যৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 93

कथयामास वृत्तांतं तस्य संभूति संभवम् । यद्दृष्टं ज्ञानदीपेन तस्मै सर्वं न्यवेदयत्

তাৰ পাছত তেওঁ সেই শিশুটিৰ উৎপত্তি আৰু পৰিস্থিতিৰ সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ দিলে; আৰু জ্ঞানৰ চাকিৰে যি দেখিছিল, সেই সকলোবোৰ তেওঁক অৱগত কৰিলে।

Verse 94

एष ते वीर्यसंभूतो बालको भगिनीसुतः । मयाऽश्वत्थतले लब्धः काननेऽश्वत्थसंनिधौ

“এই লৰাজন—আপোনাৰ নিজৰ বীৰ্যৰ পৰা জন্ম হোৱা—আপোনাৰ ভনীয়েকৰ পুত্ৰ। মই তাক অৰণ্যত এজোপা অশ্বত্থ গছৰ তলত, সেই অশ্বত্থৰ ওচৰতে পাইছিলো।”

Verse 95

व्रतबंध कुरुष्वास्य सांप्रतं चाष्टवार्षिकः । नात्र दोषोस्ति विप्रेंद्र न भगिन्यास्तथा तव । तस्माद्गृहाण पुत्रं स्वं भागिनेयं विशेषतः

“এতিয়া ইয়াৰ উপনয়ন সংস্কাৰ (ব্ৰত-বন্ধ) কৰক, কিয়নো ইয়াৰ বয়স আঠ বছৰ। হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, ইয়াত কোনো দোষ নাই—আপোনাৰ ফালৰ পৰাও নহয় বা আপোনাৰ ভনীয়েকৰ ফালৰ পৰাও নহয়। সেয়েহে, ইয়াক নিজৰ পুত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰক, বিশেষকৈ আপোনাৰ ভাগিন হিচাপে।”

Verse 96

धारयेत्तेन तैलेन ततः स्नानं समाचरेत् । तस्य पीडा न कर्तव्या देयो लाभो महीभुजः

সেই তেলৰে দেহত লেপন কৰি, তাৰ পাছত বিধিমতে স্নান কৰিব। তাক কোনো কষ্ট দিয়া নকৰিবা; হে ৰাজন, তাক যোগ্য লাভ (সহায়) দিয়া হওক।

Verse 97

अध्यर्द्धाष्टमिकायोगे तावके संस्थिते नरः । तववारे तु संप्राप्ते यस्तिलांल्लोहसंयुतान्

যেতিয়া তোমাৰ ব্ৰত-কালত অধ্যৰ্দ্ধাষ্টমিকাৰ পবিত্ৰ যোগ ঘটে, আৰু তোমাৰ নিজ দিন (বাৰ) উপস্থিত হয়, তেতিয়া যি ব্যক্তি লোহাৰ সৈতে মিশ্ৰিত তিল দান কৰে…

Verse 99

अध्यर्द्धाष्टमजा पीडा नाऽस्य कार्या त्वया विभो । शमी समिद्भिर्यो होमं तवोद्देशेन यच्छति

হে প্ৰভু, অধ্যৰ্দ্ধাষ্টমীৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পীড়া তুমি তাৰ ওপৰত নকৰিবা। যি শমী-কাঠৰ সমিধেৰে হোম কৰে আৰু তোমাৰ নামত উৎসৰ্গ কৰে…

Verse 174

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पिप्पलादोत्पत्तिव र्णनंनाम चतुःसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণত, একাশি হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ নাগৰখণ্ডত—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত—“পিপ্পলাদৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা” নামৰ অধ্যায়, একশ চৌসত্তৰতম, সমাপ্ত হ’ল।