Adhyaya 162

Verse 1

सूत उवाच । एवं नाम्नि कृते तस्य भास्करस्यांशुमालिनः । द्विजानां पुरतः पुष्पः कथयामास चेष्टितम्

সূত ক’লে: এইদৰে কিৰণমালিন ভাস্কৰে সেই নাম লাভ কৰাৰ পাছত, দ্বিজসকলৰ সন্মুখত পুষ্পে ঘটিত ঘটনাসমূহ বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 2

आत्मीयं कुत्सितं तेषां मणिभद्रवधो यथा । विहितो विहिता पत्नी तस्य व्याजेन कृत्स्नशः

তেওঁ তেওঁলোকৰ নিজৰ নিন্দনীয় কাহিনী সম্পূৰ্ণকৈ ক’লে—কিদৰে মণিভদ্ৰৰ বধ ঘটোৱা হ’ল, আৰু কিদৰে এক কৃত্ৰিম অজুহাতে তাৰ বাবে পত্নীও ঠিক কৰা হ’ল।

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वा कोपसंयुताः । सीत्कारान्प्रचुरान्कृत्वा धिक्त्वां पाप प्रगम्यताम्

তেতিয়া সেই ব্ৰাহ্মণসকলে সেয়া শুনি ক্ৰোধে ভৰি উঠিল; বহু ‘সীৎ-সীৎ’ ধ্বনি কৰি ক’লে: “ধিক তোক, হে পাপী—ইয়াৰ পৰা আঁতৰি যা!”

Verse 4

आत्मीयं हेम चादाय न ते शुद्धिर्भविष्यति

যদিও তুমি নিজৰ সোনাই পুনৰ লৈ লোৱা, তথাপি তোমাৰ শুদ্ধি লাভ নহ’ব।

Verse 5

ब्रह्मघ्नस्त्वं यतः प्रोक्तास्त्रयो वर्णा द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः स्मृतिशास्त्रप्रपाठकैः

স্মৃতি-শাস্ত্ৰৰ আচার্য আৰু পাঠকসকলে কৈছে যে তিন দ্বিজ বৰ্ণ—ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয় আৰু বৈশ্য—যদি ব্ৰাহ্মণ্য পবিত্ৰতা লঙ্ঘন কৰে তেন্তে ‘ব্ৰহ্মঘ্ন’ হয়; সেয়ে, হে দ্বিজোত্তম, তোমাকো ব্ৰহ্মঘ্ন বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 6

सूत उवाच । ततस्तु दुःखितः पुष्पो बाष्पसंपूरितेक्षणः । ब्रह्मस्थानाद्विनिर्गत्य प्ररुरोद सुदुःखितः

সূত ক’লে: তাৰ পাছত পুষ্প দুখেৰে বিদীৰ্ণ, চকু অশ্ৰুৰে ভৰপূৰ, ব্ৰহ্মস্থানৰ পৰা ওলাই গৈ অতি শোকেৰে বিলাপ কৰি কান্দিলে।

Verse 7

रोरूयमाणमालोक्य ततस्ते नागरा द्विजाः । दयां च महतीं कृत्वा ततः प्रोचुः परस्परम्

তেওঁক উচ্চস্বৰে কান্দি থকা দেখি, সেই নাগৰ দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকলে মহাদয়া কৰি তাৰ পাছত পৰস্পৰে ক’লে।

Verse 8

नानाविधानि शास्त्राणि स्मृतयश्च पृथग्विधाः । पुराणानि समस्तानि वीक्षध्वं सुसमाहिताः

নানাবিধ শাস্ত্ৰ, পৃথক পৃথক স্মৃতি আৰু সকলো পুৰাণ—এই সকলোকে সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে সাৱধানে পৰীক্ষা কৰা।

Verse 9

कुत्रचित्क्वचिदेवास्य कथंचिच्छुद्धिरस्ति चेत् । न तच्च विद्यते शास्त्रमस्मिन्स्थाने न चास्ति यत्

যদি ক’তবাও কোনো উপায়ে তাৰ শুদ্ধি সম্ভৱ হয়, তেন্তে তাৰ বাবে শাস্ত্ৰীয় প্ৰমাণ থাকিবই লাগে; কিন্তু এই স্থানত তেনে কোনো অধিকাৰ-উপদেশ পোৱা নাযায়।

Verse 10

न स्मृतिर्न पुराणं च वेदांतं वा द्विजोत्तमाः । न चास्ति ब्राह्मणः सोऽत्र सर्वज्ञप्रतिमो न यः

