Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

येनेदं गर्हितं जन्म वियोगो मातृसंभवः । परित्यक्ष्यामि जीवं स्वं दुःखेनानेन सन्मुने

Transliteration

yenedaṃ garhitaṃ janma viyogo mātṛsaṃbhavaḥ | parityakṣyāmi jīvaṃ svaṃ duḥkhenānena sanmune

Translation

“যাৰ বাবে এই নিন্দনীয় জন্ম আৰু মাতৃৰ পৰা বিচ্ছেদ ঘটিল, হে মুনিবৰ, এই দুখত মই মোৰ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।”

Word by Word

• येन: by which/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सम्बन्धे 'by which/whereby'

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; 'janma' इत्यस्य विशेषण-भावः

• गर्हितम्: blamed, condemned
• गर्हितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गर्ह् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'janma' इत्यस्य विशेषणम्

• जन्म: birth
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• वियोगः: separation
• वियोगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वियोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• मातृसंभवः: arising from the mother (maternal origin)
• मातृसंभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ-सम्भव (प्रातिपदिक; components: मातृ + सम्भव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः = षष्ठी-तत्पुरुष (मातुः सम्भवः)

• परित्यक्ष्यामि: I will abandon
• परित्यक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• जीवम्: life, living being
• जीवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• स्वम्: one's own
• स्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'jīvam' इत्यस्य विशेषणम्

• दुःखेन: with suffering, due to pain
• दुःखेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; 'duḥkhena' इत्यस्य विशेषण-भावः

• सन्मुने: O good sage
• सन्मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत्-मुनि (प्रातिपदिक; components: सत् + मुनि)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः = सन् मुनिः (good sage)

Speaker

Pippalāda (the boy)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The sufferer, overwhelmed, declares life unbearable due to a ‘blameworthy birth’ and separation from mother; the sage listens, poised to intervene.

Characters & Entities

• Pippalāda
• Nārada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Despair at suffering is portrayed as a human reaction, setting the stage for dharmic guidance that reframes pain through cosmic order rather than self-destruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse occurs within the Nāgara-khaṇḍa’s Tīrtha-māhātmya narrative framework, but this particular line focuses on the character’s lament rather than naming a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is an emotional declaration within the narrative.