
এই অধ্যায়ত সূতে ব্ৰাহ্মণসভাত হোৱা চিন্তা-বিমৰ্শৰ বিৱৰণ দিয়ে। পুষ্পে পত্নীৰ সৈতে ভক্তি-বিনয়ে দ্বিজসকলৰ ওচৰলৈ গৈ ভাস্কৰ (সূৰ্য) দেৱতাৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ কথা জনায় আৰু ত্ৰিলোকত খ্যাতি বিস্তাৰৰ বাবে দেৱতাৰ নাম “পুষ্পাদিত্য” ৰাখিবলৈ প্ৰস্তাৱ কৰে। ব্ৰাহ্মণসকলে পূৰ্বৰ কীৰ্তি-পৰম্পৰা ৰক্ষাৰ কথা উত্থাপন কৰি প্ৰায়শ্চিত্তৰ বিধান দিয়ে; শুদ্ধিৰ বাবে “লক্ষ” পৰিমাণৰ মহাহোমো নিৰ্দেশ কৰে। পুষ্পে অনুৰোধ কৰে যে নিৰ্বাচিত নামেই দেৱতাৰ সদায় স্তৱ-কিীৰ্তন হ’ব, আৰু স্থান-সম্পৰ্কীয় দেৱীনাম দি তেওঁৰ পত্নীকো সন্মানিত কৰা হ’ব। শেষত সিদ্ধান্ত হয়—দেৱতা “পুষ্পাদিত্য” নামে স্বীকৃত হয় আৰু দেৱী “মাহিকা/মাহী” নামে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ফলশ্ৰুতিত কলিযুগৰ উপকাৰ কোৱা হৈছে—পুষ্পাদিত্যভক্তিত ৰবিবাৰৰ পাপ নাশ; ৰবিবাৰে সপ্তমী যোগত ১০৮ পৰ্যন্ত ফল অৰ্পণ কৰি প্ৰদক্ষিণা কৰিলে ইষ্টসিদ্ধি; “মাহিকা” দুৰ্গাৰ নিয়মিত দৰ্শনে কষ্ট নিবারণ; আৰু চৈত্ৰ শুক্ল চতুৰ্দশীৰ পূজাত বছৰভৰ অমঙ্গলৰ পৰা ৰক্ষা।
Verse 1
सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः
সূত ক’লে: তাৰ পাছত তেওঁৰ দ্বাৰা সকলো দ্বিজক ব্ৰহ্মস্থানত (পবিত্ৰ মণ্ডপত) বহুৱাই দিয়া হ’ল; আৰু যিসকলক চাতুশ্চৰণ ব্ৰতলৈ নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছিল, তেওঁলোককো তাৰ পাছত তেওঁৰ বাবে নিজ নিজ আসনত স্থাপন কৰা হ’ল।
Verse 2
सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान्
তেওঁও নিজৰ দেহৰ সকলো অংগত গজোৱা কেশ ত্যাগ কৰি, নিজ পত্নীৰ সৈতে উপস্থিত হৈ, দ্বিজোত্তমসকলক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 3
कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोयं मया द्विजाः
কৃতাঞ্জলি হৈ তেওঁ এই বাক্য ক’লে: “হে দ্বিজসকল, এই ভাস্কৰ (সূৰ্যদেৱ)ৰ বাবে এই প্ৰাসাদ-মন্দিৰ মই নিৰ্মাণ কৰিছোঁ।”
Verse 4
पुष्पादित्य इति ख्यातिं प्रयातु भुवनत्रये । ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं नेष्यामहे क्षयम्
“ই ত্ৰিভুৱনত ‘পুষ্পাদিত্য’ নামে খ্যাতি লাভ কৰক।” ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “আমি যাজ্ঞৱল্ক্যৰ কীৰ্তি ক্ষয় হ’বলৈ নিদিম।”
Verse 5
प्रायश्चित्तं प्रदास्यामश्चित्तस्य हृदयंगमम् । अन्ये च ब्राह्मणाः प्रोचुः केचिन्मध्यस्थवृत्तयः
“আমি প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰিম—যি চিত্তৰ গভীৰলৈ গৈ হৃদয় শোধন কৰে।” আন ব্ৰাহ্মণসকলেও ক’লে; কিছুমান মধ্যস্থ আৰু সমভাৱসম্পন্ন আছিল।
Verse 6
वृत्त्यर्थमस्य देवस्य लक्षं होमेऽत्र कल्प्यताम् । लक्षं तु सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धये
“এই দেৱতাৰ পালন-সেৱাৰ্থে ইয়াত হোমত এক লক্ষ আহুতি স্থিৰ কৰা হওক। আৰু সেই এক লক্ষ আহুতি সকলো বিপ্ৰৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-শুদ্ধিৰ বাবে হোক।”
Verse 7
पुष्प उवाच । तस्मात्सर्वे द्विजश्रेष्ठा मन्नाम्ना कीर्तयंत्विमम् । पुष्पादित्यमिति ख्यातिं कीर्तयंतु तथानिशम्
পুষ্পে ক’লে: “সেয়ে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোক সকলোৱে মোৰ নামৰে ইয়াক কীৰ্তন কৰা। ‘পুষ্পাদিত্য’ নামে ইয়াৰ খ্যাতি গোৱা, আৰু সদায়ে ইয়াক উচ্চাৰণ কৰি থাকা।”
Verse 8
अनया भार्यया मह्यं मान्या या स्थापिता पुरा । दुर्गाऽस्याश्चात्र नाम्ना वै भूयात्ख्याताऽत्र सत्पुरे
“আৰু এই মান্য দেৱী, যাক এই পত্নীয়ে মোৰ বাবে ইয়াত পূৰ্বে স্থাপন কৰিছিল—এই সৎপুৰত ই ‘দুৰ্গা’ নামেৰে ইয়াতেই খ্যাত হওক।”
Verse 9
ब्राह्मणा ऊचुः । दुःशीलेन पुराऽकारि प्रासादो हरसंभवः । दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिस्तुष्ट मानसैः
ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: “পূৰ্বতে দুষ্শীল এজন লোকে হৰ (শিৱ) সম্বন্ধীয় এক প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তথাপি দুৰ্বাসা মুনিয়ে স্থাপন কৰা সেই দেৱস্থানকো আপোনালোক সন্তুষ্টচিত্তে অনুমোদন কৰিলে।”
Verse 10
तथाप्यस्य तु दीनस्य प्रासादः क्रियतां द्विजाः
“তথাপি, হে দ্বিজসকল (ব্ৰাহ্মণসকল), এই দীন ভক্ত/আশ্ৰয়প্ৰাৰ্থীৰ বাবে এটা প্ৰাসাদ (মন্দিৰ) নিৰ্মাণ কৰা হওক।”
Verse 11
नाममात्रेण देवस्य दुःशीलेन यया पुरा । अनेनाराधितः पूर्वं स्वमांसैरेष भास्करः
“পূৰ্বতে সেই দুষ্শীল লোকে কেৱল নাম উচ্চাৰণ কৰি এই দেৱতাক আৰাধনা কৰিছিল। আগতে এই একেই ভাস্কৰ (সূৰ্য) তেওঁ নিজৰ মাংস দান কৰি তুষ্ট কৰিছিল।”
Verse 12
तस्मान्न क्षतिरस्याथ दत्ते नाम्नि यथा पुरा । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च सा भवेत्
“সেয়ে, আগতে যিদৰে আছিল তেনেদৰেই নাম দিয়া হ’লে কোনো ক্ষতি নাই। ‘মাহিকা’ নামৰ দ্বাৰাই তাই নিশ্চয় ‘মাহী’ বুলিয়েই পৰিচিত হ’ব।”
Verse 13
सूत उवाच । पुष्पेण दाने दत्तेऽथ संमतेनाग्रजन्मनाम् । मध्यमेन कृतं नाम पुष्पादित्य इति श्रुतम्
সূত ক’লে: “তাৰ পাছত, অগ্ৰজ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সন্মতিত পুষ্পাই দান অৰ্পণ কৰিলে; তেতিয়া মধ্যস্থে স্থিৰ কৰা নাম ‘পুষ্পাদিত্য’ বুলি শুনা গ’ল।”
Verse 14
तत्पत्न्या चापि या तत्र दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च साऽभवत्
আৰু তাত তেওঁৰ পত্নী-ৰূপে অৱস্থিত দুৰ্গা দেৱী, হে দ্বিজোত্তমসকল, ‘মাহিকা’ নামেই ‘মাহী’ বুলি খ্যাত হ’ল।
Verse 15
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । पुष्पा दित्यो यथा जातो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः
সূত ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, তোমালোকে যি সুধিছিলা সেই সকলো মই সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ—পুষ্পাদিত্য কেনেকৈ জন্মিল আৰু যাজ্ঞবল্ক্যই কেনেকৈ তাক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 16
अद्यापि कलिकाले स दृष्टो भक्त्या सुरेश्वरः । नाशयेद्दिनजं पापं नराणां नात्र संशयः
আজিও কলিযুগত সেই দেৱেশ্বৰ ভক্তিৰে দৰ্শন দিয়ে; তেওঁ মানুহৰ দিন-জন্মা পাপ নাশ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 17
तथा च सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे द्विजोत्तमाः । अष्टोत्तरशतंयावत्फलहस्तः करोति यः । प्रदक्षिणां च सद्भक्त्या स लभेद्वांछितं फलम्
আৰু হে দ্বিজোত্তমসকল, সপ্তমীযুক্ত ৰবিবাৰে যি কোনোবাই সত্য ভক্তিৰে হাতে ফল ধৰি—এশ আঠ (১০৮) পৰ্যন্ত গণনা কৰি—প্ৰদক্ষিণা কৰে, সি ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে।
Verse 18
माहीकामपि यो दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति । न स पश्यति कष्टानि तस्मिन्नहनि कर्हिचित्
যি কোনোবাই মাহীকা (পৃথিৱীত অৱস্থিতা) দুৰ্গাক সদায় দৰ্শন কৰে, সি সেই দিন কেতিয়াও কোনো সময় কষ্ট নেদেখে।
Verse 19
चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तां पूजयते नरः । तस्य संवत्सरंयावन्नापत्संजायते क्वचित्
চৈত্ৰ শুক্ল পক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি নৰ সেই দেৱীক পূজা কৰে, তাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ এক বছৰ ধৰি ক’তো কোনো আপদা উদ্ভৱ নহয়।
Verse 161
इति श्रीस्कांदेमहापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘পুষ্পাদিত্য-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ একশ একষট্টিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।