হে দ্বিজোত্তমসকল! ইয়াত ন স্মৃতি আছে, ন পুরাণ, ন বেদান্তো; আৰু ইয়াত তেনে কোনো ব্ৰাহ্মণো নাই যি সৰ্বজ্ঞৰ সদৃশ।

Verse 11

तस्माच्चिन्तयत क्षिप्रमस्य शुद्धिप्रदं हि यत् । तच्च प्रमाणतां नीत्वा शुद्धिरस्य प्रदीयते

সেয়ে, শীঘ্ৰে চিন্তা কৰা—তাৰ শুদ্ধি সত্যই যি প্ৰদান কৰে সেয়া কি; আৰু তাক প্ৰমাণ (pramāṇa) ৰূপে স্থাপন কৰি, তাৰ শুদ্ধি দিয়া হওক।

Verse 12

अथैको ब्राह्मणः प्राह चंडशर्मेति विश्रुतः । मया स्कांदपुराणेऽस्मिन्पुरश्चरणसंश्रिता

তেতিয়া চণ্ডশর্মা নামে বিশ্ৰুত এজন ব্ৰাহ্মণে ক’লে: “এই স্কন্দপুৰাণত মই পুৰশ্চৰণ-সম্পৰ্কীয় উপদেশৰ আশ্ৰয় লৈছোঁ…”

Verse 13

पठिता सप्तमी या च पुरश्चरणसंज्ञिता । पुरश्चरणतः पापं विहितं तु यथा व्रजेत्

যি সপ্তমী পাঠ কৰা হয় আৰু ‘পুৰশ্চৰণ’ নামে পৰিচিত, সেই পুৰশ্চৰণৰ দ্বাৰাই বিধি অনুসাৰে পাপ দূৰ হয়, যেনেকৈ নিৰ্দেশিত।

Verse 14

सम्यक्तथापि विप्रेंद्रास्ततो याति न संशयः । तस्मात्करोतु तामेष पुरश्चरणसप्तमीम्

তথাপিও, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, যদি ইহা সম্যকভাৱে সম্পন্ন কৰা হয়, তেন্তে নিশ্চয় ফল হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। সেয়ে এই পুৰুষে সেই পুৰশ্চৰণ সপ্তমীৰ অনুষ্ঠান কৰক।

Verse 15

अपरं भूभुजादेशान्मणिभद्रो निपातितः । वधकैस्तस्य तत्पापं यदि पापं प्रजायते

আৰু অধিক, ৰজাৰ আদেশত মণিভদ্ৰক বধকৰসকলে হত্যা কৰিলে। যদি সেই কৰ্মৰ পৰা কোনো পাপ জন্মে, তেন্তে সেই পাপ (প্ৰকৃততে) অন্যায় আদেশ দিয়া ব্যক্তিৰ ওপৰতেই আৰোপ হয়।

Verse 16

राजा भूत्वा न यः सम्यग्विचारयति वादिनम् । तस्य तत्पातकं घोरं राज्ञश्चैव प्रजायते

যি জন ৰজা হৈও বাদীজনৰ নিবেদন সম্যকভাৱে বিচাৰ নকৰে, সেই ৰজাৰ ওপৰতেই সেই ভয়ংকৰ পাপ-পাতক উদ্ভৱ হয়।

Verse 17

तथास्य पत्न्यास्तत्पापं जानंत्या यत्तयोदितम् । मत्पित्रा ब्राह्मणैर्दत्तोऽयं पुरा वह्निसंनिधौ

তদ্ৰূপে, তাৰ পত্নীৰো সেই পাপ স্পৰ্শ কৰে, কিয়নো তেওঁলোকে কোৱা কথাখিনি তাই জানিছিল। ‘এই বিধি/ব্ৰত পূৰ্বে মোৰ পিতাই ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে পবিত্ৰ অগ্নিৰ সন্নিধানত দান কৰিছিল।’

Verse 18

विडंबितेन चानेन कृतप्रतिकृतं कृतम् । तस्मान्न चास्य दोषः स्याद्यतः प्रोक्तं मुनीश्वरैः

আৰু এইজন—যি প্ৰতাৰিত হৈছিল—তেওঁৰ ওপৰত কৰা কৰ্মৰ উত্তৰত প্ৰতিশোধমূলক কৰ্ম কৰিলে। সেয়ে তেওঁৰ কোনো দোষ নাথাকিব, কিয়নো মুনীশ্বৰসকলে তেনেকৈয়ে ঘোষণা কৰিছে।

Verse 19

कृते प्रतिकृतं कुर्याद्धिंसने प्रतिहिंसनम् । न तत्र जायते दोषो यो दुष्टे दुष्टमाचरेत्

কৰ্মৰ প্ৰতিকৰ্ম কৰা উচিত, হিংসাৰ প্ৰতি প্ৰতিহিংসা। দুষ্টৰ প্ৰতি দুষ্টৰ দৰে আচৰণ কৰিলে তাত কোনো দোষ জন্মে নাহে।

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येवं वद विप्रास्य पुरश्चरणसंज्ञिताम् । सप्तमीमद्य विप्रेंद्र वराकस्य विशुद्धये

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: ‘যদি তেনেহ’লে, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, তেন্তে আজি “পুৰশ্চৰণ” নামে পৰিচিত সেই সপ্তমীৰ কথা কোৱা, এই দুখীয়া মানুহৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে।’

Verse 21

सूत उवाच । अथास्य कथयामास सप्तमीं तां द्विजोत्तमाः । चंडशर्माभिधानस्तु कृत्वा तस्योपरि कृपाम्

সূতে ক’লে: তেতিয়া দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলে তেওঁক সেই সপ্তমীৰ কথা ক’লে। চণ্ডশৰ্মা নামৰ এজনেও তেওঁৰ ওপৰত দয়া কৰি (উপদেশ দিলে)।

Verse 22

तेनापि विहिता सम्यग्यथा तस्य मुखाच्छ्रुता । ततः संवत्सरस्यांते विपाप्मा समपद्यत

তেওঁও তেওঁৰ মুখৰ পৰা যিদৰে শুনিছিল, সেইদৰে বিধি অনুসাৰে সঠিকভাৱে পালন কৰিলে। তাৰ পাছত এক বছৰৰ অন্তত তেওঁ পাপমুক্ত হ’ল।

Verse 23

ऋषय ऊचुः । पुरश्चरणसंज्ञां तु सप्तमीं वद सूतज । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काल उपस्थिते

ঋষিসকলে ক’লে: ‘হে সূতপুত্ৰ, “পুৰশ্চৰণ” নামে সেই সপ্তমীৰ কথা কোৱা। কোন বিধিৰে কৰিব লাগে আৰু কোন সময় উপস্থিত হ’লে (ই) আৰম্ভ কৰিব?’

Verse 24

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि रोहिताश्वस्य भूपतेः । मार्कंडेन पुरा प्रोक्ता पृच्छयमानेन भक्तितः

সূত উৱাচ: ভক্তিভাৱে প্ৰশ্ন কৰা ৰজা ৰোহিতাশ্বক পূৰ্বে মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে যি উপদেশ দিছিল, সেই বৃত্তান্ত মই তোমালোকক কীৰ্তন কৰি ক’ম।

Verse 25

सप्तकल्पस्मरो विप्रा मार्कंडाख्यो महामुनिः । रोहिताश्वेन पृष्टः स हरिश्चंद्रात्मजेन च

হে বিপ্ৰসকল, সাত কল্পৰ ঘটনা স্মৰণ কৰা মাৰ্কণ্ডা নামৰ সেই মহামুনি, হৰিশ্চন্দ্ৰৰ পুত্ৰ ৰোহিতাশ্বে প্ৰশ্ন কৰিছিল।

Verse 26

रोहिताश्व उवाच । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यत्पापं कुरुते नरः । उपायं तस्य नाशाय किंचिन्मे वद सन्मुने

ৰোহিতাশ্ব উৱাচ: মানুহে অজ্ঞানত বা জ্ঞানত যি পাপ কৰে, হে সৎমুনি, সেই পাপ নাশৰ কোনো উপায় মোক কওক।

Verse 27

मार्कंडेय उवाच । मानसं वाचिकं चैव कायिकं च तृतीयकम् । त्रिविधं पातकं लोके नराणामिह जायते

মাৰ্কণ্ডেয় উৱাচ: মনসিক, বাচিক আৰু তৃতীয়ত কায়িক—এইদৰে ত্ৰিবিধ পাতক এই জগতত মানুহৰ মাজত জন্মে।

Verse 28

तत्रोपाया विनाशाय तस्य संपरिकीर्तिताः । तानहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व नृपसत्तम

সেই ত্ৰিবিধ পাপ নাশৰ উপায়সমূহ সুস্পষ্টভাৱে কীৰ্তিত হৈছে। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মই সেয়া তোমাক ক’ম; শুনা।

Verse 29

मानसं चैव यत्पापं नराणामिह जायते । पश्चात्तापे कृते तस्य तत्क्षणादेव नश्यति

মানসিক স্তৰত যি পাপ এই জগতত মানুহৰ ভিতৰত জন্মে, তাৰ বাবে যেতিয়া অনুতাপ কৰা হয়, তেতিয়াই সেই পাপ তৎক্ষণাৎ নাশ হয়।

Verse 30

वाचिकं चैव यत्पापं नाभुक्त्वा तत्प्रणश्यति । पुरश्चरणबाह्यं तु सत्यमेतन्मयोदितम्

বাচিক যি পাপ, তাৰ ফল ভোগ নকৰাকৈও সি নাশ হ’ব পাৰে। এই কথা মই সত্যৰূপে কৈছোঁ; বিস্তৃত পুৰশ্চৰণ আদি বাহিৰে।

Verse 31

निवेद्य ब्राह्मणेंद्राणां तदुक्तं च समाचरेत् । प्रायश्चित्तं यथोक्तं तु ततः शुद्धिमवाप्नुयात्

শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ আগত সেই পাপ নিবেদন কৰি, তেওঁলোকে যি ক’ব তদনুসাৰে আচৰণ কৰিব। যথোক্ত প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পাদন কৰিলে তেতিয়া শুদ্ধি লাভ হয়।

Verse 32

अथवा पार्थिवो ज्ञात्वा कुरुते तस्य निग्र हम् । तेन शुद्धिमवाप्रोति यद्यपि स्यात्स किल्विषी

অথবা ৰজাই যেতিয়া জানে, তেতিয়া তেওঁ তাৰ দণ্ড বিধান কৰে। সেই ধৰ্মসঙ্গত দণ্ডৰ দ্বাৰা, যদিও সি পাপী হয়, তথাপি সি শুদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 33

लज्जया ब्राह्मणेंद्राणां यो न ब्रूते कथंचन । न च राजा विजानाति शरीरस्थेन यो म्रियेत् । तस्य निग्रहकर्ता च स्वयं वैवस्वतो यमः

লজ্জাৰ কাৰণে যি শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ আগত একো নকয়, আৰু ৰজাও নাজানে, আৰু দেহত পাপ ধৰি ৰাখি যি মৰে—তেনে জনৰ দণ্ডদাতা আৰু নিয়ন্তা স্বয়ং বৈৱস্বত যম।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कृत्वा पापं विजानता । प्रायश्चित्तं तु कर्तव्यं यथोक्तं ब्राह्मणो दितम्

সেয়ে, যি জনে জানে যে সি পাপ কৰিছে, সি সৰ্বপ্ৰযত্নে ব্ৰাহ্মণসকলে যিদৰে বিধান কৰিছে, সেইদৰে প্ৰায়শ্চিত্ত অৱশ্য কৰোঁক।

Verse 35

रोहिताश्व उवाच । सर्वेषामेव पापानां विहितानां मुनीश्वर । किंचिद्व्रतं समाचक्ष्व दानं वा होममेव वा । विपाप्मा जायते येन पुरश्चरणवर्जितम्

ৰোহিতাশ্ব ক’লে: “হে মুনীশ্বৰ! সকলো লেগি থকা পাপ নাশ কৰিবলৈ মোক কিবা এটা আচৰণ কওক—ব্ৰত হওক, দান হওক বা হোম—যাৰ দ্বাৰা পূৰ্ণ পুৰশ্চৰণ নকৰিলেও মানুহ বিপাপ্মা হয়।”

Verse 36

नित्यं पापानि कुरुते नरः सूक्ष्माणि सर्वतः । प्रायश्चित्तानि सर्वेषां कर्तुं शक्तिः कथं भवेत्

মানুহে চাৰিওফালে নিত্যেই সূক্ষ্ম দোষ-পাপ কৰে; তেন্তে সিহঁতৰ সকলোৰে বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিবলৈ শক্তি কেনেকৈ সম্ভৱ হ’ব?

Verse 37

मार्कंडेय उवाच । अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं पुरश्चरणसंज्ञितम् । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी सूर्यवल्लभा

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “হে ৰাজন! ‘পুৰশ্চৰণ’ নামে এক পুণ্যময় ব্ৰত আছে। পুৰশ্চৰণ নামে যি তিথি, সেয়া সপ্তমী—সূৰ্যদেৱৰ অতি প্ৰিয়।”

Verse 38

यया संचीर्णया राज न्कायस्थो यमसंभवः । विचित्रो मार्जयेत्पापं कृतं जन्मनि संचितम्

“হে ৰাজন! ইয়াক বিধিপূৰ্বক পালন কৰিলে, যমৰ পৰা জন্ম লোৱা কায়স্থ বিচিত্ৰেও জীৱনভৰ কৰা আৰু সঞ্চিত পাপসমূহ মাৰ্জনা কৰিছিল।”

Verse 39

तस्मात्कुरु महाराज तथाशु वचनं मम । येन वा मुच्यते पापा त्सर्वस्मात्कायसंभवात्

সেয়ে, হে মহাৰাজ, মোৰ এই বাক্য শীঘ্ৰে পালন কৰা; ইয়াৰ দ্বাৰা দেহধাৰী অস্তিত্বৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 40

रोहिताश्व उवाच । पुरश्चरणसंज्ञा तु सप्तमी मुनिसत्तम । विधिना केन कर्तव्या कस्मिन्काले वद स्व मे

ৰোহিতাশ্ব ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ‘পুৰশ্চৰণ’ নামেৰে খ্যাত এই সপ্তমী কোন বিধিৰে পালন কৰিব লাগে, আৰু কোন সময়ত? মোক কৃপা কৰি কোৱা।

Verse 41

मार्कंडेय उवाच । माघमासे सिते पक्षे मकरस्थे दिवाकरे । सूर्यवारेण सप्तम्यां व्रतमेतत्समाचरेत्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষত, সূৰ্য মকৰ ৰাশিত থাকোঁতে, ৰবিবাৰে পৰি অহা সপ্তমীত এই ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।

Verse 42

पाखंडैः पतितैः सार्धं तस्मिन्नहनि नालपेत् । भक्षयित्वा नृपश्रेष्ठ प्रभाते दन्तधावनम् । मंत्रेणानेन पश्चाच्च कर्तव्यो नियमो नृप

সেই দিন পাখণ্ডী আৰু পতিত লোকৰ সৈতে কথা নক’ব। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, প্ৰভাতে দন্তধাৱন কৰি, উপযুক্ত সময়ত আহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত, হে ৰাজন, এই মন্ত্ৰেৰে নিয়ম গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 43

पुरश्चरणकृत्यायां सप्तम्यां दिवसाधिप । उपवासं करिष्यामि अद्य त्वं शरणं मम

হে দিবসাধিপতি সূৰ্যদেৱ, পুৰশ্চৰণ কৃত্যৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত এই সপ্তমীত মই উপবাস কৰিম; আজি আপুনিয়েই মোৰ শৰণ।

Verse 44

ततोऽपराह्णसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । प्रतिमां पूजयेद्भक्त्या दिनाधिपसमुद्भवाम्

তাৰ পাছত অপৰাহ্ণ সময়ত স্নান কৰি, ধোৱা শুচি বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, পবিত্ৰ হৈ, দিনৰ অধিপতি সূৰ্যদেৱৰ প্ৰতিমা ভক্তিৰে পূজা কৰিব।

Verse 45

रक्तैः पुष्पैर्महावीर पादाद्यं पूजयेत्ततः । पतंगाय नमः पादौ मार्तंडायेति जानुनी

হে মহাবীৰ, তাৰ পাছত ৰঙা ফুলেৰে প্ৰথমে পদযুগল আদি নিম্ন অঙ্গসমূহ পূজা কৰিব। “পতঙ্গায় নমঃ” বুলি পদযুগল, আৰু “মাৰ্তণ্ডায়” বুলি জানু (হাঁটু) পূজা কৰিব।

Verse 46

गुह्यं दिवसनाथाय नाभिं द्वादश मूर्तये । बाहू च पद्महस्ताय हृदयं तीक्ष्णदीधिते

গুহ্য অঙ্গ “দিবসনাথ” নামেৰে, নাভি “দ্বাদশ-মূৰ্তি” নামেৰে, বাহু “পদ্মহস্ত” নামেৰে, আৰু হৃদয় “তীক্ষ্ণদীধিতি” নামেৰে পূজা কৰিব।

Verse 47

कंठं पद्मदलाभाय शिरस्तेजोमयाय च । एवं संपूज्य विधिवद्धूपं कर्पूरमाददेत्

কণ্ঠ “পদ্মদলাভ” নামেৰে, আৰু শিৰ “তেজোময়” নামেৰে পূজা কৰিব। এইদৰে বিধিমতে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, তাৰ পাছত ধূপ—বিশেষকৈ কৰ্পূৰ—অৰ্পণ কৰিব।

Verse 48

गुडौदनं च नैवेद्यं रक्तवस्त्राभिवेष्टितम् । रक्तसूत्रेण दीपं च तथैवारार्तिकं नृप

আৰু গুড়-মিশ্ৰিত অন্ন নৈবেদ্য ৰূপে অৰ্পণ কৰিব, যি ৰঙা বস্ত্ৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা। হে নৃপ, ৰঙা সূতাৰে দীপ প্ৰস্তুত কৰি, তদ্ৰূপে আৰতিো কৰিব।

Verse 49

शंखे तोयं समादाय रक्तचन्दनमिश्रितम् । सफलं च ततः कृत्वा अर्घ्यं दद्यात्ततः परम्

শঙ্খত জল লৈ তাত ৰক্তচন্দন মিহলাই, তাৰ সৈতে ফল সংযোজি, তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব।

Verse 50

कुकृतं यत्कृतं किंचिदज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । प्रायश्चित्तं कृतं देव ममार्घ्यश्च प्रगृह्यताम्

অজ্ঞতাবশত বা জ্ঞানতো যি কোনো দুষ্কৃত্য মই কৰিছোঁ, তাৰ প্ৰায়শ্চিত্ত সম্পন্ন হৈছে; হে দেৱ, মোৰ অৰ্ঘ্যও কৃপা কৰি গ্ৰহণ কৰক।

Verse 51

ततः संपूजयद्विप्रं गन्धपुष्पानुलेपनैः । दत्त्वा तु भोजनं तस्मै दक्षिणां च स्वशक्तितः । प्राशनं कायशुद्ध्यर्थं पञ्चगव्यस्य चाचरेत्

তাৰ পাছত গন্ধ, ফুল আৰু অনুলেপনেৰে ব্ৰাহ্মণক বিধিমতে সন্মান কৰিব। নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তেওঁক ভোজন আৰু দক্ষিণা দি, দেহশুদ্ধিৰ বাবে পঞ্চগব্য প্ৰাশনো কৰিব।

Verse 52

कृतांजलिपुटो भूत्वा समुद्वीक्ष्य दिवाकरम् । दिवाकरं गतश्चैव मन्त्रमेतं समुच्चरेत्

তাৰ পাছত অঞ্জলিপুট কৰি সূৰ্যদেৱক চায়, আৰু সূৰ্যৰ উপাসনাৰ্থে আগবাঢ়ি এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 53

इदं व्रतं मया देव गृहीतं पुरतस्तव । अविघ्नं सिद्धिमायातु प्रसादात्तव भास्कर

হে দেৱ, তোমাৰ সন্মুখতে মই এই ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলোঁ। হে ভাস্কৰ, তোমাৰ প্ৰসাদে ই অবিঘ্নে সিদ্ধিলাভ কৰক।

Verse 54

ततश्च फाल्गुने मासि संप्राप्ते मुनिसत्तम । कुन्देन पूजयेद्देवं तेनैव विधिना ततः

তাৰ পাছত, ফাল্গুন মাহ উপস্থিত হ’লে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, কুন্দ ফুলেৰে সেই দেৱতাক পূজা কৰিব, আৰু তাৰ পাছত সেই একে বিধি অনুসৰিব।

Verse 55

धूपं च गुग्गुलुं दद्यान्नैवेद्यं भक्तमेव च । प्राशनं गोमयं प्रोक्तं सर्वपापविशुद्धये

ধূপৰূপে গুগ্গুলু অৰ্পণ কৰিব, আৰু নৈবেদ্য হিচাপে সিজোৱা ভাত নিবেদন কৰিব। ‘প্ৰাশন’ হিচাপে গোবৰ নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে, যি সকলো পাপৰ শুদ্ধিৰ বাবে কোৱা।

Verse 56

चैत्रे मासि तु संप्राप्ते सुरभ्या पूज्येद्धरिम् । नैवेद्यं गुणिकाः प्रोक्ता धूपं सर्जरसोद्भवम्

চৈত্ৰ মাহ আহিলে সুৰভী (সুগন্ধি গাই)ৰ দান-উপহাৰেৰে হৰিক পূজা কৰিব। নৈবেদ্য হিচাপে গুণিকা মিঠাই কোৱা হৈছে, আৰু ধূপ শর্জ গছৰ ৰসৰ পৰা উৎপন্ন।

Verse 57

कुशोदकं च संप्राश्य कायशुद्धिमवाप्नुयात् । वैशाखे किंशुकैः पूजां यथावच्च घृताशनैः

কুশা-সংমিশ্ৰিত জল আচমন কৰি দেহশুদ্ধি লাভ হয়। বৈশাখ মাহত কিঞ্চুক ফুলেৰে পূজা কৰিব লাগে, আৰু বিধিমতে ঘৃত-আধাৰিত প্ৰাশনসহ।

Verse 58

नैवेद्यं च सुरामांसं धूपं च विनिवेदयेत् । दधिप्राशनमेवात्र कर्तव्यं कायशुद्धये

নৈবেদ্য হিচাপে সুৰা আৰু মাংস নিবেদন কৰিব, আৰু ধূপো অৰ্পণ কৰিব। ইয়াত দেহশুদ্ধিৰ বাবে বিশেষকৈ দধি (দই) প্ৰাশন কৰাটো কৰ্তব্য।

Verse 59

पुष्पपाटलया पूजा विधातव्या रवेर्नृप । नैवेद्ये सक्तवः प्रोक्ताः प्राशनं च घृतं स्मृतम्

হে নৃপ, ৰৱিদেৱৰ পূজা পাটলা ফুলেৰে বিধিপূৰ্বক কৰিব লাগে। নৈবেদ্য হিচাপে সক্তু (ভাজা শস্যৰ গুঁড়া) নিৰ্দিষ্ট, আৰু প্ৰাশন ৰূপে ঘৃত গ্ৰহণ স্মৃত।

Verse 60

कपिलाया महावीर सर्वपापविशुद्धये । आषाढे मुनिपुष्पैश्च पूजयेद्भास्करं नृप

হে মহাবীৰ, সকলো পাপৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে কপিলা (তাম্ৰবৰ্ণ গাই/কপিলা-অৰ্পণ) সহ এই বিধি কোৱা হৈছে। আষাঢ় মাহত, হে নৃপ, মুনি-পুষ্পেৰে ভাস্কৰক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 61

नैवेद्ये घारिका प्रोक्ता प्राशनं मधुसर्पिषोः । धूपं चैवागरुं दद्यात्परया श्रद्धया युतः

নৈবেদ্য হিচাপে ঘাৰিকা (ভাজা পিঠা) নিৰ্দিষ্ট। প্ৰাশন ৰূপে মধু আৰু ঘৃত। পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ ধূপৰূপে আগৰুও অৰ্পণ কৰিব।

Verse 62

श्रावणे तु कदंबेन पूजनं तीक्ष्णदीधितेः । नैवेद्ये मोदकाश्चैव तगरं धूप माददेत्

শ্ৰাৱণ মাহত তীক্ষ্ণ-দীধিতি (সূৰ্য) কদম্ব ফুলেৰে পূজা কৰিব। নৈবেদ্য হিচাপে মোদক অৰ্পণ কৰিব আৰু ধূপৰ বাবে তগৰ গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 63

गोशृंगोदकमादाय सद्यः पापात्प्रमुच्यते । जात्या भाद्रपदे पूजा क्षीरनैवेद्यमाददेत्

গো-শৃংগেৰে পবিত্ৰ কৰা জল গ্ৰহণ কৰিলে মানুহ তৎক্ষণাৎ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। ভাদ্ৰপদত জাতী (জুঁই) ফুলেৰে পূজা কৰিব আৰু নৈবেদ্য হিচাপে ক্ষীৰ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 64

धूपं नखसमुद्भूतं प्राशनं क्षीरमेव च । आश्विने कमलैः पूजा नैवेद्ये घृतपूरिका

ধূপ হিচাপে ‘নখা’ৰ পৰা উদ্ভূত সুগন্ধ অৰ্ঘ্য দিয়া, আৰু প্ৰাশন ৰূপে কেৱল ক্ষীৰ গ্ৰহণ কৰা। আশ্বিন মাহত কমলফুলেৰে পূজা কৰিবা, আৰু নৈবেদ্যত ঘৃতপূৰিকা অৰ্পণ কৰিবা।

Verse 65

धूपं कुंकुमजं प्रोक्तं कर्पूरप्राशनं स्मृतम्

ধূপ কুঙ্কুম (কেশৰ) জনিত বুলি কোৱা হৈছে, আৰু প্ৰাশন ৰূপে কৰ্পূৰ গ্ৰহণ কৰাই বিধিসম্মত বুলি স্মৃতিত উল্লেখ আছে।

Verse 66

तुलस्या कार्तिके पूजा भास्करस्य प्रकीर्तिता । नैवेद्ये चैव खंडाख्यं धूपं कौसुंभिकं नृप

কাৰ্ত্তিক মাহত তুলসীৰে ভাস্কৰৰ পূজা প্ৰখ্যাত বুলি কীৰ্তিত হৈছে। আৰু হে নৃপ, নৈবেদ্যত ‘খণ্ডা’ নামৰ মিঠাই অৰ্পণ কৰা, আৰু কৌসুম্ভিক (কুসুম) ধূপ দিয়া।

Verse 67

प्राशनं च लवंगाख्यं सर्वपापविशोधनम् । भृंगराजेन पूजा च सौम्ये मासि समाचरेत्

লৱংগ নামৰ দ্ৰব্যৰ প্ৰাশনো কৰা উচিত, যি সকলো পাপ বিশোধন কৰে। আৰু সৌম্য মাহত ভৃংগৰাজেৰে বিধিপূৰ্বক পূজা সমাচৰিব।

Verse 68

नैवेद्ये फेणिका देया धूपं गुडसमुद्भवम् । कंकोलप्राशनं चैव भास्करस्य प्रतुष्टये

নৈবেদ্যত ফেণিকা দিয়া, আৰু গুড়ৰ পৰা উদ্ভৱ ধূপ অৰ্পণ কৰা। লগতে ভাস্কৰৰ পূৰ্ণ সন্তুষ্টিৰ বাবে কংকোলৰ প্ৰাশনো কৰা উচিত।

Verse 69

शतपत्रिकया पूजा पौषे मासि रवेः स्मृता । सहजं धूपमादिष्टं नैवेद्ये शुष्कली तथा

পৌষ মাহত ৰৱি-দেৱক শতপত্ৰিকা (শত-পাঁহিৰ ফুল)ৰে পূজা কৰিবলৈ বিধান আছে। স্বাভাৱিক ধূপ অৰ্পণ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে, আৰু নৈবেদ্য হিচাপে শুষ্কলীও নিবেদন কৰিব লাগে।

Verse 70

प्राशने पूर्वमुक्तानि सर्वाण्येव समाचरेत् । समाप्तौ च ततो दद्यात्षड्भागं गृहसंभवम्

প্ৰাশন সময়ত আগতে কোৱা সকলো বিধানেই পালন কৰিব লাগে। আৰু সমাপ্তিৰ পাছত নিজৰ গৃহৰ উৎপন্ন বস্তুৰ ষষ্ঠাংশ দান কৰিব লাগে।

Verse 71

ब्राह्मणाय नृपश्रेष्ठ सर्वपापविशुद्धये । इष्टभोज्यं ततः कार्यं स्वशक्त्या पार्थिवोत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! সকলো পাপৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে এজন ব্ৰাহ্মণক (দান কৰি) তাৰ পাছত, হে পাৰ্থিৱোত্তম, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে মনোৰম ভোজৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।

Verse 72

एवं तु कुरुते योऽत्र सप्तमीं भास्करोद्भवाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो निर्मलत्वं स गच्छति

যি কোনোবাই ইয়াত এইদৰে ভাস্কৰ-সম্বন্ধীয় সপ্তমী পালন কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ নিৰ্মলতা লাভ কৰে।

Verse 73

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पुरा वै कथिता रोहिताश्वाय धीमते । मार्कंडेन महाभाग तस्मात्त्वमपि तां कुरु

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: ‘পূৰ্বকালত এই বিধান ধীমান মাৰ্কণ্ডেয়েই জ্ঞানী ৰোহিতাশ্বক ক’ছিল। সেয়ে, হে ভাগ্যৱান, তুমিও এইটো পালন কৰা।’

Verse 74

येन संजायते सम्यक्पुरश्चरणमेव ते

যাৰ দ্বাৰা তোমাৰ বাবে যথাৰ্থ আৰু বিধিমতে পুৰশ্চৰণ সম্পূৰ্ণৰূপে সিদ্ধ হয়।

Verse 75

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुष्पोऽपि द्विजसत्तमाः । तां चक्रे सप्तमीं हृष्टो यथा तेन निवेदिता

সূতে ক’লে: তেওঁৰ বাক্য শুনি, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, পুষ্পেও আনন্দিত হৈ যিদৰে তাক উপদেশ দিয়া হৈছিল, তেনেদৰেই সপ্তমীৰ বিধি পালন কৰিলে।

Verse 76

षड्भागं प्रददौ तस्मै ब्राह्मणाय महात्मने । स्ववित्तस्य गृहस्थस्य कुप्याकुप्यस्य कृत्स्नशः

সেই গৃহস্থে নিজৰ ধনৰ ষষ্ঠাংশ সেই মহাত্মা ব্ৰাহ্মণক দান কৰিলে—চল-অচল আৰু সঞ্চিত সকলো সম্পত্তি সম্পূৰ্ণৰূপে।

Verse 77

सोऽपि जग्राह तद्वित्तं प्रहृष्टेनांतरात्मना । सुवर्णमणि रत्नानि संख्यया परिवर्जितम्

সিও অন্তৰত আনন্দিত হৈ সেই ধন গ্ৰহণ কৰিলে—সোণ, মণি আৰু ৰত্ন, গণনাৰ অতীত।

Verse 162

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुरश्चरणसप्तमीव्रतविधानवर्णनंनाम द्विषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “পুৰশ্চৰণ সপ্তমী ব্ৰতবিধানৰ বৰ্ণনা” নামৰ একশ বাষট্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।